NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2020
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1
AMANQAKU: 70
IXESHA: iiyure 2
Olu viwo lunamaphepha ali-13.
Skip to contentAll 2020 papers 





View all





isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2020 QP
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2020, 13 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2020. Question paper, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Document type
- Question paper
- Year
- 2020
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 596.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2020
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)40 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
IMIYALELO NENGCACISO
1. Eli phepha lemibuzo linamaCANDELO AMATHATHU angala:
ICANDELO A: Uvavanyo lokuqonda (30)
ICANDELO B: Isishwankathelo (10)
ICANDELO C: Izakhi nemigaqo yokusetyenziswa kolwimi (30)
2. Funda YONKE imiyalelo ngocoselelo.
3. Phendula YONKE imibuzo.
4. Qala ICANDELO NGALINYE kwiphepha ELITSHA.
5. Krwela umgca ekupheleni kweCANDELO NGALINYE.
6. Nombola iimpendulo zakho kanye ngokwendlela ekunonjolwe ngayo kweli
phepha lemibuzo.
7. Shiya umgca emva kwempendulo nganye ukuze umsebenzi wakho
ungaxinani.
8. Qwalasela ngeliso elibukhali upelo nolwakhiwo lwezivakalisi.
9. Yaba ixesha lakho ngolu hlobo:
ICANDELO A: Imizuzu engama-50
ICANDELO B: Imizuzu engama-30
ICANDELO C: Imizuzu engama-40
10. Bhala ngokucacileyo nangokucocekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 3
ICANDELO A: ISICATSHULWA SOKUQONDA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA
Funda ISICATSHULWA A, uze uphendule imibuzo esekwe kuso.
ISICATSHULWA A
I-HIV/ AIDS – INKQUBELA ESEYENZIWE
1 Kungoku nje uMzantsi Afrika unabantu abaqikelelwa kuma-126 805
ababulawa nguGawulayo ngonyaka. Amaziko empilo karhulumente
nazimeleyo atyala imali eqikelelwa kwi-R19 bhiliyoni rhoqo ngonyaka
kwiinkqubo zikaGawulayo. Kodwa ke kubekho inkqubela enkulu ekwenzeni
abantu ukuba bavavanyelwe uGawulayo kusetyenziswa imibutho 5
karhulumente nezimeleyo. Ngokokutsho kwe-Statistics South Africa
ngabantu abangama-87 pesenti abazaziyo imo yabo kaGawulayo.
Nanjengoko uMzantsi Afrika ulelona lizwe ekunikeni unyango lwe-Pre-
exposure Prophylaxis (PrEP) litsho lehla inani labantu abosulelekayo.
Impumelelo yale nkqubo ye-Antiretroviral Therapy (ART) iyabonakala 10
kwiminyaka abantu abalindeleke ukuba bayayiphila, amabhinqa anyuke
ukusuka kwiminyaka engama-56.6 ngo-2007 ukuya kutsho kwengama-
67.7 ngo-2019 ukanti wona amadoda asuke kwiminyaka engama-52.3
ukuya kwengama-61.5.
2 Kukho izinto ezithile ezonyusa umngcipheko kaGawulayo kwabo 15
bathengisa umzimba eziquka indlala, inani labantu abaxhomekeke kubo
kwakunye nokunqaba kwemisebenzi. Ukuzitofa ngeziyobisi kuxhaphakile
kubo, nto leyo ebenza babe semngciphekweni nangakumbi wokosuleleka
nguGawulayo. Nangona nje uMgaqosiseko uwakhusela amalungelo
wabantu besini esinye abalalanayo amadoda amaninzi adibana nemingeni 20
emikhulu yokubukulwa nokuhlaselwa ngenxa yokuba eyinxalenye yeli qela.
Oku kubangelwa yingqiqo yakudala yoluntu. Kananjalo abantu baluswele
ulwazi lweemeko abajongana nazo, nto leyo eyenza kube nzima
nangakumbi ukuba baveze ubuni babo kumagosa ezempilo ukuze
bafumane unyango olufanelekileyo. Abantu abazitofa ngeziyobisi nabo 25
basemngciphekweni ngokufanayo nabathengisi ngomzimba nababelana
ngesondo ngaphandle kokhuseleko. Amabhinqa atshintshe isini athi abe
semngciphekweni ngokuthi abukulwe luluntu, ngalo ndlela angayifumani
inkathalo ayidingayo.
3 Lehlile inani lokosuleleka kwabantwana ngenxa yenkqubo yokunqandwa 30
kokosuleleka kwabantwana ngoomama babo. Abantwana badla
ngokuchatshazelwa nguGawulayo xa kuthe kwasweleka ilungu losapho.
Iimbedlenge zisemngciphekweni ngenxa yendlala; ziba semngciphekweni
wokunyanzelwa ukuba zilale nomntu ukuze zifumane inkxaso, zize ziqhele
ukulala nomntu. Ukuthandana kwamadoda amadala namantombazana 35
aselula ngomnye unobangela wokosuleleka. Kungenzeka ukuba la
madoda afumene uGawulayo kumabhinqa alingana nawo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
4 Kule minyaka igqiba kuphela uMzantsi Afrika uye wanenkqubela enkulu
ekukhuthazeni abantu abaninzi ukuba bavavanyelwe uGawulayo
ngeenjongo zokuba ama-90 eepesenti abo banaye bazazi ze bafumane 40
unyango. Amaqumrhu azimeleyo adlala indima enkulu, kwaye kumele
bukhuliswe ubudlelwane norhulumente ukuze kuqinisekiswe ukuba
kuyafikwa kwi-100 leepesenti. Kufumaniseka ukuba ngamabhinqa ikakhulu
avavanywayo kunamadoda. Oku kubangelwa kukuba ngawo athi
avavanywe rhoqo ngexa ekhulelwe. Uphando lubonisa ukuba uninzi 45
lwamadoda alufuni ukuvavanywa, oyika ihlazo nokuba oku kwaziwe
ngumntu wonke. Kumele kuqwalaselwe le ndlela yokuzivavanya ngokwakho
kuba ingathi yeyona ihamba phambili. Lukhona unxibelelwano phakathi
kwemeko yomntu yezoqoqosho nenokubangela ukuba angayi kuvavanywa.
Abo basaziyo isimo sabo sikaGawulayo uye ufumanise ukuba bafundile, 50
bayasebenza, banolwazi oluthe ngqo ngoGawulayo kwaye bawazi kakuhle
umngcipheko.
5 UMzantsi Afrika ufuna ukucutha ukosuleleka ngonyaka kube ngaphantsi
kwekhulu lamawaka ngo-2022. Ukwazimisele ekubeni kungabikho mama
wosulela usana lwakhe ngoGawulayo. Iinkqubo zokufikeleleka kwee- ARV's 55
ebantwini ziye zaphucuka. Iikhondom zamadoda nezamabhinqa
mazisasazwe, ingakumbi kwiilali neelokishi. Ezinye zeemfundiso kumele
zibethelele into yokusetyenziswa kweekhondom ngendlela eyiyo. Uphando
lubonisa ukuba kungehla ngama-60 eepesenti ukosulelwa kwamadoda
ngamabhinqa xa kunokuthi koluswe amadoda. 60
6 Ngama-59 eepesenti kuphela ulutsha olunolwazi oluthe vetshe ngeendlela
zokuthintela uGawulayo. Sisihlanu seepesenti kuphela izikolo ezifundisa
ngokwabelana ngesondo. Ulwazi ngamandla. Ukufundisa abantwana
ngokuthe gabalala ngokwabelana ngesondo kuza kwehlisa umngcipheko
wokosulelana ngezinye izifo zesondo, kwehlise ukudlwengulwa kwamadoda 65
aselula kuze kuphinde kwehlise namathuba okuba bafune ukulala nabantu
njee. Imiqobo yokufundisa ngokupheleleyo ngesondo ezikolweni iquka
izinga eliphezulu lokuyeka ukufunda, ukungaqeqeshwa ngokukuko
kootitshala nokungafuni ukufundisa ngenxa yokucinga ukuba
akufanelekanga oku. 70
7 UMzantsi Afrika uneyona nkqubo ye-ART inkulu kwihlabathi. Ngomnyaka
ka-2018 ingxelo edityaniswe yiNkqubo yeZizwe eZimanyeneyo yathi zizigidi
ezine zabantu ezifumana unyango eMzantsi Afrika. Lo nto ifikelela kuma-60
eepesenti wabantu abanentsholongwane kaGawulayo. Ngomnyaka ka-
2016 uMzantsi Afrika waqalisa iphulo elibizwa ‘vavanywa uze unyangwe’, 75
nalapho bekukhuthazwa abantu abafunyaniswe benentsholongwane
kaGawulayo ukuba banyangelwe yona. Oku kwenyuse inani labo
bafanelekileyo ukuba banyangwe ngezigidi eziyi-3.39 ukusuka ngomnyaka
ka-2015 zaba zizigidi eziyi-7.1 ngomnyaka ka-2016. Liphindwe kabini eli
nani kwisithuba nje esingaphezulu konyaka. Liyancumisa eli nani xa ucinga 80
ngomthwalo weSebe lezeMpilo.
[Sicatshulwe kwimagazini iBONA eyoMnga 2019, amaphepha 60–69, saze sahlelwa]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 5
ISICATSHULWA B: OKUBONWAYO
[Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com]
ISICATSHULWA A
Jonga kumhlathi woku-1.
1.1 Khankanya igama lesifo esigqugqisa uMzantsi Afrika. (1)
1.2 Chaza igalelo likarhulumente nemibutho ezimeleyo ekuncediseni ukulwa esi
sifo. (2)
1.3 Nika ubungqina obubonakalisa ukuba inkqubo ye-Antiretroviral Therapy (ART)
yenze umahluko kwiimpilo zabantu abanesi sifo. (2)
Jonga kumhlathi wesi-2.
1.4 Sibonakalisa ntoni isakhi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisivakalisi
esingezantsi?
‘Ukuzitofa ngeziyobisi kuxhaphakile kubo, nto leyo ebenza babe
semngciphekweni nangakumbi wokosuleleka nguGawulayo.’ (2)
1.5 Xela isizathu sokubukulwa nokuhlaselwa kwamadoda esini esinye alalanayo. (2)
Jonga kumhlathi wesi-3.
1.6 Nika intsingiselo yegama, ‘iimbedlenge’. (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
1.7 Ingaba uyangqinelana noluvo lombhali kwesi sivakalisi singezantsi? Xhasa
impendulo yakho.
‘Ukuthandana kwamadoda amadala namantombazana aselula ngomnye
unobangela wokosuleleka.’ (2)
Jonga kumhlathi wesi-4.
1.8 Cacisa owona mxholo uphambili walo mhlathi. (2)
Jonga kumhlathi wesi-5.
1.9 Nika isithethantonye segama elibhalwe ngqindilili. (1)
1.10 Ingaba umbhali ubethelela ngcinga ni ngokwesini ngokusebenzisa esi
sivakalisi silandelayo?
‘Uphando lubonisa ukuba kungehla ngama-60 eepesenti ukosulelwa
kwamadoda ngamabhinqa xa kunokuthi koluswe amadoda.’ (2)
Jonga kumhlathi wesi-6.
1.11 Chaza indlela esisetyenziswe ngayo isifanekisozwi esikrwelelwe umgca
ngaphantsi kwesi sivakalisi silandelayo:
‘... ulutsha olunolwazi oluthe vetshe ngeendlela zokuthintela uGawulayo.’ (1)
1.12 Khetha impendulo engangqinelaniyo kwezi zilandelayo:
Imiqobo yokufundisa ngokupheleleyo ngesondo ezikolweni iquka:
A Ukubethwa kwabafundi ngootitshala
B Izinga eliphezulu lokuyeka isikolo
C Ukungaqeqeshwa ngokukuko kootitshala
D Ukungafuni ukufundisa ngenxa yokucinga ukuba akufanelekanga
oko. (1)
Jonga kumhlathi wesi-7.
1.13 Cacisa ifuthe lephulo, ‘vavanywa ze unyangwe’ kwimpilo yabantu
abanesifo uGawulayo. (1)
1.14 Yintoni injongo yombhali ngokusebenzisa igama elikrwelelwe umgca
ngaphantsi kwesi sivakalisi singezantsi?
‘Liyancumisa eli nani xa ucinga ngomthwalo weSebe lezeMpilo.’ (1)
Jonga isicatshulwa sonke.
1.15 Ufunde ntoni kwesi sicatshulwa? (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 7
ISICATSHULWA B
1.16 Kwenzeka ntoni kulo mfanekiso? Xhasa impendulo yakho. (2)
1.17 Phawula ngokunzulu ngokwenzeka kulo mfanekiso ukwisicatshulwa B. (2)
ISICATSHULWA A no B
1.18 Ingaba ISICATSHULWA B siyawuxhasa umyalezo wesicatshulwa A?
Xhasa impendulo yakho. (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAMAZWI AKHO
ISICATSHULWA C
Funda ngocoselelo esi sicatshulwa singezantsi singeengcebiso
ngomawungakwenzi xa ukhulelwe, uze usishwankathele ngamazwi akho
ungacaphuli kwitekisi.
Impendulo yakho mayingadluli kumagama angama-70.
Shwankathela ngokomhlathi kuphela, kodwa isishwankathelo sakho masiquke
iingongoma ezi-7. (7)
Bhala inani lamagama owasebenzisileyo kwizibiyeli.
Akulindelekanga ukuba ubhale isihloko sesishwankathelo.
Qaphela indlela echanekileyo yokusetyenziswa kolwimi, iimpawu zobhalo
nococeko. (3)
OMAWUNGAKWENZI XA UKHULELWE
1 Wakuzazi ukuba ukhulelwe ufuna ukulunonophela kangangoko unako usana
oluthweleyo. Nangona usana lukhuselekile esiswini, zininzi izinto ezingabeka
ukhuseleko lwalo esichengeni. Ukusela utywala nokuba bungakanani
kuyingozi elusaneni olukhulelweyo. Kungalwenza lube ne-Fetal Alcohol
Syndrome, elwenza luzalwe luneziphene emzimbeni, lungakhululeki, lube
neengxaki kumalungu omzimba, kunye neengxaki zentliziyo. Akukho
mlinganiselo wotywala okhuselekileyo xa ukhulelwe.
2 Kuyingozi ukutshaya ukhulelwe kuba kungenza usana uluzale luluncinane
kakhulu. Kungenza kubekho ihlwili legazi kwisibeleko nelingenza siphuncuke
isisu. Kungakwenza nokuba ubeleke phambi kwexesha okanye ube nezinye
iingxaki. Ukungatshayi xa ukhulelwe kuya kusindisa usana lwakho kwiingxaki
zempilo ezingenzeka sele luludala.
3 Unganayo ikati, kodwa ungalicoci ilindle layo. Ilindle lekati linentsholongwane
ekuthiwa yi-toxoplasmosis engakwenza ubeleke phambi kwexesha, ubeleke
usana oluncinane, okanye olunengxaki yamehlo nobuchopho. Eyona nto imbi
ngetoxoplasmosis kukuba ibhinqa lingazibonisi iimpawu kodwa iyagqitha
egazini lalo iye kusulela usana.
4 Musa ukutya ukutya okungalubeka emngciphekweni usana olukhulelweyo.
Inyama ekrwada okanye engavuthwanga isenokuba nentsholongwane
yetoxoplasmosis neSalmonella. Ungasulelwa lula yityhefu yokutya xa
ukhulelwe, ngoko qiniseka ukuba ivuthiwe. Intlanzi iyingozi kusana
olusakhulayo esiswini kuba inemercury. Amaqanda akrwada anobungozi
kusana olusesiswini.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 9
5 Ungasebenzisi amayeza, izinto ezongeza iivithamini okanye amayeza esintu
xa ukhulelwe ungakhange ufumane iingcebiso zikagqirha. I-aspirin iyingozi
kusana olukhulelweyo, ingakumbi kwiinyanga ezintathu zokuqala. Ngoko
thetha nogqirha ngaphambi kokuba uyisebenzise.
6 Izibulala-zinambuzane ezenziwe ngamachiza kutshizwa ngazo izityalo
nemfuyo, kwaye zayanyaniswa neziphako ezenzeka entliziyweni
nakumalungu omzimba. Ungayiphathi ipeyinti nezibulala-zinambuzane.
Ivumba lepeyinti linobungozi kuwe nakusana olukhulelweyo. Xa kufuneke
usebenzise isibulala-zinambuzane emzini wakho fumana umntu oza
kusitshiza.
7 Xa ukhulelwe kufuneka ubushushu bakho bungabi ngaphezulu kuka-39°C.
Musa ukuhlamba ngamanzi ashushu kakhulu. Ukuhlamba nje imizuzu eli-10
ukuya kwengama-20 ngamanzi ashushu kunyusa ubushushu bomzimba
wakho. Kaloku xa ukhulelwe umzimba wakho usebenza ngamandla, ngoko
ukunyuka kobushushu bawo kuyingozi kusana olukhulelweyo, kwaye
kunokwenza siphuncuke isisu. Oku kwenzeka kakhulu kwiinyanga ezintathu
zokuqala.
[Sicatshulwe kwimagazini iBONA kaFebhruwari 2010, iphepha 63, saze sahlelwa]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UMBUZO 3: UKUHLALUTYA INTENGISO
Funda le ntengiso ingezantsi (ISICATSHULWA D) uze uphendule imibuzo esekwe kuyo.
ISICATSHULWA D
[Sicatshulwe kwi-intanethi www.googlesearch.com, saguqulelwa saze sahlelwa]
3.1 Xela igama lale mveliso ithengiswa kule ntengiso. (1)
3.2 Ijoliswe koobani le ntengiso? (1)
3.3 Chaza unxulumano olubonakalayo phakathi kwegama ‘iziqhamo’ kunye
nomfanekiso kule ntengiso. (2)
3.4 Chonga igama elibonakalisa isiyaleli kule ntengiso. (1)
3.5 Kubethelela ngcinga ni ukusetyenziswa kweziqhamo xa bekuzotywa eli kiwi? (2)
3.6 Khetha impendulo echanekileyo kwezi zingezantsi. Xa kuthethwa ngekiwi
kubhekiselelwe kwi:
A Isinambuzane
B Intaka
C Isilwanyana
D Isirhubuluzi (1)
3.7 Ingaba uyangqinelana nokuba xa usitya iziqhamo ntsuku zonke uba sempilweni?
Xhasa impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 11
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
ISICATSHULWA E
Funda le khathuni ingezantsi uze uphendule imibuzo esekwe kuyo.
[Icatshulwe kwi-intanethi www.zitscartoons.com, yaguqulelwa yaze yahlelwa]
4.1 Babonakala bephi aba bantu bakule khathuni? Xhasa impendulo yakho. (2)
4.2 Lisetyenziswe njani igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwisakhelo
sokuqala? (1)
4.3 Uphuhlisa ntoni umbuzo obuzwa ngumama kaLiyema kwisakhelo
sesibini? (2)
4.4 Abonakalisa ntoni amachokoza amathathu ekupheleni kwentetho
kaLiyema kwisakhelo sesibini? (1)
4.5 Iveza ntoni into yokufulathelwa kukaLiyema ngunina kwisakhelo
sesithathu? (2)
4.6 Ingaba ilungile into yokumqhawula umntu engekagqibi ukuthetha? Xhasa
impendulo yakho. (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 (EC/SEPTEMBA 2020)
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO
Funda ISICATSHULWA F, uze uphendule imibuzo esekwe kuso.
ISICATSHULWA F
UKUKHULA KWABANTWANA NOKUHLOLWA KWAMANTOMBAZANA
1 Ngoku sikwindima yokukhula komntwana ebomini, oyinkwenkwe
nobhinqileyo. Iliso lomntwana oyintombazana ngunina, elo loyinkwenkwe
nguyise. Kodwa loo nto ayithethi ukuba abanye abantu belo khaya abanalo
bona iliso kwezo ndidi zimbini zekhaya elo.
2 Yakuba intombazana ifikisa, ukutsho oko ukuphuma amabele, unina
uyayilumkisa ayinike ingqeqesho ibe nye ngobom bayo. Kuqala uza kuyazisa
ngomntu enaye, ukutsho oko inkwenkwe yakhe, kuba xa esekwelo thuba
usemakhwenkweni. Kananjalo akalahlekwanga yinto yokuba nenkwenkwe
leyo ikudidi lwengozi emntwaneni oyintombazana xa alele nayo ekumetsheni.
Xa kunjalo uyamazisa iindlela zokuphephisa ukumithiswa nguloo mntu
wakhe. Inkwenkwe ekolo didi yileyo ethe yavisa, ukutsho oko ikudidi
lokumithisa. Bakhula esaziwa loo mntwana uthandana naloo ntwazana,
kungekho omnye umntu onayo loo ntwazana leyo kuba ibiba lihlazo
kumntwana oyintombazana ukuva into yokuba babini abantu ahleka nabo.
3 Lo uyinkwenkwe uyise uthi xa ayiyalayo maze yazi into yokokuba ngoku
ivuthiwe, ikwithuba lobuntu ngako oko ke kufuneka izilumkele elumetshweni
kuba apho ithe yonakalisa intombi yomntu uthango lwakokwayo iya kuba
iluqhekezile.
[Sicatshulwe kwincwadi ethi ̔IZIXINGAXI ZAMAXHOSA ̛ ebhalwe ngu-A.S.M. Sityana,
iphepha 22, saze sahlelwa]
5.1 Libonakalisa ntoni igama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kumhlathi
wokuqala? (1)
5.2 Sizisa ntsingiselo ni isimamva esibhalwe ngqindilili kumhlathi wokuqala? (1)
5.3 Nika intsingiselo yegama elibhalwe bukekela kumhlathi wesibini. (2)
5.4 Bhala esi sivakalisi silandelayo sibe kwimo evumayo:
‘Kananjalo akalahlekwanga yinto yokuba nenkwenkwe leyo ikudidi
lwengozi emntwaneni oyintombazana ...’ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2020) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA – IPHEPHA 1 13
5.5 Xela uhlobo lwesenzi esikrwelelwe umgca ngaphantsi kweli binzana
lingezantsi:
‘... uyamazisa iindlela zokuphephisa ...’ (1)
5.6 Yakha isivakalisi esinegama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kwesi
sivakalisi silandelayo sibe nentsingiselo eyahlukileyo:
‘... kungekho omnye umntu onayo loo ntwazana ...’ (1)
5.7 Bhala isichasi segama elikrwelelwe umgca ngaphantsi kweli binzana
lingezantsi:
‘... ibiba lihlazo kumntwana oyintombazana ...’ (1)
5.8 Guqula le ngxelo-ntetho ilandlelayo ibe kwintetho-ngqo:
‘Uyise uthi xa ayiyalayo maze yazi into yokokuba ngoku ivuthiwe.’ (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2020 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 Eastern Cape Mock 2020 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2015 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum