You're offline
Skip to content
Memorandum

XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOVEMBA 2019_hlayiso.com_.pdf

Subject: Isixhosa HlGrade 1120199 pages
Download

Loading document…

Loading document…

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 11 NOVEMBA 2019 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 IMEMORANDAM AMANQAKU: 70 Le memorandam inamaphepha asi-9.
Downloaded from hlayiso.com 2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/NOVEMBA 2019) ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:  Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo echanekileyo).  Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana, ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo ngempendulo yakhe.  Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI, NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO. Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa (makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo, ndiyangqinelana/andingqinelani).  Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.  Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu okuqala kuphela.  Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku ukuba impendulo yechanekileyo.  Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo echanekileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3 ISICATSHULWA A 1.1 Yimpucuko yaseNtshona. √ (1) 1.2 NguTsidi √ no KC. √ (2) 1.3 Kungokuba baleqa iinkqubo zikamabonakude √√/ kungokuba baleqa ii- soapies. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 1.4 'Oomakhulu bangoku abasabalisi zintsomi...'√ (1) 1.5 Kuphuhlisa ukuba ii-soapies zibukelwa nangabantu asele bekhulile √√/ kuphuhlisa ukuba ukubukela ii-soapies akukhethanga minyaka nabudala. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 1.6 Ukutya akuphekwa ngokukuko, kudadiswa emanzini okanye emafutheni, loo nto ingachaphazela impilo yabantu abaza kutya oko kutya. √√ (2) 1.7 SisiZulu. √√ (2) 1.8 Umbhali uveza ukuba nangona umabonakude unegalelo elikhulu ekufundiseni ulwazi nasekuphuculeni unxibelelwano kubantwana, kodwa ukwanguye nonobangela wokuba abantwana balahlekwe ngawona magama amkelekileyo kulwimi lwesiXhosa. √√ (2) 1.9 Ukubaleka emva kwabo kuthetha ukusoloko ubagadile/ubalusile uqinisekisa ukuba bayakwenza abafanele ukukwenza, ngexesha elifanelekileyo. √√ (2) 1.10 Kutyhila ukuba akwenzeki izinto ezintle kuphela ebantwaneni xa besesikolweni, nezimbi zinako ukubehlela. √√ (2) 1.11 Ndiyangqinelana, kuba basoloko beqwalasele umabonakude bangalifumani ixesha lokolula imizimba ngokudlala. √√ OKANYE Andingqinelani, kuba ukubukela umabonakude kuyabakhulisa ngokwasengqondweni ngokufunda izinto abebekade bengazazi. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.12 C √√/ C. Sisivumelanisi senjongosenzi √√/ sisivumelanisi senjongosenzi. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/NOVEMBA 2019) 1.13 Ndifunde ukuba umabonakude uluncedo ukwenza unxibelelwano phakathi kwamazwe ngamazwe. √√/ ndifunde ukuba umabonakude unalo igalelo ekuphuculeni ulwazi lolwimi kubantwana. √√/ ndifunde ukuba umabonakude uyabalibazisa abantu bangakwenzi oko bekufanele ukuba bayakwenza. √√/ ndifunde ukuba umabonakude uyabadodobalisa abantwana. √√/ ndifunde ukuba umabonakude wenza ukuba lungabikho unxibelelwano phakathi kweentsapho. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) ISICATSHULWA B 1.14 Ayaxhentsa. √ (1) 1.15 Aphakamisele imilenze phezulu √/ aphakamise imilenze. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 1.16 'Kubalulekile ukukhuthaza ukudlala ebantwaneni ngaphezulu kokubukela umabonakude, ngakumbi xa behleli nabahlobo babo.' √√ (2) 1.17 Indlela eyiyo yokukhula kwabantwana yile yabantwana abakwisicatshulwa B, kuba kubalulekile ukuthi xa bekhula abantwana banxibelelane, badlale nabanye √√/ yile ikwisicatshulwa B, kuba le ikwisicatshulwa A yenza kungabikho lunxibelelwano phakathi komzali nomntwana. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO UMBUZO 2 UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO  Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo: o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7 (Ingongoma nganye linqaku). o Amanqaku ama-3 olwimi o Amanqaku ewonke: 10  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo: o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1 o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2 o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko kubhaliwe kwisicatshulwa: o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa nqaku lolwimi umfundi) o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi QAPHELA  Imo o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe.  Ubalo-magama o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi eso, ze ungakuhoyi okulandelayo. o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/NOVEMBA 2019) UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA UCAPHULO IINGONGOMA 1. 'Yinto eqhelekileyo ukuba 1. Ixhaphakile into yokuba umntwana umntwana azive enxunguphele anxunguphale okanye abe nomoya kwaye ezibekile...' ophantsi ngamanye amaxesha. 2. 'Uninzi lwethu luye lakwiimeko 2. Abazali abaninzi bakhe bahlangana apho umntwana ezimela xa kukho nemeko yabantwana abaneentloni xa iindwendwe okanye ajame xa kufika iindwendwe. ebuliswa, kwaye abanye abafuni ukujongana nomntu ngamehlo...' 3. 'Abantwana abafani kwaye 3. Mayamkeleke into yokuba abantwana kufuneka yamkelwe indlela abafani, kwaye kufuneka bafundiswe abayiyo kuba ubuchule indlela yokukwazi ukuhlala nabantu. bokubaphakathi kwabantu abudalwanga, bufuneka bufundiswe.' 4. 'Kufuneka uyiqwalasele indlela 4. Kubalulekile ukujonga indlela aziphatha umntwana aziphatha ngayo, ngayo umntwana, ungekathi uneentloni. ngaphambi kokuba uthi uneentloni.' 5. 'Ukuba umntwana wakho akanabo 5. Xa umntwana engakwazi ukuhlalelana ubuchule bokuba phakathi nabantu kufanele afundiswe ngendlela kwabantu, luxanduva lwakho ephucukileyo. ukuba umfundise ngaphandle kokumgweba.' 6. 'Kucetyiswa ukuba abazali 6. Abazali mabeze nawabo amava babalise awabo amabali okuba ngokuphelisa iintloni bakhuthaze benze njani ukuphelisa iintloni, abantwana baziqhelanise nabanye. bakhuthaze abantwana ukuba baqalise ukuzixuba nabanye ...' 7. 'Ayikokuphela kwehlabathi xa 7. Mayamkeleke into yomntwana umntwana eneentloni, kodwa oneentloni, kodwa zakubaxeka umzali ukuba ziyaqatsela kuza kufuneka makafune uncedo kwabanolwazi. umzali afune uncedo kwiingcali.' UKUBHALA NGOKOMHLATHI Ixhaphakile into yokuba umntwana anxunguphale okanye abe nomoya ophantsi ngamanye amaxesha. Abazali abaninzi bakhe bahlangana nemeko yabantwana abaneentloni xa kufika iindwendwe. Mayamkeleke into yokuba abantwana abafani, kwaye kufuneka bafundiswe indlela yokukwazi ukuhlala nabantu. Kubalulekile ukujonga indlela aziphatha ngayo umntwana, ungekathi uneentloni. Xa umntwana engakwazi ukuhlalelana nabantu kufanele afundiswe ngendlela ephucukileyo. Abazali mabeze nawabo amava ngokuphelisa iintloni bakhuthaze abantwana baziqhelanise nabanye. Mayamkeleke into yomntwana oneentloni, kodwa zakubaxeka umzali makafune uncedo kwabanolwazi. [70 amagama] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UKUMAKISHA ICANDELO C  Upelo o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi ngokuchanekileyo. o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo uyalela. o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO 3.1 Save the children. √ (1) 3.2 Kubazali √/ kuye wonke umntu√/ kubantwana. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 3.3 Kukugxininisa ukuba le ntengiso ingabantwana. √√ (2) 3.4 Ndiyangqinelana, kuba izinto ezininzi ezinobungozi zisemakhayeni abo √√/ndiyangqinelana, kuba ukuxhaphazeka kwabantwana kuxhaphake emakhayeni abo. √√ OKANYE Andingqinelani, kuba olona khuseleko lululo lwenzeka umntwana xa esekhayeni lakhe √√/ andingqinelani, kuba ngaphandle kwekhaya kugcwele izihange ezinokwenzakalisa abantwana. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 3.5 'Bakhuseleka' √√ (2) 3.6 Igama elibhalwe ngoonobumba abakhulu lithi 'abantwana', kanti nomfanekiso uveze umntwana. √√ (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com 8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/NOVEMBA 2019) UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI 4.1 Bakwigumbi lokuhlala √, kuba kukho isitulo nomabonakude√/ bakwigumbi lokuphumla √, kuba kukho isitulo nomabonakude √/ basendlwini √, kuba kukho isitulo nomabonakude √/ bakwigumbi lokubukela umabonakude √, kuba kukho isitulo nomabonakude. √ (Nayiphi na kwezi) (2) 4.2 Libonakalisa ukugxininisa √√/ lubonakalisa ukubethelela uluvo. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 4.3 Bafuna ukubukela iinkqubo ezahlukeneyo ngaxesha-nye √√/ wonke umntu ujolise irimowuthi kumabonakude. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 4.4 B √/ B. Ndimamelisise √/ Ndimamelisise. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 4.5 Abonisa ukungapheleli kwentetho √/ abonisa ukuba akagqibanga ukuthetha √/ abonisa ukuba intetho isaqhubeka. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 4.6 Andingqinelani, kuba ukuthengisa i-TV akuzi nasisombululo √√/ andingqinelani, kuba kufanele bathetha-thethane ukuze bevane ngamaxesha okubukela √√/ andingqinelani, kuba uza kusokola yena kuqala. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com (EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO 5.1 Intlonipho. √ (1) 5.2 Onayo. √ (1) 5.3 Liphuhlisa intsingiselo yokusondela kweentsuku zokusweleka. √/ liphuhlisa ukuba kufutshane kokusweleka. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.4 Alizanga langabi naziphumo √/ alizanga langabi nantsingiselo √/ alizanga langakhathalelwa. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.5 Abaya kwenza. √ (1) 5.6 Umbhali uthe u √ nalo mcamango kuba e √ sazi ukuba imbeko yendele nangaphezu kobuthixo kwaXhosa. (2) 5.7 Siphambi kwesibizo √/ sandulela isibizo √/ sikhokhele isibizo. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.8 Kuyathiywana ngamakrwala xa efikelela kwinqanaba lobudoda, kaloku indoda kufuneka inegama elitsha √√/ kuyathiywana ngamakhwenkwe adlala ibhola, apho kusetyenziswa amagama eendumasi zebhola. √√ (Nasiphi na isivakalisi esinentsingiselo ebonisa ukuthiywa kwegama) (2) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha

Published documents with matching subject and grade metadata.

Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

More from Grade 11 Isixhosa Hl

Explore more published documents in this catalogue.

View all
Grade 11 · Isixhosa Hl · 2019 · Eastern Cape November · Memorandum · Paper 1 | Hlayiso | Hlayiso