Skip to content

isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2020 Memo

MemorandumisiXhosa HLGrade 1220209 pages

Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2020, 9 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Eastern Cape Mock Exam 2020

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2020 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 70 Le memorandam inamaphepha asi-9.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020) ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:  Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle kokuba iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo echanekileyo).  Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana, ibe yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo ngempendulo yakhe.  Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI, NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO. Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa (makujongwe ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba abhale ewe/hayi okanye yinyani/bubuxoki/luluvo, ndiyangqinelana/andingqinelani).  Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni yegama/ibinzana ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa engalikrwelelanga/engaliqaphulanga igama/ibinzana elo lilindelekileyo.  Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze yena anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu okuqala kuphela.  Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku ukuba impendulo yechanekileyo.  Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo echanekileyo. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3 ISICATSHULWA A 1.1 NguGawulayo. √ (1) 1.2 Amaziko empilo karhulumente nazimeleyo atyala imali eqikelelwa kwi-R19 bhiliyoni rhoqo ngonyaka kwiinkqubo zikaGawulayo√√/ kubekho inkqubela enkulu ekwenzeni abantu ukuba bavavanyelwe uGawulayo kusetyenziswa imibutho karhulumente nezimeleyo. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 1.3 Inani leminyaka alindeleke ukuba ayayiphila amabhinqa linyuke ukusuka kwiminyaka engama-56.6 ngo-2007 ukuya kutsho kwengama-67.7 ngo-2019 ukanti wona amadoda asuke kwiminyaka engama-52.3 ukuya kwengama- 61.5. √√ (2) 1.4 Sibonakalisa ukuzenza. √√ (2) 1.5 Yingqiqo yakudala yoluntu. √√ (2) 1.6 Iimbedlenge ngabantwana abaselula abangathathi ntweni √√/ ngabantu abangenanto nabaxhomekeke kwabanye ukuze batye. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 1.7 Ndiyangqinelana, kuba amadoda amadala kudala ethandana kwaye elala nabantu ngabantu abe wona amantombazana aselula eqala ukulala nabantu ngala madoda madala. √√ OKANYE Andingqinelani, kuba kweli xesha nawo amantombazana aselula sele ethandana kwaye alala nabantu abaninzi. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.8 Kulo mhlathi umxholo ungokuba abantu mabavavanyelwe uGawulayo ukuze bazazi ze bafumane unyango. √√ (2) 1.9 Ukuphungula √/ ukunciphisa √/ ukwehlisa √/ ukuthoba. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 1.10 Ubethelela ingcinga yokuba ngamabhinqa osulela amadoda ngoGawulayo.√√ (2) 1.11 Sisetyenziswe emva ko-thi. √ (1) 1.12 A √/ A. Ukubethwa kwabafundi ngootitshala √/ ukubethwa kwabafundi ngootitshala. √√ (Nayiphi na kwezi) (1) 1.13 Eli phulo libe nefuthe ngokuthi kwenyuke inani labantu abafanele ukunyangwa ngokuphindwe kabini kwisithuba nje esingaphezulu konyaka. √ (1) Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020) 1.14 Kukuncoma urhulumente woMzantsi Afrika ngegalelo analo ekuncediseni ukulwa nesifo uGawulayo.√ (1) 1.15 Ndifunde ukuba ukuvavanyelwa ugawulayo kubalulekile ukuze uzazi, uzokufumana unyango noncedo.√√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2) 1.16 Kukho umntu ozitofa ngeziyobisi, √ kuba kukho ingalo nenaliti kunye neziyobisi √/ kusetyenziswa iziyobisi, √ kuba kukho ingalo ebotshiweyo nenaliti kunye neziyobisi. √ (Nayiphi na kwezi) (2) 1.17 Ukusebenzisa iziyobisi akulunganga, kuba kungayibeka emngciphekweni impilo yakho ngokuthi wosuleleke zizifo.√√/ Ukusebenzisa iziyobisi kubulala ikamva lolutsha kwilizwe lonke. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) 1.18 Asiwuxhasi, kuba kwisicatshulwa A kuyagxekwa ukuzitofa ngeziyobisi kanti kwisicatshulwa B sibona umzekelo wokusetyenziswa kweziyobisi.√√ OKANYE Siyawuxhasa kuba kwisicatshulwa A kugxekwa ukuzitofa ngeziyobisi kanti nalapha kwisicatshulwa B kuvezwe ingalo yomntu osebenzisa iziyobisi sele engathi akasaphili. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5 ICANDELO B: ISISHWANKATHELO UMBUZO 2 UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO  Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo: o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku) o Amanqaku ama-3 olwimi o Amanqaku ewonke: 10  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo: o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1 o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2 o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3  Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko kubhaliwe kwisicatshulwa: o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa nqaku lolwimi umfundi) o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi QAPHELA  Imo o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga, masiphononongwe.  Ubalo-magama o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi eso, ze ungakuhoyi okulandelayo. o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku. Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020) UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA UCAPHULO IINGONGOMA 1. Ukusela utywala nokuba 1. Ukusebenzisa utywala akulunganga bungakanani kuyingozi elusaneni empilweni yosana lomntu okhulelweyo. olukhulelweyo. 2. Kuyingozi ukutshaya ukhulelwe kuba 2. Akulunganga ukutshaya xa ukhulelwe kungenza usana uluzale luluncinane kuba loo nto ingabangela ukuba usana kakhulu. luzalwe luluncinane kakhulu. 3. Unganayo ikati kodwa ungalicoci 3. Akukho nto ingalunganga xa unqwenela ilindle layo kuba linentsholongwane ukuba nayo ikati kodwa ekuthiwa yi-toxoplasmosis ungazihlanganisi nelindle layo kuba engakwenza ubeleke phambi linentsholongwane i-toxoplasmosis kwexesha. enokubangela ubeleke phambi kwexesha. 4. Musa ukutya ukutya okungalubeka 4. Akufanele kutya ukutya okungabeka emngciphekweni usana lwakho impilo yosana olukhulelweyo engozini. olukhulelweyo. 5. Ungasebenzisi amayeza, izinto 5. Akufanelekanga ukuba usebenzise ezongeza iivithamini okanye naluphi na uhlobo lwamayeza amayeza esintu xa ukhulelwe ngaphandle kokucela imvume kagqirha. ungakhange ufumane iingcebiso zikagqirha. 6. Ungayiphathi ipeyinti nezibulala- 6. Akulunganga ukusebenzisa ipeyinti zinambuzane. nezibulala-zinambuzane. 7. Musa ukuhlamba ngamanzi ashushu 7. Phambi kokuhlamba qinisekisa ukuba kakhulu. amanzi awakho shushu kakhulu. UKUBHALA NGOKOMHLATHI Ukusebenzisa utywala akulunganga empilweni yosana lomntu okhulelweyo. Akulunganga ukutshaya xa ukhulelwe kuba loo nto ingabangela ukuba usana luzalwe luluncinane kakhulu. Akukho nto ingalunganga xa unqwenela ukuba nayo ikati kodwa ungazihlanganisi nelindle layo kuba linentsholongwane i-toxoplasmosis enokubangela ubeleke phambi kwexesha. Akufanele kutya ukutya okungabeka impilo yosana olukhulelweyo engozini. Akufanelekanga ukuba usebenzise naluphi na uhlobo lwamayeza ngaphandle kokucela imvume kagqirha. Akulunganga ukusebenzisa ipeyinti nezibulala-zinambuzane. Phambi kokuhlamba qinisekisa ukuba amanzi awakho shushu kakhulu. (70) AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7 ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI UKUMAKISHA ICANDELO C  Upelo o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi ngokuchanekileyo. o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo uyalela. o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO 3.1 Ziziqhamo. √ (1) 3.2 Kumntu wonke. √ (1) 3.3 Igama iziqhamo linxulumana nomfanekiso ngokuba ikiwi elisemfanekisweni lizotywe ngeziqhamo. √√ (2) 3.4 ‘Yitya’ √ (1) 3.5 Kubethelela ingcinga yokuba eli kiwi libukeka lisempilweni ngenxa yokondliwa ngeziqhamo. √√ (2) 3.6 B √/ B. Intaka √/ intaka. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 3.7 Ndiyangqinelana, kuba iziqhamo zidume ngokuba nezakha mzimba ezikugcina usempilweni. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020) UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI 4.1 Basegumbini likaLiyema, √ kuba kukho ucango. √/ Basegumbini lokulala, √ kuba kukho umqamelo. √ (Nayiphi na kwezi) (2) 4.2 Lisetyenziswe emva kwesibizo √/ Lilandela isibizo. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 4.3 Uphuhlisa ukuba akayazi into emnandi ethandwa nguLiyema. √√ (2) 4.4 Abonakalisa ukuba uLiyema akagqibanga ukuthetha √/ abonakalisa ukuba intetho isaqhubeka. √ (Nayiphi na kwezi) (1) 4.5 Iveza ukuba akalindelanga enye impendulo √√/ iveza ukuba ugqibile ukuthetha naye. √√ (Nayiphi na kwezi) (2) 4.6 Akulunganga, kuba kubalulekile ukumnika ithuba elaneleyo umntu aveze ezakhe iimbono. √√ (Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9 UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO 5.1 Libonakalisa indawo. √ (1) 5.2 Sizisa intsingiselo yobuncinane ngokuzalwa. √ (1) 5.3 Ukufikisa kukufikelela kwinqanaba lobudala lobuntombi okanye lobukhwenkwe apho kuye kubekho iimpawu emzimbeni ezibonakalisa ukukhula. √√ (2) 5.4 ‘Kananjalo ulahlekiwe yinto yokuba nenkwenkwe leyo ikudidi lwengozi emntwaneni oyintombazana ...’ √ (1) 5.5 Luhlobo lokuqondisa. √ (1) 5.6 Kugxothwe umfundi omnye kwesi sikolo, kodwa bebemoshe bebabini. √ (Nasiphi na isivakalisi esibonakalisa u-nye olinani) (1) 5.7 Libhongo √/ liqhayiya.√ (Nayiphi na kwezi) (1) 5.8 Uyise uthi xa ayiyalayo, ‟U√ze w√azi into yokokuba ngoku u√vuthiwe.” (Nasiphi na isibini) (2) [10] AMANQAKU ECANDELO C: 30 AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70 Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha Tyhila iphepha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa HL

View all