Accounting Grade 12 NSC June 2016 Question Paper (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN REKENINGKUNDE 2016 PUNTE: 300 TYD: 3 uur Hierdie vraestel bestaan uit 21 bladsye en 'n antwoordeboek van 20 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 2 DBE/2016 SSE INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. Toon ALLE bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Waar van toepassing, toon AL die berekeninge tot EEN desimale punt. 7. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 3 DBE/2016 SSE 8. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE hiervan af te wyk NIE. VRAAG 1: 35 punte; 20 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde BTW-berekeninge Rekonsilieer 'n Krediteuregrootboekrekening met 'n BTW en Rekonsiliasies rekeningstaat Bestuur van hulpbronne Interne beheer en interne oudit VRAAG 2: 50 punte; 30 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Produksiekostestaat Vervaardiging Ontleed en vertolk gelykbreekpunt Bestuur van hulpbronne Interne beheer en interne oudit VRAAG 3: 40 punte; 25 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuur van hulpbronne Voorraadwaardasie, Interne Voorraadwaardasie: EIEU en geweegdegemiddelde- Beheer en Probleemoplossing metode Interne beheer en interne oudit VRAAG 4: 65 punte; 40 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Begrippe, Balansstaat en Begrippe Ouditverslag Opstel van Balansstaat Notas tot gewone aandelekapitaal en behoue inkomste VRAAG 5: 70 punte; 40 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Finansiële rekeningkunde Vaste Bates, Kontantvloeistaat Kontantvloeistaat en Ontleding en Vertolking van Ontleed en vertolk finansiële inligting Finansiële State Bestuur van hulpbronne Bestuur van vaste bates VRAAG 6: 40 punte; 25 minute Onderwerp van die vraag: Hierdie vraag integreer: Bestuursrekeningkunde Ontleed en vertolk 'n Geprojekteerde Inkomstestaat Begroting Bestuur van hulpbronne Interne beheer Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 4 DBE/2016 SSE VRAAG 1: BTW EN REKONSILIASIES (35 punte, 20 minute) BELASTING OP TOEGEVOEGDE WAARDE 1.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 BTW wat deur 'n besigheid betaal word op goedere aangekoop, word BTW-inset genoem. 1.1.2 Dit is verpligtend vir alle besighede om vir BTW te registreer. 1.1.3 BTW-opgawes aan SAID word ná elke ses maande se handelsbedrywighede ingedien. (3 x 1) (3) 1.2 Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Super Winkels vir die BTW- periode geëindig 29 Februarie 2016 (twee maande). Die standaardkoers vir BTW is 14%. GEVRA: 1.2.1 Neem die foute en weglatings in berekening en bereken die BTW-bedrag wat óf betaalbaar is aan óf ontvangbaar is van SAID. (12) 1.2.2 Die interne ouditeur het ontdek dat die eienaar, Nelson, die BTW wat van klante ingevorder is, gebruik het om salarisse en bonusse te betaal en daarom kon hy nie die BTW-sperdatum haal nie. Watter opmerking sal jy aan Nelson oor hierdie gebruik maak? Noem EEN punt. (2) INLIGTING: A. Bedrag verskuldig aan SAID op 1 Februarie 2016, R44 800. B. Bedrae uit die joernale op 29 Februarie 2016: BTW BTW-BEDRAG INGESLUIT Verkope 564 300 69 300 Kredietaankope van voorraad 191 520 23 520 Goedere deur debiteure teruggestuur 52 440 6 440 Oninbare skulde afgeskryf 39 900 4 900 C. Die volgende foute en weglatings is opgemerk: • Voorraad deur die eienaar geneem, kosprys R6 000 (BTW uitgesluit), is nie geboekstaaf nie. • BTW op verkope is foutiewelik geboekstaaf. Sekere goedere met 'n verkoopprys van R50 000 (BTW uitgesluit) moes as nulkoers-items geboekstaaf gewees het. • BTW op kortings toegestaan aan debiteure is nie geboekstaaf nie. Die totale kortings toegestaan, beloop R19 152. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 5 DBE/2016 SSE LAAT HIERDIE BLADSY BLANKO Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 6 DBE/2016 SSE 1.3 KREDITEURE-REKONSILIASIE Thanda Winkels koop goedere op krediet van Minty Verskaffers. GEVRA: 1.3.1 Gebruik die tabel wat voorsien is om die veranderinge wat gedoen moet word, aan te dui: • In die Krediteuregrootboekrekening in die boeke van Thanda Winkels • In die Krediteure-rekonsiliasiestaat op 29 Februarie 2016 (14) 1.3.2 'n Ondersoek op 2 Februarie 2016 oor die transaksie vir Faktuur 560 het onthul dat Pearl Fakude (aankoopbestuurder) goedere vir haarself bestel het. Hierdie goedere is nie in die voorraad opgeneem nie. Noem TWEE interne beheermaatreëls wat die besigheid kan gebruik om te voorkom dat soortgelyke voorvalle in die toekoms plaasvind. (4) INLIGTING: A. Krediteuregrootboek van Thanda Winkels Minty Verskaffers DATUM BESONDERHEDE FOL. DEBIET KREDIET SALDO Feb. 01 Saldo a/b 52 200 02 Faktuur 560 KJ 44 200 96 400 04 Debietnota 52 KAJ 2 700 93 700 07 Tjek 443 KBJ 31 350 62 350 Korting ontvang KBJ 3 300 59 050 20 Faktuur 996 KJ 11 100 70 150 23 Tjek 575 KBJ 13 200 56 950 24 Faktuur 590 KJ 24 000 80 950 28 Tjek 580 KBJ 13 800 67 150 Korting ontvang KBJ 1 380 65 770 29 Faktuur 592 KJ 44 400 110 170 B. Rekeningstaat ontvang van Minty Verskaffers MINTY VERSKAFFERS Nr. 2169 Kingsview-weg 205 Durban 3201 Debiteur: Thanda Winkels 25 Februarie 2016 DATUM BESONDERHEDE DEBIET KREDIET SALDO Jan. 25 Saldo 67 200 28 Kwitansie 110 15 000 52 200 Feb. 02 Faktuur 560 49 200 101 400 04 Kredietnota 09 2 700 104 100 07 Kwitansie 122 31 350 72 750 Korting toegestaan 1 650 71 100 18 Faktuur 571 28 800 99 900 23 Kwitansie 138 13 200 86 700 24 Faktuur 590 21 600 108 300 25 Afleweringskoste 3 300 111 600 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 7 DBE/2016 SSE C. 'n Ondersoek het die volgende foute en weglatings getoon: (a) Faktuur 996 was vir goedere wat Thanda Winkels by 'n ander verskaffer, Mondi Verskaffers, aangekoop het. (b) Faktuur 560 is korrek op die rekeningstaat geboekstaaf. (c) Faktuur 571 was 'n fout op die rekeningstaat. Dit was vir goedere wat aan 'n ander besigheid verskaf is. (d) Die korting toegestaan op 7 Februarie 2016 is korrek volgens die rekeningstaat. (e) Thanda Winkels het nagelaat om die handelskorting toegelaat op Faktuur 590 af te trek. (f) Goedere vir R2 700 is op 4 Februarie 2016 deur Thanda Winkels aan Minty Verskaffers teruggestuur. (g) Volgens die kontrak hef Minty Verskaffers 'n afleweringsfooi op al sy klante. (h) Die rekeningstaat sluit slegs transaksies tot en met 25 Februarie 2016 in. 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 8 DBE/2016 SSE VRAAG 2: VERVAARDIGING (50 punte; 30 minute) 2.1 ABE BYKOMSTIGHEDE Abe Bykomstighede vervaardig selfoonomhulsels. Die inligting hieronder is met betrekking tot die finansiële jaar geëindig 29 Februarie 2016. GEVRA: 2.1.1 Stel die Fabrieksbokoste-nota op. Toon ALLE berekeninge tussen hakies. (15) 2.1.2 Stel die Produksiekostestaat op vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016. (8) INLIGTING: A. Voorraadsaldo's: 29 FEBRUARIE 2016 1 MAART 2015 Goedere-in-bewerking- R9 320 R30 640 voorraad B. Transaksies vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016: Verbruiksgoedere in die fabriek gebruik R129 300 Salarisse en lone: Produksielone ? Ander fabriekswerkers R97 500 Administrasie R250 000 Verkoopsafdeling R130 000 Diverse uitgawes: Fabriek R31 500 Kantore R28 000 Water en elektrisiteit R50 000 Versekering R24 000 C. Addisionele inligting en aansuiwerings • Die fabriekskoonmaker is uit die lys vir salarisse en lone vir Februarie 2016 weggelaat. Haar besonderhede is soos volg: Werkgewers- Bruto salaris Aftrekkings Netto salaris bydrae R3 800 R420 R3 380 R380 Die werkgewersbydrae word by die salarisse en lone gevoeg. • 'n Bedrag van R4 000 vir water en elektrisiteit vir Februarie 2016 is steeds uitstaande. Die fabriek gebruik 60% van die water en elektrisiteit. • Versekering is vanaf 1 Maart 2015 tot 30 Junie 2016 betaal. Hierdie uitgawe moet onderskeidelik aan die fabrieks-, administrasie- en verkoopsafdelings in die verhouding 3 : 2 : 1 toegedeel word. D. Die onderneming het 10 500 selfoonomhulsels teen 'n koste van R82,40 per eenheid vervaardig. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 9 DBE/2016 SSE 2.2 NUWE MODE VERVAARDIGERS Die eienaar van hierdie onderneming is Gloria Smit. Sy maak en verkoop rokke. Die finansiële jaar eindig op 29 Februarie 2016. GEVRA: 2.2.1 • Gloria is bekommerd oor die vermorsing van direkte materiaal. Bereken die getal meter materiaal wat vermors is. (5) • Gloria voel dat die vermorsing beduidend is. Verskaf 'n berekening om haar mening te ondersteun. (3) 2.2.2 Gee TWEE moontlike redes vir dié vermorsing en gee in ELKE geval raad om te voorkom dat dit in die toekoms gebeur. (4) 2.2.3 Gelykbreekpunt en produksie: • Bereken die gelykbreekpunt vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016. (4) • Verduidelik waarom die onderneming tevrede behoort te wees met die getal eenhede wat gedurende die huidige finansiële jaar gemaak is. Noem TWEE punte. (4) 2.2.4 Die direkte materiaal wat gebruik word om die rokke te maak, word plaaslik teen 'n koste van R150 per meter aangekoop. Gloria oorweeg dit om die materiaal in te voer aangesien dit R120 per meter (alle koste ingesluit) sal kos. Indien sy sou besluit om die materiaal in te voer: • Watter uitwerking sal dit op die produksiekoste van 'n rok hê? Verskaf 'n berekening om jou antwoord te ondersteun. (3) • Noem TWEE ander gevolge van die invoer van die direkte materiaal. (4) INLIGTING: A. Direkte materiaal: 2,5 meter materiaal word vir elke rok gebruik. Getal meter materiaal Beginvoorraad 525 Aankope 12 450 Grondstowwe aan fabriek uitgereik ? Eindvoorraad 1 475 B. Produksievlakke: 2016 2015 Totale getal eenhede vervaardig en verkoop 4 500 3 800 Gelykbreekpunt ? 3 200 C. Addisionele inligting: Totaal Per eenheid Verkope R2 925 000 R650 Vaste koste R900 000 R200 Veranderlike koste R1 575 000 R350 50 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 10 DBE/2016 SSE VRAAG 3: VOORRAADWAARDASIE, INTERNE BEHEER EN PROBLEEMOPLOSSING (40 punte; 25 minute) 3.1 BEGRIPPE Kies EEN woord/term vir elk van die volgende beskrywings deur 'n woord/term uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die woord/term langs die vraagnommer (3.1.1–3.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. deurlopende voorraadstelsel; geweegdegemiddelde-metode; spesifieke identifikasie-metode; periodieke voorraadstelsel; eerste in eerste uit (EIEU) 3.1.1 Hierdie metode aanvaar dat voorraad in die volgorde van aankoopdatum verkoop word. 3.1.2 Hierdie stelsel verseker dat die koste van verkope by die verkooppunt bereken word. 3.1.3 Hierdie metode van voorraadwaardasie ken 'n unieke of individuele waarde aan elke voorraaditem toe. 3.1.4 Hierdie voorraadstelsel is meer gepas vir lae-waarde-goedere wat by die groot maat aangekoop word. (4 x 1) (4) 3.2 LYNN WINKELS Jy word voorsien van inligting met betrekking tot Lynn Winkels. Die onderneming verkoop een soort leerskoene. Die finansiële jaar eindig op 29 Februarie 2016. Die onderneming gebruik die geweegdegemiddelde-metode vir voorraadwaardasie en die periodieke voorraadstelsel. GEVRA: 3.2.1 Bereken die waarde van die eindvoorraad op 29 Februarie 2016 deur die geweegdegemiddelde-metode te gebruik. (8) 3.2.2 Bereken die volgende vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016: • Koste van verkope • Bruto wins (6) 3.2.3 Bereken die gemiddelde voorraadhoudingstydperk (in dae) op 29 Februarie 2016. (5) 3.2.4 Bereken die waarde van die eindvoorraad deur die EIEU-metode te gebruik. (7) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 11 DBE/2016 SSE INLIGTING: A. Voorraad: Totale waarde Datum Pare skoene (vraggeld ingesluit) 1 Maart 2015 520 R320 770 29 Februarie 2016 325 ? B. Aankope: Totale Pare Kosprys Totale Vraggeld koste Datum skoene per paar aankope per paar (vraggeld ingesluit) 31/05/2015 460 R650 R299 000 R18 R307 280 01/08/2015 700 R680 R476 000 R18 R488 600 15/10/2015 500 R710 R355 000 R30 R370 000 01/02/2016 300 R725 R217 500 R30 R226 500 TOTAAL 1 960 R1 347 500 R1 392 380 C. Terugsendings: Dertig paar skoene wat op 1 Februarie 2016 aangekoop is, was nie van 'n hoë gehalte nie. Dit is aan die verskaffer teruggestuur. Die onderneming se rekening is met R22 650 (vraggeld op aankope ingesluit) gekrediteer. D. Verkope: 2 115 paar leerskoene is gedurende die finansiële jaar verkoop. Die verkoopprys het konstant gebly teen R1 400 per paar. 3.3 PROBLEEMOPLOSSING Jy word voorsien van inligting van drie jeans-winkels met verskillende eienaars in Johannesburg. Elke winkel het 'n vloerspasie van 100 m2. GEVRA: 3.3.1 Identifiseer EEN probleem in Winkel 1 en EEN probleem in Winkel 2. Haal syfers aan. Gee EEN punt van advies vir ELKE geval. (6) 3.3.2 Verduidelik TWEE goeie besluite wat Chad met betrekking tot Winkel 3 geneem het. Haal syfers aan. (4) Inligting per winkel vir Desember 2015: WINKEL 1 WINKEL 2 WINKEL 3 Bestuurders Andy Bob Chad Verkope R350 000 R240 000 R950 000 Terugsendings van klante R7 000 R36 000 R19 000 Winsopslagpersentasie 90% 50% 60% Voorraadhoudingstydperk 180 dae 30 dae 30 dae Advertensies R14 000 R4 800 R47 500 Huuruitgawe R35 000 R24 000 R96 000 Dae per week gewerk 6 5 7 Winkelassistente 4 2 6 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 12 DBE/2016 SSE LAAT HIERDIE BLADSY BLANKO Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 13 DBE/2016 SSE VRAAG 4: BEGRIPPE, BALANSSTAAT EN OUDITVERSLAG (65 punte; 40 minute) 4.1 BEGRIPPE Kies 'n verduideliking uit KOLOM B om by 'n begrip in KOLOM A te pas. Skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommer (4.1.1–4.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 4.1.1 Aandeelhouer A moniteer beheermaatreëls om wanbestuur en bedrog te voorkom 4.1.2 Direkteur B eienaars van die maatskappy 4.1.3 Interne ouditeur C spreek 'n mening oor die finansiële 4.1.4 Eksterne ouditeur state van 'n maatskappy uit D deur die aandeelhouers aangestel om die maatskappy te bestuur (4 x 1) (4) 4.2 PARADYS BEPERK Die inligting hieronder het op Paradys Bpk. betrekking. Die finansiële jaar eindig op 29 Februarie 2016. GEVRA: 4.2.1 Stel die volgende notas op vir die jaar geëindig 29 Februarie 2016: • Gewone aandelekapitaal (6) • Behoue inkomste (10) 4.2.2 Stel die Balansstaat (Staat van Finansiële Posisie) op 29 Februarie 2016 op. Toon ALLE bewerkings. (35) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 14 DBE/2016 SSE INLIGTING: A. Lys van saldo's geneem uit die rekeningkundige rekords van Paradys Bpk. op 29 Februarie 2016, die einde van die finansiële jaar, tensy anders vermeld. R Gewone aandelekapitaal (Sien Inligting B.) ? Behoue inkomste (1 Maart 2015) 1 634 000 Lening van direkteur: J Jonas (Sien Inligting E.) 1 155 000 Vaste bates teen drawaarde (1 Maart 2015) 12 278 400 Vaste deposito: Sandton Bank ? Handelsvoorraad (balanseersyfer) ? Krediteurekontrole 478 000 Debiteurekontrole 356 000 Voorsiening vir oninbare skuld (1 Maart 2015) 16 000 Bank (gunstig) ? Opgelope uitgawes (uitgawes betaalbaar) 12 000 Vooruitbetaalde uitgawes 6 800 SAID: Inkomstebelasting (voorlopige belastingbetalings) 1 012 000 B. Aandelekapitaal: • Paradys Bpk. is gemagtig om 5 000 000 gewone aandele te verkoop. • 3 000 000 aandele is reeds uitgereik op 1 Maart 2015, die begin van die finansiële jaar, R6 000 000. • 1 000 000 nuwe aandele is op 1 Desember 2015 teen 'n markverwante waarde van R5,00 per aandeel uitgereik. • 200 000 aandele is op 20 Februarie 2016 teruggekoop by 'n aandeelhouer wat na 'n ander land sou verhuis. 'n Betaling van R770 000 is op 20 Februarie 2016 gedoen. C. Dividende: • Die direkteure het op 28 Augustus 2015 'n tussentydse dividend van R840 000 betaal. • 'n Finale dividend van 44 sent per aandeel is op 29 Februarie 2016 verklaar. Alle aandele (die aandele wat op 20 Februarie 2016 teruggekoop is, ingesluit) kwalifiseer vir finale dividende. Hierdie dividende sal op 31 Maart 2016 betaal word. D. Netto wins voor belasting: • Nadat alle relevante inligting in berekening gebring is, is die netto wins voor belasting akkuraat op R3 800 000 bereken. • Inkomstebelasting teen die koers van 28% moet nog in berekening gebring word. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 15 DBE/2016 SSE E. Lening van Direkteur J Jonas: • Die lening is oorspronklik op 1 Desember 2013 ontvang. • Hierdie lening is met ingang van 31 Desember 2013 oor 5 jaar in gelyke paaiemente terugbetaalbaar. Alle betalings is gedoen. • Rente is nie gekapitaliseer nie en is ten volle betaal. F. Voorsiening vir oninbare skulde: Die voorsiening vir oninbare skulde moet teen 5% van die uitstaande debiteure gehandhaaf word. G. Vaste bates en waardevermindering: • Geen vaste bates is gedurende die finansiële jaar gekoop of verkoop nie. • Waardevermindering vir die finansiële jaar geëindig op 29 Februarie 2016 was R890 000. H. Die volgende finansiële aanwysers is bereken nadat alle aansuiwerings in berekening gebring is: Bedryfskapitaalverhouding 1,3 : 1 Vuurproefverhouding 0,8 : 1 4.3 OUDITVERSLAG Jy word voorsien van 'n uittreksel uit die onafhanklike ouditeur se verslag van Topstar Bpk. vir die finansiële jaar geëindig 31 Oktober 2015. GEVRA: 4.3.1 Watter soort ouditverslag het Topstar Bpk. ontvang? Kies uit die volgende: ongekwalifiseerd, gekwalifiseerd, weerhouding van mening. Gee 'n rede vir jou keuse. (3) 4.3.2 Aan wie word 'n ouditverslag gerig? Gee 'n rede vir jou antwoord. (3) 4.3.3 Verduidelik waarom die ouditeur die volgende in die ouditverslag genoem het: • IFVS ('IFRS') (2) • Maatskappywet (Wet 61 van 1973) (2) INLIGTING: Uittreksel uit die ouditverslag: Na ons mening toon die finansiële state, in alle wesentlike opsigte, 'n redelike weergawe van die finansiële posisie van die maatskappy op 31 Oktober 2015, asook die finansiële resultate van hul bedrywighede en die kontantvloei vir die jaar toe geëindig. Dit is volgens die Internasionale Finansiële Verslagdoeningstandaarde (IFRS/'IFVS') en die wyse vereis deur die Maatskappywet (Wet 61 van 1973) in Suid-Afrika. 65 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 16 DBE/2016 SSE VRAAG 5: VASTE BATES, KONTANTVLOEISTAAT, ONTLEDING EN VERTOLKING VAN FINANSIËLE STATE (70 punte; 40 minute) 5.1 BEGRIPPE Kies die korrekte woord(e) uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommer (5.1.1–5.1.4) in die ANTWOORDEBOEK neer. 5.1.1 Die verbandlening om die aankoop van 'n vaste bate te finansier, is 'n (finansiële bate/niebedryfslas). 5.1.2 Verdeelbare reserwes, soos behoue inkomste, is deel van (aandeelhouersbelang/niebedryfsbates). 5.1.3 Die bedrag verskuldig deur SAID met betrekking tot inkomstebelasting is 'n (bedryfsbate/bedryfslas). 5.1.4 'n Belegging, soos 'n vaste deposito teen 9% p.j. rente oor vyf jaar, sal as 'n (bedryfsbate/finansiële bate) getoon word. (4 x 1) (4) 5.2 MAFUSA BPK. Die inligting wat voorsien word, het betrekking op die finansiële jaar geëindig 30 April 2016. LET WEL: Wanneer finansiële aanwysers gevra word om antwoorde te ondersteun, moet jy die naam van die finansiële aanwyser en die werklike syfer, verhouding of persentasie gee. GEVRA: 5.2.1 Verwys na Inligting C. Bereken die ontbrekende bedrae wat deur (a) tot (d) vir toerusting in die Vastebatenota voorgestel word. Toon alle bewerkings. (16) 5.2.2 Bereken die volgende bedrae vir die Kontantvloeistaat. Toon ALLE bewerkings. • Inkomstebelasting betaal (5) • Netto veranderinge in kontant en kontantekwivalente (4) 5.2.3 Voltooi die afdeling oor FINANSIERINGSAKTIWITEITE in die Kontantvloeistaat. (7) 5.2.4 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 30 April 2016: • Opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (5) • Netto batewaarde (3) 5.2.5 Lewer kommentaar op die algehele likiditeitsposisie van die maatskappy. Haal DRIE relevante finansiële aanwysers (met syfers) aan. (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 17 DBE/2016 SSE 5.2.6 Die direkteure het besluit om die dividend-uitbetalingsbeleid in 2016 te verander. • Verskaf berekeninge wat die beleidsverandering aandui. (4) • Verduidelik die uitwerking van hierdie beleidsverandering op die maatskappy. Noem TWEE punte. (4) 5.2.7 Een van die direkteure voel dat die maatskappy so gou as moontlik die lening moet terugbetaal. Wat is jou siening hieroor? Haal TWEE relevante finansiële aanwysers met syfers aan en verduidelik dit. (6) 5.2.8 Verduidelik waarom die aandeelhouers tevrede is met: • Die markprys van die aandele op die JSE (2) • Die prys waarteen die 75 000 aandele op 25 April 2016 teruggekoop is (2) Haal in ELKE geval syfers/finansiële aanwysers aan. INLIGTING: A. Inligting geneem uit die Inkomstestaat op 30 April 2016: R Bedryfswins 1 590 000 Rente-uitgawe 300 000 Netto wins voor inkomstebelasting 1 279 000 Netto wins na inkomstebelasting 895 300 B. Inligting geneem uit die Balansstaat op 30 April 2016: 2016 2015 (R) (R) Vaste deposito 200 000 520 000 Bedryfsbates 946 550 887 250 (kontant en kontantekwivalente ingesluit) Kontant en kontantekwivalente 125 750 54 750 Aandeelhouersbelang 7 166 850 6 142 800 Gewone aandelekapitaal 6 660 000 5 600 000 Behoue inkomste 506 850 542 800 Niebedryfslaste 1 800 000 2 750 000 Bedryfslaste 526 750 509 500 Handels- en ander betaalbare bedrae 285 600 232 800 Oortrokke bankrekening 0 92 000 Aandeelhouers vir dividende 231 250 176 000 SAID: Inkomstebelasting 9 900 8 700 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 18 DBE/2016 SSE C. Vaste bates: Vaste bates bestaan uit grond en geboue en toerusting. Uittreksel uit die Vastebatenota: TOERUSTING Kosprys (1 Mei 2015) 3 640 000 Opgehoopte waardevermindering (1 Mei 2015) (a) Drawaarde (1 Mei 2015) 2 002 000 Bewegings: Toevoegings 900 000 Verkope (b) Waardevermindering (c) Drawaarde (30 April 2016) Kosprys (30 April 2016) (d) Opgehoopte waardevermindering (30 April 2016) • Waardevermindering op toerusting beloop 15% p.j. op die kosprys. • Ou toerusting met 'n kosprys van R750 000 is op 31 Augustus 2015 vir kontant teen drawaarde verkoop. Die opgehoopte waardevermindering op hierdie toerusting het R491 750 op 1 Mei 2015 beloop. • Nuwe toerusting ter waarde van R900 000 is op 1 Desember 2015 aangekoop. • Daar was geen verdere beweging nie. D. Aandelekapitaal en dividende: Die onderneming is met 'n gemagtigde aandelekapitaal van 1 200 000 gewone aandele geregistreer. 1 Mei 2015 Die uitgereikte aandelekapitaal het uit 800 000 gewone aandele bestaan. 1 Februarie 2016 200 000 gewone aandele is teen R8,00 per aandeel uitgereik. 25 April 2016 75 000 gewone aandele is by 'n afgetrede aandeelhouer teen 'n totale koste van R600 000 teruggekoop. 30 April 2016 Daar is 925 000 aandele uitgereik. Totale dividende vir die finansiële jaar het R871 250 beloop. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 19 DBE/2016 SSE E. Die volgende finansiële aanwysers is op 30 April bereken: 2016 2015 Bedryfskapitaalverhouding 1,8 : 1 1,7 : 1 Vuurproefverhouding 0,9 : 1 1,3 : 1 Voorraadhoudingstydperk 52 dae 68 dae Debiteure-invorderingstydperk 47 dae 30 dae Krediteurebetalingstydperk 30 dae 30 dae Skuld-ekwiteit-verhouding 0,3 : 1 0,4 : 1 Opbrengs op kapitaal aangewend 11% 13% Opbrengs op aandeelhouersbelang ? 14,5% Verdienste per aandeel 107 sent 112 sent Dividende per aandeel 105 sent 40 sent Netto batewaarde per aandeel ? 768 sent Markprys per aandeel (JSE) 960 sent 777 sent Terugkoopprys per aandeel 800 sent - Rentekoers van lening 14% 13% 70 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 20 DBE/2016 SSE VRAAG 6: BEGROTING (40 punte; 25 minute) Jy word voorsien van 'n gedeeltelik voltooide Geprojekteerde Inkomstestaat van Senoge Winkels soos deur die boekhouer opgestel vir die tydperk 1 Mei 2016 tot 30 Junie 2016. Die eienaar van die onderneming is Susan Senoge. GEVRA: 6.1 Bereken die ontbrekende bedrae wat deur (a) tot (d) in die Geprojekteerde Inkomstestaat voorgestel word. (12) 6.2 Neem die addisionele inligting in ag en bereken die volgende: 6.2.1 Die maandelikse salaris verskuldig aan die verkoopsbestuurder in Junie 2016 (4) 6.2.2 Die totale verwagte kredietverkope in Julie 2016 (4) 6.2.3 Die kosprys van die nuwe voertuig wat op 1 Mei 2016 aangekoop is (4) 6.3 Lewer kommentaar op die beheer oor die telefoon en water en elektrisiteit. Watter raad sal jy aan Susan gee? Noem EEN punt. (4) 6.4 Susan wil die onderhoudsbegroting na R500 per maand verminder en dan die besparing aanwend vir personeelopleiding. Wat moet sy oorweeg voordat sy hierdie verandering aanbring? Noem TWEE punte. (4) 6.5 'n Nuwe mededinger het in Mei 2016 sake vanaf 'n nabygeleë perseel begin doen. Verwys na die werklike syfers vir Mei 2016 en: • Verduidelik hoe Susan op hierdie bedreiging gereageer het. Noem DRIE punte. Verskaf syfers/berekeninge om jou antwoord te ondersteun. (6) • Verduidelik of Susan se reaksie suksesvol was of nie. Verskaf syfers. (2) INLIGTING: A. Salarisse en lone: • Die skoonmaker sal in Junie 2016 'n verhoging van 8% ontvang. • Die onderneming het 'n verkoopsbestuurder en 'n administrasiebestuurder in diens. Die verkoopsbestuurder verdien R400 meer as die administrasiebestuurder (per maand). Die bestuurders is vanaf 1 Junie 2016 geregtig op 'n verhoging van 7% p.j. B. Die onderneming gebruik 'n winsopslagpersentasie van 60% op kosprys. C. Kredietverkope beloop 80% van totale verkope. Na verwagting sal verkope met 10% per maand en met 12% gedurende Julie 2016 toeneem. D. 'n Afleweringsvoertuig is op 1 Mei 2016 aangekoop. Waardevermindering op voertuie beloop 15% per jaar op kosprys. Die rekenmeester het dit nie in ag geneem met die opstel van die Geprojekteerde Inkomstestaat vir Mei 2016 nie. E. Huurinkomste het op 1 Junie 2016 met 9% verhoog. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde 21 DBE/2016 SSE F. Inligting (onder andere) uit die Geprojekteerde Inkomstestaat vir Mei 2016 tot Junie 2016: MEI MEI JUNIE BEGROOT WERKLIK BEGROOT Verkope 180 000 195 000 198 000 Koste van verkope (112 500) (150 000) (b) Bruto wins 67 500 Ander inkomste 19 200 Huurinkomste (d) 10 028 Kommissie-inkomste 12 500 8 000 13 000 Korting ontvang 1 800 1 980 Bruto bedryfsinkomste Bedryfsuitgawes (45 650) Salarisse (twee bestuurders) 18 000 18 000 Lone (skoonmaker) 1 800 1 800 (c) Instandhouding 5 000 2 000 5 000 Motorvoertuiguitgawes 0 4 000 0 Administrasie-uitgawes 8 450 8 420 8 500 Telefoon, water en elektrisiteit 2 000 4 880 2 000 Versekering 1 800 1 800 1 800 Advertensies 2 400 9 600 2 400 Waardevermindering 6 200 9 000 Handelsvoorraadtekort 0 1 680 Bedryfswins (a) Rente-inkomste 350 350 350 Wins voor rente-uitgawe 46 500 Rente-uitgawe (500) (500) (500) Netto wins 46 000 40 TOTAAL: 300 Kopiereg voorbehou