NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2025
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 70
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-10.
Skip to contentAll 2025 papers 





View all


_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)


isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Mock 2025 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2025, 10 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2025 · isixhosa. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 505.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
Eastern Cape Mock Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2025)
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Qaphela oku kulandelayo xa umakisha uvavanyo lokuqonda:
• Eyona njongo yalo mbuzo kukuvavanya ukuqonda, ngoko ke umvavanywa
makanganyityelwa manqaku ngeempazamo zopelo nezolwimi ngaphandle kokuba
iimpazamo ezo zithi zitshintshe intsingiselo (itsho impendulo ingabiyiyo
echanekileyo).
• Xa umvavanywa esebenzise amagama angengawo awesiXhosa ncakasana, ibe
yona impendulo iyechanekileyo, makanikwe amanqaku apheleleyo ngempendulo
yakhe.
• Kwimibuzo evulelekileyo, makunganikwa manqaku ngo-EWE/HAYI,
NDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI, YINYANI/BUBUXOKI/LULUVO.
Amanqaku mawanikwe kujongwe ukuzixhasa kwakhe umvavanywa (makujongwe
ukuzixhasa kwakhe/isizathu esibambekayo esibangela ukuba abhale ewe/hayi
okanye yinyani/bubuxoki/luluvo, ndiyangqinelana/andingqinelani).
• Ukuba umvavanywa ubhale isivakalisi esipheleleyo endaweni yegama/ibinzana
ebelilindelekile, makanyityelwe amanqaku xa engalikrwelelanga/ engaliqaphulanga
igama/ibinzana elo lilindelekileyo.
• Xa kulindeleke ukuba umvavanywa abhale amanqaku amabini/amathathu ze yena
anike angaphezulu kwabelindelekile, makuhoywe la mabini/mathathu okuqala
kuphela.
• Xa umvavanywa esebenzise isiXhosa sengingqi makawanikwe amanqaku ukuba
impendulo yechanekileyo.
• Xa kulindeleke ukuba umvavanywa akhethe impendulo echanekileyo
kwazinikiweyo, makaphiwe amanqaku xa abhale unobumba nempendulo
echanekileyo esecaleni konobumba/unobumba osecaleni kwempendulo
echanekileyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 3
ISICATSHULWA A
1.1 Imidlalo idla ngokubonwa njengentshukumo yokuzonwabisa. √ / idla
ngokubonwa njengomboniso apho abalandeli bavuyela amaqela abo
abawathandayo. √
[Nayiphi na kwezi.] (1)
1.2 Imidlalo iphuhlisa izakhono zobunkokheli √ / zokuphatha iqela. √ / iphuhlisa
izakhono zokuqeqesha iqela. √ / iphuhlisa ukuzithemba. √ / Ukuthabatha
uxanduva √
[Naziphi na izakhono ezibini kwezi.] (2)
1.3 Yeyokuthabatha uxanduva. √√ (2)
1.4 Sibethelela ukuba isenzo senzeka macala. √√ (2)
1.5 Aquka √ (1)
1.6 Bubuxoki, abasetyhini bagqwesa kwezemidlalo bakhuthaze oontanga babo
kwaye benze iqonga lonxibelelwano ngokulingana ngokwesini. √√
[Nayiphi na kwezi.] (2)
1.7 C. √ / Adidas Breaking barriers. √ (1)
1.8 Inamandla okutshintsha ihlabathi √ /okukhuthaza √ /nokumanya abantu √ /
ithetha nolutsha ngolwimi abaluqondayo √
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.9 Ngokomhlathi wesi-4 bafumane umoya omtsha ofuneka kakhulu
kwimiphunga yabo √ bafunda indlela yokusebenza nabanye abantu
ukusombulula iingxaki/ ukuthobela abasemagunyeni √
Ngokomhlathi wesi-5 ibagcina kude neziyobisi √/ amaqela
emigulukudu √ nolwaphulo-mthetho √ (2)
1.10 Yinyani kuba kukho ubungqina bophononongo olwenziwe ngu Njingalwazi
Cathrine Ward. √√ kwisebe lezengqondo e-UCT. /
Yinyani kuba uNjingalwazi Cathrine Ward wenze uphononongo
kwimithombo yobundlobongela yolutsha kunye nesisombululo eMzantsi
Afrika ngo-2013 √√ ngoko ke bukho ubungqina obuphathekayo.
[Nayiphi na kwezi.] (2)
1.11 Umyalezo ka Njingalwazi Cathrine Ward uthi “Abantwana mababonelelwe
ngendawo ekhuselekileyo.” √√ / Abantwana mababonelelwe ngendawo
ekhuselekileyo xa sele siphumile isikolo. √√
[Nayiphi na kwezi.] (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila
Tyhilaiphepha
iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2025)
1.12 Asoloko ephumelela ngenqaku elinye elingumahluko kumanqaku eqela elidlala
nalo. √ (1)
1.13 Ndiyangqina kuba ngokwalo mhlathi iSpringboks zasokoliswa ludonga
oluluqilima lweAll Blacks kuba waphela umdlalo ngamanqaku ali-12 ku-11 we-
New Zealand. √√ (2)
1.14 Yeyokuba imidlalo iyakwazi ukumanya isizwe esineentlanga ezohlukeneyo. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo.] (2)
1.15 Bonwabile √/bayavuya √/bachulumancile √ kuba bayahleka √/ bayakhwaza
ngenxa yempumelelo √/ bavuyela indebe √ (2)
1.16 Ngumhlathi wesi-6 kuba kulo mhlathi kuthiwa uSiya Kolisi waphakamisa indebe
ebizwa ngokuba yi Webb Ellis, kumfanekiso uSiya Kolisi/umfana uphakamise
indebe. √√
[Nayiphi na kwezi.] (2)
1.17 Ziphumelele kuba ngokomhlathi woku-1 ulutsha lufumana izakhono
zobunkokheli nokuphatha amaqela/ ngokomhlathi wesi-6 ulutsha lugcinwa
zezemidlalo kude neziyobisi, imigulukudu nolwaphulo-mthetho,
nasemfanekisweni kuboniswe abantu abatsha bevuyela indebe
yempumelelo. √√ (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 5
ICANDELO B: ISISHWANKATHELO
UMBUZO 2
UKUMAKISHWA KWESISHWANKATHELO
• Amanqaku abiwa ngolu hlobo lulandelayo:
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Ingongoma nganye linqaku)
o Amanqaku ama-3 olwimi
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:
o 1−3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1
o 4−5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2
o 6−7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umlingwa ecaphule njengoko kubhaliwe
kwisicatshulwa:
o 6−7 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: 0 amanqaku olwimi (Akanikwa nqaku
lolwimi umfundi)
o 1−5 iingongoma ezicatshulweyo ngqo: nika inqaku eli-1 lolwimi
QAPHELA
• Imo
o Nokuba isishwankathelo sibhalwe ngemo engachanekanga,
masiphononongwe.
• Ubalo-magama
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda de uye kusigqiba isivakalisi eso,
ze ungakuhoyi okulandelayo.
o Izishwankathelo ezibhalwe zazifutshane kodwa zinazo zonke iingongoma
ezifunekayo okanye ezilindelekileyo mazinganyityelwa manqaku.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila
Tyhilaiphepha
iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2025)
Sebenzisa ezi ngongoma zingundoqo zilandelayo ekufuneka zibandakanywe ngabaviwa
kwisishwankathelo njengesikhokelo.
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaliseni iingongoma ezingundoqo.
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
Naziphi iingongoma ezichanekileyo ezisi-7 ezibhalwe ngokomhlathi mazimakishwe.
(Izivakalisi mazinamathelane.)
UMFUNDI ANGACANGCATHA KWEZI NGONGOMA
UCAPHULO IINGONGOMA
1 Ukusebenzisa isakhono 1 Sebenzisa isakhono
sokuphulaphulela ukuqonda xa omnye sophulaphula ngokunzulu iintetho
umntu esabelana ngeembono zabanye kwiingxoxo
siyimfuneko kubathabathi nxaxheba ezinoxambuliswano.
kwiingxoxo ezinoxambuliswano.
2 Kulungile ukubuza imibuzo kwiingxoxo, 2 Funda ukusilinda isithethi sigqibe
nangona kunjalo, silinde isithethi ukuthetha phambi kokubuza
sigqibe ukuthetha, ukubonisa intlonelo umbuzo ngenjongo
nembeko utsho uyiqonde nengxam zokusihlonipha.
yengxoxo.
3 Zeka kade umsindo ngexesha 3 Zama kangangoko ukubanomoya
leengxoxo, khon’ukuze kucace ophantsi ukwazi ukubona
phakathi kobhoxayo noncedisana kwangoko abanjongo zitenxileyo
nokuhambela phambili kwengxoxo. nabazimiseleyo.
4 Kuphephe ukuphila kwixesha 4 Kwazi ukucima engqondweni
eladlulayo ngokugcina izixhiba yakho iimbambano zangezolo
zeengxoxo nangokulanda imiba esele zeengxoxo ukuze ukwazi
idlulile, kuba awusayi kulonwabela ukuphilela inamhlanje.
inamhlanje ophila kulo.
5 Kuyanceda ukungathethi kakhulu 5 Mamelisisa iintetho zabanye
kuxambuliswano kodwa wamkele uthethe ngokuhloniphayo xa
izimvo zabanye abantu, kanti ke ungavumelani nabo okanye
nokuba awuzamkeli uthule. uthule.
6 Kubalulekile ukuziqaphela iimpawu 6 Kuluncedo ukuyibamba imigaqo
zemigaqo yendlela ehanjwa ziingxoxo, yeengxoxo ukunqanda
ukuze ungaziboni ulixhoba uxambuliswano.
loxambuliswano.
7 Kububulumko ukucela uxolo 7 Kulungile ukwehla uzithobe xa
uphazamile, ungaphazamanga, nokuba wenze impazamo.
umdala okanye umncinane xa nithe
nangaboni ngaso-nye kwiingxoxo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 7
UBHALO NGOKOMHLATHI
QAPHELA: Oku kulandelayo ngumzekelo nje kuphela. Akungommiselo kwaye
makusetyenziswe ngobuchule.
UMHLATHI
Sebenzisa isakhono sokuphulaphula ngokunzulu iintetho zabanye kwiingxoxo
ezinoxambuliswano. Funda ukusilinda isithethi sigqibe ukuthetha phambi kokubuza
umbuzo ngenjongo zokusihlonipha. Zama kangangoko ukubanomoya ophantsi
ukwazi ukubona kwangoko abanjongo zitenxileyo nabazimiseleyo. Kwazi ukucima
engqondweni yakho iimbambano zangezolo zeengxoxo ukuze ukwazi ukuphilela
inamhlanje. Mamelisisa iintetho zabanye uthethe ngokuhloniphayo xa ungavumelani
nabo okanye uthule. Kuluncedo ukuyibamba imigaqo yeengxoxo ukunqanda
uxambuliswano. Kulungile ukukwehla uzithobe xa wenze impazamo.
[61 amagama]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila
Tyhilaiphepha
iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2025)
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
UKUMAKISHA ICANDELO C
• Upelo
o Iimpendulo eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba
upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo
efunwayo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga
luya kohlwayelwa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
o Xa kuvavanywa izifinyezi, impendulo mayifakwe iziphumlisi
ngokuchanekileyo.
o Ulwakhiwo lwezivakalisi kufuneka luchaneke ngokwemigaqo yolwimi
kwaye lusetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo njengoko umbuzo
uyalela.
o Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo,
yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo
KUNYE/OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
UMBUZO 3: UKUCAZULULA INTENGISO
3.1 Ngamantongomane abizwa Almonds. √ zii- Almonds. √ / zii-nuts
ze- Almonds. √
[Nayiphi na kwezi.] (1)
3.2 D. √ / Sisikhumba esishwabeneyo ebusweni nasentanyeni xa umdala. √ (1)
3.3 “zifumanele”. √ (1)
3.4 Leqa kwivenkile ekufutshane nawe ngoku!!! √√/ Zifumanele
amantongomane empilo √√ (2)
3.5 Nourish the day. √ (1)
3.6 Ngumsebenzi oncedisana nokusebenza kwengqondo noxinzelelo, kuba
umfundi usebenzisa ingqondo xa efunda izifundo zakhe. √√ / kuba umfundi
udinga ingqondo engenaxinzelelo ukuze aphumelele kakuhle. √√
[Nayiphi na kwezi.] (2)
3.7 Ndiyangqina ukuba ngenene iyasebenza le mveliso xa ndithelekisa isiqu
esincinane. √ / esinciphileyo / esicekecekana sentombazana nomsebenzi
wemveliso okukunciphisa ukutyeba. √ (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2025) ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 9
UMBUZO 4: UKUCAZULULA IKHATHUNI
4.1 Kukuzamla, √ kuba kwenziwa ngumntu odiniweyo. √ / owozelayo. √ /
olambileyo. √
[Nayiphi na kwezi.] (2)
4.2 Isandla sikatata sibambe esifubeni, kanti unyana uphakamise ubhontsi/
uthe sho. √√ (2)
4.3 Eyokuvasa ngokukhawulezisa eshawarini/ Eyokuvasa ngokukhawuleza √√ (2)
4.4 B √ ekhaya √
[Nayiphi na impendulo kwezi.] (1)
4.5 Ukungqengqa ngecala akhuphe amehlo endaweni yokulala ibonisa ukuba
ngenene utata unxunguphele. √ / Ukuqubuda incwadi ayeke ukufunda
kubonisa ukuba ngenene uxhelekile emphefumlweni. √
[Nayiphi na kwezi.] (1)
4.6 Ndiyaxhasa ukuba uphumelele kuba utata mdala/ngowakudala akugqiba
ukuvasa uyalala, kanti unyana mncinci/mtsha/ngowalamaxesha akugqiba
ukuvasa uyazikhupha nabahlobo. /Utata mdala ayimphathi kakuhle into
yonyana wabo ohamba ebusuku kanti unyana mtsha uyakonwabela
ukuhamba ngobusuku √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila
Tyhilaiphepha
iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P1 (EC/SEPTEMBA 2025)
UMBUZO 5: UKUSETYENZISWA KOLWIMI NGOKUCHANEKILEYO
5.1 Sisiphawuli esino-nye ongelonani. √ (1)
5.2 Yimali. √ (1)
5.3 ekuseni √ (1)
5.4 Sisenzi esikuhlobo lokuqhubeka √ (1)
5.5 Kukubonisa ubuncinci ngokokuzalwa. √√ (2)
5.6 Wakhala uNomyayi ephazamisa intlanganiso wakhalaza usihlalo. √√
[Nayiphi impendulo echanekileyo.] (2)
5.7 Unomyayi wathetha nabafazi ngenimba √ emayibenye √ ngabantwana
bakhe. √
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE EPHEPHA: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2019 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Amended SC June Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Errata
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Eastern Cape Prelim 2024 Errata

Question paper