NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2015
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
MEMORANDAM
AMANQAKU: 70
Le memorandam inamaphepha asi-9.
Skip to contentAll 2015 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2015, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2015. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2015
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 466.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2015
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)40 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions12 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2015)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:
Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle
kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo
echanekileyo).
Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana,
ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo
ngempeendulo yakhe.
Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo- EWE/HAYI,
NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa
(makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba
abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo,
ndiyangqinelana/andingqinelani).
Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni
yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa
engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.
Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze
yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu
okuqala kuphela.
Xa umvavanywa esebenzise IsiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku
ukuba impendulo yechanekileyo.
Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo
echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
echanekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3
ISICATSHULWA A
1.1 NguNoziqhamo √ (1)
1.2 Kukucholachola iindaba elungiselela usasazo lweendaba kunomathotholo
nakumabonakude√/kukucholachola iindaba elungiselela ubhalo
lwamaphepha-ndaba neemagazini. √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.3 Wayemana ebhodla utywala √√ (2)
1.4 Wayeligqwetha √ (1)
1.5 Ngale mini kwakuza kuxhonywa uBantu √ / Kwakuza kubulawa uBantu
ngokuxhonywa. √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.6 Luchasaniso √√ (2)
1.7 Bubuxoki √
‘Balifumana njalo ixesha lokuya kukhe bahlangane namanzi
ooNoziqhamo.’ √ (1)
1.8 Kukuba yayishushu √/yayinxilile √/yayisele utywala √/yayiqhuba
amatakane. √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.9 Waphazanyiswa kukukhala kwefowuni √/ ukukhala komnxeba √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.10 B. Wacothoza √√/ B √√/ wacothoza √√ (2)
1.11 Ludaba lokukhululwa kukaBantu √/ Ludaba lokurhoxiswa kokuxhonywa
kukaBantu. √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.12 Yintswahla/√ukulenyeza kweekhamera √
(nayiphi na kwezi) (1)
1.13 Umingi-mingi √√/ amarhe √√/ bahletyelwa √√
(nayiphi na kwezi) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2015)
1.14 Zazingamlindelanga ukuba usaphila kuba zaziqinisekile ukuba ziwenze
ngokukuko umsebenzi wazo ngoku sele exhonyiwe. √√
(Naluphi uluvo lomfundi olunomhluzi) (2)
1.15 Wazifaka wonke ngentloko esifubeni √ / Walala esifubeni sikaBantu. √
Indoda izibulele ngokuzintywilisela emlanjeni. √
(Nasiphi na isivakalisi esiza nomfundi esibonakalisa ukufaka/ ukutshonisa
emanzini) (2)
ISICATSHULWA B
1.16 1.16.1 Ewe sonwabile kuba sigonene. √ (1)
1.16.2 Yahlukile: Kumfanekiso A bakhangeleka bethandana bonwabile
√ kanti kumfanekiso B sibona umntu olilayo. √ (2)
1.16.3 Umfanekiso A unxulumana nokwakusenzeka ngethuba
uNoziqhamo adibana noBantu emva kokuphuma kwakhe
entolongweni/emva kokusinda kwakhe ekuxhonyweni. √
Umfanekiso B unxulumana nokulila kukaNoziqhamo xa
wayesemotweni
eyayisiya kwaNgalo. √ (2)
1.16.4 Ewe, Ndandibethwe ngumama √√/ Ndandiswelekelwe √√
(Naluphi na uluvo lomfundi oluvakalayo.) (2)
1.16.5 Aba babini bayathandana √√/ Esi sibini sigonene. √√
(Nasiphi na isivakalisi esibonisa eso senzo) (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO
Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:
Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku)
Amanqaku ama-3 olwimi.
Amanqaku ewonke: 10
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi:
1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko
kubhaliwe kwisicatshulwa:
6-7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa
nqaku lolwimi umfundi)
1-5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi
QAPHELA
Imo
Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
masiphononongwe.
Ubalo-magama
Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga
inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama
libonakaliswe ngokungachanekanga.
Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi
eso, ze ungakuhoyi okulandelayo.
Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke
iingongoma ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa
manqaku.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2015)
UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA
UCAPHULO IINGONGOMA
1. Umbulelo lo ubaluleke ukususela 1. Ukubulela kwakubalulekile kudala
emntwaneni, kumntu omdala de kuye ebantwini nakwizilwanyana ukubonisa
kuqhina kwizilwanyana zembala. ukuvuyela into entle oyenzelweyo. √
Umbulelo yindlela ethi ibonakalise
ukutyhila imvakalelo kulowo othe
wamenzela isenzo esithi sibangele
incamisa mxhelo.
2. Abantu abaye bakhweliswe 2. Abantu abancedwa ngokukhweliswa
ezimotweni ngabantu beemoto, maxa emotweni ababuleli kuba besithi
wambi kuye kube nzima kubo ukuthi babhatele. √
enkosi kuba umntu esithi akukho
mfuneko yakuthi enkosi xa sele
emhlawule nemali kakade.
3. Abanye bade bayenze isinyanzelo 3. Bade ngamanye amaxesha banyanzelise
into yokukhweliswa emotweni yomntu ukukhweliswa ze baqumbe
ingabi siso nesicelo, ukuba bathe bakungakhweliswa. √
bangakhweliswa bathethe iilwimi
ngeelwimi.
4. Ekuhlaleni kwabantu abameleneyo 4. Ummelwane uyalibala ukubulela
apho ummelwane esenza okuhle akuncedwa ngomnye ngokumenzela izinto
ngokumjongela umzi, abantwana ngexesha angekhoyo. √
nemfuyo ingebiwa ngamasela ngelixa
engekho kodwa abuye loo mmelwane
athule athi tu.
5. Unzima u-enkosi kwinkedama 5. Inkedama encedwe ngulowo obeyisizela
ehlangulwe entlungwini. Uye athi ithi yakuphumelela ibe lutshaba lwalowo
umntu onemfobe akuyithatha uyincedileyo ilibale ukuba umncedi
ayambese, ayifundise iphumelele, ubeyeke ezakhe iingxaki. √
isuke ibe lolona tshaba lwakhe
lokuqala nolokugqibela endaweni
yokubulela. Lo Msamariya uncame
izinto zakhe ezinamagama
elungiselela yona ukuze ingahleleleki
ebantwini.
6. Inja le inikwa ukutya yonke imihla, 6. Nezilwanyana ezizizinja ziyalulibala
inesitya sayo sokutyela oku kutya uncedo lokondliwa ngumniniyo suke ifune
kuthengwayo kodwa iyakwazi ukuthi ukumluma akuyigxotha. √
yakukhululwa entanjeni ivungame
igragrama akuyigxotha umniniyo.
7. Ingathi noko ngesithatha inyathelo 7. Abantu mababuyele kundalashe babonise
elitsha lokuphuthuma isintu sethu umbulelo nobuntu ukuze nezinye izizwe
sibonise nezinye iintlanga ukuba thina zikope kubo. √
sifudula singabantu ababesaziwa
ngesintu esichubekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7
UKUBHALA NGOKOMHLATHI
Ukubulela kwakubalulekile kudala ebantwini nakwizilwanyana ukubonisa
ukuvuyela into entle oyenzelweyo. Abantu abancedwa ngokukhweliswa
emotweni ababuleli kuba besithi babhatele. Ngamanye amaxesha
banyanzelisa ukukhweliswa ze baqumbe bakungakhweliswa. Ummelwane
uyalibala ukubulela akuncedwa ngomnye ngokumenzela izinto ngexesha
angekhoyo. Inkedama encedwe ngulowo obeyisizela ithi yakuphumelela ibe
lutshaba lwalowo uyincedileyo ilibale ukuba umncedi ubeyeke ezakhe iingxaki.
Nezilwanyana ezizizinja ziyalulibala uncedo lokondliwa ngumniniyo suke ifune
ukumluma akuyigxotha. Abantu mababuyele kundalashe babonise umbulelo
nobuntu ukuze nezinye izizwe zikope.
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2015)
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UKUMAKISHA ICANDELO C
Upelo
o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo
nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla
intsingiselo efunwayo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi
ngokuchanekileyo.
o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi
kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo
uyalela.
o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo,
yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: UKUCAZULULA ISIBHENGEZO-NTENGISO
3.1 Yimveliso yakwaClere. √ (1)
3.2 Nevenkile yakwaBoxer. √ (1)
3.3 Yimagazini iBona √ (1)
3.4 Kubatshati √
‘KUTHENI UFANELE UKUZUZA UMTSHATO WAMAPHUPHA AKHO.’ √ (1)
3.5 Yile yesibini √/ yile ibhalwe ‘for him’ √/yile ikwisandla sokunene √/yile
ingenabuso benenekazi. √
(nayiphi na kwezi) (1)
3.6 Ewe, kuba ulusu lwabo lukhangeleka lugudile √/kuba ulusu lwabo luhle √/
kuba ulusu lwabo lumpuluswa √
(nayiphi na kwezi) (1)
3.7 A. Iindonga ziwelene. √√ (2)
3.8 Ewe, abo batshatayo kuzo zonke iindawo efumaneka kuzo le magazine
nale venkile bangangenela kuba benethemba lokuphumelela. √√
Hayi, kuba kule mihla siphila kuyo sele inqabile imitshato emhlophe. √√
(Naluphi uluvo oluza nomfundi oluvakalayo) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2015) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
4.1 Ufumana iinkomo. √ (1)
4.2 Lilungelo lokuzikhethela umyeni √√/lilungelo lokuzikhethela
undofanaye √√/lilungelo lokutshatela kulowo umthandayo. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.3 Lilungelo lokufumana imfundo esemgangathweni √/lelokukhuselwa √/
Lelokuthandwa √/lelokuhlala kakuhle kumakhaya akwimeko
esemgangathweni √.
(Naliphi elinye ilungelo lomntwana) (1)
4.4 Abanye basagcine amasiko ngenxa yala mazwi athi ‘Sikhule kunjalo nathi
mabaye ekwendeni’, √ ngelixa abanye bebonakala ukuba ngabeli xesha
kuba bathi ‘Sifuna abantwana bethu bafunde’ √ (2)
4.5 Umzabalazi uthi bakhule √ kunjalo nabo √ mabaye ekwendeni. √√ (2)
4.6 Sikhula √ kunjalo √ nathi, mabaye ekwendeni.
(Naluphi uluvo olunomhluzi) (2)
[10]
UMBUZO 5: ISICATSHULWA
5.1 Igugu √/ iqhayiya √
(Nayiphi na kwezi) (1)
5.2 Sisimelabizo sokwalatha, √/ sisimelabizo sokukhomba √/sisikhombisi. √ (1)
5.3 B √/ B. Beza ngobuninzi babo √/ Beza ngobuninzi babo √ (1)
5.4 EyeSilimela. √ (1)
5.5 Lisetyenziswe landulela/lakhokhela/phambi kwesibizo. √ (1)
5.6 Libonisa ukuba ubeqhuba kanjani √/ ubunjani √ (1)
5.7 Umakhulu wenzela umzukulwana intsomi. √√ (Isenzela)/ Umakhulu
wenzisa umzukulwana intsomi. √√ (Isenzisa)
(Nayiphi na kwezi) (2)
5.8 Igatya eliyintloko Uyise kaNontando walila emzini wakhe
Igatya elayamileyo Xa ebona loo ngingiya (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2015 QP

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2023 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2023 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata