Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 P3 September Trial Exams 2013 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220139 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the September Trial Exams 2013, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

September Trial Exams 2013

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com Province of the EASTERN CAPE EDUCATION NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2013 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 IMEMORANDAM AMANQAKU: 100 Le memorandam inamaphepha ali – 9 kunye nerubhriki.
Downloaded from hlayiso.com 2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 (SEPTEMBA 2013) ICANDELO A: IZINCOKO UMBUZO 1 1.1 Imidlalo. Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi angabeka uluvo lwakhe ngesincoko aluxoxele azixhase ngemizekelo.  Angathatha icala, axhase okanye achase ezathuza.  Unokuchaza ngemidlalo ngokubanzi.  Angabonakalisa ulwazi olunzulu ngemidlalo.  Angachaza iindidi zemidlalo.  Angachaza iindlela ezidlalwa ngazo ezi ndidi, ubudala bomntu onokudlala umdlalo othile njalo-njalo.  Angaveza neendlela imidlalo iluncedo ngayo ekuqoqosheni uluntu ukuze kunciphe ubundlobongela.  Angavelisa nendlela imidlalo eyonwabisa ngayo abantu nebagcina besempilweni ngayo.  Angaveza nendlela abanye abantu abangawafumaniyo ngayo amathuba emidlalo ekumanqanaba aphezulu ngenxa yemali.  Makasebenzise ulwimi oluchukumisayo lwengxoxo okanye ulwimi lokuchaza nemifanekiso-ngqondweni. [50] 1.2 Izinto ezenziwa kwingingqi yam ukukhupha ulutsha kubundlobongela nakwiziyobisi. Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi unokuchaza izinto azibonayo ezenzekayo nezaziwayo.  Unokubonakalisa ubuchule bokuthelekisa izinto okanye iimeko nokuba neliso lokuqaphela izinto.  Unokuqala athethe ngemeko ebekuyiyo kuqala.  Unokuveza iingxaki ebezikhona ekuhlaleni ngenxa yale meko.  Makaveze izinto ezintsha ezenziwayo ukuphucula le meko ebekuyiyo.  Mayibe zizinto ezakhayo neziyiphuculayo imeko ebekukade kuyiyo.  Umfundi unokuthetha nangantoni na eyenziwa kwingingqi yakhe ukukhupha ulutsha kule ngxaki. [50]
Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 3 1.3 Qabu ixhala ide yabe idlule lo mini! Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi angaveza izinto ebezimxhalabisa ezandulela le mini esebenzisa ixesha elidlulileyo.  Angabeka izizathu zokuba axhalabe.  Ukufika kwemini.  Ixhala lidlule njani.  Asebenzise ulwimi oluza kunika umfanekiso-ngqondweni kulowo oza kufunda [50] 1.4 Kulungile na ukuba abantu abadala basuswe kwizihlalo zokuphatha? Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi unokudibanisa izimvo ezahlukeneyo, athathe isigqibo.  Unokubonakalisa ulwazi malunga nezakhono zabantu abadala nezabatsha.  Unokuthelekisa amava nezakhono kuphuhliso.  Unokunika imizekelo ebonisa umahluko phakathi kwamashishini okanye amasebe aphethwe zezi ndidi zabantu nempumelelo okanye ukufadalala.  Unokunika iingcebiso nesisombululo. [50] 1.5 Xa ndinokuba ngusihlalo wombutho wabafundi olawula isikolo. Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi unokubonakalisa ukukwazi ukutolika imibono yakhe ngamazwi/ngamagama.  Unokutyhila ukucinga nzulu nokuqiqa ngokuzithatha azibeke kwinqanaba elingentla kuneli akulo ngokweengcinga.  Unokuchaza izinto angazenza  Unokuveza indlela aza kuzenza ngayo ezo zinto.  Makabhale kwixesha elizayo. [50] 1.6 Liyinene elithi; “Indlovu ayisindwa ngumboko wayo.” Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi angabonakalisa ukukwazi ukuyitolika le ntetho kwisincoko sakhe.  Unokwenza imizekelo ukungqina le ntetho.  Unokwenza ibalana ebonisa oku.  Unokunika nemizekelo ngabantu abaziyo. [50]
Downloaded from hlayiso.com 4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 (SEPTEMBA 2013) 1.7 Jonga lo mfanekiso ungezantsi uze ubhale isincoko. Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.  Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi analo oluthile.  Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.  Makanike isihloko sesincoko. [50] 1.8 Jonga lo mfanekiso ungezantsi uze ubhale isincoko. Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esixoxela amacala amabini ngokulinganayo/esicamngcayo.  Umfundi unokubonisa ukukwazi ukucinga.  Unokudibanisa umfanekiso namava akhe okanye ulwazi analo oluthile.  Ukhokhelwa ngumfanekiso ukuxhokonxa iingcinga.  Makanike isihloko sesincoko. [50] AMANQAKU CANDELO A: 50
Downloaded from hlayiso.com (SEPTEMBA 2013) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 5 ICANDELO B: IMIHLATHANA EMIDE UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO Bhalela umakazi wakho ophumelele isidanga sobongikazi uvuyisane naye.  Isibuliso.  Intshayelelo, isiqu nesiphelo.  Angakhumbuza umakazi ngendlela ayihambileyo phambi kokuba aphumelele.  Angabhala amazwi okuvuyisana.  Isiphelo. [30] 2.2 I-OBHITSHWARI Nilusapho nishiywe ngutatomkhulu wenu. Bhala i-obhitshuwari katatomkhulu wakho.  Umfundi makazise ngembali yomntu oswelekileyo.  Mayibe nemiba ngomntu lowo ungasekhoyo.  Mayiveze umhla wokuzalwa nomnombo wakhe ngokufutshane.  Amagqabantshintshi ngemfundo apho kukho imfuneko.  Umsebenzi kamfi, iindawo axelenge kuzo nesikhundla sakhe kwindawo nganye.  Igalelo lakhe entlalweni nezinto ebenomdla kuzo esaphila.  Usuku lokubhubha maluchazwe kungangenwa kunobangela. [30] 2.3 UDLIWANO-NDLEBE Uyintatheli kamabonakude, bhala udliwano-ndlebe phakathi kwakho no- Oscar Pistorious.  Intshayelelo, ubuza imibuzo enika imvelaphi yomntu ambuzayo.  Amagama aba babini abenza udliwano-ndlebe.  Kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo.  Usebenzisa umntu wokuqala.  Kwisiqu obuzayo ubuza imibuzo esemxholweni emalunga nesihloko nobuzwayo uphendula okubuzwayo.  Lo ubuzayo makasebenzise imibuzo eza kuphanda ulwazi kulowo ubuzwayo. [30] 2.4 IMIZUZU NE-AJENDA Ungunobhala wombutho wabafundi esikolweni sakho. Bhala i-ajenda nemizuzu yentlanganiso ebeniyibambile.  Umfundi makabhale i-ajenda yentlanganiso leyo.  Makabhale imizuzu ngokokulandelelana kwemiba ekwi-a-jenda.  Makasebenzise ixesha elidlulileyo.  Makazibhale njengonobhala ekugqibeleni. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30
Downloaded from hlayiso.com 6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 (SEPTEMBA 2013) ICANDELO C: IMIHLATHANA EMIFUTSHANE UMBUZO 3 3.1 ISIMEMO Uza kugqiba iminyaka eli-18, bhala isimemo somhla wetheko lokuzalwa kwakho umeme abahlobo bakho.  Umfundi makasebenzise irejista echanekileyo.  Makaxele injongo yesimemo.  Makabhale ixesha, indawo, umhla nonxibelelwano.  Angabhala ibinzana eliza kutsala umdla wabantu abaza kufunda isimemo. [20] 3.2 IPOSIKHADI Uvotelwe ngabafundi besikolo sakho kunye neetitshala njengomfundi ofanelwe yimbasa yomfundi ogqwesileyo kwizinto zonke ezenziwa kwisikolo sakho. Bhalela umhlobo wakho ophesheya iPosikhadi umxelele ngale nyhweba ethe yakwehlela.  Igama nedilesi yombhalelwa.  Ulwimi olungekho sikweni.  Makaxele indlela aziva ngayo ngeli wonga. [20] 3.3 IMIYALELO. Abafundi bebanga le-11 baza kubhala iimviwo zokuphela konyaka, babhalele imiyalelo yoviwo.  Imiyalelo mayicace.  Umfundi asebenzise isiyaleli ubukhulu becala imo evumayo.  Imo elandulayo ingasetyenziswa kodwa hayi kakhulu. [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100
(SEPTEMBA 2013) Downloaded from hlayiso.com ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 7 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO ICANDELO A: IRUBHRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO [50] ISIQULATHO Balaseleyo Mfaneleko Enomthamo Anele Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye Khowudi 7 Khowudi 6 Khowudi 5 Khowudi 4 Khowudi 3 Khowudi 2 Khowudi 80% -100% 70% - 79% 60% - 69% 50% - 59% 40% - 49% 30% - 39% 0 – 29% AMANQAKU 26 – 32 22½ – 25½ 19½ – 22 16 –- 19 13 – 15½ 10 – 12½ 0 – 9½ UYILO, Umxholo nocwangciso Umxholo ubonakalisa Umxholo Umxholo ubonakalisa Umxholo nocwangciso, Umxholo, izimvo Umxholo, UMXHOLO/ lokuceba ukuvelisa ukuchaneka ubonakalisa isincoko esanelisayo, izimvo kuzamekile noxa nothungelwano uthungelwano zimvo UMONGO isincoko kokutolikwa ukuchaneka iingcamango nje kusekho izikroba. lwazo kusenzima. lutenxile, isincoko NOCWA- esingenamakhwiniba kwesihloko, kotoliko lwesihloko, ziqhelekile ziyasilela Isiqulatho siqhelekile Isicwangciso asikho mxholweni NGCISO nesigqibeleleyo. isicwangciso senze izimvo zibhadlile. ngobunzulu. sinezikhewu sintama kwaye akukho (32 Bonakalisa ingqiqo isincoko Isicwangciso senze Isicwangciso, izimvo kunamathelwano. ukungabekelelwa namathelwano. AMANQAKU) nolwazi olunzulu saphum’izandla, kwaphuma isincoko ziyanelisa. Iingcamango uninzi kakuhle. Iingcamango, ngesihloko, iingcamango esinika imbadla. lwazo lunxulumene. Iingcamango uphindaphindo iingcamango zivuthiwe, zihlakaniphile zinomdla. zinqongophele, nokunwenwela kude zixhokonkxa iingcinga. soloko kwisihloko. kuphindwaphindwa. 10 – 12 8½ – 9½ 7½ – 8 6 –- 7 5 – 5½ 4 – 4½ 0 – 3½ ULWIMI, Isimbo, imvakalozwi Isimbo imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi Isimbo, imvakalozwi ISIMBO nerejista zihambelana nerejista zihambelana nerejista nerejista zihambelana nerejista zibusilela nerejista zihexa nerejista NOKUHLELA ngokuchanekileyo ngokuchanekileyo zihambelana neemfuno zesihloko kunamathelwano. kakhulu. Upelo, zibhetyebhetye kuzo (12 nangokufezekileyo nesihloko. Upelo, nesihloko kumaxa gabalala. Upelo, Upelo, uqhawulo- uqhawulo-magama, zonke iinkalo. Upelo, AMANQAKU) nesihloko. Upelo uqhawulo-magama, amaninzi. Upelo, uqhawulo-magama, magama, iziphumlisi iziphumlisi nolwimi uqhawulo-magama, uqhawulo-magama, iziphumlisi nolwimi uqhawulo-magama, iziphumlisi nolwimi nolwimi ziqhelekile zisetyenziswe iziphumlisi nolwimi iziphumlisi nolwimi olusulungekileyo iziphumlisi nolwimi zilula, uchongo kwaye zisetyenziswa tenxileyo, uchongo zisetyenziswe olusulungekileyo zisetyenziswe zisetyenziswe lwamagama lwanele. ngokungachanekanga. magama luyahexa. tenxileyo zisetyenziswe ngokuchanekileyo. ngokuchanekileyo Uchongo magama Itekisi idlakadlaka ngokugqithisileyo. ngempumelelo enkulu Itekisi kumaxa amaninzi. luphakathi. Itekisi ziimposiso nangona Uchongo lwamagama nangokufanelekileyo. engenamakhwiniba Ubukhulu betekisi ineziphoso ezininzi kwenziwe luhexa kakhulu. Itekisi ayinazimposiso ngokupheleleyo kuba abunazimposiso kodwa kwenziwe uvavanyo-fundo Itekisi idlakadlaka konke konke kuba kwenziwe uvavanyo- kuba kwenziwe uvavanyo-fundo nohlelo. ziimposiso kwaye kwenziwe uvavanyo- fundo nohlelo. izivakalisi nohlelo. ziyabhidisa nasemva fundo nohlelo. nemihlathi yakhiwe kovavanyo-fundo kakuhle. nohlelo. 5–6 5 4 3–4 3 2 0–1 ISAKHIWO: Ubuchule nesakhono Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi nemihlathi Izivakalisi Izivakalisi nemihlathi IMIHLATHI / sokwakhiwa zinongqinelwano kwaye nemihlathi zakhiwe zithande ukuba zineemposiso, kodwa nemihlathi zakhiwe zinobubhutyubhutyu IZIVAKALISI/ kwezivakalisi zahlukahlukene. kakuhle. namakhwiniba iingcamango buthathaka. kwaye azingqinelani. IZIMVO zinamathelene. kwiindawana ezithile, ziyalandeleka. NOBUDE kodwa isincoko sona (6 AMANQAKU) sinembadla. IZINCOKO ZIYA KUHLOLWA NGOLU HLOBO: ISIQULATHO AMANQAKU A: UMONGO NOYILO 32 B: ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA 12 C: ISAKHIWO 6
8 Downloaded from hlayiso.com ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 (SEPTEMBA 2013) ICANDELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHANA EMIDE [30] ISIQULATHO Balaseleyo Mfaneleko Enomthamo Anele Phakathi Buthathaka Bhetyebhetye Khowudi 7 Khowudi 6 Khowudi 5 Khowudi 4 Khowudi 3 Khowudi ⅟ Khowudi 1 80- 100% 70-79% 60- 69% 50- 59% 40 -49% 30 -39% 0-29% AMANQAKU 16 – 20 14 – 16 12 – 13 10 – 12 8–9 6–7 0–5 UMONGO, UYILO Umxholo Umxholo Umxholo Umxholo, Umxholo, Umxholo, izimvo Umxholo, NEFOMATHI nocwangciso ubonakalisa ubonakalisa isicwangciso, nocwangciso, nothungelwano uthungelwano (20 AMANQAKU) ubonakalisa ingqiqo ukuchaneka ukuchaneka izimvo konke izimvo kuzamekile lwazo kusenzima. zimvo kuyingxaki nolwazi olunzulu kokutolikwa kutoliko lwesihloko, kuyanelisa. noxa nje kusekho Isicwangciso enkulu. ngesihloko. kwesihloko. izimvo konke izikroba. sintama Isicwangciso Isicwangciso senze kuyanelisa. ukungabikho asibonisi ngqiqo isincoko saphuma kwenkathalo. kwaye sixazalala. izandla. 8 – 10 7–8 6–7 5–6 4–5 3–4 0 – 2½ ULWIMI, ISIMBO Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, NOKUHLELA iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama (10 AMANQAKU) nobungqina bohlelo nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina konke kugqwesile. bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke Ubuchule kukwiqondo kuyancomeka. kuyanelisa. kuzamekile. kusenzima. kusenzima. nesakhono eliphakamileyo. Ubuchule Ubuchule Isakhono Isakhono Isakhono solwakhiwo Ubuchule nesakhono nesakhono solwakhiwo solwakhiwo solwakhiwo lwezivakalisi, nesakhono solwakhiwo solwakhiwo lwezivakalisi, lwezivakalisi, lwezivakalisi, imihlathi, izimvo solwakhiwo lwezivakalisi, lwezivakalisi, imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo nobude lwezivakalisi, imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo nobude zizamekile nobude nobude bugqwesile. imihlathi, izimvo nobude zikwiqondo nobude uyanela. ukuphuhla. asiphuhlanga asiphuhlanga nobude eliphakathi. ncam. kwaphela. buphakamile kakhulu. IMIHLATHANA EMIDE IYA KUHLOLWA NGOLU HLOBO: ISIQULATHO AMANQAKU ISITSHIXO A : UMONGO, UYILO NEFOMATHI 20 Mong = B : ULWIMI, ISIMBO NOKUHLELA 10 Lwim, Simb noHlel = AMANQAKU EWONKE 30
(SEPTEMBA 2013) Downloaded from hlayiso.com ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO – P3 9 ISIQULATHO Balaseleyo Mfaneleko Enomthamo Anele Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye Khowudi Khowudi 6 Khowudi 5 Khowudi 4 Khowudi 3 Khowudi 2 Khowudi 1 80 – 100% 70 – 79 % 60 – 69 % 50 -59 % 40 – 49 % 30 – 39% 0 – 29% AMANQAKU 10 – 13 9 – 10 8–9 7–8 5–6 4–5 0–3 UMONGO, UYILO Umxholo,nocwangciso Umxholo Umxholo Umxholo, Umxholo, Umxholo, izimvo Umxholo, NEFOMATHI zibonakalisa ingqiqo ubonakalisa ubonakalisa isicwangciso, isicwangciso, nothungelwano uthungelwano nolwazi olunzulu ukuchaneka ukuchaneka izimvo konke izimvo konke lwazo kusenzima, zimvo yingxaki (13 AMANQAKU) ngesihloko. kokutolikwa kokutolikwa kuyanelisa. kuzamekile noxa isicwangciso enkulu; kwesihloko, kwesihloko, nje kusekho sintama isicwangciso Isicwangciso senze Isicwangciso senze izikroba. ukungabikho asibonisi ngqiqo isincoko isincoko esinika kwenkathalo. kwaye sixazalala. esiphum’izandla. imbadla. 6–7 4–5 4 3–4 3 2 0–2 ULWIMI, ISIMBO Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, Ingqaliselo kulwimi, NOKUHLELA iziphumlisi nochongo iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi iziphumlisi magama nobungqina nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama nochongo magama (7 AMANQAKU ) bohlelo konke nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina nobungqina kugqwesile. bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke bohlelo konke Ubuchule nesakhono kukwiqondo kuyancomeka. kuyanelisa kuzamekile. kusenzima. kunzima kakhulu. solwakhiwo eliphakamileyo. Ubuchule Ubuchule Ubuchule Ubuchule Ubuchule lwezivakalisi, imihlathi, Ubuchule nesakhono nesakhono nesakhono nesakhono nesakhono izimvo nobude nesakhono solwakhiwo solwakhiwo solwakhiwo solwakhiwo solwakhiwo zigqwesile. solwakhiwo lwezivakalisi, lwezivakalisi, lwezivakalisi, lwezivakalisi, lwezivakalisi, lwezivakalisi, imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo imihlathi, izimvo nobude zikwiqondo nobude kuyanelisa. nobude zizamekile nobude nobude nobude eliphakathi. ukuphuhla. asiphuhlanga aziphuhlanga ziphakamile ncam. kwaphela. kakhulu. IMIHLATHANA EMIFUTSHANE IYA KUHLOLWA NGOLU HLOBO: ISIQULATHO AMANQAKU ISISTSHIXO A: Umongo, uyilo nefomathi 13 Mong = B: Ulwimi, isimbo nokuhlela 7 Lwim, Simb noHlel = AMANQAKU EWONKE 20

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all