ACCOUNTING GR12 QP SEPT 2020 Afrikaans_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2020 REKENINGKUNDE V1 FINANSIËLE VERSLAGDOENING EN EVALUERING PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 10 bladsye, insluitend ʼn formuleblad en ʼn antwoordeboek van 11 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 REKENINKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2020) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. ʼn Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin AL die vrae beantwoord moet word. 3. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag ʼn donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 7. ʼn FORMULEBLAD met Finansiële Aanwysers is by hierdie vraestel aangeheg. Jy mag dit gebruik indien nodig. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. ʼn Uiteensetting van die vrae word voorsien Probeer om by die voorgestelde tyd vir elke vraag te hou. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. TYD VRAAG ONDERWERP PUNTE (MINUTE) 1 Korporatiewe bestuur en ouditverslag 15 10 2 Staat van omvattende inkomste 30 25 Staat van Finansiële Posisie en 3 30 25 aandelekapitaal-nota Kontantvloeistaat en Finansiële 4 40 35 Aanwysers 5 Vertolking van Maatskappy-inligting 35 25 TOTAAL: 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2020) REKENINGKUNDE V1 3 VRAAG 1: KORPORATIEWE BESTUUR EN OUDITVERSLAG (15 punte; 10 minute) 1.1 Kies ʼn verduideliking in KOLOM B wat by `n begrip in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A‒D) langs die vraagnommer (1.1.1‒1.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.1.1 King Kode A Impak van bedryfsaktiwiteite op die wins, sowel as die uitwerking op die omgewing en sosiale kwessies 1.1.2 Drievoudige-slotreël B Verduidelik die prestasie van die onderneming en die belangrikste besluite wat geneem is 1.1.3 Direkteursverslag C Hersien en monitor die fooiebeleid om te verseker dat dit billik is 1.1.4 Vergoedingskomitee D Hierin word die etiese en effektiewe leierskap van maatskappye uiteengesit (4 x 1) (4) 1.2 OUDITVERSLAG ʼn Uittreksel van die Ouditverslag van More Beperk word voorsien. GEVRA: 1.2.1 Waar, waarom en wanneer word verwag dat hierdie ouditverslag aangebied word? (3) 1.2.2 Verskaf TWEE punte waarom die onafhanklike ouditeure na bladsye 12‒30 van die Jaarverslag verwys. (4) 1.2.3 Verduidelik TWEE punte oor die impak van hierdie verslag op die maatskappy. (4) INLIGTING: Uittreksels van die Ouditverslag: Aan aandeelhouers: Ons het die finansiële state soos op bladsy 12–30 uiteengesit, geouditeer … Opinie: Ons kon nie voldoende ouditbewyse verkry oor belangrike aangeleenthede wat in die paragraaf “basis vir mening” geïdentifiseer en beskryf is nie; as sodanig kan ons nie ʼn mening oor die betroubaarheid van die finansiële state uitspreek nie. 15 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 REKENINKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2020) VRAAG 2: STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (30 punte; 25 minute) Die volgende inligting het betrekking op Stad Handelaars Bpk. vir die finansiële jaar geëindig op 30 Junie 2020. GEVRA: Voltooi die Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 30 Junie 2020. (30) INLIGTING A Uittreksel van Voor-aansuiweringsproefbalans op 30 Junie 2020. Verkope 6 720 000 Huur-inkomste 153 120 Direkteursfooie ? Salarisse en lone 812 000 Werkgewersbydrae 22 080 Advertensies 11 650 Ouditfooie 120 000 Waardevermindering 340 000 Diverse uitgawes 432 110 B Die Huurinkomste vir Julie 2020 is reeds ontvang. Let daarop dat die maandelikse huur met 8% p.j. effektief vanaf 1 Mei 2020 verminder is. C Die maatskappy het drie direkteure. Twee van die direkteure ontvang ʼn jaarlikse fooi van R192 000 elk. Die derde direkteur ontvang 10% minder as die ander direkteure. Al drie direkteure het die volle bedrag vir die jaar ontvang en die boekhouer het die bedrag verkeerdelik in die salaris- en lonerekening aangeteken. Die derde direkteur het egter besluit om te bedank en dit is op 30 Mei 2020 goedgekeur. Hy het belowe om die fooie wat hy ontvang het, terug te gee vir die tydperk wat hy nie die maatskappy sou dien nie. D Een werknemer is uit die Salarisjoernaal vir Junie 2020 terwyl sy met kraamverlof was, weggelaat. Haar salaris is soos volg: Aftrekkings Werkgewersbydrae Netto LBS Mediesefonds Mediesefonds Salaris 2 050 970 1 920 6 700 E Advertensies sluit 'n bedrag van R7 500 uit wat betaal is vir die periode 1 Mei tot 30 September 2020. ʼn Vaste koers word maandeliks toegepas. F Rente op belegging is ontvang en aangeteken. Dit is die balanserende syfer. G Leningstaat ontvang toon rente gekapitaliseer van R36 000. H Inkomstebelasting beloop R272 700. Dit is 30% van die netto wins. 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2020) REKENINGKUNDE V1 5 HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 REKENINKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2020) VRAAG 3: STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE EN AANDELEKAPITAAL-NOTA (30 punte; 25 minute) BABI BPK.: Die inligting voorsien is vir die jaar geëindig op 31 Augustus 2020. GEVRA: 3.1 Voltooi die Gewone Aandelekapitaal-Nota. (9) 3.2 Voltooi die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) op 31 Augustus 2020. (21) INLIGTING: A. Die volgende is op 31 Augustus 2020 uit die rekords gehaal. Vaste Bates (drawaarde) R8 121 090 Vaste Deposto: Zako Bank 830 200 Voorrade (verwys na Inligting C) ? Handels en ander ontvangbares (balanserende syfer) ? Bank (gunstig) 864 800 Wisselgeld 3 000 SAID Inkomstebelasting (Voorlopige belasting) 560 000 Gewone Aandelekapitaal ? Behoue Inkomste 14 960 Lening: Tambo Bank ? Handels en ander betaalbares 463 840 B. Aandelekapitaal en dividende:  Gemagtigde aandele bestaan uit 3 000 000 aandele.  Op 1 September 2019 is 1 800 000 aandele in uitreik.  Op 1 Julie 2020 het die maatskappy 120 000 aandele teen R7,20 elk teruggekoop, dit is 20% bo die gemiddelde aandeleprys. Hierdie aandele kwalifiseer nie vir finale dividende nie.  20% van die onuitgereikte aandele op 1 September 2019 is teen R6,60 per aandeel op 25 Augustus 2020 uitgereik.  ʼn Finale dividend van 22 sent per aandeel is op 31 August 2020 verklaar. C. Voorrade: Die onderneming verkoop satellietdekodeerders. Eindvoorraad van 1 260 eenhede moet volgens die eerste-in-eerste-uit- metode gewaardeer word. Twee groepe voorraad is gedurende die jaar aangekoop. Daar was geen vermiste items nie. AANTAL KOSPRYS PER TOTALE KOSTE EENHEDE EENHEID R Beginvoorraad 1 500 R1 600 2 400 000 Aankope: Groep 1 (Nov. 2019) 1 800 R1 750 3 150 000 Groep 2 (Junie 2020) 1 200 R1 950 2 340 000 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2020) REKENINGKUNDE V1 7 D. Leningstaat van Tambo Bank Saldo 1 September 2019 1 840 000 Rente gekapitaliseer vir die jaar 130 800 Jaarlikse terugbetaling (rente ingesluit) 307 200 Die kapitaalgedeelte vir die terugbetaling van die lening in die volgende finansiële jaar bly dieselfde as die huidige finansiële jaar. E. Bedrag verskuldig aan SAID op 31 Augustus 2020 is ʼn balanserende syfer. 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 REKENINKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2020) VRAAG 4: KONTANTVLOEISTAAT, FINANSIËLE AANWYSERS (40 punte, 35 minute) 4.1 BEGRIPPE Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommers (4.1.1‒4.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 4.1.1 % bedryfsuitgawes op verkope is ʼn finansiële aanwyser vir die beheer oor verkope. 4.1.2 Bedryfsaktiwiteite verwys na alle aktiwiteite in 'n onderneming wat verband hou met die bestuur en administrasie van die onderneming om wins te maak. 4.1.3 Aandeelhouers vir dividende verwys na dividende betaal aan aan- deelhouers van die maatskappy, aan die einde van die finansiële jaar. (3) 4.2 WILD COST BPK. Die inligting voorsien is vir die jaar geëindig op 29 Februarie 2020. GEVRA: 4.2.1 Voltooi die nota vir KONTANT UIT BEDRYWIGHEDE GEGENEREER. (9) 4.2.2 Stel die KONTANTGEVOLGE UIT FINANSIERINGSAKTIWITEITE- afdeling van die Kontantvloeistaat op. (7) 4.2.3 Bereken die volgende bedrae vir die Kontantvloeistaat:  Inkomstebelasting betaal (4)  Dividende betaal (7)  Opbrengs op vaste bates verkoop (4) 4.2.4 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 29 Februarie 2020:  % Opbrengs op gemiddelde Aandeelhouersbelang (4)  Netto batewaarde per aandeel (2) INLIGTING: A. Uittreksel van Inkomstestaat op 29 Februarie 2020. Koste van verkope R5 468 750 Waardevermindering 390 000 Rente uitgawe 452 000 Inkomstebelasting 420 000 Netto wins na belasting 980 000 B. Uittreksel van Balansstaat op 29 Februarie 2020. 2020 2019 Vaste bates 12 750 000 13 995 000 Handels en ander ontvangbares (Nota 1) 305 800 401 500 Aandeelhouersbelang 11 161 200 13 168 000 Behoue inkomste 1 700 700 1 239 200 Gewone aandelekapitaal 9 460 500 11 925 000 Lening: J.J. Bank 3 850 000 3 080 000 Handels en ander betaalbares (Nota 2) 640 800 1 173 000 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2020) REKENINGKUNDE V1 9 Nota 1: Handels en ander ontvangbares 2020 2019 Debiteurekontrole 292 400 332 200 SAID (Inkomstebelasting) - 69 300 Opgelope inkomste 13 400 - 305 800 401 500 Nota 2: Handels en ander betaalbares 2020 2019 Krediteurekontrole 621 000 963 000 SAID (Inkomstebelasting) 19 800 Aandeelhouers vir dividende ? 210 000 640 800 1 173 000 D. Vaste bates: Vaste bates is teen drawaarde verkoop. Daar is geen addisionele vaste bates aangekoop nie. E. Aandelekapitaal en dividende:  Gemagtigde aandelekapitaal: 2 500 000 gewone aandele.  1 Maart 2019: 60% van die aandele is in uitreik.  1 Junie 2019: R397 500 is ontvang vir 50 000 addisionele aandele uitgereik.  30 Augustus 2019: 360 000 aandele is teruggekoop teen R162 000 bo die gemiddelde aandeelprys van R7,95.  Interim dividende is gedurende die jaar betaal.  Op 29 Februarie 2020 is ʼn finale dividend van R130 900 op 1 190 000 aandele verklaar. 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 10 REKENINKUNDE V1 (EC/SEPTEMBER 2020) VRAAG 5: VERTOLKING VAN MAATSKAPPY-INLIGTING (35 punte; 25 minute) Jy word voorsien van finansiële inligting van twee maatskappye wat in dieselfde industrie en van dieselfde grootte is, vir die jaar geëindig 29 Februarie 2020. GEVRA: LET WEL: Verskaf syfers, finansiële aanwysers of berekeninge in ELKE geval om jou kommentaar en verduidelikings te ondersteun. 5.1 Vergelyk die likiditeitsposisie van albei maatskappye en lewer kommentaar op die maatskappy wat die korttermynbates meer doeltreffend bestuur. (6) 5.2 Vergelyk die dividenduitbetalings-beleid van elke maatskappy. (4) Verskaf TWEE moontlike redes waarom een maatskappy besluit het om hul beleid te verander. (4) 5.3 Lock Bpk. het besluit om hul lenings gedurende die huidige finansiële jaar te verhoog, terwyl Down Bpk. besluit het om hul bestaande lenings te handhaaf. Lewer kommentaar op die besluite van beide maatskappye. Verwys na die graad van risiko en hefboomfinansiering. (8) 5.4 'n Aandeelhouer van Down Bpk. is bekommerd oor die daling in die markprys van die aandele. Verduidelik waarom hy so voel. Verskaf TWEE punte. (4) 5.5 M. Mtolo besit 576 000 aandele in Down Bpk. wat 48% van die totale uitgereikte aandele uitmaak. Hy wil nog 25 000 aandele koop. 5.5.1 Doen ʼn berekening om aan te toon hoe dit sy % aandeelhouding in die maatskappy sal verander. (5) 5.5.2 Verskaf TWEE redes waarom jy dink hy spesifiek belangstel om sy aandeelhouding in Down Bpk. te verhoog. (4) INLIGTING: LOCK BPK. DOWN BPK. 2020 2019 2020 2019 Bedryfskapitaalverhouding 1,9 : 1 2,1 : 1 3,6 : 1 2,8 : 1 Vuurproefverhouding 1,3 : 1 1,4 : 1 1,5 : 1 1,5 : 1 Dividende per aandeel 45 sent 65 sent 60 sent 62 sent Verdienste per aandeel 86 sent 80 sent 70 sent 72 sent % opbrengs op gemiddelde ekwiteit 13% 11% 11,6% 12% % opbrengs op gemiddelde kapitaal 15% 12% 11,7% 13% aangewend Skuld/ekwiteitsverhouding 0,6 : 1 0,3 : 1 0,4 : 1 0,4 : 1 Netto batewaarde per aandeel 642 sent 630 sent 610 sent 618 sent Markprys per aandeel 645 sent 622 sent 582 sent 615 sent Rentekoers op lenings 13% 13% 35 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2020) REKENINGKUNDE V1 11 GRAAD 12 REKENINGKUNDE FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates: Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad): Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel en ander ontvangbare bedrae + Kontant en kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope . Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET WEL: * In hierdie geval, indien daar ʼn verandering in die aantal uitgereikte aandele gedurende ʼn finansiële jaar is, word die geweegdegemiddelde-getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief