2020 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AFR

Direktoraat: Kurrikulum VOO REKENINGKUNDE Graad 12 Hersiening WERKBOEK

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek VOORRAAD AKTIWITEIT 1: Voorraadwaardasie, Interne Beheer en Probleemoplossing (Junie 2016) (40 punte; 25 minute) 1.1 BEGRIPPE 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 4 1.2 LYNN WINKELS 1.2.1 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 29 Februarie 2016 deur die geweegdegemiddelde-metode te gebruik. 8 1.2.2 Bereken die volgende vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016: Koste van verkope: Bruto wins: 6 1.2.3 Bereken die gemiddelde voorraadhoudingstydperk (in dae) op 29 Februarie 2016. 5 2

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.2.4 Bereken die waarde van die eindvoorraad deur die EIEU-metode te gebruik. 7 1.3.1 Identifiseer EEN probleem in Winkel 1 en EEN probleem in Winkel 2. Haal syfers aan. Gee EEN punt van advies vir ELKE geval. Tak Probleem Advies Winkel 1 Winkel 2 6 1.3.2 Verduidelik TWEE goeie besluite wat Chad met betrekking tot Winkel 3 geneem het. Haal syfers aan. 4 TOTALE PUNTE 40 3

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 2: Voorraadwaardasie en Probleemoplossing (Feb/Maart 2017) (40 punte; 30 minute) 2.1 BEGRIPPE 2.1.1 2.1.2 3 2.1.3 2.2.1 Bereken die eenheidsprys van krieketkolwe op 1 Julie 2015. 2 2.2.2 Bereken die waarde van die voorraad voorhande op 30 Junie 2016 deur van die geweegde-gemiddelde-metode gebruik te maak. 10 2.2.3 Bereken die bruto wins op 30 Junie 2016. 5 4

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.2.4 Bereken hoe lank (in dae) dit na verwagting sal neem om die eindvoorraad van 465 krieketkolwe te verkoop. Gebruik die eindvoorraad in jou berekening. 4 2.2.5 Verskaf 'n berekening om André se bekommernis oor die beheer van krieketkolwe te staaf. Hoe kan André hierdie probleem oplos? Verduidelik EEN punt. 7 2.3 Identifiseer EEN probleem met betrekking tot elke tak. Haal syfers aan om jou antwoord te staaf. Gee in elke geval vir Bennie raad. TAK PROBLEEM (met syfers) RAAD Parys Pretoria Pofadder 9 TOTALE PUNTE 40 5

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 3: Voorraadwaardasie (Nov 2017) (35 punte; 25 minute) 3.1 KONSEPTE 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 4 3.2 HOT-WHEELS (EDMS.) BPK. Motorfietse: 3.2.1 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 30 September 2017 deur die spesifieke identifikasiemetode te gebruik. 7 3.2.2 Mike vra jou advies oor die drie verskillende motorfietsmodelle waarmee hy handel dryf. Verduidelik TWEE punte van advies (stukkies raad). Punt 1: Punt 2: 4 6

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek Valhelms: 3.2.3 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 30 September 2017 deur die geweegdegemiddelde-metode te gebruik. 9 3.2.4 s die geweegdegemiddelde-metode geskik om die valhelms te waardeer? Verduidelik EEN punt. 3 3.2.5 Mike vermoed dat valhelms uit die winkel gesteel word ten spyte daarvan dat veiligheidskameras geïnstalleer is. Verskaf 'n berekening om sy vermoede te staaf. 5 Wat kan Mike doen om die interne beheer van voorraad te verbeter? Noem DRIE punte. Punt 1: Punt 2: Punt 3: 3 TOTALE PUNTE 35 7

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 4: Voorraadwaardasie en interne beheer (Feb/Mrt 2018) (35 punte; 25 minute) 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 3 4.2.1 Bereken die waarde van die slotvoorraad op 31 Desember 2017 volgens die EIEU-metode. . 6 4.2.2 Bereken die koste van verkope. Bereken die bruto wins. 8 4.2.3 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 31 Desember 2017 deur die geweegdegemiddelde-metode te gebruik. 6 Wat sal die effek op die bruto wins wees indien die eienaar na hierdie waardasiemetode verander? Verskaf syfers. 3 8

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.3 Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Leno Meubileerders. Hulle verkoop tafels, stoele en beddens slegs vir kontant. Die eienaar is bekommerd dat die syfers verskaf, swak interne beheer en besluitneming toon. Identifiseer EEN probleem vir elke produk. Haal syfers aan. Gee in ELKE geval raad oor hoe om die probleem op te los. Produk Probleem (met syfers) Raad Tafels Stoele Beddens 9 TOTALE PUNTE 35 9

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 5: Voorraad (Junie 2018) (40 punte; 30 minute) 5.1.1 Bereken die waarde van die slotvoorraad van fietse op 31 Mei 2018. Bewerkings Antwoord Tempo Cruze Ryder 8 Bereken die koste van verkope vir die jaar geëindig 31 Mei 2018. Bewerkings Antwoord 4 Bereken die bruto wins vir die jaar geëindig 31 Mei 2018. Bewerkings Antwoord 3 5.1.2 Bereken die verkoopprys van 'n Ryder-fiets. Bewerkings Antwoord 3 Bereken die gemiddelde getal Ryder-fietse wat per maand verkoop word. Bewerkings Antwoord 3 Dui aan hoe lank dit Fred sal neem om die slotvoorraad van die Ryder- fietse te verkoop. Toon berekeninge. Bewerkings Antwoord 3 10

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek Gee EEN moontlike rede vir die stadige verkoop van Ryder-fietse. Gee vir Fred raad (EEN punt) in hierdie verband. 4 5.2.1 Verduidelik waarom dit NIE 'n goeie idee was om na 'n goedkoper verskaffer van T-hemde te verander NIE. Noem TWEE punte. Punt 1: Punt 2: 4 5.2.2 Celia het besluit om in 2018 van verskaffer te verander en om die winsopslag-% te verander. Hoe het hierdie besluit die onderneming geraak? Noem TWEE punte. Punt 1: Punt 2: 4 5.2.3 Maak TWEE afsonderlike voorstelle aan Celia om in 2019 die wins op broeke te verbeter. Punt 1: Punt 2: 4 TOTALE PUNTE 40 11

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 5.2, Nov 2018) AKTIWITEIT 6: Voorraadwaardasie (20 punte; 15 minute) 6. PACKER TASWINKEL 6.1 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 30 Junie 2018 deur die eerste-in- eerste-uit-metode te gebruik. Bewerkings Antwoord 5 6.2 Charles vermoed dat tasse gesteel is. Verskaf 'n berekening om sy bekommernis te staaf. Bewerkings Antwoord 5 6.3 Charles is bekommerd oor die hoeveelheid voorraad voorhande. Bereken vir hoe lank sy eindvoorraad na verwagting sal hou. Bewerkings Antwoord 6 EEN probleem met te veel voorraad voorhande: EEN probleem met onvoldoende voorraad voorhande: 4 TOTALE PUNTE 20 12

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 2, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 7: Voorraadwaardasie (40 punte; 30 minute) 7.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 3 7.2 PHOTO-FIX HANDELAARS 7.2.1 Bereken: Waarde van eindvoorraad van kameras Bewerkings Antwoord 9 7.2.2 Waarde van eindvoorraad van fotorame Bewerkings Antwoord 8 7.2.3 Die eienaar vermoed dat fotorame gesteel word. Verskaf 'n berekening om sy vermoedens te staaf. Bewerkings Antwoord 5 13

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.2.4 Tom oorweeg dit om 'n assistent teen 'n loon van R3 500 per maand aan te stel om die voorraad fotorame te beheer. Verduidelik waarom dit NIE 'n goeie idee is NIE. Verskaf TWEE punte met syfers/berekeninge. Verduideliking Syfers Punt 1 Punt 2 6 7.3 BESTUUR VAN VOORRADE Produk Probleem Oplossing Kaste Tafels Stoele 9 TOTALE PUNTE 40 14

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek REKONSILIASIES/VERSOENING AKTIWITEIT 1: Krediteure-rekonsiliasie (Junie 2016) (18 punte, 15 minute) 1.1.1 KREDITEURE- KREDITEUREGROOTBOEK REKONSILIASIESTAAT Saldo 110 170 111 600 (a) (b) (c) (d) (e) (f) (g) (h) 14 1.1.2 Noem TWEE interne beheermaatreëls wat die besigheid kan gebruik om te voorkom dat soortgelyke voorvalle in die toekoms plaasvind. 4 TOTALE PUNTE 18 15

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 2: Bankversoening (Mar 2017) (16 punte; 15 minute) 2.1.1 Bereken die korrekte saldo van die Bankrekening in die Algemene Grootboek op 31 Julie 2016. Voorlopige Banksaldo R16 785 Korrekte Banksaldo Gunstig/Ongunstig: ________________ 8 2.1.2 Bankversoeningstaat soos op 31 Julie 2016 6 2.1.3 Verduidelik EEN interne beheermaatreël wat die onderneming behoort in te stel om te verseker dat dit nie in die toekoms weer gebeur nie. 2 TOTALE PUNTE 16 16

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 3: Debiteureversoening en Ouderdomsanalise (June 2017) (30 punte, 25 minute 3.1 WAAR OF ONWAAR 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3 3.2 MIZZY BOUTIQUE Gebruik die gegewe tabel om die regstellings aan te dui wat in die Debiteurekontrolerekening en debiteurelys aangebring moet word. Verskaf syfers en 'n plus(+)- of minus(–)-teken vir elke regstelling. Debiteurekontrole- Debiteurelys rekening Saldo/Totaal op R37 710 R39 490 28 Februarie 2017 (a) (b) (c) (d) (e) (f) Saldo/Totaal op 28 Februarie 2017 13 3.3 GLENDALE HANDELAARS 3.3.1 Verduidelik hoe 'n debiteure-ouderdomsanalise met interne kontrole oor debiteure kan help. 2 17

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 3.3.2 Bereken die persentasie totale skuld wat die kredietperiode oorskry. 4 3.3.3 Verduidelik EEN probleem (met syfers) met betrekking tot ELK van die volgende debiteure: DEBITEUR PROBLEEM MET SYFERS D Pillay W Patel 4 3.3.4 Verduidelik TWEE probleme (met syfers) met betrekking tot debiteur D Gouws. 4 TOTALE PUNTE 30 AKTIWITEIT 4: Bankversoening en interne beheer (Nov 2017) (30 punte; 25 minute) 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 3 18

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.2.1 Berekening van KBJ- Berekening van KOJ-totaal totaal 90 500 85 920 Bankrekeningsaldo: 14 4.2.2 Bankversoeningstaat op 30 Junie 2017 9 19

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.2.3 Verduidelik die probleem met betrekking tot deposito's. Haal bewyse aan. Verduidelik TWEE strategieë om dit in die toekoms te voorkom. Strategie 1: Strategie 2 4 TOTALE PUNTE 30 AKTIWITEIT 5: Debiteureversoening (Maart 2018) (25 punte; 20 minute) 5.1.1 Verduidelik waarom die debiteure-ouderdomsanalise as 'n doeltreffende interne beheermaatreël beskou word. Noem EEN punt. 2 20

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 5.1.2 Verduidelik TWEE verskillende probleme wat deur die debiteure- ouderdomsanalise uitgelig word. Verskaf in ELKE geval die naam van 'n debiteur en syfer(s). PROBLEEM DEBITEUR EN SYFER(S) 6 5.2 DEBITEUREVERSOENING 5.2.1 REGSTELLINGS AAN DIE DEBITEUREKONTROLEREKENING OP 30 NOVEMBER 2017 Saldo voor foute en weglatings 25 700 (i) (ii) (iii) (iv) (v) Korrekte Debiteurekontrole-saldo 7 5.2.2 DEBITEURELYS OP 30 NOVEMBER 2017 L Nkosi (5 700 S Muller (11 100 M Welthagen ( –1 900 B Sandleni (15 900 Korrekte totaal van Debiteurelys 10 TOTALE PUNTE 25 21

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 6: Versoening en Ouderdomsanalise (VS, Sep 2017) (35 punte; 30 minute) 6.1 BEGRIPPE 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.2.1 Bereken die korrekte bankrekeningsaldo op 30 Junie 2017. 6.2.2 Bankversoeningstaat op 30 Junie 2017 22

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.3 Krediteureversoeningstaat Krediteurekontrole Krediteurelys Saldo /totaal 184 870 170 490 A B C D Saldo /totaal 6.4 Identifiseer TWEE verskillende probleme oor die kontrole van debiteure. Voorsien relevante name en/of bedrae. Voorsien in elke geval EEN punt van advies vir die eienaar. PROBLEEM ADVIES TOTALE PUNTE 35 23

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 7: Krediteureversoening (21 punte; 15 minute) 7.1 KREDITEUREGROOTBOEK: REKENING VAN MARITI REKENINGSTAAT VERSKAFFERS Saldo 147 820 145 060 (a) (b) (c) (d) (e) (f) 13 7.2 Die interne ouditeur dring daarop aan dat direkte betalings (EFO's) gebruik moet word om verskaffers te betaal. Verduidelik EEN rede om sy besluit te ondersteun. 2 Verduidelik EEN interne prosedure om beheer oor hierdie stelsel te verseker. 2 7.3 Behalwe om Vernon te ontslaan, verskaf EEN voorstel om teen hom op te tree. Verskaf EEN voorstel om hierdie probleem in die toekoms te voorkom. 4 TOTALE PUNTE 21 24

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 1.3, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 8: Bankversoening (20 punte; 15 minute) 8.1 Bereken die korrekte Bankrekeningsaldo op 31 Mei 2019. Voorlopige Banksaldo R19 400 Gunstig/Ongunstig: 9 8.2 Bankversoeningstaat op 31 Mei 2019 DEBIET KREDIET 7 8.3 Noem TWEE interne beheermaatreëls wat die onderneming kan gebruik om te verseker dat dit nie weer in die toekoms sal gebeur nie. 4 TOTALE PUNTE 20 25

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek VERVAARDIGING AKTIWITEIT 1: Vervaardiging (Nov 2016) (45 punte; 35 minute) 1.1 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 4 1.2.1 Bereken direkte arbeidskoste 8 Bereken direkte materiaalkoste. 6 1.2.2 Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016: Primêre koste 8 Produksiekoste van klaarprodukte 26

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.2.3 Bereken die gelykbreekpunt vir 2016. 5 Verduidelik of die eienaar bekommerd moet wees of nie. Verskaf syfers. 3 1.2.4 Die eienaar is nie tevrede met die interne beheer oor die grondstof (materiaal) nie. STOORKAMER: FABRIEK: Grondstof gesteel Grondstof vermors BEREKENING: meter materiaal STRATEGIE 11 TOTALE PUNTE 45 27

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 2: Vervaardiging (Junie 2016) (50 punte; 40 minute) 2.1 ABE BYKOMSTIGHEDE 2.1.1 Fabrieksbokoste-nota 15 2.1.2 Produksiekostestaat vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016 Direkte materiaal 350 000 Direkte arbeidskoste Primêre koste/Direkte koste Fabrieksbokoste Totale produksiekoste Koste van produksie van klaarprodukte 8 28

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.2 NUWE MODE VERVAARDIGERS 2.2.1 Gloria is bekommerd oor die vermorsing van direkte materiaal. Bereken die getal meter materiaal wat vermors is. 5 Gloria voel dat die vermorsing beduidend is. Verskaf 'n berekening om haar mening te ondersteun. 3 2.2.2 Gee TWEE moontlike redes vir dié vermorsing en gee in ELKE geval raad om te voorkom dat dit in die toekoms gebeur. Rede Raad 1. 2. 4 2.2.3 Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016. 4 Verduidelik waarom die onderneming tevrede behoort te wees met die getal eenhede wat gedurende die huidige finansiële jaar gemaak is. Noem TWEE punte. 4 29

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.2.4 Watter uitwerking sal dit op die produksiekoste van 'n rok hê? Verskaf 'n berekening om jou antwoord te ondersteun. 3 Noem TWEE ander gevolge van die invoer van die direkte materiaal. 4 TOTALE PUNTE 50 30

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 3: Vervaardiging (Nov 2017) (55 punte; 45 minute) 3.1 GEVEN VERVAARDIGERS 3.1.1 PRODUKSIEKOSTESTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 28 FEBRUARIE 2017 Direkte materiaalkoste Direkte arbeidskoste Primêre koste Fabrieksbokoste Direkte materiaalkoste Totale koste van produksie 14 3.1.2 VERKORTE INKOMSTESTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 28 FEBRUARIE 2017 Verkope Koste van verkope Bruto wins Administratiewe koste Verkoops- en verspreidingskoste Netto wins 14 31

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 3.2 GYMWEAR VERVAARDIGERS 3.2.1 Hemde: Bereken die gelykbreekpunt vir hemde. 4 Identifiseer EEN veranderlike koste (met syfers) wat nie goed beheer is nie. Gee TWEE moontlike redes vir hierdie probleem. EEN VERANDERLIKE REDES KOSTE MET SYFERS Rede 1: Rede 2: 4 Verduidelik waarom Jan bekommerd kan wees oor die groot afnames in die ander TWEE veranderlike koste. 4 Jan kan nie verstaan hoekom die eenheidskoste van produksie toegeneem het, terwyl sy vaste koste en die veranderlike koste nie toegeneem het nie. Verduidelik waarom dit so is. Noem EEN punt (met syfers). 4 32

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 3.2.2 Skoene: Bereken die % toename in die verkoopprys van skoene. 3 Jan het besluit om die kwaliteit van die skoene te verbeter en dit uit te voer. Verduidelik hoe die direkte materiaalkoste en die verkoops- en verspreidingskoste deur hierdie besluit geraak is. Verskaf syfers. 4 Jan was bekommerd dat die toename in prys die onderneming negatief sou beïnvloed. Verduidelik of sy bekommernis geregverdig is. Noem TWEE punte. Punt 1: Punt 2: 4 TOTALE PUNTE 55 33

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 4: Vervaardiging (Maart 2018) (45 punte; 35 minute) 4.1 GLAMOUR ROKSKEPPINGS 4.1.1 PRODUKSIEKOSTESTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 28 FEBRUARIE 2017 Primêre koste Totale vervaardigingskoste Goedere-in-bewerking (1 Maart 2016) 76 000 Produksiekoste van klaarprodukte 21 4.1.2 Bereken die netto wins vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017. 7 4.2 LIGHTING SOLUTIONS 4.2.1 Bereken die fabrieksbokoste per eenheid vir die jaar geëindig 31 Desember 2017. 2 4.2.2 Verduidelik waarom George nie bekommerd sal wees oor die toename van 28,1% in die totale veranderlike koste van R936 000 na R1 200 000 nie. 3 34

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.2.3 Gee TWEE redes vir die toename in die verkoop- en verspreidingskoste per eenheid. 2 4.2.4 Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 31 Desember 2017. 4 Lewer kommentaar op die produksievlak vir 2017. Noem TWEE punte. Haal syfers aan. 4 4.2.5 Lighting Solutions oorweeg dit om grondstowwe in te voer omdat dit goedkoper en van 'n hoër gehalte is. Noem TWEE aspekte wat hulle moet oorweeg voordat hulle hul besluit finaliseer. 2 TOTALE PUNTE 45 35

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 5: Vervaardiging (Mar 2017) (45 punte; 35 minute) 5.1 MOSES VERVAARDIGERS 5.1.1 PRODUKSIEKOSTESTAAT OP 30 APRIL 2016 Direkte arbeidskoste 716 960 Primêre koste Totale vervaardigingskoste Goedere-in-bewerking (aan die begin van die jaar) 142 000 Koste van produksie van klaarprodukte 16 5.1.2 Voltooi die verkorte Inkomstestaat om die netto wins vir die jaar geëindig 30 April 2016 te bereken. Bruto wins 1 250 000 Netto wins 8 36

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 5.2 EENHEIDSKOSTE EN GELYKBREEK-ONTLEDING 5.2.1 Verduidelik die verskil tussen vaste koste en veranderlike koste. 2 5.2.2 Bereken die gelykbreekpunt vir 2017. 5 5.2.3 Lewer kommentaar op die gelykbreekpunt en die produksievlak vir 2016 en 2017. Verduidelik waarom die eienaar tevrede moet wees, of nie. 6 5.2.4 Identifiseer die veranderlike koste wat die eienaar die meeste bekommernis behoort te verskaf. Verduidelik en verskaf 'n berekening om jou antwoord te staaf. 4 5.2.5 Ten spyte van die feit dat daar 'n afname in die vaste koste per eenheid was, is die eienaar steeds nie met sy beheer oor die vaste koste tevrede nie. Verduidelik en verskaf berekening(e) om sy mening te staaf. 4 TOTALE PUNTE 45 37

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 1. Nov 2018) AKTIWITEIT 6: Vervaardiging (40 punte; 30 minute) 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 3 6.2 KRIGE HEMDE 6.2.1 Bereken direkte arbeidskoste. 9 6.2.2 PRODUKSIEKOSTESTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 31 JULIE 2018 Direkte materiaalkoste 528 300 Primêre koste Totale produksiekoste Goedere-in-bewerking (1 Augustus 2017) 12 Koste van produksie van klaarprodukte 38

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.3 GEMMA VERVAARDIGERS 6.3.1 Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 31 Augustus 2018. 5 6.3.2 Vergelyk en lewer kommentaar op die gelykbreekpunt en die produksievlak wat oor die afgelope twee jaar bereik is. Haal syfers aan. 6 6.3.3 Gee TWEE redes vir die toename in direkte materiaalkoste. Stel EEN wyse voor om hierdie koste te beheer. REDES: VOORSTEL: 5 TOTALE PUNTE 40 39

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 3, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 7: Vervaardiging (40 punte, 30 minute) 7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4 4 7.2.1 Bereken: Die waarde van die slotvoorraad deur die eerste-in-eerste-uit- voorraadwaardasiemetode te gebruik Bewerkings Antwoord 5 Bereken: Direkte materiaalkoste Bewerkings Antwoord 4 7.2.2 Fabrieksbokoste TOTAAL o/b 84 330 8 7.2.3 Verskaf bewyse (syfers) om sy bekommernis te regverdig. In elke geval, gee ook 'n moontlike rede vir die toename in ELKE eenheidskoste, buiten gewone inflasie. KOSTE BEWYSE REDE Totale vaste koste per eenheid Direkte arbeidskoste per eenheid 6 40

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.2.4 Bereken die gelykbreekpunt op 31 Desember 2018. Bewerkings Antwoord 4 Verduidelik of daar enige verbetering in die neigings van die produksievlak en die gelykbreekpunt van een jaar na die volgende was, of nie. Haal syfers aan. 4 Die eienaar kan nie verstaan waarom hy vanjaar 'n beter wins maak nie. Verduidelik hoe dit gebeur het. Verskaf TWEE punte. Haal syfers aan. 5 TOTALE PUNTE 40 41

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek BEGROTINGS AKTIWITEIT 1: Begroting (Junie 2016) (40 punte; 30 minute) 1.1 (a) Bedryfswins (b) Koste van verkope (c) Lone (d) Huurinkomste 12 1.2.1 Bereken die maandelikse salaris vir Junie 2016 verskuldig aan die verkoopsbestuurder. 4 1.2.2 Bereken die totale verwagte kredietverkope vir Julie 2016. 4 42

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.2.3 Bereken die kosprys van die nuwe voertuig wat op 1 Mei 2016 aangekoop is. 4 1.3 Lewer kommentaar op die beheer oor die telefoon en water en elektrisiteit. Watter raad sal jy aan Susan gee? Noem EEN punt. Kommentaar: Raad: 4 1.4 usan wil die onderhoudsbegroting na R500 per maand verminder en dan die besparing aanwend vir personeelopleiding. Wat moet sy oorweeg voordat sy hierdie verandering aanbring? Noem TWEE punte. 4 43

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.5 Verduidelik hoe Susan op hierdie bedreiging gereageer het. Noem DRIE punte. Verskaf syfers/berekeninge om jou antwoord te ondersteun. 6 Verduidelik of Susan se reaksie suksesvol was of nie. Verskaf syfers. 2 TOTALE PUNTE 40 AKTIWITEIT 2: Begrotings (Nov 2016) (40 punte; 30 minute) 2.1.1 TWEE items wat foutiewelik in die Kontantbegroting opgeteken is: 2 2.1.2 TWEE items in die Kontantbegroting wat NIE in 'n Geprojekteerde Inkomstestaat sou verskyn NIE: 2 44

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.2 DEBITEURE-INVORDERINGSKEDULE KREDIET- MAANDE SEPTEMBER OKTOBER VERKOPE Julie 120 000 8 400 Augustus 151 200 60 480 September 172 800 86 400 Oktober 155 280 9 2.3 BEDRAE VIR DIE KONTANTBEGROTING BEWERKINGS BEDRAG (a) Kontantverkope vir September (b) Betalings aan krediteure vir Oktober (c) Direkteursfooie vir Oktober (d) Rente op lening vir Oktober 18 45

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.4.1 Die direkteure het die metode van betaling aan die verkoopspersone verander. Verduidelik hoe dit die verkoopspersone bevoordeel het. Haal syfers aan. Verduidelik hoe dit die onderneming bevoordeel het. Haal syfers aan. 4 2.4.2 Die direkteure is nie bekommerd oor die oorbesteding aan verpakkingsmateriaal nie. Verduidelik waarom dit die geval is. Haal syfers of berekeninge aan. 5 TOTALE PUNTE 40 46

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 3: Begroting (Maart 2017) (40 punte; 30 minute) 3.1 Bereken die verwagte maandelikse persentasie goedere op krediet verkoop. 4 3.2 Debiteure-invorderingskedule vir Maart 2017 KREDIET- MAAND FEBRUARIE MAART VERKOPE Desember 2016 74 000 16 280 Januarie 2017 68 000 27 200 * Februarie 2017 70 000 24 010 * Maart 2017 64 000 * Kontant van debiteure 67 490 * 5 3.3.1 Verduidelik waarom die eienaar bekommerd is. Gee TWEE redes met stawende syfers. 4 3.3.2 Stel EEN oplossing vir die probleem voor. 2 47

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek BEWERKINGS ANTWOORD 3.4.1 Betaling aan (a) krediteure 6 Salarisse van (b) verkoops- assistente 5 3.4.2 Bereken die persentasie verhoging in huur op 1 Maart 2017. 4 3.4.3 Bereken die bedrag rente op die belegging wat na verwagting in Maart 2017 ontvang sal word. 4 3.5 Identifiseer TWEE betalings wat jy meen in Februarie 2017 swak bestuur is. Gee in ELKE geval 'n voorstel om die interne kontrole van die items geïdentifiseer, te verbeter. BETALING RAAD 6 TOTALE PUNTE 40 48

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 4: Begroting (Junie 2017) (45 punte; 35 minute) 4.1 Lewer kommentaar op die kontrole van ELKE item en gee EEN punt van advies in elke geval. KOMMENTAAR ADVIES Telefoon Personeel- opleiding 4 4.2 Identifiseer TWEE items wat foutiewelik in die Kontantbegroting ingeskryf is. 2 4.3 KREDITEUREBETALINGSKEDULE KREDIET- MAAND MEI JUNIE AANKOPE Maart R64 000 6 400 April R72 000 10 800 Mei 57 000 Junie R96 000 74 200 9 49

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.4 BEREKENING BEDRAG Kontantverkope (i) Kontantaankope van voorraad (ii) Afleweringsuitgawes (iii) Salarisse en lone (iv) Terugbetaling van lening (v) Kontant aan einde van maand (vi) Kontanttekort vir die maand (vii) 21 50

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.5 Piet wil koste bespaar deur nie 'n gratis afleweringsdiens aan te bied nie. Is dit 'n goeie idee? Verduidelik. 3 4.6 Verduidelik EEN voordeel en EEN nadeel van ELKE opsie. OPSIE VOORDEEL NADEEL Verkry 'n nuwe lening Huur (bruikhuur) die bates by Computer Solutions Vra 'n vriend om 'n gelyke vennoot te word 6 TOTALE PUNTE 45 51

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 5: Begrotings (Nov 2017) (30 punte; 25 minute) 5.1 Verduidelik die hoofdoel van 'n Kontantbegroting. Verduidelik die hoofdoel van 'n Geprojekteerde Inkomstestaat. 2 5.2.1 Larry verwag dat debiteure aan die einde van die maand wat op die verkoopstransaksiemaand volg, rekeninge moet vereffen. Gebruik die Novembersyfers om die % debiteure wat na verwagting aan die kredietterme sal voldoen, te bereken. Gebruik die Novembersyfers om die % verwagte oninbare skuld te bereken. 9 5.2.2 Larry glo nie dat sy debiteurekontroleklerk, Shirley, 'n bonus op 31 Oktober 2017 verdien nie. Verskaf bewyse om sy mening te staaf. Gee Larry raad om debiteure-invorderings te verbeter (TWEE punte). Punt 1: Punt 2: 4 52

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 5.3.1 Bereken die vaste % van verkope wat deur Larry gebruik is om vir afleweringskoste te begroot. Bereken die bedrag van die lening wat op 31 Desember 2017 terugbetaal gaan word. 6 5.3.2 Verwys na verskille in Inligting D. Verduidelik hoekom Larry sal voel dat al hierdie verskille probleme vir sy onderneming is. KOMMENTAAR OP VERSKILLE Verkope Advertensies Verpakkings- materiaal Aflewerings- koste 9 TOTALE PUNTE 30 53

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 6: Geprojekteerde Inkomstestaat (Maart 2018) (45 punte; 35 minute) 6.1.1 Bereken die winsopslagpersentasie op onderdele gebruik in die Geprojekteerde Inkomstestaat vir Maart 2018. 3 6.1.2 Bereken die % afname in die diensfooi-inkomste wat in April 2018 verwag word. 3 6.1.3 Bereken die bykomende ruimte (in vierkante meter) wat die onderneming vanaf April 2018 sal huur. 4 6.1.4 Bereken die rentekoers op die vaste deposito. 5 6.2 Lewer kommentaar op die beheer van voorraad en verduidelik hoe Vusi beoog om dit reg te stel. Haal syfers aan. 4 54

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.3.1 Vusi dink daaraan om die sakeperseel te koop eerder as om dit te huur. Noem EEN voordeel en EEN nadeel van hierdie opsie. Voordeel: Nadeel: 4 6.3.2 Vusi bied 'n gratis afleweringsdiens van onderdele aan klante, maar beplan om hierdie diens op 31 Maart 2018 te staak. Noem TWEE punte om hierdie besluit te staaf. 4 6.3.3 Bereken die koste van die nuwe voertuig wat hy beplan om op 1 April 2018 aan te koop. 4 55

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.4.1 Verduidelik of Water en elektrisiteit goed beheer is, of nie. 3 6.4.2 Verduidelik of jy met Vusi se besluit saamstem om nie die volle begroting vir Advertensies te gebruik nie. 3 6.4.3 Verduidelik of Verbruiksgoedere goed beheer is, of nie. 4 6.4.4 Verduidelik hoe Vusi se besluit oor die winsopslagpersentasie op onderdele die onderneming beïnvloed het. 4 TOTALE PUNTE 45 56

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 6, Nov 2018) AKTIWITEIT 7: Kontantbegroting (35 punte: 30 minute) 7.1 Debiteure-invorderingskedule vir Oktober 2018 KREDIET- MAANDE SEP. 2018 OKT. 2018 VERKOPE Julie 369 600 81 312 Augustus 384 400 211 420 September 403 200 76 608 Oktober 420 000 369 340 7 7.2 Bereken: (i) Kontantverkope vir September Bewerkings Antwoord (ii) Huurinkomste vir Oktober Bewerkings Antwoord (iii) Betalings aan krediteure in Oktober Bewerkings Antwoord 9 7.3 Bereken die % verhoging van verkoopsassistente se salarisse vir Oktober 2018. Bewerkings Antwoord 3 Verduidelik of die verkoopsassistente met dié verhoging tevrede behoort te wees. 2 57

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.4 Verwys na Inligting E. 7.4.1 Verduidelik die uitwerking van die nuwe mededinger op enige TWEE items in die begroting vir September. Verskaf syfers. 4 7.4.2 Identifiseer TWEE veranderinge wat Donald in Oktober in reaksie op die nuwe mededinger geïmplementeer het. Haal syfers aan. Gee EEN rede vir ELKE verandering. Item (met syfers) Moontlike rede 6 7.4.3 Verduidelik waarom Donald voel dat sy besluite suksesvol was. Verskaf TWEE punte (met syfers). Punt 1 Punt 2 4 TOTALE PUNTE 35 58

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 6, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 8: Begrotings (30 punte; 25 minute) 8.1 Identifiseer TWEE items in die Kontantbegroting wat nie in 'n Geprojekteerde Inkomstestaat sal verskyn nie. 2 8.2 (i) Bereken: Huurinkomste, Junie 2019 Bewerkings Antwoord (ii) Bereken: Vaste deposito: Protea Bank, Julie 2019 Bewerkings Antwoord (iii) Bereken: Kontantaankope van handelsvoorraad, Julie 2019 Bewerkings Antwoord 7 8.3 Bereken die totale aankope vir April 2019. Bewerkings Antwoord 2 8.4 DEBITEURE-INVORDERINGSKEDULE KREDIETVERKOPE JUNIE JULIE MEI 576 000 374 400 JUNIE 159 030 JULIE 855 000 TOTAAL 533 430 8 59

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 8.5.1 Lewer kommentaar op die volgende (verskaf syfers): Effek van die advertensies op verkope 3 Betalings aan krediteure 2 8.5.2 Identifiseer TWEE strategieë (behalwe advertensies) wat die onderneming gebruik het om verkoopteikens vir Mei 2019 te bereik. Haal syfers aan. 4 Verduidelik of dit goeie strategieë was, of nie. Verskaf EEN punt met syfers. 2 TOTALE PUNTE 30 60

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek BTW AKTIWITEIT 1: BTW (Maart 2016) (15 punte; 10 minute) BTW-KONSEPTE 1.1.1 1.1.2 1.1.3 3 1.2 BTW-BEREKENINGE Bereken die korrekte BTW-bedrag wat die besigheid moet betaal. Toon ALLE bewerkings. 12 TOTALE PUNTE 15 61

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 2: BTW (Jun 2016) (17 punte, 10 minute) 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 3 2.2.1 Bereken die BTW-bedrag wat óf betaalbaar is aan óf ontvangbaar is van SAID. 12 2.2.2 Watter opmerking sal jy aan Nelson oor hierdie gebruik maak? Noem EEN punt. 2 17 AKTIWITEIT 3: BTW (Nov 2016) (10 punte; 8 minute) Bereken die bedrag ontvangbaar van of betaalbaar aan SAID vir BTW op 31 Augustus 2016.. Ontvangbaar/Betaalbaar: 10 62

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 4: BTW (Maart 2017) (14 punte; 10 minute) 4.1 BEGRIPPE 4.1.1 3 4.1.2 4.1.3 4.2 BELASTING OP TOEGEVOEGDE WAARDE (BTW) 4.2.1 Bereken die BTW-bedrag, hetsy ontvangbaar van of betaalbaar aan die SAID op 31 Julie 2016. Ontvangbaar/Betaalbaar: __________________ 9 4.2.2 Die eienaar wil die BTW-bedrag op oninbare skuld van R840 na R4 200 verander. Gee EEN rede waarom jy nie met hom saamstem nie. 2 TOTALE PUNTE 14 63

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 5: BTW (Maart 2018) (15 punte; 10 minute) 5.1 Bereken die BTW-bedrag wat op 31 Julie 2017 óf ontvangbaar van is óf aan SAID betaalbaar is. 11 5.2 Nomvula het goedere met 'n merkprys van R35 000 by Beta Verskaffers bestel. Die verkoopsdirekteur van Beta Verskaffers, Jim Frow, het aangebied om hierdie goedere vir R15 000 aan Nomvula te verkoop, op voorwaarde dat hulle nie 'n faktuur hoef uit te reik nie. Lewer kommentaar op die aanbod wat Jim gemaak het. Noem TWEE punte. 4 TOTALE PUNTE 15 64

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 6: BTW (MSOD, Junie 2018) (30 punte; 25 minute) 6.1 Kies die korrekte een tussen hakies: 6.1.1 6.1.2 3 6.1.3 6.2 Verduidelik die DRIE tipes BTW en gee ‘n voorbeeld van elk? 6 6.3 Verduidelik die verskil tussen BTW inset en BTW uitset. BTW INSET BTW UITSET 4 65

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.4 Gebruik hierdie inskrywings en bereken die korrekte bedrag verskuldig aan SAID/ of ontvangbaar van SAID. Toon alle berekeninge. 17 TOTALPUNTE 30 (NSS Nov 2018) AKTIWITEIT 7: BTW (14 punte; 10 minute) 7.1 BEWERKINGS ANTWOORD (a) (b) (c) (d) 10 66

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.2 Verduidelik wat jy aan Samson sal sê. Verskaf TWEE punte. Punt 1 Punt 2 4 TOTALE PUNTE 14 (Vr 1.1 Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 8: BTW (13 punte; 10 minute) 8.1 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 4 8.2 Bereken die bedrag ontvangbaar van of betaalbaar aan SAID vir BTW op 30 April 2019. Bewerkings Antwoord Ontvangbaar/Betaalbaar: 11 TOTALE PUNTE 13 67

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek VASTE BATES (Vr 5.3, Nov 2018) AKTIWITEIT 1: Vaste Bates (21 punte; 15 minute) MINDEW BEPERK 1.1 BEWERKINGS ANTWOORD (i) (ii) (iii) (iv) (v) 17 1.2 Verduidelik hoe die interne ouditeur moet kontroleer dat roerende vaste bates nie gesteel is nie. 2 1.3 As 'n onafhanklike ouditeur, watter raad sou jy gee? Verskaf EEN punt. 2 TOTALE PUNTE 21 68

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek MAATSKAPPYE / FIN. STATE / ONTLEDING AKTIWITEIT 1: Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat); Ouditverslag (Junie 2016) (65 punte; 50 minute) 1.1 BEGRIPPE 1.1.1 1.1.2 1.1.3 1.1.4 4 1.2 PARADYS BEPERK 1.2.1 Gewone aandelekapitaal 6 Behoue inkomste Saldo aan begin van jaar 1 634 000 Gewone aandeledividende Saldo aan einde van jaar 10 69

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.2.2 STAAT VAN FINANSIëLE POSISIE (BALANSSTAAT) OP 29 FEBRUARIE 2016 BATES NIEBEDRYFSBATES Vaste deposito: Sandton Bank BEDRYFSBATES 3 538 600 TOTALE BATES EKWITEIT EN LASTE GEWONE AANDEELHOUERSBELANG Gewone aandelekapitaal NIEBEDRYFSLASTE BEDRYFSLASTE Handels- en ander betaalbare bedrae TOTALE EKWITEIT EN LASTE 35 70

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 1.3 OUDITVERSLAG 1.3.1 Watter soort ouditverslag het Topstar Bpk. ontvang? Kies uit die volgende: ongekwalifiseerd, gekwalifiseerd, weerhouding van mening. Rede: 3 1.3.2 Aan wie word 'n ouditverslag gerig? Rede: 3 1.3.3 Verduidelik waarom die ouditeur IFVS ('IFRS') in die ouditverslag genoem het. 2 Verduidelik waarom die ouditeur die Maatskappywet (Wet 61 van 1973) in die ouditverslag genoem het. 2 TOTALE PUNTE 65 71

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 2: Ouditverslag; Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) (Nov 2016) (70 punte; 55 minute) 2.1 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 4 2.2 OUDITVERSLAG 2.2.1 Aan wie is die ouditverslag gerig? 1 2.2.2 Wie moet verseker dat die finansiële state opgestel en by die algemene jaarlikse vergadering voorgelê word? 1 2.2.3 Fralezi Bpk. het 'n (gekwalifiseerde/ongekwalifiseerde/weerhouding-van- mening-) ouditverslag ontvang. Verduidelik jou keuse. 2 2.2.4 Verduidelik waarom die onafhanklike ouditeure na bladsy 11–29 in die verslag verwys het. 2 72

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 2.3 FRALEZI BPK. STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (INKOMSTESTAAT) VIR DIE FINANSIËLE JAAR GEËINDIG 30 JUNIE 2016 Verkope Koste van verkope Bruto wins Ander inkomste Bedryfsuitgawes Direkteursfooie Salarisse en lone Diverse uitgawes Bedryfswins Rente-inkomste Wins voor rente-uitgawe Rente-uitgawe Netto wins voor belasting Inkomstebelasting vir die jaar Netto wins na belasting 504 000 60 TOTALE PUNTE 70 73

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 3: Mpy Finansiële State en Vertolking (Maart 2017) (75 punte; 60 minute) 3.1 GANDHI BPK STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (INKOMSTESTAAT) VIR DIE JAAR GEЁINDIG 28 FEBRUARIE 2017 Verkope Koste van verkope Bruto wins 3 150 000 Ander inkomste Kommissie inkomste 12 000 Bruto inkomste Bedryfsuitgawes Salarisse en lone 824 000 Waardevermindering 216 500 Diverse uitgawes Bedryfswins Rente-inkomste Netto wins voor rente-uitgawe Rente-uitgawe Netto wins voor belasting Inkomstebelasting Netto wins na belasting (396 800) Netto wins na belasting 33 74

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 3.2.1 GEWONE AANDELEKAPITAAL GEMAGTIGDE AANDELEKAPITAAL 1 200 000 gewone aandele UITGEREIKTE AANDELEKAPITAAL Gewone aandele op 1 Maart 2016 3 084 000 10 3.2.2 BEHOUE INKOMSTE Saldo op 1 Maart 2016 674 500 Gewone aandele-dividende Saldo op 28 Februarie 2017 10 3.3 EKWITEIT-EN-LASTE-DEEL VAN DIE STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (BALANSSTAAT) AANDEELHOUERSBELANG NIEBEDRYFSLASTE BEDRYFSLASTE TOTALE AANDEELHOUERSBELANG EN LASTE 16 75

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 3.4.1 Bereken B Sly se persentasie aandelebelang in die maatskappy voor en na die terugkoop van aandele. Voor die terugkoop: Na die terugkoop: 4 3.4.2 Verduidelik waarom die ander aandeelhouers bekommerd sal wees oor hierdie transaksie. 2 TOTALE PUNTE 75 76

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 4: Staat van omvattende inkomste (inkomstestaat) en Vaste bates (Junie 2017) (70 punte; 55 minute) 4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4 4.2 MTOMBENI BPK 4.2.1 Bereken: Drawaarde van die voertuig op 30 November 2016 verkoop 5 Bereken: Totale waardevermindering op toerusting op 28 Februarie 2017 7 77

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 4.2.2 MTOMBENI BPK Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 28 Februarie 2017: Verkope (5 500 000 Koste van verkope (3 150 000 Bedryfsuitgawes Direkteursfooie 380 000 Ouditfooie 54 000 Bedryfswins Rente-inkomste Netto wins na rente-inkomste Netto wins voor belasting Inkomstebelasting Netto wins na belasting 864 000 54 TOTALE PUNTE 70 78

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 5: Vaste bates, Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat); Ouditverslag (Nov 2017) (65 punte; 50 minute) 5.1 (a) Bereken die drawaarde van Grond en Geboue op 1 Maart 2016. 2 (b) Bereken die totale waardevermindering op Voertuie op 28 Februarie 2017. 6 (c) Bereken die drawaarde van Voertuie op 28 Februarie 2017. 4 (d) Bereken die drawaarde van Toerusting verkoop op 31 Desember 2016. 6 (e) Bereken die totale drawaarde van Vaste Bates op 28 Februarie 2017. 4 79

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 5.2 ODETTE BPK STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (BALANSSTAAT) OP 28 FEBRUARIE 2017 BATES  NIEBEDRYFSBATES BEDRYFSBATES Voorraad 408 880 Handels- en ander ontvangbare bedrae Kontant en kontantekwivalente TOTALE BATES EKWITEIT EN LASTE AANDEELHOUERSBELANG Gewone aandelekapitaal Behoue inkomste 520 000 NIEBEDRYFSLASTE BEDRYFSLASTE  TOTALE EKWITEIT EN LASTE 37 80

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 5.3 OUDITVERSLAG As 'n aandeelhouer, watter bekommernisse sou jy oor hierdie ouditverslag hê? Verduidelik DRIE punte. Punt 1: Punt 2: Punt 3: 6 TOTALE PUNTE 65 81

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 6: Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat); Ouditverslag (Maart 2018) (65 punte; 50 minute) 6.1 6.1.1 6.1.2 6.1.3 6.1.4 6.1.5 5 6.2 ORBIT BPK. 6.2.1 (a) GEWONE AANDELEKAPITAAL Gemagtig 6 000 000 aandele Uitgereik 8 (b) BEHOUE INKOMSTE Saldo op 1 Julie 2016 874 000 Gewone aandele-dividende Saldo op 30 Junie 2017 11 82

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.2.2 ORBIT BPK. STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (BALANSSTAAT) OP 30 JUNIE 2017 BATES NIEBEDRYFSBATES Vaste/Tasbare Bates Vaste deposito 380 000 BEDRYFSBATES Voorraad 478 000 TOTALE BATES EKWITEIT EN LASTE AANDEELHOUERSBELANG Gewone aandelekapitaal Behoue inkomste NIEBEDRYFSLASTE Lening: Helping Bank BEDRYFSLASTE Handels- en ander betaalbare bedrae TOTALE EKWITEIT EN LASTE 28 83

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 6.2.3 As 'n aandeelhouer, verduidelik jou bekommernis oor die voorgestelde terugkoop van aandele. Verskaf berekeninge om jou bekommernis te ondersteun. 6 6.3 OUDITVERSLAG: DF ONDERNEMINGS BPK. 6.3.1 (a) 2 (b) 6.3.2 (a) Die ouditverslag dui 'n (gekwalifiseerde/ ongekwalifiseerde) mening aan. 1 (b) Verduidelik waarom die aandeelhouers oor hierdie ouditverslag bekommerd moet wees. Noem TWEE punte. 4 TOTALE PUNTE 65 84

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 7: Kontantvloei en Vertolking (Nov 2017) (85 punte; 65 minute) 7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3 7.1.4 4 7.2 SO-FINE BPK. 7.2.1 GEWONE AANDELEKAPITAAL GEMAGTIGDE AANDELEKAPITAAL 1 200 000 gewone aandele UITGEREIKTE AANDELEKAPITAAL 900 000 Gewone aandele op 1 September 2016 Gewone aandele op 31 Augustus 2017 5 292 000 7 BEHOUE INKOMSTE Saldo op 1 September 2016 147 370 Netto wins na inkomstebelasting 438 130 Gewone aandeledividende ` Saldo op 31 Augustus 2017 9 85

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.2.2 SO-FINE BPK. KONTANTVLOEISTAAT VIR DIE JAAR GEËINDIG 31 AUGUSTUS 2017 KONTANTVLOEI UIT BEDRYFSAKTIWITEITE Kontant deur bedrywighede voortgebring Rente betaal Dividende betaal Inkomstebelasting betaal ? KONTANTVLOEI UIT BELEGGINGSAKTIWITEITE Aankope van vaste bates ? ? ? Verandering in beleggings KONTANTVLOEI UIT FINANSIËLE AKTIWITEITE ? ? ? ? Verandering in niebedryfslaste Netto verandering in kontant- en ? kontantekwivalente Kontant en kontantekwivalente – beginsaldo ? Kontant en kontantekwivalente – eindsaldo ? 19 7.2.3 Bereken die persentasie bedryfswins op verkope. 3 Bereken die skuld-eienaarsbelang-verhouding. 4 7.2.4 Bereken die dividende per aandeel (DPA) van 'n aandeelhouer wat dieselfde getal aandele vir die hele finansiële tydperk besit het. 4 86

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 7.3 CASTRO BPK. 7.3.1 Lewer kommentaar op die prys van R9,10 wat Castro Bpk. vir die nuwe aandele wat uitgereik is, gevra het. 3 7.3.2 Verduidelik hoe die uitreik van nuwe aandele die finansiële hefboomverhouding en risiko van Castro Bpk. beïnvloed het. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. 6 7.3.3 As Henry sy 60%-aandeelhouding in die maatskappy wou behou, hoeveel aandele sou hy moes gekoop het? 3 Hoeveel sou hy moes betaal het? 2 Henry het besluit om NIE hierdie aandele te koop NIE. Buiten die % aandeelhouding, verduidelik TWEE redes waarom hy 'n fout gemaak het deur nie hierdie opsie uit te oefen nie. Rede 1: Rede 2: 6 87

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek RONKI BPK. 7.3.4 Lewer kommentaar op die likiditeit van Ronki Bpk. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. 6 7.3.5 Lewer kommentaar op die prys wat Ronki Bpk. vir die terugkoop van aandele betaal het. 3 7.3.6 Verduidelik DRIE maniere waarop Henry deur die terugkoop van die aandele deur Ronki Bpk. bevoordeel is. Punt 1: Punt 2: Punt 3: 6 TOTALE PUNTE 85 88

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek AKTIWITEIT 8: Vaste bates, Kontantvloei en Vertolking (Mar 2018) (70 punte, 55 minute) 8.1 NR. BEWERKINGS BEDRAG (a) Toevoeging tot geboue (b) Totale waardevermindering op toerusting (c) Verkope van toerusting teen drawaarde 15 8.2.1 BEWERKINGS ANTWOORD Bereken die inkomstebelasting betaal. 5 8.2.2 Bereken die dividende betaal. 3 8.2.3 Bereken die netto verandering in kontant- en kontantekwivalente. 4 8.3 KONTANTGEVOLGE VAN FINANSIERINGSAKTIWITEITE 10 89

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 8.4.1 Bereken die skuld-ekwiteit-verhouding. 3 8.4.2 Bereken die verdienste per aandeel (in sent). 3 8.4.3 Bereken die opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB). 5 8.5 Verduidelik waarom die direkteure gevoel het dat die 630 sent wat vir die terugkoop van die aandele aangebied is, 'n regverdige prys was. Haal TWEE finansiële aanwysers met syfers aan. 4 8.6.1 Die direkteure het die dividenduitbetalingsbeleid vir die huidige finansiële jaar hersien. Bereken die persentasie verdienste wat as dividende vir elke jaar verdeel is om hierdie verandering te toon. 4 90

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 8.6.2 Gee EEN rede waarom die direkteure hierdie besluit geneem het. 2 8.6.3 Verduidelik waarom die aandeelhouers dalk nie met die opbrengs wat hulle verdien het, tevrede sal wees nie. Haal 'n finansiële aanwyser of syfer(s) aan. 3 8.7 Behalwe vir die dividende, identifiseer DRIE goeie besluite. Verduidelik die effek van elke besluit op die maatskappy. Haal syfers aan. GOEIE BESLUITE EFFEK OP MAATSKAPPY (met syfers) Besluit 1: Besluit 2: Besluit 3: 9 TOTALE PUNTE 70 91

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 3, Nov 2018) AKTIWITEIT 9: Fin. State & Ouditverslag (75 punte; 60 minute) 9.1 9.1.1 9.1.2 9.1.3 9.1.4 4 9.2.1 TEMBISO BPK. STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (INKOMSTESTAAT) VIR DIE JAAR GEËINDIG 28 FEBRUARIE 2018 Verkope Koste van verkope (4 856 000) Bruto wins Ander bedryfsinkomste 879 440 Bruto inkomste Bedryfsuitgawes Salarisse en lone 501 200 Bedryfswins Rente-inkomste Netto wins voor rente-uitgawe Rente-uitgawe Netto wins voor belasting Inkomstebelasting Netto wins na belasting 959 400 28 92

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 9.2.2 GEWONE AANDELEKAPITAAL GEMAGTIGDE AANDELEKAPITAAL 1 600 000 gewone aandele UITGEREIKTE AANDELEKAPITAAL 1 480 000 Gewone aandele op 28 Februarie 2018 8 816 000 7 BEHOUE INKOMSTE Saldo op 1 Maart 2017 376 600 Gewone aandeledividende Saldo op 28 Februarie 2018 7 9.2.3 EKWITEIT EN LASTE-AFDELING VAN DIE STAAT VAN FIN. POSISIE AANDEELHOUERSBELANG Gewone aandelekapitaal 8 816 000 Behoue inkomste NIEBEDRYFSLASTE BEDRYFSLASTE Handels- en ander betaalbare bedrae TOTALE AANDEELHOUERSBELANG EN LASTE 16 93

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 9.3 OUDITVERSLAG 9.3.1 Punt 1 Mening 1 Punt 2 IFRS en Maatskappywet 2 Punt 3 Onafhanklik 2 9.3.2 Punt 4 TWEE voorbeelde van etiese verantwoordelikhede: Voorbeeld 1: Voorbeeld 2: 4 Punt 5 TWEE voorbeelde van ouditbewyse: Voorbeeld 1: Voorbeeld 2: 4 TOTALE PUNTE 75 94

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 4, Nov 2018) AKTIWITEIT 10: Kontantvloei en Ontleding (70 punte; 55 minute) 10.1 BEREKENINGE VAN FINANSIËLE AANWYSERS VIR 2018 10.1.1 Bereken: % bedryfsuitgawes op verkope Bewerkings Antwoord 2 10.1.2 Bereken: Vuurproefverhouding Bewerkings Antwoord 4 10.1.3 Bereken: % opbrengs op aandeelhouersbelang Bewerkings Antwoord 4 10.2 SYFERS VIR 2018-KONTANTVLOEISTAAT 10.2.1 Bereken: Verandering in beleggings Bewerkings Antwoord 2 10.2.2 Bereken: Inkomstebelasting betaal Bewerkings Antwoord 4 10.2.3 Bereken: Vaste bates verkoop (teen drawaarde) Bewerkings Antwoord 5 95

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 10.3 VERDUIDELIKINGS OOR KONTANTVLOEISTAAT 10.3.1 Verduidelik waarom die direkteure met die verbetering in kontant en kontantekwivalente sedert 1 Julie 2016 tevrede is. Haal syfers aan. 3 10.3.2 Identifiseer DRIE besluite wat die direkteure geneem het om vir grond en geboue te betaal. Besluit 1 (met syfers) Besluit 2 (met syfers) Besluit 3 (met syfers) 6 Verduidelik hoe hierdie besluite 'n invloed gehad het op die kapitaal wat in die 2018 finansiële jaar aangewend is. Haal syfers aan. Verduidelik hoe hierdie besluite 'n invloed gehad het op die finansiële hefboom in die 2018 finansiële jaar. Haal TWEE aanwysers en hul syfers aan. 6 10.3.3 Uit die Kontantvloeistaat hierbo, identifiseer EEN besluit wat die direkteure in 2017 geneem het wat hulle NIE in 2018 geneem het NIE, behalwe die punte hierbo. Gee 'n moontlike rede vir die besluit in 2017. Besluit (met syfers) Moontlike rede 3 96

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 10.4 DIVIDENDE, OPBRENGSTE EN AANDEELHOUDING 10.4.1 Bereken: Totale interim dividende betaal vir die 2018 finansiële jaar Bewerkings Antwoord Bereken: Interimdividende per aandeel vir die 2018 finansiële jaar Bewerkings Antwoord 6 10.4.2 Bereken totale dividende wat deur Dudu Mkhize vir die 2018 finansiële jaar verdien is. Bewerkings Antwoord 5 10.4.3 Bereken die minimum getal addisionele aandele wat Dudu moes gekoop het. Bewerkings Antwoord 3 97

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 10.5.1 Verduidelik hoekom dit nodig was om eiendom in ander provinsies in plaas van in KZN aan te koop. 2 Verduidelik of die besluit om hierdie eiendom aan te koop, die gewenste uitwerking op verkope gehad het. Haal syfers aan. 3 Verduidelik 'n ander strategie wat hulle gebruik het om die probleem van lae verkope op te los. Haal syfers aan. 3 10.5.2 Gee raad oor wat Ben Palo oor die volgende onderwerpe moet sê: Raad oor wat om oor verdienste per aandeel te sê: 3 Raad oor wat om oor % opbrengs verdien te sê: 3 Raad oor wat om oor Aandeleprys op die JSE te sê: 3 TOTALE PUNTE 70 98

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 4, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 4: Oudtiverslag; Mpy Finansiële Verslae (80 punte; 60 minute) 11.1 11.1.1 11.1.2 11.1.3 11.1.4 4 11.2 OUDITVERSLAG 11.2.1 Kies die korrekte woord uit dié wat tussen hakies gegee word. Gee EEN rede. 3 11.2.2 Gee EEN rede waarom die Maatskappywet vereis dat publieke maatskappye deur 'n onafhanklike ouditeur geoudit moet word. 2 11.2.3 Koerantberigte het aangedui dat Kego en Murray Vennote aan wanbestuur skuldig bevind is ten opsigte van ouditwerk wat by verskeie groot firmas gedoen is. Verduidelik hoe dit aandeelhouers van Everest Bpk. kan beïnvloed. Noem TWEE punte. 4 99

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 11.3 MVVS BPK. 11.3.1 Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 31 Maart 2019 Verkope Koste van verkope Bruto wins Bedryfsinkomste Huurinkomste 99 500 Bruto bedryfsinkomste Bedryfsuitgawes Direkteursfooie 1 262 100 Water en elektrisiteit 218 000 Telefoon 75 600 Ouditfooie 104 000 Diverse uitgawes 61 001 Bedryfswins Rente-inkomste Wins voor rente-uitgawe Rente-uitgawe Netto wins voor belasting 691 000 Inkomstebelasting Netto wins na belasting 53 100

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 11.3.2 NOTAS TOT DIE BALANSSTAAT Vaste/Tasbare Bates Grond en Voertuie Toerusting Geboue Drawaarde aan begin van 12 500 000 275 000 280 500 finansiële jaar Kosprys 12 500 000 750 000 398 000 Opgehoopte - (475 000) (117 500) waardevermindering Bewegings Toevoeging teen kosprys - - Bateverkope teen drawaarde - - Waardevermindering - (94 250) Drawaarde aan einde van 12 500 000 finansiële jaar Kosprys 12 500 000 1 377 000 Opgehoopte - waardevermindering 8 Gewone aandelekapitaal Gemagtig: 8 000 000 aandele Uitgereik: 1 200 000 aandele aan begin uitgereik 6 TOTALE PUNTE 80 101

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek (Vr 5, Mei/Jun 2019) AKTIWITEIT 5: Kontantvloei (75 punte; 60 minute) 12.1 12.1.1 12.1.2 12.1.3 12.1.4 4 12.2 KULFI BPK. 12.2.1 BEHOUE-INKOMSTE-NOTA: Saldo op 1 Maart 2018 Netto wins na belasting Gewone aandeledividende Saldo op 28 Februarie 2019 12 12.2.2 Bereken: Inkomstebelasting betaal Bewerkings Antwoord 4 Bereken: Dividende betaal Bewerkings Antwoord 4 102

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 12.2.3 Kontantgevolge van beleggingsaktiwiteite 9 Netto verandering in kontant en kontantekwivalente 4 12.2.4 Bereken: Vuurproefverhouding Bewerkings Antwoord 4 Bereken: Skuld-ekwiteit-verhouding Bewerkings Antwoord 4 Bereken: % opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB) Bewerkings Antwoord 5 12.2.5 Die aandeelhouers is tevrede met die verbetering in die likiditeitsposisie. Haal DRIE finansiële aanwysers (met syfers) aan om hierdie stelling te staaf. 6 103

Gr 12 Rekeningkunde Hersiening Werkboek 12.2.6 Die maatskappy het die aandelekapitaal met R840 000 en die lening met R550 000 verhoog. Verduidelik hoe dit die hefboom en risiko van die maatskappy beïnvloed het. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. 5 Verduidelik wat die direkteure met hierdie invloei van kontant gedoen het. Noem TWEE punte. 4 12.2.7 Verskaf berekeninge om die verandering in die uitbetalingskoers te toon. 4 Gee EEN rede waarom baie aandeelhouers met die verandering in beleid tevrede was. Haal syfers aan. 2 12.2.8 Verduidelik hoe die terugkoop van die aandele Martha se aandeelhouding bevoordeel het. Haal syfers aan. 4 TOTALE PUNTE 75 104