Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2019
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 70
Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha asi-8.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2019 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2019 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exams 2019, 8 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · NSC November Exams · 2019 · isixhosa. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exams
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 328.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC November Exams 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions30 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
QAPHELA
• Esi sikhokelo sokumakisha senzelwe ukuba sibe sisikhokelo kubamakishi.
• Asenzelwanga ukuba sibe ngummiselo ogqibeleleyo.
• Iimpendulo zabafundi mazithathelwe ingqalelo ngokokuchaneka kwazo.
• Iimpendulo mazihlolwe ngokupheleleyo namanqaku anikezelwe apho kufuneka
anikezelwe khona ngokwezigqibo ezithatyathwe kwintlanganiso yokubeka
umakisho emgangathweni.
• Isikhokelo sokumakisha siya kuxoxwa phambi kokuba kuqalwe ukumakisha.
IMIYALELO KUBAMAKISHI
Umakisho lwesicatshulwa sokuqonda:
• Ngenxa yokuba kugxininiswa ekufundeni ngokuqonda, akufanelekanga ukuba
upelo olugwenxa neemposiso zolwimi kwiimpendulo zezivakalisi zinyityelwe
amanqaku ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo yempendulo
elindelekileyo. Iimposiso ezikhoyo maziqatshelwe ngokukrwelelwa.
• Kubaviwa abasebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi ngobunjalo bawo,
olungesiso isiXhosa, musa ukuwathathela ingqalelo lawo magama anjalo,
kananjalo banganyityelwa manqaku xa ngaba iimpendulo ezinikiweyo zinembadla.
Ngokunjalo ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lusetyenziwe kwitekisi kwaye
impendulo ifuna elo gama, oko kwamkelekile.
• Kwimpendulo apho ziliqela iimpendulo ezichanekileyo akunikwa manqaku
ngeempendulo ezingu-EWE/HAYI, NDIYAVUMA/ANDIVUMELANI kuphela.
Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela impendulo.
• AKUNIKWA manqaku ngeempendulo ezingu-YINYANI/BUBUXOKI, okanye
YINYANI/LULUVO kuphela. Anikwa kuphela ngesizathu/ukuxhasa/nokuzakuzelela
impendulo.
• Apho kulindeleke iimpendulo ezigama linye aze umviwa anike isivakalisi, nika
amanqaku ukuba ngaba igama elifanelekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi
okanye ligqanyisiwe.
• Kwimibuzo apho kulindeleke iimpendulo ezimbini/ezintathu, aze umviwa adwelise
uluhlu lweempendulo, makisha kuphela ezimbini/ezintathu zokuqala.
• Iilwimi zengingqi neziyelelani zesiXhosa zamkelekile.
• Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
makwamkelwe zombini, ukutsho oko unobumba ohambelana nempendulo
echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo echanekileyo ebhalwe ngokuzeleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO A: UKUFUNDELA INTSINGISELO NOKUQONDA
1.1 Akukho mntu uthandabuzayo xa echaza imbeko√/akukho kuthandabuza xa
umntu echaza imbeko.√ (1)
1.2 Kukubethelela ukuba kubhekiswa kumntu wonke.√√ (2)
1.3 Intlonipho√/intobeko√/ukuxabisa umntu√/ukumphulaphula√/ukumhoya.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
1.4 Kuthetha ukuba ilizwi lezinyanya lisoloko lifuna ukuphulaphulwa.√/Kuthetha
ukuba awukwazi ukungayithatheli ngqalelo into ethethwa zizinyanya.√
(Nayiphi na kwezi.) (1)
1.5 Abazali.√ (1)
1.6 Sizisa intsingiselo yokuba iyavunywa imeko yokuba abantwana kufuneka
beyinikile imbeko kodwa nabantu abadala kuyafuneka bayinike.√√ (2)
1.7 Lo mhlathi uphakamisa ukuba intlonipho ilindeleke kumzali nakumntwana
ngokulinganayo√√/intlonipho imacala ekhaya, isemzalini nasemntwaneni√√/
umzali nomntwana mabahloniphane ngokulinganayo.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
1.8 Abakudala abazali bazi umntwana engowakhe nawuphi na umzali kanti
abanamhlanje bathi akuzalelwana.√√ (2)
1.9 Sibethelela ingcinga yokuba isenzo senzeka macala.√ (1)
1.10 Ingundile kuba ayisasetyenziswa√/Kuba baninzi abazali nabantwana
abayishiye apho ikhedamile √/Kuba baninzi abazali nabantwana
abangasayisebenzisiyo.√ (1)
1.11 Usetyenziswe ngokuzingileyo ukuze abafundi bale tekisi bazibone
bengqinelana nombhali wetekisi.√√
(Nawuphi umsebenzi wombuzo buciko uyakwamkeleka.) (2)
1.12 Ndiyangqina kuba nokuba umntu unjani kufuneka eyinikiwe imbeko.√√ (2)
1.13 Ubesithi ukuba umntwana ungene engankqonkqozanga ajikiswe ukuba
ayokunkqonkqoza alinde kude kuthiwe makangene.√√ (2)
1.14 B.√/Kukuthundeza ngomfanekiso ngqondweni wokuva.√/B.Kukuthundeza
ngomfanekiso ngqondweni wokuva√.
(Nayiphi na kwezi.) (1)
1.15 Bangqavulanayo√ bagrwangxulane.√ (2)
1.16 Esi sibini sikhamise kakhulu √√/Iinwele zomntwana ziphakame kangangokuba
ziphantse uyokungqubeka kwibunzi likatata√√/Kubaxwe isenzo
sokungqavulana kwesi sibini.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
1.17 Sisenzo sokuphendulana√√/Sisenzo sokuba umtwana aphendule umntu
omdala.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
1.18 Siyawuchasa kuba isicatshulwa A sithi nika umntu imbeko ungasekanga
kubudala nanzuzo kanti aba bayagrwangxulana abanikani mbeko.√√
OKANYE
Siyawuxhasa kuba ukuba omnye wabo ebeqalile wangqavula ufumana le nto
naye ebeyise komnye umntu kuba kumhlathi woku- 1 kuthiwa yenza
kwabanye njengoko ufuna kwenziwe kuwe.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2: UKUSHWANKATHELA NGAWAKHO AMAZWI
Sebenzisa ezi ngongoma zingundoqo zilandelayo ekufuneka zibandakanywe
ngabaviwa kwisishwankathelo njengesikhokelo.
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo.
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
Naziphi na iingongoma ezichanekileyo ezisi-7 ezibhalwe ngokomhlathi mazimakishwe.
(Izivakalisi mazinamathelane)
UCAPHULO IINGONGOMA
1. '... Uyazi imveliso oza kushishina 1. Yazi imveliso oza kuyithengisa
ngayo nezakhono onazo eziya nezakhono onazo.
kukunceda ukulikhulisa.'
2. 'Qala ngokwenza isicwangciso phambi 2. Wucwangcise umbono weshishini
kokuba ugxile ekwakheni ishishini.' lakho ukuze ukwazi ukuba
nenkqubela-phambili yalo.
3. 'Qinisekisa ukuba sele bebangaphi 3. Yiba nolwazi oluphangaleleyo
abantu asele beshishina ngale mveliso ngomyinge wabantu abashishina
uzimisele ukushishina ngayo ...' kwangale mveliso ofuna
ukuyithengisa.
4. 'Khumbula ukubeka phambili 4. Beka phambili umgangatho
ukuthengisa izinto ezisemgangathweni wemveliso kunobuninzi bayo xa
kunokuthengisa izinto ezininzi uthengisa.
ezingekho mgangathweni.'
5. 'Yiba nekhasi lonxibelelwano 5. Khetha ikhasi lonxibelelwano
elinjengofacebook oqamele ngalo oza olithembileyo lokupapasha
kuthi uthethe kulo xa uthengisa imveliso yakho kubathengi elifana
imveliso yakho.' nofacebook.
6. 'Cela uluvo kumcebisi werhafu ukuze 6. Cela uncedo kubantu
ungagilani nemigaqo yokuhlawulwa abanobuchule kwicala lerhafu
kwerhafu.' ukuze ungabisengxakini
yokuzibona usaphula umthetho.
7. 'Kubalulekile ukwenza isicwangciso 7. Phonononga ishishini lakho
sexesha elifutshane nesexesha elide ngokwenza isicwangciso sexesha
ukuze ukwazi ukujonga ukuba ubheka elide nelifutshane esiveza
phambili na okanye ubuya umva.' impumelelo yeshishini lakho.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
UKUBHALWA NGOKOMHLATHI
QAPHELA: Oku kulandelayo ngumzekelo nje kuphela. Akungommiselo kwaye
makusetyenziswe ngobuchule.
UMHLATHI
Okuphambili ekusunguleni ishishini kukwazi imveliso oza kuyithengisa nezakhono
onazo. Wucwangcise umbono weshishini lakho ukuze ukwazi ukuba nenkqubela-
phambili yalo. Yiba nolwazi oluphangaleleyo ngomyinge wabantu abashishina
kwangale mveliso ofuna ukuyithengisa. Okubalulekileyo kukubeka phambili
umgangatho wemveliso kunobuninzi bayo xa uthengisa. Khetha ikhasi lonxibelelwano
olithembileyo lokupapasha imveliso yakho kubathengi elifana nofacebook. Cela
uncedo kubantu abanobuchule kwicala lerhafu ukuze ungabisengxakini yokuzibona
usaphula umthetho. Phonononga ishishini lakho ngokwenza isicwangciso sexesha
elide nelifutshane esiveza impumelelo yeshishini lakho.
[70 amagama]
Ukumakisha isishwankathelo:
Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo
Isishwankathelo masimakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo- manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (inqaku ngengongoma nganye)
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa besebenzise amazwi abo:
o 1–3 amanqaku achanekileyo: Nika inqaku eli-1 lolwimi.
o 4–5 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-2 olwimi.
o 6–7 amanqaku achanekileyo: Nika amanqaku ama-3 olwimi.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa abalingwa becaphule.
o 6–7 amanqaku acatshulweyo: akunikezelwa manqaku olwimi.
o 1–5 amanqaku acatshulweyo: nikezela inqaku libe li-1 lolwimi.
QAPHELA:
• Ubalo-magama
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise inani lamagama
asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ukuya kuma ekupheleni
kwesivakalisi eliphele kuso inani eliqingqiweyo ungawahoyi alandelayo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI
Ukumakisha ICANDELO C
• Upelo
o Iimpendulo ezinegama elinye mazimakishwe nokuba upelo lugwenxa,
ngaphandle kokuba isiphene sitshintsha intsingiselo yegama.
o Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo upelo olugwenxa malunyityelwe
amanqaku ukuba impazamo ikwimigaqo yolwimi oluhlolwayo.
o Xa kuhlolwa izifinyezi impendulo mayibonakalise ukusetyenziswa
kweziphumlisi ngokuchanekileyo.
• Ulwakhiwo kwizivakalisi malubhalwe ngemigaqo yegrama echanekileyo
nangezivakalisi ezipheleleyo/ngokomyalelo.
• Kwimibuzo ekulindeleke ukuba umviwa akhethe impendulo echanekileyo,
unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/OKANYE nempendulo
echanekileyo ebhalwe ngokupheleleyo, iyamkeleka.
UMBUZO 3: ISIBHENGEZO NTENGISO
3.1 Ihlaziya isikhumba√/ilwa iintsholongwane√/ikhanyisa isikhumba√/yenza
mhlophe √inika isikhumba impilo.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
3.2 Golden Pearl.√ (1)
3.3 Sinika intsingiselo yokuba yahlukile kwezinye iimveliso ezingaphambili√/
Sinika intsingiselo yokuba itshintshile.√
(Nayiphi na kwezi.) (1)
3.4 Kukuloba abathengi.√√/kukutsala umdla wabathengi.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
3.5 Kubethelela ingcinga yokuba sebenzisa le mveliso kuphela ungayitshintshi.√ (1)
3.6 Ngumqondiso wobunyulu.√ (1)
3.7 Ndiyangqinelana kuba zininzi kakhulu ezi ntsholongwane izibulalayo.√√/
Andingqinelani kuba ayizibulali ngokupheleleyo iintsholongwane.√√/
Andingqinelani kuba kungathi kanti esi sibini seepesenti sishiyekeleyo sesona
sinobungozi.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2019
NSC – Isikhokelo sokumakisha
UMBUZO 4: IKHATHUNI
4.1 Phuma.√ (1)
4.2 Ukusetyenziswa kwebinzana 'ukugob'umqolo'√ Ukusetyenziswa kwekhulu
leeyure.√/ukuvuleka ngokubaxekileyo komlomo kaZani.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
4.3 Uyindoda ende xa egxothwa, aze xa ebaleka abe mfutshane.√ (1)
4.4 Kunika ingcinga yokuba uya evuya ngokuvuya koku kugxothwa kwakhe.√√ (2)
4.5 Intetho kaLes kwisakhelo sesi-3 inika intsingiselo yokuba kuya kuba mnandi
xa engekho uTie.√√ (2)
4.6 Ewe unengcinga ebethelelekileyo ngakubafazi ubaveza ngokungathi
ngabantu abathetha rhabaxa nabantu abangamadoda, babathobe isidima
ukuze kucace ukuba baphethe.√√
Ewe, unengcinga ebethelelekileyo ngakumadoda angabasebenzi kuba uveza
amadoda ngokungathi akafuni ukusebenzisana kakuhle nabaphathi
abangabafazi.√√/ngabantu abangamavila.√√/ngabantu abangafuni
kusebenza.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
[10]
UMBUZO 5: IPROZI
5.1 Yinto enexabiso.√√ (2)
5.2 Igqirha lifunela izinyanya utywala.√√
(Nasiphi na isivakalisi esichanekileyo.) (2)
5.3 Sisebenze njengesakhi salathandawo√/Njengesakhi sihlomelo sendawo.√
(Nayiphi na kwezi.) (1)
5.4 Intombi yakhe yendele ebukhosini.√√
(Nasiphi na isivakalisi esichanekileyo.) (2)
5.5 Isibanayo.√ (1)
5.6 Silandela emva ko-thi.√ (1)
5.7 UThixo uyabaxolela abantu baKhe.√ (1)
[10]
AMANQAKU ECANDELO C: 30
AMANQAKU EWONKE: 70
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2015 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November Exams 2019 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2021 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2016 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 NSC November Exams 2015 QP
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata