Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2023 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 1220239 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2023, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2023 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 70 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-9.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2023) ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda: • Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo echanekileyo). • Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana, ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo ngempendulo yakhe. • Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI, NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO. Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa (makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo, ndiyangqinelana/ andingqinelani). • Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni yegama/ ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa engalikrwelelanga/ engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo. • Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu okuqala kuphela. • Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku ukuba impendulo yechanekileyo. • Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo echanekileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 3 ISICATSHULWA A 1.1 Busekwe phezu komntu osisidalwa esinamabhongo aphakamileyo. √ (1) 1.2 Ubomi kukuphila √ Ubomi kukukhula √ (2) 1.3 Kukungazi ukuba siqale phi na, sihambe phi na, siye kuthi ga phi na. √/ Umbhali uxakwe kukungazi ukuba ubomi buqala phi, buhambe buyokuphela phi na. √ (1) 1.4 Uthetha ukuba asinalwazi ngelizwe labafileyo/akukho nto siyaziyo ngelizwe labafileyo. √√ (2) 1.5 Ukubeka ingca. √√/ ukuhla nomcinga.√√ (2) 1.6 C √√/ Ukuzisokolisa √√ / C ukuzisokolisa. √√ (Nayiphi na kwezi.) (2) 1.7 Luluvo kuba yindlela abubona ngayo yena mbhali ubomi. √√ (2) 1.8 Sisifaniso. √ (1) 1.9 Umntu ongomnye √√ / umntu ongenguye lo uthetha le nyaniso √√ /mntu wumbi √√ (2) 1.10 Sibonakalisa ukumqwalasela. √√ (2) 1.11 Iingcinga √√/ukucinga√√/ ingcinga √√ (2) 1.12 Izinto ezingakholelekiyo √√/ izinto ezingaqondakaliyo √√/ izinto eziyimimangaliso. √√ (2) 1.13 Yinkolo yobuKrestu √ (1) 1.14 Ewe inako, kuba bakho abantu abacinga ukuba ubomi kukuphefumla kuphela. √√/ Inako, kuba ingamenza umntu azimisele ngakumbi kwizinto azenzayo, oko kukuthi ingamkhuthaza umntu. √√ OKANYE Ayinako, kuba abantu abangenaxesha lankuthazo/oongantweni abanakubona kwamahluko. √√ (NAYIPHI NA IMPENDULO ECHANEKILEYO.) (2) 1.15 Ukwithala leencwadi √/ usesikolweni √/ usegumbini lokufundela√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2023) 1.16 Kukuxananaza kweencwadi phambi komfundi. √/ kukugxalathelana kweencwadi. √/ bubuninzi beencwadi phambi komfundi. √ (Nayiphi na kwezi.) (1) 1.17 Lo mntu ubonakala enoxinzelelo, ediniwe, oyisakele kuba ulele oneke izandla phezu kweencwadi esanxibe iintanyongo. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 1.18 ‘Eyona nto ibangela ukuba ubomi bubemnandi, yile yokuba kufuneka sizabalaze siwe sivuka sicwangcise sizama ukuphuma phayaa, size kufumana laa nto.’ √√ (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 5 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO UMBUZO 2 UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO • Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo: o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku) o Amanqaku ama-3 olwimi o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo: o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1 o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2 o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko kubhaliwe kwisicatshulwa: o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa nqaku lolwimi umfundi) o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi QAPHELA • Imo o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe. • Ubalo-magama o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi eso, ze ungakuhoyi okulandelayo. o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2023) UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA UCAPHULO IINGONGOMA 1. Qiniseka ukuba indlela oziphatha 1. Indlela oziphethe nowenza ngayo izinto nowenza ngayo izinto ilungile. ibalulekile kwaye mayibe yefanelekileyo. 2. Abantu abanondiliseko basoloko 2. Izihlonipheki okanye abantu bezolile kwaye abazenzi abahloniphekileyo basoloko bebonisa ngokungxama izinto. umoya opholileyo kwabanye abantu, kwaye abatyhuthuzeli xa besenza imisebenzi yabo. 3. Kubalulekile ukuhleka empilweni 3. Ukuhleka kudlala indima enkulu kubomi yomntu kodwa akufunekanga ukude bethu, kodwa akulunganga ukuba ude uhleke isiqhazolo sentsini. ukubaxe oko. 4. Zifundise ukuhlonipha abanye 4. Zama ukuba ubanike isidima nesithozela abantu kunye nezinto zabo. abantu kwanezinto zabo. 5. Xa uhleli okanye uncokola nomntu 5. Bonakalisa ukuba umnika inkathelo kubalulekile ukumhoya epheleleyo umntu ohleli noncokola naye. ngokupheleleyo 6. Nxiba iimpahla ezicocekileyo 6. Indlela onxiba ngayo phakathi kwabantu ezikwenza uzive undilisekile kwaye mayibe yebukelekayo nefanelekileyo, ubukeka. ikunike isidima. 7. Yiba nomoya ophantsi ohamba 7. Yiba ngumntu obonakalisa ukuzithoba nokuzimisela. nozinikelayo emsebenzini. UKUBHALA NGOKOMHLATHI Indlela oziphethe nowenza ngayo izinto ibalulekile kwaye mayibe yefanelekileyo. Izihlonipheki okanye abantu abahloniphekileyo basoloko bebonisa umoya opholileyo kwabanye abantu, kwaye abatyhuthuzeli xa besenza imisebenzi yabo. Ukuhleka kudlala indima enkulu kubomi bethu, kodwa akulunganga ukuba ude ukubaxe oko. Zama ukuba ubanike isidima nesithozela abantu kwanezinto zabo. Bonakalisa ukuba umnika inkathelo epheleleyo umntu ohleli noncokola naye. Indlela onxiba ngayo phakathi kwabantu mayibe yebukelekayo nefanelekileyo, ikunike isidima. Yiba ngumntu obonakalisa ukuzithoba nozinikelayo emsebenzini. (70) AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 7 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UKUMAKISHA ICANDELO C • Upelo o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi ngokuchanekileyo. o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo uyalela. o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO 3.1 Lubisi √ / ubisi √ (1) 3.2 Entsha. √ (1) 3.3 Kukomelela kwamathambo. √√ (2) 3.4 Kukutsala abathengi babone ukuba le mveliso igqibelele.√/ igqibelele ngengqolowa.√/ ukutsala abathengi. √ (1) 3.5 Olungeloloqobo. √√ (2) 3.6 C √/ C. Zengqolowa √/ Zengqolowa. √ (1) 3.7 Kungakuncedisa, kuba umfanekiso uveze ngokucacileyo/ ngokungafihlakalanga/ngendlela etsala umdla okungaphakathi kwibhokisi yobisi. √√ OKANYE Akunokuncedisa, kuba umthengi angathandabuza ukuthenga ubisi oludityaniswe nengqolowa. √√/ Akunokuncedisa, kuba ukutya ingqolowa akuhambelani nempilo yabanye abathengi. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2023) UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI 4.1 Basegumbini lokuphekela √ kuba kukho imbiza netoti yokutya evuliweyo √/ Basekhitshini √ kuba uMa unxibe ifaskoti. √ (Nayiphi na kwezi.) (2) 4.2 Ukhamise kakhulu. √ (1) 4.3 Kwisakhelo sokuqala uXola ubonakala emncinane kwaye esoyika, kanti, kwisakhelo sesibini mkhulu kwaye uphendula ngokuzithemba. √√ (2) 4.4 Umsebenzi obe imali ugxothiwe. √√ (Nayiphi na impendulo enika intsingiselo eyahlukileyo iyamkeleka.) (2) 4.5 Kugoogle √ (1) 4.6 Abantu mabohlukane nokuthatha iimpendulo zikagoogle ngobunjalo bazo. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 9 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO 5.1 Ibixhaphakile √ (1) 5.2 Sibonakalisa ubuncinane ngokomyinge √√/ sibonakalisa ubuncinane ngokobungakanani. √√ (2) 5.3 Siphuhlisa ukuba asinguye wonke umntu onethamsanqa. √√ /Bambalwa abantu abanethamsanqa. √√/Iphuhlisa ukuba kugqalwe abantu abathile. √√ (2) 5.4 Sisebenze njengesakhi sihlomelo sendawo. √ (1) 5.5 Uthemba uphawula izihlangu zakhe ngombala obomvu. √√/ Utata uphawula iigusha. √√ (Nasiphi na isivakalisi esiphuhlisa intsingiselo eyahlukileyo kule ikwisicatshulwa iyakwamkeleka.) (2) 5.6 Inkumbula √ /Inginginya √ /Inyambalala √/ inkitha.√ (Nayiphi na kwezi ) (1) 5.7 Ngokukholelekayo. √ (1) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all