Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 11
NOVEMBA 2019
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 80
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-19.
You're offline
Skip to contentMemorandum 




View all



XHOSA HL P2 GR11 MEMO NOV2019_hlayiso.com_.pdf
Isixhosa Hl · Grade 11 · Eastern Cape November · 2019. Memorandum, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Isixhosa Hl
- Grade
- Grade 11
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- Eastern Cape November
- Paper
- 2
- Pages
- 19
- File size
- 824.0 KB
Loading document…
Loading document…
1 of 19
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
Esi sikhokhelo sokumakisha silungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo
kubakorekishi.
Esi sikhokhelo sokumakisha siza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi
kokuba
kuqalwe ukukorekisha kumaziko okukorekisha.
Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akuvumelekanga ukuba
aphendule umbuzo osisincoko nombuzo omfutshane kudidi olunye
kwijenri enye.)
2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo kwiCANDELO A (imibongo
efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.
3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
esisincoko kwiCANDELO B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithathu
imibuzo (kwiNoveli/kuNcwadi Lwemveli) okanye yomine imibuzo
(kwiDrama), korekisha kuphela impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye,
xa kwenzekile ukuba uphendule umbuzo omnye omfutshane nomnye
osisincoko.
4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokuchanekileyo, korekisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.
6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa
intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
mpendulo.
7. Imibuzo esisincoko
Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
ophezulu. Sebenzisa irubriki yokuhlola ekwisihlomelo esinguA nesinguB
ukuhlola izincoko zabaviwa.
8. Imibuzo emifutshane
Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
ecaphula.
9. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo
exhasayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 3
10. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI, okanye
YINYANI/LULUVO. Makisha impendulo exhasayo.
11 Iimpendulo zemibuzo emifutshane mazihlolisiswe ngokupheleleyo
kwayanywe kwiingxoxo eziqhubeke ngexesha lobekomgangathweni
lwesikhokelo sokukorekisha.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
ICANDELO A: ISIHOBE
ISINGQI SENKULUNGWANE: P.M. QANGULE – M.G. MDLIVA
UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
ISELULA: M.G MDLIVA
Amanqaku ali-10 ewonke kulo mbuzo. Ama-6 ngawomxholo aze ama-4 abe
ngawolwimi kunye nesimbo.
Sebenzisa irubrikhi esisihlomelo A.
Sebenzisa ezi ngongoma zilandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha
lo mbuzo.
Iimpendulo zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo
umbongo.
Sebenzisa irubrikhi yokumakisha isincoko sesihobe esekupheleni kwesi
sikhokelo ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma zilandelayo
Kumqolo woku-1 Imbongi isebenzise isikweko, igama ‘injuze’
ngokwakwaXhosa lithetha umntu oyincutshe ekubalekeni, Ngokwalo mbongo
liphuhlisa indlela ekhawulezisa ngayo ukuhambisa iindaba iselula.
Ikwaphuhlisa ukuba ikhala naphi na xa ifowunelwa naphakathi kwabantu
abebengalindelekanga ukuba bazive ezo ndaba, Kwaye iyakwazi ukubiwa
ngumntu atyhile imiyalezo ebingafanelanga kufundwa ngabantu. Umqolo
wesi-2 ukuya kowesi-3 uphuhlisa ukuba akukho apho ingafikeleli khona
iselula kwaye ayiphumli isebenza ngawo onke amaxesha.
Umqolo wesi-5 uphuhlisa uvuyo/ulonwabo oluziswe yiselula kubahlobo kuba
ukufika kwayo kwenze kwabalula ukunxibelelana. Umqolo wesi-6 utyhila
ukuba kusenokuba luvuyo kwabanye kube kuziinyembezi kwabanye kuba
iselula ayihambisi iindaba ezimnandi kuphela kodwa nezimbi iyazihambisa.
Umqolo wesi-7 uphuhlisa ukuthenjwa kweselula luluntu njengoko uninzi
lungasakwazi ukuhlala ngaphandle kwayo.
Kumqolo wesi-8 imbongi isebenzise isifaniso ukuphuhlisa ingxolo eyenziwa
yiselula xa ifowunelwa okanye kungena umyalezo. Imbongi ikwaphuhlisa
ukuba iselula yindlela elula yokudibanisa izihlobo kwaye iyakwazi
nokusetyenziswa ngamakholwa xa efuna ukuthandazisana.
Umqolo we-10 imbongi isebenzise ubaxo ukuphuhlisa ukusebenza nzima
kweselula. Umqolo we-12 uphuhlisa ukuba nangona iselula inemisebenzi
emihle kodwa bakhona abayisebenzisela ukwenza izinto ezimbi
nobuqhophololo.Umqolo we-13 nowe-14 usebenzise isimntwiso ukucenga
iselula ukuba nokuba siyisebenzisa kwizinto ezininzi ezohlukeneyo maze
ingadinwa iqhubeke nobubele bayo nokungakhalazi xa ithunywa kwiindawo
ngeendawo.
Umqolo we-15 imbongi iyothulela umnqwazi iselula ngemisebenzi yayo
emininzi, Ikwasebenzisa nochasaniso ukuphuhlisa ukuba iselula isetyenziswa
kwizinto ezahlukeneyo. [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 5
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UBUYIL, UMAKHANDA: P.M. QNGULE
2.1 Zibuza kwimithombo ngemithombo yolwazi /kubantu ngabantu
nangeendlela ngeendlela umkhondo wamathambo kaMakhanda √√ (2)
2.2 YiRobben Island √ (1)
2.3 Kukugxininisa ukuba uMakhanda yinzalelwane yakwaNdlambe √√/
ngumXhosa wamaNdlambe. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
2.4 Ngumbongo mbaliso √ kuba uyabalisa √ /unika imbali√/ sibaliselwa
ngendlela umphefumlo kaMakhanda owabuyiselwa ngayo ekhaya. √ (2)
2.5 Sixhalabe/ sibe nethemba √ kuba ukusukela kumqolo we-10 abathembele
kuzo izihlwele imbongi ithetha ngokungathi zinesisombululo √√./ kuba
ziyabaphilisa ngesisombululo sikaMoya sokuba abagazi limhlophe
bangahle baze nesisombululo √√
[Nayiphi na kwezi] (3)
[10]
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UNKOSI UJONGUMSOBOMVU MAQOMA: P.M QANGULE
3.1 Uyoyikeka. √√ (2)
3.2 Uzalwa nguNgqika. √ (1)
3.3 Kukugxininisa ukuba lo ithetha ngaye yikumkani yakwaRharhabe
ingumRharhabe nozwane. √√ (2)
3.4 Sisibongo somthonyama √kuba kubongwa inkosi √ / kukho isikhahlelo
√/ukulandwa komnombo √ (2)
3.5 Isenza sizive sinegorha √/ sinomntu wokusilwela √ ukuthi uzijul’ijacu,
evath’iqaqa kububungqina bokuba wawukhusela lo mhlaba
kwabamhlophe ababewuxhwitha kuye. √√
(Nayiphi na kwezi) (3)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UGODUKILE UNJINGALWAZI ZITHOBILE SUNSHINE QANGULE: P.M.
QANGULE
4.1 Wasweleka okaQangule oyingqanga yesiXhosa bakhathazeka
abasasiqalayo. √√ (2)
4.2 Amaza √/ intshuntshe √/ igqudu √/ izagweba √
(Nayiphi kwezi) (1)
4.3 Ikwenza ngeenjongo zokugxininisa ukuba lo incoma imisebenzi yakhe
ngumXhosa kwaye usebenze gqitha ekhonza isiXhosa. √√ (2)
4.4 Sisimbambazelo √/Yi-Eleji √ kuba saziswa ngokusweleka kuka Njingalwazi
Sunshine Qangule √/ saziswa ngelahleko √/ siqhayiselwa ngemisebenzi
yakhe emihle. √
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.5 Isenza sizive sithuthuzelekile √sikwamkele ukufa kukaQangule √ kuba
isigama esisetyenziswayo sesokuthoboza √√ usenza siphole kuba
wamkelwe naziingqanga zesiXhosa esele zalishiya eli √√ kuba usixelela
ukuba usebenzile ngexesha ebesinaye emhlabeni. √√
(Nayiphi na kwezi) (3)
[10]
ISIHOBE ESINGAFUNDISWANGA (SINYANZELEKILE UKUBA
USIPHENDULE)
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INJENGELE YOMKHONTO WESIZWE: M.G MDLIVA
5.1 Lizisa intsingiselo yokuba uHani ebongamele emkhosini√/Intsingiselo
yokuba uHani wayelijoni elongameleyo emkhosini. √ (1)
5.2 Kukwenza ukuba abantu bayithathele ingqalelo into eyehlileyo √√/ Iveza
ukothuka kwesizwe ngumbiko wokusweleka kukaHani. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
5.3 Sisimntwiso. √ (1)
5.4 Zozibini zakhiwe ngemiqolo esi-8. √√ (2)
5.5 UyiPrezidanti yomzantsi Afrika omtsha. √√ (2)
5.5 Ungokusweleka kwenjengele yomkhonto wesizwe uChris Hani. √√ (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 7
ICANDELO B: INOVELI/UNCWADI LWEMVELI
INOVELI
UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
NGENXA YESITHEMBISO: MCEBISI NKOHLA
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha elisekupheleni kwesi sikhokelo sokumakisha
ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo
Lo mxholo umbhali uwuxhasa ngokuthi abeke uDumile ukuba aphande
ngezaphuli mthetho eziwophule umthetho ade etha amandla azo. Okwesibini ezi
zaphuli mthetho ziwaphule umthetho zade zenzakalisana kwazodwa.
UDumile uzigqatsela ukuphanda yedwa ngamabanjwa aqhweshe ejele.
Xa eya kuMhleli ufumanisa ukuba uyabandakanyeka kulwaphulo mthetho
kuba isibini ngabatshana bakhe.
Kwindlela yophando lwakhe ubeka emngciphekweni amanye ala mabanjwa.
Ukungqina ukuba alunambuyekezo ulwaphulo mthetho, uNeo zisuka nje
waphula umthetho wokuhlutha imoto kaNomvuyo kanti akabhungisanga
wafa ngokudubuleka kujijiswano lwale mini.
UDumile uncina inenekazi eMthatha efuna ukwazi kanobom ngezikrelemqa,
ufumanise ukuba baliqela kwaye barhubuluzisa iziyobisi.
Lamchazela ukuba basebenzisana kunye noNdaba.
Amapolisa agagene noDada kwidolophu iMaclear amyalela ukuba ame.
Uye wazama ukubaleka, wadubula emapoliseni. Ngelishwa wachana lalinye
ipolisa embonjeni kanti elinye limvelele ngasemva laze lamosela yaba
kukusweleka kwalo.
UTshezi uyabanjwa.
UDumile uqhuba nophando lwakhe eRhawutini.
Ufumana indawo yokuhlala ehotele. Inenekazi elinguNontsasa Ngewu
kwindawo yokusela Limcela ukuba bazikhuphele kwenye yeerestyu
eyayikwalapho eRhawutini. Esaye kuoda, kungena izikrelemnqa zijolise
zifuna imali, ubucwebe-cwebe esinye seza kuDumile sifuna ikhamera
awayeyiphethe.
Iqala apho ingxabano athulule iimbumbulu kufike amapolisa athelele
zibanjwe izikrelemnqa ezo.
UNontsasa ufa ngokubulawa sisiqhushumbisi ebesaya kubulala ngaso
uDumile.
Esenza ugqogqo kwaNontsasa ufumana into ethi makayophuthuma
iimpahla kwisikhululo seenqwelo moya saseRhawutini,kukhale umnxeba
kuthethe uMavis ofuna uncedo kanti uthinjwe zizikrelemnqa.
Kuthe kanti zimthimbela ukuba zimloba ukuba abuyise idayari ayithathe
kwaNontsasa abe sele ekhupha oogxa babo ababambisileyo ukuqala
kuDada, ukuba uyasilela ukwenza oko bazokumbulala uMavis.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
Bayalela ukuba angaxeleli mapolisa naliphi na isebe lezokhuseleko kwaye
ahambe yedwa.
UDumile ucela icandelo lezobugwinta nobugewu limlandele.
Izikrelemqa zifuna izitshixo zemoto, uyazinika zithi xa zisiya emotweni
zihlangana namapolisa ziyabanjwa.
Inenekazi lomLungukazi liyabanjwa kwisikhululo senqwelo moya kufunyanwa
ukuba liphethe iziyobisi elalizifake kwibhokisana yesepha engumgubo kwaye
kwafumaniseka ukuba liyasebenzisana nezikrelemnqa.
UDumile ushiya iRhawuti, Liyaxoxwe ityala. UDada, uMhleli, kunye
nezikrelemnqa bafumana izohlwayo eziqatha
Bonke abenzi bobubi basifumene isohlwayo, abanye baye bafa loo nto
iphuhlisa ukuba ulwaphulo mthetho alunambuyekezo.
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)
7.1 Nonogada. √ (1)
7.2 Kukufumama iinkcukacha malunga nokuqhawula kwamabanjwa. √√ (2)
7.3 Luzobo ngqo. √ kuba sixelelwa ngqo asifuniseli ukuba uTshezi ungumntu
onjani. √√ (3)
7.4 Ziinjongo zokuzifihla ukuze angaqapheleki ukuba ungumcuphi √√/
Kungokuba kaloku umcuphi kufuneka azifihle kwiimeko ezithile
ezinokubeka ubomi bakhe esichengeni. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
7.5 Yingcinga yokuba wayenoloyiko lokuba ingenzeka kuthi kanti uyaziwa
nguTshezi √√/yingcinga yokuba wayenalo uloyiko lokubhaqwa ukuba
uthetha ubuxoki. √√
(Nayiphi kwezi.) (2)
7.6 Saba sihle kuba wawufumana umkhondo wamabanjwa aqhweshileyo. √√ (2)
7.7 Akanyanisanga kuba wayeyinxalenye kwiyelenqe lokubulawa kukaDumile
√√/ wayesebenzisana nabo aba babemdubule kwaye injongo yabo
yayikukubulala uDumile. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
7.8 Sisekubeni lo Sasa uzenza umhlobo wakhe nguye ongunobhala
kwiyelenqe lokubulawa kukaDumile √√/ Sisekubeni lo Sasa uzenza
umhlobo wakhe useza kuzama ukumbulala ngesiqhushumbisi. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 9
7.9 Hayi akalomelo luchanekileyo kuba asingabo bonke abantu
abangamabhinqa abangcolileyo njengaye. √√/ Kaloku kukwakule ncwadi
apho kukho nooNomvuyo abantliziyo ntle kanti nooMavis. √√/ kuba
USasa umele imbinana yamabhinqa akhoyo kumaqela emigulukudu. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
7.10 Kwinqanaba loyondelelwano lwezinto √ kuba impixano iya ikhula
ngokukhula kwaye izimo zabalinganiswa ziyadula nanjengoko sidula
esikaSasa kwesi sahluko. √/ kukho ukuhlelana kwabalinganiswa √
nanjengoko ecaca uSasa ukuba ungoweliphi icala √
(Naluphi uphawu loyondelelwano lwezinto oluxhaswe ngokuchanekileyo) (2)
7.11 Sesokuthabatheka azibone sele esezingalweni zikaSasa. √√ (2)
7.12 Kwityeli lokuqala wayenceda uNomvuyo kuNeo owayexhwila imoto yakhe
waze wadubuleka √ Kwityeli lesibini kwangena izikrelemnqa kwenye
yeerestyu eRhawitini awayehleli kuyo noSasa zamdubula wadubuleka. √
(Nayiphi impendulo echanekileyo) (2)
[24]
UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
UMTHOMBO WOBOM-NONDUMISO MDEKAZI, TOMMY KABANYANE
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina.
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekumaphepha asekupheleni kwesi sikhokelo ukuhlola lo
mbuzo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Uncwadi lwemveli luthi ludlale indima enkulu ekuphuhliseni intlalo nenkcubeko
yoluntu kwaXhosa. Luneendidi ngeendidi ezifana nezi zilandelayo: Iingoma, Izibongo
neentsomi.
Iingoma
• Iingoma ziziindidi ngeendidi: Kukho iingoma ezingentlungu – Olu hlobo
lweengoma luthi luvunywe ngulowo unentlungu ethile, kuze kubekho nabo
balandelayo becebisa okanye bevelana nale ntlungu. Inkoliso yabantu abathi
bavume olu uhlobo lwengoma ngabantu abangoomama abasukuba bephatheke
kakubi emizini yabo.
• Kwakolu didi zikho ezo zivunywa kwangoomama bephalaza intlungu
yokuhlutshwa ngabantwana babo, ngokwenza njalo bezama ukuphungula loo
ntlungu.
• Zikho iingoma zolonwabo ezithi zivunywe xa kukho imisitho efana nemitshato,
imitshotsho nemigidi njalo-njalo. Nazo ezi ngoma ziziindidi, kukho ezolonwabo
lolutsha, izidlalo zabafazi, nezolonwabo lwabantwana. Eyona njongo yezi ngoma
kukonwabisa.
• Kukho iingoma zokukhuthaza ukuba makusetyenzwe njengeengoma zokulima,
olu uhlobo lweengoma luthi luwenze ube lula umsebenzi.
• Zikhona neengoma zomzabalazo – Zona ezi ngoma ziqulatha umyalezo othile
odla ngokubhekiswa kwabasemagunyeni xa kukho izinto ezingahambi kakuhle
entlalweni, emisebenzini nakwilizwe jikelele.
Izibongo
• Izibongo zomthonyama zithi zidlale indima enkulu ekudluliseni umyalezo othile
othi udluliswe yimbongi. Iimbongi zomthonyama zinoxanduva kuba isizwe
siphela sixhomekeke kuzo.
• Imbongi isenokubonga inkosi iyincoma okanye iyigxeka ngezenzo zayo. Yiyo loo
nto imbongi yomthonyama kufuneka ibe ngumntu onolwazi oluphangaleleyo
ngokuqhubekayo ekuhlaleni.
• Imbongi iyawabonga namaqhawe iwatyibela ngemisebenzi yawo emihle
ayenzele isizwe.
• Iyabonga nangezinto ezisingqongileyo izama ukusibonisa ukubaluleka kwazo,
izinto ezifana neentaba, imilambo nemithi ebalulekileyo.
• Ikwabonga ngeziganeko ezibalulekileyo ezithe zashukumisa ilizwe nokuba zibi
okanye zihle.
• Iyakwazi ukulumkisa isizwe ngento ethile engumtshabalalisi esizweni, umzekelo
utywala neziyobisi.
• Imbongi iye ibonge nangezinto zopolitiko ingakumbi ezithi zichaphazele intlalo
yoluntu, njengokuphatheka kakubi kwabantu.
• Ezinye izibongo ziyathuthuzela xa ubani okanye isizwe sihlelwe lilifu elimnyama.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 11
Iintsomi
• Mandulo phaya uncwadi lwemveli belukade lungabhalwa, belusakuba
luncwadi lomlomo. Iintsomi zilolunye udidi loncwadi lwemveli, zona zithe
zadlala indima enkulu ekunqwanqwadeni izimilo zabantwana abasakhulayo.
• Umbalisi ongumakhulu ebesithi kwakuba kugqitywe ukwenziwa imisebenzi
yekhaya ngumntu wonke aqokelele abantwana bathi nqwadalala phambi
komlilo eza kubabalisela iintsomi.
• Injongo eziphambili zezi ntsomi ibikukufundisa abantwana indlela
yokuziphatha ebomini, bakhule bekwazi ukwahlula okulungileyo
kokungalunganga.
• Ezinye iintsomi bezibalungiselela ingomso ukuze bazi ukuba kubalulekile
ukuziphandela ungumntu kwaye izinto eziza lula ziyingozi.
• Kwakwezi ntsomi kukho ezo bezisithi zibafundise ngemvelaphi yezinto
zasendalweni.
• Kukwakho iintsomi ezingembali nezo zingezilwanyana ezithi zibafundise
ngobulumko nobudenge bezilwanyana ezithile.
• Zikwakho neentsomi ezibaliselwa ukonwabisa kuba kaloku entlalweni yomntu
akufuneki usoloko unxunguphele.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UMTHOMBO WOBOM-NONDUMISO MDEKAZI,TOMMY KABANYANE
9.1 USihlalo wentlanganiso yezilwanyana yayinguMfene√ (1)
9.2 Kwathi ke kaloku ngantsomi, isiqalo sentsomi √/ izilwanyana ziyathetha/
zinamagama okwabantu √ zenza izinto ezenziwa ngabantu √, zibamba
iintlanganiso √
(Nasiphi isibini kwezi) (2)
9.3 Yabetha intlazane seziphelele √/ zaphuma ngendlu √ / ukuthobela ziye
entlanganisweni. √
[Nayiphi na kwezi] (1)
9.4 Ngenjongo yokubonisa ubude beNtetho awayenzayo uMfene ngemini
yentlanganiso √√/kukubonisa ukuba uMfene wathetha kakhulu. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
9.5 Ayizange izaliseke kuba uDyakalashe zange ahambisane nesigqibo
sentlanganiso. √√ (2)
9.6 Ojongela phantsi ezinye izilwanyana √/ oziphakamisileyo √
[Nayiphi na kwezi] (1)
9.7 Sinxulumana kuba uDyaki waziwa ngamaqhinga nakule ntsomi ubonise
ezo mpawu zatsho zasulelwa kuwo wonke umntu ozimbo zifana nezakhe
ngesi saci. √√ (2)
9.8 Yimfundiso yokuba ungabokubajongela phantsi abanye abantu √√/Musa
ukuzenza ngcono kunabanye abantu √√/Ungabowudela umqulu iiyadi
ungazibalanga. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
9.9 Kudidi lwezibongo ezingamaqhawe √ /kuba sibonga ngesenzo sobuqhawe
sikaDalibhunga √/kuba kubongwa iqhawe. √ (2)
9.10 Yimvano siqalo √ kuba isandi esiphindiweyo sisekuqaleni kwale miqolo. √ (2)
9.11 Okwentaka √ Sisifaniso. √
9.12 Yintsingiselo yokuba nabantu abamhlophe baye bamthobela bamvuma
ukuba uyinkokeli √√/nabantu abamhlophe baye bamhlonipha √√/nabantu
abamhlophe bamthobela. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 13
9.13 Umxholo walo mbongo ungoMandela owalwela inkululeko yabantu
abantsundu.√√ (2)
9.14 Kukuncoma imisebenzi yobuqhawe eyenziwa nguDalibhunga. √√ /
Kuwazisa abantu ngemisebenzi yobuqhawe kaNelson R. Mandela. √√
[Nayiphi na impendulo echanekileyo] (2)
[25]
AMANQAKU ECANDELO B 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
14 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
ICANDELO C: IDRAMA
UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
NATHI SINGABANTU: C.S HOBONGWANA
Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha elisekugqibeleni ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi angachankcatha kwezi ngongoma zilandelayo:
Umbhali kulo mdlalo ubonakalise ukukuchasa ukuphathwa gadalala kwabantu
abahlelekileyo namaqaba, Loo nto siyibona ngokunika uNohenjisi ongumlinganiswa
oyintloko amandla angummangaliso okulwa nalo mkhwa.
UNohenjisi zisuka nje ukuchasile ukuphatheka gadalala kwabantu
abangenanto ngabantu abafundileyo
Umele umyeni wakhe ngelithi imfundo yabo yeyani xa besoyiswa kukuza
nesisombululo sokwabelana ngomhlaba.
Ummele umyeni wakhe onguSopolitiki ngelithi baxakwa kukubhala imithetho
emitsha.
Uvula umlomo malunga norhwaphilizo alubonayo apho imali kaRhulumemte
ingasetyenziselwa ukwakha izikolo, iikliniki, izibhedlele ngakumbi ukusebenzisa
ulwimi lwakhe buqu umntu.
Uyayimela eyokusebenzisa ulwimi lwakhe kude kuye esiphelweni apho ade
wavunyelwa yinkundla wade kwabhalwa kwaphunyezwa umthetho
wokusebenzisa ulwimi ngokukhululekileyo ezinkundleni.
Ukumele ngomzimba ongenaxhala ukusetyenziswa kwamasiko nezithethe
zakwaNtu nokuba abantu bayakhumsha.
Uyawamela amalungelo abafazi nokuxhatshazwa kwabantu abangamaqabakazi
ngabantu abathi bafundile ngempumelelo apho kusetyenziswe inkosikazi
yomyeni wakhe angakhange ayiphe thuba oko batshata.
UNohenjisi wenziwa avelele ngengqondo kuNokwakha kuba uyavuma ukuba
umntwana wakhe athathwe nguNokwakha esazi ukuba yena ufuna afunde
isiNgesi.Inik’inika.
Xa esayina amaphepha okunikezela umntwana kuNokwakha ubeka u-X
emaphepheni ezazi ukuba uyakwazi ukusayina.
Ivela enkundleni into yokuba kanti uyakwazi ukubhala igama nefani yakhe.
U-X akanasihlahla kuba yena uyakwazi ukubhala, uma emkhumbini acele onke
amaqaba amxhase.
Uyaphumelela ukwenza ukuba umntwana wakhe odlwengulweyo ancedeke
ngokuthi angayiqhusheki phantsi kwetafile into yokuba intombi yakhe
idlwengulwe nanjengoko omnye umntu ebeya kwenza kumntwana ongakwazi
nokuzithethela ingakumbi xa isenzo eso senziwe nguSopolitiki owaziwayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 15
Uyaphumelela ukusindisa uNkosunaye xa edliswa ngokuthi angavumi ukuba
anyanzelwe ngokutya suka acebise ukuba kunikwe inja kutsho kuvele ngokufa
kwenja ukuba ukutya bekufakwe idliso wabe uyaphumelela ukusindisa
umntwana wakhe.
Konke oku ukubonakalisa ngokuba ngumama onomqaphela kumntwana wakhe
ngokuthi ayazi into engaqhelekanga naqalayo ukuyibona emntwaneni wakhe.
Isithethe sikaNtu uyasisebenzisa simncede uNohenjisi kuba xa kufika umbiko
wokufa komntwana wakhe akavumi ukulungiselela umngcwabo engabonwanga
umntwana ngeli xesha umyeni wakhe agcadiyayo efuna kulungiselelwe
ukumngcwaba engambonanga enjalo. Ukhalima alungelwe nalapha uNohenjisi.
Amagama abantwana bakhe ngamagama okhuselo uBaphantsi, uNkosunaye
anjongo ikukuqinisekisa ukhuselo oluluqilima ngaphaya kwawakhe amandla
iminyanya kunye noThixo.
UNokwakha xa engasavumi nomntwana, uNohenjisi uyammangalela.
UNokwakha unegqwetha, uNohenjisi enkundleni ushiyeka emi yedwa kuhleliwe.
UNohenjisi ubetha ngenqindi phantsi ngelithi ityala lakhe malithethwe
ngesiXhosa kwaye akafuni nokutolikelwa elizweni lakhe Noxa ehlekwa
uyazingisa ade aphumelele. Kuthe kanti kukuqala, ezimbalini
ukuthethwa kwesiXhosa kwinkundla yejaji yalandela imithetho evulela oku.
UNohenjisi uvakalisa elubala ukuba lilungelo lakhe ukusebenzisa ulwimi lwakhe
naphi na ngokomgaqo siseko.
Liyathethwa ityala aphumelele uNohenjisi ohlule isifundiswa esinguNokwakha.
Ulwela ukuba umntwana wakhe nabanye bangaze bayekwe bangawenzi
amasiko abo avulelwe.
Uyemisa enkundlleni abantu bengqina ukuba bafuna konke okuphucukileyo
ezilalini athi noko engakhange azibandakanye kupolitiko afumane iivoti
ngokumela amalungelo abantu basezilalini ukuba bafumane iikliniki izikolo
izibhedlele njalo-njalo.
Isigulo sakhe sezifundiswa ezizidenge sinyangekile kuba umthetho uzingqinile
zonke izinto abezikhalazela, kwaze kwenziwa utshintsho. [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
16 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/NOVEMBA 2019)
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NATHI SINGABANTU – C.S. HOBONGWANA
ISICATSHULWA E
11.1 UNtshebe lixhwele likaSikhulu. √ (1)
11.2 Umdlwengule √ wamfunela abantu bokumtyisa ityhefu. √ (2)
11.3 Isinika ulwazi ngentshukumo kaNtshebe. √ (1)
11.4 Athetha ukuba into emkhathazayo ingaphakathi ekhaya okanye
uzikhathaza kwangokwakhe eyesibini ingaphandle kwekhaya /
ukhathazwa nguNkosunaye noMpilo √√ (2)
11.5 Ungumntu oxabise isikhundla sakhe kuphela akaxabisanga nobomi
bomntwana ongowesinqe sakhe √√/ Angabulala nowakhe kunokuba
angasifumani isikhundla sepolitiki. √√ (2)
11.6 Sesokutyisa uNkosunaye ityhefu √√/ Sesokufakwa kweziyobisi emotweni
kaMpilo. √√
[Nayiphi na kwezi] (2)
11.7 Yimpixano yangaphandle √ kuba ubonakala enenzondo ngakwesi
sidalwa ezimisele ukusilwa. √ (2)
11.8 Ipolitiki ibe nefuthe elibi kuba imenze uSikhulu wadela ubomi babantwana
bakhe waba uyabanjwa wavalelwa sehla isidima sakhe. √√ (2)
11.9 Sesokuba kuthethwa isiNgesi. √ (1)
11.10 Wanyanisa kuba wafika wayimisa mantsantsa inkundla efuna ilungelo
lakhe lokuthetha ngesiXhosa walinikwa. √√ (2)
11.11 Ukhokele umngcelele ohambisa izikhalazo epalamente √/Umele
ukutshintshwa umthetho wokuthethwa kwesiNgesi kwiinkundla zamatyala
√/Ulwe ukujongelwa phantsi kwamaqaba nabantu abahlelelekileyo. √
(Nasiphi isibini) (2)
11.12 UNohenjisi ukholelwa kukhuselo lwabantwana ukuze kube kukhululekiwe
ukanti uSikhulu ukholelwa kuxinzelelo lwabantwana ingakumbi
abazizidalwa √ (2)
11.13 Abalinganiswa bayazithethela √/ ibhalwe ngohlobo oluyingxoxo
yabalinganiswa. √ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 17
11.14 Saba sesilungileyo kuba umntwana ulilungelo kumzali wakhe ukanti
nomzali ngokunjalo. √√
Sasingalunganga kuba uNohenjisi wayeyenze into yokusayina
ngeenjongo ezingafanelekanga wayefanele ukuba usayine ngokwakhe
xa kanti wayekwazi ukusayina √√
(Nayiphi impendulo echanekileyo) (2)
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
18 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 (EC/ NOVEMBA 2019)
ICANDELO A: IRUBRIKI YESINCOKO SONCWADI: ISIHOBE [10 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 5–6 4 3 2 0–1
-Isihloko sitolikwe -Ubonisa ukuqonda -Isihloko sitolikwe -Ayanelisi indlela -Akanalwazi kwaphela
Ukuhlalutywa ngokunzulu. nokutolika kakuhle ngokwanelisayo ekutolikwe ngayo ngesihloko
kwesihloko, ubunzulu -Iingxoxo ezinomtsalane isihloko okanye umbuzo -Akho amanqaku axhasa isihloko/umbuzo -Impendulo ayikho
bengxoxo indlela ezixhaswe -Impendulo inazo isihloko kakuhle -Anqongophele kakhulu mxholweni wesihobe.
azakuzela ngayo ngokuvokothekileyo iinkcukacha ezanelisayo -Ezinye iingxoxo amanqaku okuxhasa -Impendulo ibonisa
ingxoxo ukuwulandela Kusetyenziswa isihobe -Izimvo ezibambekayo zixhasiwe nangona isihloko ukulambatha kulwazi
kakuhle umhobe. -Impendulo ibonisa zinikiwe nangona ingezizo zonke -Impendulo ibonakalisa lwesihobe.
ulwazi olugwesileyo ingezizo zonke nje ezixhaswe ukuqhwalela kulwazi
6 AMANQAKU lwesihobe. ezixhaswe njengoko ngokwanelisayo lwesihobe.
bekufanelekile -Impendulo ibonakalisa
-Impendulo ibonakalisa ulwazi olusisiseko
ulwazi lwesihobe. sesihobe.
4 3 2 1 0–1
ISAKHIWO NOLWIMI -Isakhiwo -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Isakhiwo sife amanqe
siyathungelana. ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo. -Iziphene zolwimi
Isakhiwo, ukuthungelana -Ingxoxo ixongxwe kuhle -Ukuthunegelana -Isincoko sibonakalisa -Ingxoxo ezingamkelekanga
kwezimvo nendlela kwaye zikhuliswe kwengxoxo ukusilela ayicwangciswanga konke konke
yokubhala. Ulwimi ithoni ngokugqwesileyo kuyalandeleka. kukuthungelana ngokukuko. nesimbo
nesimbo sokubhala nangokucacileyo -Ulwimi, ithoni nesimbo nokunamathelana -Bukho ubungqina esingachanekanga
isincoko -Ulwimi ithoni, nesimbo zichanekile ubukhulu Kwezimvo. beziphene zolwimi.
zivuthiwe, zinomtsalane becala. -Iziphene zolwimi -Ithoni nesimbo
4 AMANQAKU zichanekile zimbalwa, ithoni sokubhala
- Igrama, upelo nesimbo sokubhala azichanekanga.
neziphumlisi zichanekile ikakhulu.
azinaziphene kwaphela.
QAPHELA: Ukuba umviwa akawuchaphazelanga nakancinci umxholo, ubhale nje isincoko makanikwe i-0
kumxholo, isakhiwo nolwimi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
(EC/NOVEMBA 2019) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2 19
ISIHLOMELO B: AMACANDELO B NO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO SONCWADI- INOVELI NEDRAMA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Impendulo igqwesile. -Ubonisa ukuqonda -Impendulo iphakathi, -Buncinane ubungqina -Buncinci kakhulu
14–15 nokutolika kakuhle asiyiyo yonke imiba obubonakalisa ukusazi ubungqina obububo
15 AMANQAKU -Impendulo ebalaseleyo. isihloko okanye umbuzo. ekungenwe kuyo nzulu. isihloko yaye kunqabile ukuqonda isihloko.
12-13 -Impendulo inazo -Akho amanqaku ukungena nzulu kwimiba -Iimpendulo zisilele
-Ukutolikwa okunzulu iinkcukacha ezanelisayo. asixhasa ekubhalwa ngayo. kakhulu ukuphendula
kwesihloko Izimvo ezibambekayo ngokufanelekileyo isihloko -Ambalwa amanqaku umbuzo.
-Iingxoxo ezinomtsalane zinikiwe nangona -Ezinye izimvo zixhasiwe axhasa isihloko. -Izimvo zibekwe
ezixhaswe ingezizo zonke nje kodwa ubungqina -Iimpendulo ngendlela engacacanga
abusoloko busamkeleka. konke konke.
ngokuvokothekileyo ezixhaswe njengoko ezichanekileyo zimbalwa
-Ulwazi lwejenre/netekisi -Alukho kwaphela ulwazi
kusetyenziswa uncwadi. kufanelekile. kakhulu.
alugqibelelanga. lwejenre netekisi.
-Ukuqonda -Impendulo ibonisa -Luncinane ulwazi
okubalaseleyo kwejenre ulwazi lwejenre netekisi. ngejenre netekisi.
netekisi.
ISAKHIWO NOLWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Isakhiwo -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Ukungabikho koyiloo
siyathungelana. ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo. kwenza ukuba
10 AMANQAKU -Intshayelelo nesiphelo kakuhle. obungagqibelelanga. -Izimvo azithungelelani kungabikho
esigqwesileyo. -Intshayelelo nesiphelo -Unamathelelwano kakuhle. thungelelwano lwezimvo.
-Ingxoxo yakheke kunye nemihlathi nothungelelwano -Iziphene zolwimi -Iimposiso zolwimi
ngokufanelekileyo yaze zicwangciswe ngendlela lwezimvo lukho, kodwa ziyabonakala. nesimbo sokubhala esife
yakhuliswa edala uthungelwano. kukho iziphene. -Ithoni nesimbo amanqe kwenza
ngokucacileyo -Izimvo zithungelana -Zikho iziphene zolwimi sokubhala ukungavakali
ngokuchanekileyo. kokubhaliweyo.
-Ulwimi, ithoni nesimbo ezithile, ithoni, nesimbo asichanekanga.
-Ulwimi, ithoni nesimbo -Ayichanekanga ithoni
sokubhala sivuthiwe, sokubhala sichanekile -Imihlathi ineziphene.
sokubhala sisetyenziswe nesimbo sokubhala
sinomtsalane, Ngokuchanekileyo
ikakhulu. -Ulwakhiwo lwemihlathi
sichanekile. ikakhulu. -Imihlathi ichanekile ludlakadlaka.
ikakhulu.
AMANQAKU 20–25 15–18 10–13 6–8 0–4
QAPHELA: Ukuba umviwa uwutyeshele ngokupheleleyo umxholo, suka wabhala isincoko esiya sephepa lesithathu, mnike u-0.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Recommended for this subject
Published documents with matching subject and grade metadata.

Memorandum
XHOHL GRADE 11 MEMO NOV 22 CHANGES ACCEPTED_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOV. 2022_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P3 MEMO GR11 NOV 2022_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P1 QP MEMO GR11 NOV 2020 D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOVEMBA 2020_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOVEMBA 2020 D_hlayiso.com_.pdf
Related documents
Matched using subject, grade, language, document type and exam metadata.

Question paper
XHOSA HL P2 GR 11 QP D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P1 GR11 MEMO NOVEMBA 2019_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P3 GR11 NOV 2019 MEMO D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P2 MEMO GR11 NOV 2020_hlayiso.com_.pdf
Memorandum
XHOSA HL P2 QP MEMO GR11 NOV2O20 D_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA HL P2 MEMO GR11 NOV2020 D_hlayiso.com_.pdf
More from Grade 11 Isixhosa Hl
Explore more published documents in this catalogue.
Annual teaching plan
Gr 11 IsiXhosa HL ATP 2023-24.pdf

Question paper
XHOHL GRADE 11 NOV 2022 changes accepted_hlayiso.com_.pdf

Question paper
XHOSA HL P1 QP GR11 NOV 2022_hlayiso.com_.pdf

Question paper
XHOSA HL P3 QP GR11 NOV 2022_hlayiso.com_.pdf

Memorandum
XHOSA HL P3 GR11 MEMO NOV2020 D_hlayiso.com_.pdf
Memorandum