NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
GRADE 12
SEPTEMBA 2019
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-10.
Skip to contentAll 2019 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2019 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2019, 10 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2019. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 335.8 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2019
- Paper 1Memo
- Paper 2Question paper
- Paper 3Memo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2019)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Imigaqo yokuMakisha uvavanyo lokuqonda.
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwayelwa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, musa ukunika isohlwayo. Kuyamkeleka ukusetyenziswa
kwegama elisuka kolunye ulwimi kwitekisi ukuba liyayincedisa impendulo oku
kuya kwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/ukunika ubungqina
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu: YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANISO/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa
kukona makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo
esisivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe njengokuchanekileyo kuphela
xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/lingqanyaniswe.
6. Ukuba kufunwa iimpendulo ezimbini ukuya kwisithathu/amanqaku amabini –
amathathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo,
makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana
nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 3
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
1.1 ISICATSHULWA
1.1.1 UGugulethu Mhlungu.√ (1)
1.1.2 C.√ /C Ukucacisa into.√ (1)
[Nayiphi na kwezi]
1.1.3 Umzali ngamnye ubafunela okugqibeleleyo nokubakhulisa kwindawo
ebhetele neza kubanceda abantwana bakhe.√ √ (2)
1.1.4 Kuba ikhulisa amathuba okuphuma kubuhlwempu √/ idlala indima
enkulu.√
[Nayiphi na kwezi] (1)
1.1.5 Ufumanisa ukuba umntwana ufezekisa iminqweno yabazali bakhe.√√ (2)
1.1.6 Ulumkisa ukuba abazali bangafezekisi iminqweno yabo ngaphezu
kweemvakalelo zomntwana kuba loo nto ingamtshabalalisa
umntwana.√√ (2)
1.1.7 Yinyani, ngokwesicatshulwa kubalulwa ukuba xa umntwana exhaswa
ngabazali uyaphumelela.√√
Luluvo. Abukho ubungqina obuveza ukuba abantwana
abangaxhaswayo abaphumeleli. √√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo] (2)
1.1.8 Ingqamane nezinto ezingakhange umzali azigqibe ebomini.√√ (2)
1.1.9 Uyasilela ngokweemvakalelo.√ (1)
1.1.10 ... ukulumkisa.√ (1)
1.1.11 Abantwana abakwazi ukuma √√/ ukuziphilela bazihoye kuba baqhele
ukuzifihla √√/ ukusithela kubazali babo. √√ (2)
[Nayiphi na kwezi]
1.1.12 Vuma mzali ube ngumzali obukela ukukhula komntwana ngendlela
efanelekileyo hayi ukukhulisa ngesandla esikhubaza indalo nobume
bomntwana wakho. √ (1)
1.1.13 Abazali mabavumele abantwana bazazi ngokupheleleyo hayi
ukubanika inkxaso enoxinzelelo.√√ (2)
1.1.14 Umxholo ungeengcebiso kwikamva labantwana kodwa lo mhlathi
uchasene neengcebiso.√√ / Umzali wenza into akholelwa kuyo
akamameli ngcebiso ngokukhulisa ikamva lomntwana ube umxholo
ungeendlela zokwakha ikamva eligqibeleleyo lomntwana.√√
[Nayiphi impendulo esemxholweni iyakwamkeleka] (2)
1.1.15 Inkomo enotshoba ayinqandwa.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2019)
1.2.1 Ikati.√ nempuku.√ (2)
1.2.2 Ikati ikhuphe amehlo ijamile√ ngelixa impuku incwine amehlo
kukoyika.√ (2)
1.2.3 Hayi- Abukho ubudlelwane ziintshaba azihlalelani.√√ Indlela
ezijongene ngayo ibonisa ubutshaba / ukungavani.√√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo] (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
2.1 Ukumakisha isishwankathelo:
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
Ulwabiwo-manqaku:
Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezi-7( inqaku elinye ngengongoma nganye)
Amanqaku ama-3 olwimi
Amanqaku ewonke: ali-10
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo:
1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
6–7 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
1–5 amanqaku acatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
Ubalo-magama:
Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibhalanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
Xa udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphele kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2019)
IINGONGOMA EZICATSHULWE NJENGOKO IINGONGOMA
ZINJALO. EZINOKUBHALWA
NGUMFUNDI.
1. Sinomlilo wamalahle ovelisa amandla kwiinjini 1. Umlilo wamalahle
zoololiwe. Olu didi lunamandla amakhulu wenza iinjini zoololiwe
kakhulu. zibe namandla
amakhulu.
2. Kuthe ngokuhamba kwamaxesha kwavela 2. Iinqwelo mafutha
ezinye iindlela zokuvelisa amandla njengomlilo zisebenzisa umlilo
wolwelo olufana nepetroli nedizili wolwelo ofana
ezisetyenziswa zizithuthi. Kanti ulwelo olufana neepetrol needizili
neparafini okanye isipiriti nazo ziyasetyenziswa kanti neparafini
ekwenzeni umlilo nesipirithi zilulutho
ebantwini.
3. Imizi mveliso emikhulu yona isebenzisa ugesi 3. Ugesi wombane
nombane ukwenza umlilo. Ezi ke iindidi osetyenziswa ziifektri
zomlilo zixhaphakile kubomi bakutsha nje unceda ekukhuliseni
zikwaphuhlisa uqoqosho lwelizwe ezoqoqosho.
4. Ukho ke nalo umbane wendalo uvelisa umlilo 4. Umlilo oveliswa
xa kududuma kubaneka, lowo ke umlilo ngumbane wendalo
uyingozi kakhulu, wenza abantu balahlekelwe ohamba neendudumo
zizinto zabo zexabiso kunye nemizi. Wobeva uyingozi.
abantu abakhulu belumkisa xa bebona imozulu
itshintsha ineendudumo nemibane
5. Owona mlilo uneendleko ezingaphakamanga 5. Umlilo weenkuni
kakhulu ngulo weenkuni. Unegalelo elikhulu nangona umosha
ekutshabalaliseni izityalo zemveli. Kwalo mlilo indalo, ubalulekile
weenkuni unembali yemveli kwezonqulo, kwimisebenzi yesiNtu
kwaye udlala indima enkulu ekugcineni ukwashushubeza
amakhaya efudumele. namakhaya.
6. Amakholwa ezinye iinkonzo xa ethetha 6. Umlilo wenkolo
ngomlilo wamazulu awuchaza njengomlilo yobuKrestu uphilisa
ovuselela umphefumlo, odala amandla ebomini umphefumlo kwaye
bomntu oyivumileyo inkosi ngomlomo, aze ukhulisa nomoya
akholwe ngentliziyo. Loo mntu kuthiwa wokukholwa.
unomlilo wamazulu.
7. Uvutha. Umlilo kasathana umlilo ongendawo 7. Uvutha ngumlilo
otshabalalisa ngesikhawana. Uthi ubani ongumtshabalalisi
ewucima ube ungacimeki kuba ngumlilo oze ongacimekiyo.
ngenkohlakalo. Abantu abaninzi banembali
ngolu didi lwalo mlilo, loo nto bayawoyika kuba
imvelaphi yawo yeyobumnyama.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 7
8. Kule mihla kuxhaphakile ukuva umntu xa 8 Umntu onolwazi
echazwa kuthiwe ‘Unomlilo’ lude luthi ulutsha kuthiwa unomlilo.
‘Uthe zibane’. Le ntetho icacisa ukuba lowo
sithetha ngaye uyayazi akayifuniseli loo nto [Nasiphi isixhenxe
kuthethwa ngayo. Umzekelo, ULizo akasoze seengongoma
aqhathwe kwezoqoqosho, kaloku yena esichanekileyo.]
unomlilo kwelo cala.
(122 amagama) (62 amagama)
QAPHELA: Izifinyezi okanye i-akronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kwisishwankathelo mazibalwe ngokwamagama azimeleyo.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2019)
ICANDELO C:
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
Iimpendulo ezingongoma-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
Kwiimpendulo ezizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezi, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iziphumlisi ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE
impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO-NTENGISO
3.1 Ariel√ / umgubo wesepha. √ (1)
[Nayiphi na kwezi]
3.2 0864084033 √ (1)
3.3 Kubantu abanemali yokuyithenga nabathanda oludidi lwesepha. √√/ kubantu
abathanda ukusebenzisa le sepha. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
3.4 Ukubonisa lo mgubo ukho nasesikhaftinini, awukho kwiqokobhe kuphela. √ (1)
3.5 Umfanekiso wendoda √ / mfana, nakwisibhengezo kukhankanywe amadoda /
‘Madoda nantso masiyizameni nathi. √ (2)
3.6 Impahla ezimdaka zizakungena kweli gongqo zihlanjwe zicoceke. √√ (2)
3.7 B.√ B/Kumgubo ogqibeleleyo. √
[Nayiphi na kwezi] (1)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 9
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Egumbini lokufundela √ / eklasini √ kuba Utitshala uthetha nabafundi. √ (2)
4.2 B.√ B/Sibonisa ukudana. √
[Nasiphi na kwezi] (1)
4.3 𝟏𝟎
√√ (2)
𝟏𝟎
4.4 Uyavuya. √√ wonwabile. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
4.5 Kwekhu! √ (1)
4.6 Alungile, kuba enza esi sibini sizibone ukuba sishiyeke sodwa kule nto
yokungafundi. √√ / Avuselela umsindo wokuba esi sibini sizimisele. √√
Awalunganga kuba endaweni yokubakhuthaza ayabatyhafisa. √√ / Abulala
imimoya yesi sibini sizibone njengabantu abangakwazi kwenza nto. √√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo] (2)
[10]
UMBUZO 5
IPROZI
5.1 5.1.1 Ingcambu. √ (1)
5.1.2 Ilizwe liza√ kuba yintombazana ngaloo √ mini. (2)
5.1.3 Kwakukho izilwanyana ethafeni. √ / izilwanyana endle. √
[Nayiphi na kwezi] (1)
5.1.4 Umahlalela.√ Izolo elalini ubethwe kakhulu umahlalela.√√ (3)
5.1.5 C√ C /Isalathandawo.√ Isalathandawo.√
[Nayiphi na kwezi] (1)
5.1.6 Uqhuba amatakane.√√ (2)
5.1.7 Ucacisa isibizo esixeliweyo. √√ / wandulela/ ukhokele isibizo. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
5.1.8 Isiqaqambisi. √ /Isifanadumo. √
[Nayiphi na kwezi] (1)
5.1.9 Ukuzivalela. √ (1)
[14]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P1 (EC/SEPTEMBA 2019)
5.2 UMFANEKISO
5.2.1 IClere igcina ulusu kakuhle. √√ (2)
5.2.2 Isenzi Ixesha
Zingce. √ Langoku. √ (2)
5.2.3 Ubonisa ubuncinci ngokuzalwa. √√ (2)
[6]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2019 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC June Exams 2019 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 September Preparatory Exams 2019 QP
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper