Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 12201511 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 11 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Eastern Cape Mock Exam 2015

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2015 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 IMEMORANDAM AMANQAKU: 100 Le memorandam inamaphepha ali-11. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 (EC/SEPTEMBA 2015) ICANDELO A: ISINCOKO Khetha isihloko sibe siNYE kwezi zilandelayo ubhale ngaso isincoko. Bhala amagama angama-340 ukuya ku-390 kwisincoko ngasinye. Kwisincoko ngasinye umfundi makabonise isakhiwo esifanelekileyo, umongo, uyilo, isimbo nolwimi olufanelekileyo. UMBUZO 1 1.1 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo. - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa ixesha langoku. - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile). [50] 1.2 Isincoko esichazayo/esibalisayo/esicamngcayo Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali / isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo. - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa ixesha langoku. - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] 1.3 Isincoko esixoxayo/esivelela amacala omabini. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Masityekele kwicala elinye. - Makubekho ukuxhaswa okanye ukuchaswa koluvo oluthile olukhabana - nolunye. - Maluxoxelwe ngokupheleleyo uluvo ngalunye. - Makaphele ethatha icala elithile umviwa adandalazise nesizathu sokuba enze oko. - Makavakalise olwakhe uluvo umviwa. - Masibe nesakhiwo esibunjwe ngobunono. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 3 1.4 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo. - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa ixesha langoku. - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] 1.5 Isincoko esichazayo/esibalisayo/esicamngcayo Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makachaze into ekudlwengula umxhelo. - Makachonge amagama ngobunono ukufezekisa isiphumo sakubhalayo. - Makasebenzise imifanekiso ngqondweni yokubonwayo, okuvakalayo, okungcanyulwayo, nokuphathwayo. - Makasebenzise izigaba zentetho ngokukuko. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] 1.6 Isincoko esivelela amacala omabini/esichazayo/esicamngcayo. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Masilungelelwaniswe sivelele zonke iinkalo. - Masicwangcwiswe ngobunono isakhiwo saso size sicaciswe. - Makangathathi cala umviwa nangona enakho ukuvakalisa olwakhe uluvo. - Mazixoxelwe ngokuvokothileyo nokuvakalayo izimvo. - Makaubekho isiphelo esisulungekileyo nesishiya umfundi engenantandabuzo ngoluvo lombhali. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] 1.7 Isincoko esibalisayo /esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo/ esivelela amacala amabini. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali/isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo. - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho - nokusebenzisa ixesha langoku. - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 (EC/SEPTEMBA 2015) 1.8 Isincoko esibalisayo/esichazayo/esixoxayo/esicamngcayo/esivelela amacala omabini. Umviwa kulindeleke ukuba achankcathe kwezi ngongoma: - Makabhale ngebali / isiganeko esenzekileyo okanye esiqwetyiweyo. - Isakhiwo sebali masidlwengule umxhelo sikholeleke. - Makasebenzise ixesha elidlulileyo amaxa amaninzi, usenakho nokusebenzisa ixesha langoku. - Mawubhalwe ngokudlwengula umxhelo umhlathi wokuqala oyintshayelelo. (Naziphi ezinye iimbono ezisemxholweni ezinokuza nomviwa zamkelekile.) [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 5 ICANDELO B: IMIHLATHI Khetha umhlathi ube mNYE kule ilandelayo ubhale ngawo. Bhala amagama ali-100 ukuya kwali-120 (umxholo kuphela) ngomhlathi ngamnye. UMBUZO 2 2.1 ILETA YASEBURHULUMENTENI Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Ineedilesi ezimbini (eyokuqala yeyombhali weleta, eyesibini yeyalo mntu ubhalelwayo). - Iidilesi zilandelwa sisibuliso - Isibuliso silandelwa ngumcimbi engawo incwadi - Kulandela isiqu seleta - Isiphelo esichanekileyo [25] 2.2 I-OBHITSHUWARI Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Igama nefani yalo mntu uswelekileyo - Umhla azalwa ngawo, indawo awazalelwa kuyo namagama abazali bakhe. - Imfundo yakhe neendawo aphangele kuzo. - Unobangela wokusweleka kwakhe;ukuba ugulile imbali yokugula kwakhe. - Abantu abashiya ngasemva. - Amazwi okumkhapha, mhlawumbi nezibongo zakhe. - Sebenzisa ulwimi oluhloniphayo. [25] 2.3 INTETHO Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Mabachaze ngokufutshane umba abhala ngawo kodwa ucace. - Mabagqithise umyalezo uvakale. - Mabashwankathele ngokucacileyo bangayigqwethi into eyinyaniso. - Mabanike isihloko esicacileyo nesivakalayo baze bongeze nesihlokwana sicacileyo. - Mabaqale ngokona kubalulekileyo umzekelo, ngubani, yintoni, nini, phi, kutheni kangakanani. - Isiphelo esichanekileyo. [25] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 (EC/SEPTEMBA 2015) 2.4 IRIVYU - Veza imbono yakho buqu ngomsebenzi wencwadi. - Dandalazisa indlela oyibona ngayo loo nto iphambi kwakho. - Iirivyu zithabatha icala elithile. Bangababini abantu ebenza irivyu ngomsebenzi omnye kodwa bavakalise izimvo ezahlukeneyo ngomsebenzi lowo. - Nika iingongoma eziphambili nezichanekileyo, umzekelo, igama lombhali/umvelisi/igcisa, isihloko sencwadi/somsebenzi, igama lompapashi/lenkampani yokuvelisa, kunye nexabiso (xa likhona). [25] 2.5 UDLIWANO-NDLEBE Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Ziphe amagama izithethi. - Indawo oluqhubeka kuyo olu dliwano-ndlebe. - Intshayelelo mayitsale umdla. - Makabuzwe umbuzwa imibuzo. - Mababhale amagama ezithethi kwicala elisekhohlo. - Mabashiye umgca phakathi kwezithethi - Isiphelo esichanekileyo. [25] 2.6 INGXOXO YABABINI Kulindeleke ukuba umviwa achaphazele ezi zinto zilandelayo: - Mayibe phakathi kwabantu ababini nangaphezulu. - Mabayibhale ingxoxo njengoko isenzeka. - Mabashiye umgca ukwahlula phakathi kwentetho yezithethi. - Mabawubhale kwizibiyeli umyalezo phambi kokuba amagama athethwe. [25] AMANQAKU ECANDELO B: (2 x 25) = 50 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 7 ICANDELO A: IZINCOKO – AMANQAKU o Sebenzisa le rubrikhi rhoqo xa umakisha izincoko (zephepha lesi-3, Icandelo A) o Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu. o Imiqangatho yomxholo, ulwimi nesimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe kubini, kwakho amanqaku abelwe abo banezincoko ezikwinqwanqwa eliphakamileyo nezo zikwinqwanqwa elingezantsi kwinqanaba ngalinye. o Isakhiwo asicatshazelwa kukwahlulwa ngokwenqwanqwa eliphezulu nelisezantsi Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO - Impendulo igqwesile/ - Impendulo ixonkxwe - Impendulo iyanelisa. -Impendulo -Impendulo ayihambelani inomtsalane, ngaphezu ngobugcisa. - Izimvo ayinaluthungelwano nomxholo kwaphela. (Impendulo koko bekulindelekile. lungqinelanayo. - Izimvo zihambelana ziyathungelana noko -Izimvo ziyabhidisa kwaye Inqwanqwa eliphakamileyo - Izimvo eziqiqisisiweyo, -Izimvo azicacanga nezimvo) gingci nomxholo kwaye ziyaqinisekisa azingqamananga ezixhokonxa iingcinga kwaye ayizizo Uyondelelwaniso zinomdla zinobungqina ngokuse-mxholweni. ezomfundi. kwaphela nomxholo. lwezimvo nezivuthiweyo. bokuvuthwa. - Ilungelelanisiwe noko -Buncinci ubungqina -Azicacanga kwaye ngokucwangcisa. - Impendulo elungelelaniswe - Ilungelelaniswe kakuhle ziphindaphindiwe. kwaye iyathungelana bolungelelwaniso Ukuqonda injongo, kakuhle ngokugqwesileyo kakhulu kwaye kuquka intshayelelo, nothungelwano -Azilungelelaniswanga abantu ekujoliswe enothungelwano iyathungelana isiqu ukuqukumbela/ lweengcamango. kwaye azithungelani. kubo kunye nesimo (enonamathelwano) (inonamathelwano) sentlalo. ukuquka intshayelelo, isiqu, nesiphelo. kuquka intshayelelo, ukuqukumbela / nesiphelo. isiqu ukuqukumbela / nesiphelo. 30 AMANQAKU 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 - Impendulo egqwesileyo - Impendulo ixonkxwe - Impendulo -Ubukhulu becala -Akukho linge kodwa ineendawana esilela kakuhle. eyanelisayo nangona impendulo lokuphendula isihloko. kuzo ukuba neempawu kumana kubakho ayihambelani -Ayihambelani kwaphela - Izimvo ziyahambelana izikhewu kwingcaciso. nomxholo. nomxholo kwaye ezinomtsalane ogqwesileyo zinomdla. wesincoko esinkqenkqeza - Izimvo -Izimvo zibonakalisa ayifanelekanga. - Ilungelelaniswe kakuhle Inqwanqwa elingezantsi phambili. ziyanamathelana ukungahlangani -Ayingqamananga iyathungelana nokubhidisa. nomxholo kwaphela - Izimvo ezivuthiweyo ngokwanelisayo (inonamathelwano) -Phantse bungabikho neziqiqisisiweyo. kwaye ziyaqinisekisa. kwaye inobubhu- kuquka intshayelelo, ubungqina - Izimvo zilungelelaniswe isiqu nesiphelo. - Kukho ulungelelaniso bolungelelwaniso tyubhutyu. ngobugcisa olufumanekayo nothungelwano. zinothungelwano nothungelwano (zinonamathelwano) kuquka kwintshayelelo, isiqu intshayelelo, isiqu kunye nesiphelo. nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 (EC/SEPTEMBA 2015) A Umxholo nocwangciso 30 B Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela 15 C Isakhiwo 05 Amanqaku ewonke 50 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 9 ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ulwimi alunantsingiselo. NOKUHLELA sokubhala, isigama zifaneleke sokubhala kunye nesigama sokubhala nesigama sokubhala nesigama -Ithoni, irejista, isimbo Ithoni, irejista, kakhulu kwinjongo, abantu ziqaqambe kakhulu zifanelekile kwinjongo, azihambelani sokubhala nesigama isimbo sokubhala, ekujoliswe kubo nakwisimo kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo nenjongo, abantu azihambelani mpela Inqwanqwa eliphakamileyo isigama sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nenjongo, abantu esifanelene -Ulwimi lusetyenziswe sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nesimo sentlalo. ekujoliswe kubo nesimo nenjongo/nesimo ngokuzithemba, -Ulwimi luchanekile kwaye ngokufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa sentlalo. sentlalo. luyachukumisa ithoni isetyenzisiwe ukudlulisa umyalezo. ngendlela ebuthathaka. -Ukusetyenziswa ngokugqwesileyo. -Ithoni ifanelekile. -Ithoni nochongo kwisigama Uchongo magama. ngokufanelekileyo -Ithoni edlwengula umxhelo -Izixhobo zolwimi magama kunqongophele Ukusetyenziswa nenobuciko. nangokuzinzileyo azifanelekanga. ngokubaxekileyo de kolwimi nemigaqo, kwisincoko siphela. zisetyenzisiwe -Akukho nasinye isiphene -Isigama ungakwazi ukuqonda Iimpawu -Ubukhulu becala akukho ukuphuhlisa segrama nopelo. sinqongophele kakhulu. okubhaliweyo. zokubhala, igrama, ziphene kwigrama nopelo. nokuphucula umxholo. -Sixonkxwe ngobugcisa upelo. -Sixonkxwe kakuhle obukhulu. kakhulu. 15 AMANQAKU 13 10 7 4 Inqwanqwa elingezantsi -Ulwimi lugqwesile kwaye -Ulwimi luyakuthimba -Ukusetyenziswa -Ukusetyenziswa kusetyenziswe izixhobo kwaye ubukhulu becala kolwimi ngokwanelisayo kolwimi zolwimi ezibonakalisa ubuciko luchanekile. kodwa kusekho ngokungafanelekanga. ngokufanelekileyo. -Ithoni iqaqambile kwaye ukungangqinelani apha -Kuncinci okanye -Akukho nasinye isiphene ichanekile. naphaya. akukho ukohluka – segrama nopelo. -Zimbalwa iziphene -Ubukhulu becala ithoni hlukana kwezivakalisi. -Sixonkxwe ngobugcisa. zegrama nopelo. ifanelekile kodwa -Isigama sinqongophele -Sixonkxwe kakuhle. usetyenziso zixhobo ngokugqithisileyo. zolwimi lunqongophele. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 Iimpawu zodidi -Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha zakhiwe -Ukuphuhliswa -Kukho amanqaku -Amanqaku lwesincoko ngokugqwesileyo. ngokulandelelana kweenkcukacha asemxholweni. asemxholweni awakho. Ukuphuhliswa -Iinkcukacha ezigqwesileyo. nangokuqiqisisiweyo. ngokusemxholweni. -Izivakalisi nemihlathi -Ulwakhiwo lwezivakalisi kwemihlathi -Izivakalisi, imihlathi -Ziyathungelana. -Izivakalisi, imihlathi zineemposiso. nemihlathi lunobubhutyu- nokubunjwa zakhiwe ngokugqwesileyo. -Ukwakhiwa kwezivakalisi zakhiwe kakuhle. -Isincoko bhutyu. kwezivakalisi. nemihlathi kuyahambelana, -Isincoko sisesemxholweni -Isincoko siphume kwahlukahlukene. sisesemxholweni. nangona zisekhona kwaphela emxholweni. 5 AMANQAKU iziphene. AMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P3 (EC/SEPTEMBA 2015) ISIHLOMELELO B: IRUBRIKHI YOKUHLOLA IMIHLATHI ULWIMI LWASEKHAYA [25 AMANQAKU] Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga neqaqambileyo nefanelekileyo UMXHOLO, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3 UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo esemagqabini -Impendulo eyanelisayo -Kubonakala ubunzima -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ngaphezu koko ebonisa ulwazi olululo ebonisa ulwazi malunga nolwazi lweempawu ukunqongophala bekulindelekile ngeempawu zodidi lomhlathi. ngeempawu zodidi zolu didi lwetekisi kolwazi ngeempawu -Izimvo eziqiqisisiweyo -Ubhalo lusemxholweni. lomhlathi. -Kukho ukungqamana zodidi lomhlathi. -Impendulo nezimvo - -Ayikho semxholweni okungephi okusemxholweni -Intsingiselo ilahlekile nezivuthiweyo. -Ukuthungelana komxholo Ulungelelwaniso -Ulwazi olunzulu nezimvo, kucaciswe kakuhle ngokupheleleyo. kodwa kukho ukuphambuka kwaye akakho lwezimvo nokucwangcisa. ngeempawu zohlobo kakhulu kwaye -Kukho ukuphambuka kubhalo. semxholweni kwaphela. -Injongo, abantu lomhlathi obhaliweyo. neenkcukacha zixhasa okungephi emxholweni. -Akusoloko kukho -Awuthungelani ekujoliswe kubo, -Ubhalo lusemxholweni isihloko. -Ubukhulu becala uthungelwano phakathi kumxholo nezimvo. iimpawu/imigaqo nesimo ncakasana. -Ifomathi efanelekileyo uyathungelana komxholo nezimvo. -Zimbalwa kakhulu sentlalo. -Ukuthungelana komxholo eneziphene ezingephi. umxholo nezimvo. iinkcukacha ezixhasa -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha nezimvo. isihloko. -Icaciswe nzulu kwaye zonke ziyasixhasa isihloko. ezixhaza isihloko. -Ayisetyenziswanga iinkcukacha ziyasixhasa -Ubukhulu becala -Imigaqo eyimfuneko imigaqo eyimfuneko isihloko. ifomathi ifanelekile yefomathi isetyenziswe yefomathi. -Ifomathi yamkelekile kwaye kodwa kukho iziphene ngokungacacanga. ichanekile. ezingephi. -Imigaqo engundoqo yefomathi yetekisi ityeshelwe. 15 AMANQAKU ULWIMI, ISIMBO 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo -Ithoni, irejista, isimbo NOKUHLELA sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama sokubhala, isigama Ithoni, irejista, isimbo zifaneleke ngokukodwa zifaneleke kakhulu zifanelekile kwinjongo, asifanelekanga asihambelani sokubhala, injongo/ kwinjongo, abantu abantu ekujoliswe kubo ngokupheleleyo kwinjongo, nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nakwisimo kwinjongo, abantu kunye nesimo sentlalo. abantu ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo imeko, abantu ekujoliswe ekujoliswe kubo kunye kubo nesimo sentlalo. sentlalo. -Kukho iziphene nesimo sentlalo. nesimo sentlalo. -Ulwimi lusetyenziswe nakwisimo sentlalo. ezimbalwa zolwimi -Ukusetyenziswa kolwimi -Izele ziziphene yaye Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo kwaye -Ubukhulu becala ulwimi -Isigama esaneleyo. ngokungachanekanga iyabhidisa. nemigaqo yalo. lwakhiwe ngokukuko. -Iziphene kubangela iziphene -Isigama asihambelani Uchongo magama. lusetyenziswe ngokukuko -Akukho ziphene konke. aziyichaphazeli ezibaxekileyo. nenjongo. Iimpawu zokubhala nangokuchanekileyo. intsingiselo. -Intsingiselo ilahlekile. -Intsingiselo nopelo. -Isigama sichaneke kakuhle. ichaphazeleke -Ubukhulu becala akho ngokukodwa. 10 AMANQAKU ziphene. AMANQAKU 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – P3 11 A Umxholo, ucwangciso nefomathi 15 B Ulwimi, isimbo sokubhala nokuhlela 10 Amanqaku ewonke 25 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all