Accounting Grade 12 P1 NSC June 2022 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN REKENINGKUNDE V1 2022 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 14 bladsye, 'n formuleblad en 'n 10 bladsy-antwoordeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 2 DBE/2022 SS/NSS HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 3 DBE/2022 SS/NSS INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 7. Indien jy dit verkies, mag jy die Formuleblad met Finansiële Aanwysers wat aan die einde van hierdie vraestel aangeheg is, gebruik. Die gebruik van hierdie formuleblad is NIE verpligtend NIE. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE Staat van Finansiële Posisie 1 45 35 (Balansstaat) en Notas Vaste Bates, Kontantvloeistaat en 2 45 35 Finansiële Aanwysers 3 Vertolking van Finansiële Inligting 45 35 4 Korporatiewe Bestuur 15 15 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 4 DBE/2022 SS/NSS VRAAG 1: STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (BALANSSTAAT) EN NOTAS (45 punte; 35 minute) 1.1 Voltooi elk van die volgende stellings deur 'n woord(e) uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. eksterne ouditeure; direkteure; aandeelhouers; interne ouditeure 1.1.1 Die ... is in diens van die maatskappy om kontroleprosesse op te stel en te monitor. 1.1.2 … word aangestel om 'n onpartydige mening oor die finansiële state te gee. 1.1.3 … word deur die eienaars van die maatskappy aangestel om sleutelbestuursfunksies te vervul. (3 x 1) (3) 1.2 PRUDENCE BPK. Die inligting het betrekking op die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2022. GEVRA: 1.2.1 Voltooi die volgende Notas tot die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat):  Gewone aandelekapitaal (7)  Behoue inkomste (7) 1.2.2 Stel die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) op 28 Februarie 2022 op. (28) INLIGTING: A. Uittreksel uit die rekeningkundige rekords op 28 Februarie: 2022 2021 Balansstaatrekeninge R R Vaste deposito 489 000 ? Gewone aandelekapitaal 7 954 000 ? Behoue inkomste 1 196 000 ? Lening: XY Lenings ? ? SAID: Inkomstebelasting (voorlopige belasting) 450 000 Krediteurekontrole 617 450 Aandeelhouers vir dividende 213 400 162 000 Debiteurekontrole 875 000 Voorsiening vir oninbare skulde ? 23 640 Handelsvoorraad (balanseersyfer) ? Kleinkas 5 000 5 000 Oortrokke bankrekening (balanseersyfer) ? Nominale rekeninge Ouditfooie 48 000 Huurinkomste 102 400 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 5 DBE/2022 SS/NSS B. Aandelekapitaal en dividende: DATUM BESONDERHEDE 1 Maart 2021 75% van die gemagtigde aandelekapitaal van 1 200 000 gewone aandele is reeds uitgereik. 30 Augustus 2021 80 000 aandele is by 'n afgetrede aandeelhouer teruggekoop. Hy is 20% (R136 000) bo die gemiddelde aandeleprys betaal en sal nie meer vir dividende kwalifiseer nie. 31 Augustus 2021 'n Interim dividend van 28 sent per aandeel is betaal. 1 Desember 2021 'n Addisionele 150 000 aandele is uitgereik. 28 Februarie 2022 'n Finale dividend is verklaar. C. Inkomstebelasting vir die jaar nadat alle aansuiwerings in berekening gebring is, beloop R438 000. Dit is 30% van die netto wins. D. Die volgende aansuiwerings is relevant om die Staat van Finansiële Posisie te voltooi:  Die voorsiening vir oninbare skulde moet met R2 610 verhoog word.  Slegs die helfte van die ouditfooie is betaal. Die balans sal in Maart 2022 betaal word.  'n Huurder gebruik sedert 1 Mei 2021 'n deel van die perseel. Hy het nog nie die huur vir Januarie en Februarie 2022 betaal nie. E. R240 000 van die vaste deposito sal op 1 April 2022 verval. F. 'n Debietsaldo van R17 950 uit die Debiteuregrootboek moet na die Krediteuregrootboek oorgedra word. G. Die volgende finansiële aanwysers is op 28 Februarie 2022 bereken nadat al die aansuiwerings verwerk is: Bedryfsverhouding 1,6 : 1 Skuld-ekwiteit-verhouding 0,4 : 1 H. Die lening van XY Lenings sal met 'n kapitaalgedeelte van R228 000 in die 2023 finansiële jaar verminder. 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 6 DBE/2022 SS/NSS HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 7 DBE/2022 SS/NSS VRAAG 2: VASTE BATES, KONTANTVLOEISTAAT EN FINANSIËLE AANWYSERS (45 punte; 35 minute) 2.1 Kies die korrekte woord(e) uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord(e) langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 2.1.1 Ongebruikte verbruiksgoedere aan die einde van die finansiële jaar word as 'n (bedryfsbate/finansiële bate) geklassifiseer. 2.1.2 Rente op lenings word as 'n (bedryfsaktiwiteit/finansieringsaktiwiteit) beskou. 2.1.3 Die (direkteursverslag/ouditverslag) toon 'n verbale verduideliking van die maatskappy se aktiwiteite en toekomsplanne. (3 x 1) (3) 2.2 JANTJES BEPERK Die inligting het betrekking op die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2022. GEVRA: 2.2.1 Verwys na Inligting A. Bereken die ontbrekende syfers aangedui deur (i) tot (iii) op die Vastebatenota. (11) 2.2.2 Bereken die volgende bedrae vir die 2022-Kontantvloeistaat:  Vaste bates aangekoop (6)  Dividende betaal (4)  Vermindering van lening (3) 2.2.3 Stel die NETTO VERANDERING IN KONTANT EN KONTANT- EKWIVALENTE-afdeling van die Kontantvloeistaat op. (4) 2.2.4 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 28 Februarie 2022:  % winsopslag bereik (3)  Vuurproefverhouding (4)  Netto batewaarde per aandeel (NBW) (3)  % opbrengs op gemiddelde aandeelhouersbelang (OOAB) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 8 DBE/2022 SS/NSS INLIGTING: A. Vastebatenota tot die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat): GEBOUE VOERTUIE TOERUSTING VASTE BATES R R R Drawaarde (1 Mrt. 2021) (i) 28 000 Kosprys 6 450 000 2 350 000 640 000 Opgehoopte waardevermindering 0 (840 000) (612 000) Beweging Toevoegings ? 0 195 000 Verkope 0 (iii) 0 Waardevermindering 0 (298 000) (ii) Drawaarde (28 Feb. 2022) Kosprys Opgehoopte waardevermindering  Aanbouings aan die geboue is gedurende die finansiële jaar voltooi.  Addisionele toerusting is op 1 Oktober 2021 aangekoop.  Toerusting word teen 10% op kosprys verminder.  'n Ou voertuig is op 30 November 2021 teen drawaarde verkoop. Die kosprys van hierdie voertuig was R252 000 en sy opgehoopte waardevermindering op 1 Maart 2021 was R172 000.  Voertuie word teen 20% p.j. op drawaarde verminder. B. Uittreksel uit die Staat van Omvattende Inkomste vir die jaar geëindig 28 Februarie 2022: Verkope R12 600 000 Bruto wins 5 400 000 Inkomstebelasting 295 800 Netto wins na belasting 609 200 C. Uittreksel uit die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat): 28 Feb. 2022 28 Feb. 2021 R R Vaste bates (drawaarde) 8 746 500 7 988 000 Aandeelhouersbelang 8 840 700 7 600 000 Gewone aandelekapitaal 8 648 000 7 404 000 Lening: CBC Bank ? 2 057 600 Voorraad 514 500 456 000 Kleinkas 5 000 5 000 Bank 125 000 (Kt.) 129 000 (Dt.) SAID: Inkomstebelasting 22 500 ( Kt.) 13 800 (Dt.) Aandeelhouers vir dividende 264 500 180 000 Totale bedryfsbates 1 323 000 1 232 000 Totale bedryfslaste 735 000 592 500 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 9 DBE/2022 SS/NSS D. Aandelekapitaal:  Op 1 Maart 2021 is 1 000 000 aandele reeds uitgereik.  200 000 aandele is op 1 Mei 2021 uitgereik.  50 000 aandele is op 1 Desember 2021 teruggekoop. E. Dividende:  'n Tussentydse dividend is op 31 Augustus 2021 betaal.  'n Finale dividend is op 28 Februarie 2022 verklaar.  Totale dividende vir die finansiële jaar het R552 500 beloop. F. Lening: CBC Bank Die leningstaat wat op 28 Februarie 2022 ontvang is, toon:  Terugbetalings: R38 000 per maand (rente ingesluit)  Totale rente gekapitaliseer: R216 000 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 10 DBE/2022 SS/NSS HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 11 DBE/2022 SS/NSS VRAAG 3: VERTOLKING VAN FINANSIËLE INLIGTING (45 punte; 35 minute) Jy word voorsien van inligting met betrekking tot twee meubelmaatskappye, Vrede Bpk. en Nigel Bpk., vir die finansiële jaar geëindig 30 April 2022. Die direkteure van beide maatskappye het probeer om hulle resultate ná die moeilike handelsdryftydperk in 2020/2021 te verbeter, maar hulle gebruik verskillende strategieë in die 2022 finansiële jaar:  Die direkteure van Vrede Bpk. het besluit om met 'n konserwatiewe aanslag vol te hou.  Die direkteure van Nigel Bpk. het besluit om na 'n meer aggressiewe aanslag om te skakel. GEVRA: LET WEL: Verskaf syfers, finansiële aanwysers of berekeninge in ELKE geval om jou kommentaar en verduidelikings te staaf. 3.1 Winsgewendheid/Bedryfsdoeltreffendheid: Verwys na Inligting A. Identifiseer en verduidelik watter maatskappy meer doeltreffend was met die beheer van hulle bedryfsaktiwiteite. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (5) 3.2 Likiditeit: Verwys na Inligting A.  Identifiseer en verduidelik watter maatskappy beter likiditeits- finansiële aanwysers het. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (3)  Verduidelik EEN bekommernis wat jy oor die likiditeit van die ander maatskappy het. Haal EEN finansiële aanwyser aan. (2) 3.3 Dividende: Verwys na Inligting A. Lewer kommentaar op die verskil tussen die dividenduitbetalingsbeleid wat deur die direkteure van die twee maatskappye geïmplementeer is en verduidelik EEN moontlike rede vir ELK van hulle besluite in hulle onderskeie maatskappye. Haal syfers of aanwysers aan. (6) 3.4 Finansiële hefboom, risiko, finansierings- en beleggingsaktiwiteite: Verwys na Inligting A, B en C.  Verduidelik die spesifieke besluite wat deur die direkteure van ELKE maatskappy geneem is wat die finansiële hefboom en risiko geraak het. Haal bedrae in rand aan. (4)  Lewer kommentaar op die finansiële hefboom en risiko van Nigel Bpk. Haal TWEE finansiële aanwysers aan. (4)  By die AJV van Nigel Bpk. het 'n woedende aandeelhouer gesê dat die direkteure se aggressiewe strategieë in die toekoms waarskynlik tot die mislukking van die maatskappy sal lei. Verduidelik TWEE punte waarom die aandeelhouer dalk so kon gevoel het. (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 12 DBE/2022 SS/NSS 3.5 Aandeelhouers se assessering van aandele se markpryse: Verwys na Inligting A en B. Aandeelhouers van Vrede Bpk. is nie tevrede met die markprys van hulle aandele nie, terwyl die aandeelhouers van Nigel Bpk. tevrede is. Verduidelik, deur syfers of aanwysers aan te haal en identifiseer, vir elke maatskappy, 'n faktor wat die markprys van die aandele sou beïnvloed. (6) 3.6 Aandeelhouding van Jay Sonto in Vrede Bpk. en Nigel Bpk.: Verwys na Inligting B en D. Jay het in 2019 'n totaal van R10,2 m. in die maatskappye belê. Hy is onseker of die veranderinge in sy aandeelhouding en aandelepryse hom bevoordeel het. Jay wil 19 000 van sy Nigel Bpk.-aandele op die JSE verkoop.  Verskaf berekeninge om die verandering in Jay se % aandeelhouding in Nigel Bpk. oor die finansiële jaar te toon. Lewer kommentaar op sy % aandeelhouding in ELKE maatskappy. (4)  Bereken die totale wins of verlies wat hy tans op sy aandele in ELKE maatskappy maak. Gee raad of dit wys is om 19 000 aandele in Nigel Bpk. te verkoop, of nie. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 13 DBE/2022 SS/NSS INLIGTING: A. FINANSIËLE AANWYSERS VREDE BPK. NIGEL BPK. 2022 2021 2022 2021 % bedryfsuitgawes op verkope 23,9% 23,0% % bedryfswins op verkope 13,6% 19,9% % netto wins op verkope 7,0% 9,2% Bedryfsverhouding 1,8 : 1 1,2 : 1 Vuurproefverhouding 0,7 : 1 0,5 : 1 Voorraadomsetsnelheid 11 keer 12 keer 23 keer 12 keer Skuld-ekwiteit-verhouding 0,3 : 1 0,5 : 1 1,3 : 1 0,6 : 1 Netto batewaarde per aandeel R32,95 R23,08 Verdienste per aandeel R2,54 R4,10 Dividende per aandeel R1,90 R1,40 R4,40 R2,80 Dividenduitbetalingskoers 74,8% 107,4% % opbrengs op aandeelhouersbelang 7,8% 11,2% 16,8% 10,4% % opbrengs op totale kapitaal aangewend 10,5% 16,2% B. AANDELEPRYSE, EKWITEIT, LENINGS EN VREDE BPK. NIGEL BPK. RENTE 2022 2022 Gemiddelde uitreikprys R31,00 R24,00 Markprys op aandelebeurs (datum) R24,00 R32,00 Terugkoopprys per aandeel R0,00 R29,00 Rentekoers op lenings 12,0% 12,0% Rente-uitgawe R900 000 R2 100 000 Lenings teen jaareinde R7 500 000 R17 500 000 Aandeelhouersbelang teen jaareinde R29 654 000 R13 846 000 C. UITTREKSEL UIT KONTANTVLOEISTAAT VREDE BPK. NIGEL BPK. 2022 2022 Finansieringsaktiwiteite R7 400 000 R(4 540 000) 300 000 nuwe aandele uitgereik 9 900 000 0 260 000 aandele teruggekoop 0 (7 540 000) Verandering in lening (2 500 000) 3 000 000 Beleggingsaktiwiteite (3 300 000) 880 000 Verandering in vaste bates (3 100 000) 730 000 Verandering in beleggings (200 000) 150 000 D. AANDEELHOUDING VAN JAY SONTO IN ELKE VREDE BPK. NIGEL BPK. MAATSKAPPY Aandele sedert 2019 deur Jay Sonto besit: 200 000 aandele 320 000 aandele 1 Mei 2021 33,3% 37,2% % aandeelhouding op: 30 April 2022 22,2% ? Prys per aandeel betaal op: 1 Mei 2019 R27,00 R15,00 1 Mei 2021 600 000 aandele 860 000 aandele Totale aandele uitgereik op: 30 April 2022 900 000 aandele 600 000 aandele 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 14 DBE/2022 SS/NSS VRAAG 4: KORPORATIEWE BESTUUR (15 punte; 15 minute) Korporatiewe sosiale verantwoordelikheid (KSV) is 'n belangrike deel van korporatiewe bestuur. Definisie van KSV KSV is die voortdurende toewyding om eties korrek op te tree en tot die ekonomiese/ finansiële ontwikkeling by te dra terwyl die lewensgehalte van die werksmag en hulle gesinne, asook die land en die gemeenskap in geheel, verbeter word. [Bron: unido.org] GEVRA: 4.1 'n Welgestelde HUB het gesê dat dit onregverdig is om KSV- verantwoordelikhede op maatskappye te plaas aangesien die regering daarvoor verantwoordelik moet wees om aan hierdie kwessies aandag te gee. Verduidelik hoe jy op die HUB se stelling sou reageer. Noem TWEE punte. (4) 4.2 Verwys na die inligting met betrekking tot Franco Bpk.  Dui aan of Franco Bpk. 'n publieke of privaat maatskappy is. (1)  Verduidelik waarom werknemers en beleggers (aandeelhouers) oor hierdie insident ontsteld was. (4)  Verduidelik wat in die maatskappy verkeerd geloop het dat daar toegelaat is dat hierdie bedrog plaasvind. Noem DRIE verskillende/aparte punte. (6) INLIGTING: FRANCO BEPERK* Een van die grootste rekeningkundige gevalle van bedrog in die geskiedenis van Suid-Afrika het 'n paar jaar gelede in hierdie meubelmaatskappy, wat op die JSE en die Europese* Aandelebeurs gelys is, gebeur. 'n Ondersoek het fiktiewe of onreëlmatige transaksies, ten bedrae van meer as R100 miljard, oor 12 jaar geïdentifiseer. Die aandeleprys het toe onmiddellik nadat die nuus bekend gemaak is, met 90% geval. Voormalige Franco Bpk.-bestuurslede en individue buite die maatskappy, wat 'n 'senior bestuursbeampte' ingesluit het, is daarvan beskuldig dat hulle die maatskappy se winste en batewaardes op 'n bedrieglike wyse te hoog aangegee het. * Op ware artikels gebaseer; name verander 15 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 DBE/2022 SS/NSS GRAAD 12 REKENINGKUNDE-FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel & ander ontvangbare bedrae + Kontant & kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope . Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid NOTA: * In hierdie geval, indien daar gedurende 'n finansiële jaar 'n verandering in die aantal uitgereikte aandele is, word die geweegdegemiddelde-getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou