NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2020
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 70
Le memorandam inamaphepha asi-9.
Skip to contentAll 2020 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2020 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2020, 9 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2020. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2020
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 405.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2020
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)40 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:
Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle
kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo
echanekileyo).
Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana,
ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo
ngempendulo yakhe.
Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI,
NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa
(makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba
abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo,
ndiyangqinelana/andingqinelani).
Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni
yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa
engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.
Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze
yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu
okuqala kuphela.
Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku
ukuba impendulo yechanekileyo.
Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo
echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
echanekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3
ISICATSHULWA A
1.1 NguGawulayo. √ (1)
1.2 Amaziko empilo karhulumente nazimeleyo atyala imali eqikelelwa kwi-R19
bhiliyoni rhoqo ngonyaka kwiinkqubo zikaGawulayo√√/ kubekho inkqubela
enkulu ekwenzeni abantu ukuba bavavanyelwe uGawulayo kusetyenziswa
imibutho karhulumente nezimeleyo. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
1.3 Inani leminyaka alindeleke ukuba ayayiphila amabhinqa linyuke ukusuka
kwiminyaka engama-56.6 ngo-2007 ukuya kutsho kwengama-67.7 ngo-2019
ukanti wona amadoda asuke kwiminyaka engama-52.3 ukuya kwengama-
61.5. √√ (2)
1.4 Sibonakalisa ukuzenza. √√ (2)
1.5 Yingqiqo yakudala yoluntu. √√ (2)
1.6 Iimbedlenge ngabantwana abaselula abangathathi ntweni √√/ ngabantu
abangenanto nabaxhomekeke kwabanye ukuze batye. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
1.7 Ndiyangqinelana, kuba amadoda amadala kudala ethandana kwaye elala
nabantu ngabantu abe wona amantombazana aselula eqala ukulala nabantu
ngala madoda madala. √√
OKANYE
Andingqinelani, kuba kweli xesha nawo amantombazana aselula sele
ethandana kwaye alala nabantu abaninzi. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
1.8 Kulo mhlathi umxholo ungokuba abantu mabavavanyelwe uGawulayo ukuze
bazazi ze bafumane unyango. √√ (2)
1.9 Ukuphungula √/ ukunciphisa √/ ukwehlisa √/ ukuthoba. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.10 Ubethelela ingcinga yokuba ngamabhinqa osulela amadoda ngoGawulayo.√√ (2)
1.11 Sisetyenziswe emva ko-thi. √ (1)
1.12 A √/ A. Ukubethwa kwabafundi ngootitshala √/ ukubethwa kwabafundi
ngootitshala. √√
(Nayiphi na kwezi) (1)
1.13 Eli phulo libe nefuthe ngokuthi kwenyuke inani labantu abafanele
ukunyangwa ngokuphindwe kabini kwisithuba nje esingaphezulu konyaka. √ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
1.14 Kukuncoma urhulumente woMzantsi Afrika ngegalelo analo ekuncediseni
ukulwa nesifo uGawulayo.√ (1)
1.15 Ndifunde ukuba ukuvavanyelwa ugawulayo kubalulekile ukuze uzazi,
uzokufumana unyango noncedo.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
1.16 Kukho umntu ozitofa ngeziyobisi, √ kuba kukho ingalo nenaliti kunye
neziyobisi √/ kusetyenziswa iziyobisi, √ kuba kukho ingalo ebotshiweyo
nenaliti kunye neziyobisi. √
(Nayiphi na kwezi) (2)
1.17 Ukusebenzisa iziyobisi akulunganga, kuba kungayibeka emngciphekweni
impilo yakho ngokuthi wosuleleke zizifo.√√/ Ukusebenzisa iziyobisi
kubulala ikamva lolutsha kwilizwe lonke. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
1.18 Asiwuxhasi, kuba kwisicatshulwa A kuyagxekwa ukuzitofa ngeziyobisi
kanti kwisicatshulwa B sibona umzekelo wokusetyenziswa kweziyobisi.√√
OKANYE
Siyawuxhasa kuba kwisicatshulwa A kugxekwa ukuzitofa ngeziyobisi kanti
nalapha kwisicatshulwa B kuvezwe ingalo yomntu osebenzisa iziyobisi
sele engathi akasaphili. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO
Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku)
o Amanqaku ama-3 olwimi
o Amanqaku ewonke: 10
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:
o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3
Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko
kubhaliwe kwisicatshulwa:
o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa
nqaku lolwimi umfundi)
o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi
QAPHELA
Imo
o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
masiphononongwe.
Ubalo-magama
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi
eso, ze ungakuhoyi okulandelayo.
o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA
UCAPHULO IINGONGOMA
1. Ukusela utywala nokuba 1. Ukusebenzisa utywala akulunganga
bungakanani kuyingozi elusaneni empilweni yosana lomntu okhulelweyo.
olukhulelweyo.
2. Kuyingozi ukutshaya ukhulelwe kuba 2. Akulunganga ukutshaya xa ukhulelwe
kungenza usana uluzale luluncinane kuba loo nto ingabangela ukuba usana
kakhulu. luzalwe luluncinane kakhulu.
3. Unganayo ikati kodwa ungalicoci 3. Akukho nto ingalunganga xa unqwenela
ilindle layo kuba linentsholongwane ukuba nayo ikati kodwa
ekuthiwa yi-toxoplasmosis ungazihlanganisi nelindle layo kuba
engakwenza ubeleke phambi linentsholongwane i-toxoplasmosis
kwexesha. enokubangela ubeleke phambi
kwexesha.
4. Musa ukutya ukutya okungalubeka 4. Akufanele kutya ukutya okungabeka
emngciphekweni usana lwakho impilo yosana olukhulelweyo engozini.
olukhulelweyo.
5. Ungasebenzisi amayeza, izinto 5. Akufanelekanga ukuba usebenzise
ezongeza iivithamini okanye naluphi na uhlobo lwamayeza
amayeza esintu xa ukhulelwe ngaphandle kokucela imvume kagqirha.
ungakhange ufumane iingcebiso
zikagqirha.
6. Ungayiphathi ipeyinti nezibulala- 6. Akulunganga ukusebenzisa ipeyinti
zinambuzane. nezibulala-zinambuzane.
7. Musa ukuhlamba ngamanzi ashushu 7. Phambi kokuhlamba qinisekisa ukuba
kakhulu. amanzi awakho shushu kakhulu.
UKUBHALA NGOKOMHLATHI
Ukusebenzisa utywala akulunganga empilweni yosana lomntu okhulelweyo.
Akulunganga ukutshaya xa ukhulelwe kuba loo nto ingabangela ukuba usana luzalwe
luluncinane kakhulu. Akukho nto ingalunganga xa unqwenela ukuba nayo ikati kodwa
ungazihlanganisi nelindle layo kuba linentsholongwane i-toxoplasmosis enokubangela
ubeleke phambi kwexesha. Akufanele kutya ukutya okungabeka impilo yosana
olukhulelweyo engozini. Akufanelekanga ukuba usebenzise naluphi na uhlobo
lwamayeza ngaphandle kokucela imvume kagqirha. Akulunganga ukusebenzisa ipeyinti
nezibulala-zinambuzane. Phambi kokuhlamba qinisekisa ukuba amanzi awakho shushu
kakhulu.
(70)
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UKUMAKISHA ICANDELO C
Upelo
o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo
nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla
intsingiselo efunwayo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi
ngokuchanekileyo.
o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi
kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo
uyalela.
o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo,
yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO
3.1 Ziziqhamo. √ (1)
3.2 Kumntu wonke. √ (1)
3.3 Igama iziqhamo linxulumana nomfanekiso ngokuba ikiwi
elisemfanekisweni lizotywe ngeziqhamo. √√ (2)
3.4 ‘Yitya’ √ (1)
3.5 Kubethelela ingcinga yokuba eli kiwi libukeka lisempilweni ngenxa
yokondliwa ngeziqhamo. √√ (2)
3.6 B √/ B. Intaka √/ intaka. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
3.7 Ndiyangqinelana, kuba iziqhamo zidume ngokuba nezakha mzimba
ezikugcina usempilweni. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
4.1 Basegumbini likaLiyema, √ kuba kukho ucango. √/ Basegumbini lokulala, √
kuba kukho umqamelo. √
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.2 Lisetyenziswe emva kwesibizo √/ Lilandela isibizo. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
4.3 Uphuhlisa ukuba akayazi into emnandi ethandwa nguLiyema. √√ (2)
4.4 Abonakalisa ukuba uLiyema akagqibanga ukuthetha √/ abonakalisa ukuba
intetho isaqhubeka. √
(Nayiphi na kwezi) (1)
4.5 Iveza ukuba akalindelanga enye impendulo √√/ iveza ukuba ugqibile
ukuthetha naye. √√
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.6 Akulunganga, kuba kubalulekile ukumnika ithuba elaneleyo umntu aveze
ezakhe iimbono. √√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO
5.1 Libonakalisa indawo. √ (1)
5.2 Sizisa intsingiselo yobuncinane ngokuzalwa. √ (1)
5.3 Ukufikisa kukufikelela kwinqanaba lobudala lobuntombi okanye
lobukhwenkwe apho kuye kubekho iimpawu emzimbeni ezibonakalisa
ukukhula. √√ (2)
5.4 ‘Kananjalo ulahlekiwe yinto yokuba nenkwenkwe leyo ikudidi lwengozi
emntwaneni oyintombazana ...’ √ (1)
5.5 Luhlobo lokuqondisa. √ (1)
5.6 Kugxothwe umfundi omnye kwesi sikolo, kodwa bebemoshe bebabini. √
(Nasiphi na isivakalisi esibonakalisa u-nye olinani) (1)
5.7 Libhongo √/ liqhayiya.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
5.8 Uyise uthi xa ayiyalayo, ‟U√ze w√azi into yokokuba ngoku u√vuthiwe.”
(Nasiphi na isibini) (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 QP

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2023 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2023 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata