Accounting Grade 12 P2 NSC June 2023 Question Paper (Afr)

Downloaded from hlayiso.com SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN/ NASIONALE SENIORSERTIFIKAAT-EKSAMEN REKENINGKUNDE V2 2023 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 13 bladsye, 'n formuleblad en 'n 10 bladsy-antwoordeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 2 DBE/2023 SS/NSS INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy AL die vrae moet beantwoord. 3. 'n Formuleblad met Finansiële Aanwysers is aan die einde van hierdie vraestel aangeheg. 4. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 5. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 6. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 7. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE 1 Bankversoening 30 25 2 Voorraadwaardasie 35 30 3 Kosterekeningkunde 45 35 4 Begrotings 40 30 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 3 DBE/2023 SS/NSS HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 4 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 1: BANKVERSOENING (30 punte; 25 minute) 1.1 Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs 'waar' of 'onwaar' langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.3) in die ANTWOORDEBOEK. 1.1.1 'n Kredietsaldo op die Bankstaat beteken dat die onderneming 'n positiewe saldo in die bank het. 1.1.2 'n Debietkaart kan gebruik word om kontant by 'n OTM te onttrek. 1.1.3 'n Bankoortrekking is 'n korttermynlening wat in die besigheid se lopende bankrekening oorgeplaas word. (3) 1.2 VIOLET WINKELS Die inligting is geneem uit die boek van die onderneming vir April 2023.  Violet gebruik die amptelike Bankstaat wat op die 25ste van elke maand beskikbaar is om die maandelikse versoeningsproses te voltooi.  Sy gebruik ook haar EFO-transaksierekords (hernommer) om die Kontantbetalingsjoernaal te voltooi. GEVRA: 1.2.1 Dateer die totale vir die Kontantontvangste- en Kontantbetalings- joernale vir April 2023 op. Gebruik die tabel wat in die ANTWOORDEBOEK verskaf word. (10) 1.2.2 Bereken die korrekte Bankrekeningsaldo op 30 April 2023. (4) 1.2.3 Stel die Bankversoeningstaat op 30 April 2023 op. (9) 1.2.4 Violet het probleme met die deponering van kontant opgemerk. Verduidelik TWEE maatreëls wat sy kan gebruik om hierdie probleme op te los. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 5 DBE/2023 SS/NSS INLIGTING: A. Uittreksel uit die Bankversoeningstaat op 31 Maart 2023: Gunstige saldo soos op die Bankstaat R12 200 Deposito's nie op die Bankstaat nie: 18 Maart 2023 23 600 28 Maart 2023 37 200 Uitstaande EFO's: EFO 768 5 480 EFO 769 17 800 Gunstige saldo soos op die bankrekening 49 720  Die uitstaande deposito op 18 Maart 2023 het in die Bankstaat van April 2023 verskyn.  Die deposito op 28 Maart 2023 het as R22 200 verskyn. 'n Ondersoek het getoon dat die kassiere met die uitstaande bedrag verdwyn het. Daar is besluit om die uitstaande bedrag af te skryf.  Albei die EFO's was op die April-bankstaat, maar EFO 768 het met die korrekte bedrag van R4 580 verskyn. B. Die voorlopige totale in die Kontantjoernale voordat die Bankstaat ontvang is: Kontantontvangstejoernaal: R115 600 Kontantbetalingsjoernaal: R217 800 C. Inligting op die Bankstaat van April 2023 Geeneen van hierdie items was op April se Kontantjoernale ingesluit nie: Debietorder: Brylet Munisipaliteit R2 880 Kontanthanteringsfooie R220 Deposito: Y Marigold R8 400 Deposito: Bentley Mikrolenings R65 000 Kontantonttrekking R740 Belegging verval R18 300 EFO-transaksiefooie R360 EFO-transaksiefooie R360 D. Addisionele inligting:  Die debietorder aan Brylet Munisipaliteit was vir water en elektrisiteit.  Y Marigold, die huurder, het die maandelikse huur gedeponeer.  Die deposito van Bentley Mikrolenings het nie betrekking op die onderneming gehad nie. Die bank is van hierdie fout in kennis gestel.  Die kontantonttrekking van R740 was vir brandstof vir die eienaar se voertuig.  Die EFO-transaksiefooie is foutiewelik op die Bankstaat gedupliseer. E. Die Kontantjoernale het die volgende inskrywings getoon wat nie op die Bankstaat van April 2023 verskyn het nie:  Deposito van R22 500 op 30 April 2023  EFO 883 vir R9 520 vir skryfbehoeftes aangekoop  EFO 884 vir R12 530 vir herstelwerk aan geboue F. Bankstaatsaldo op 30 April 2023: R? 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 6 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 2: VOORRAADWAARDASIE (35 punte; 30 minute) Mandie Jones is die eienaar van TV City wat TV-stelle verkoop en het twee takke (winkels) in KZN. Die periodieke voorraadstelsel word gebruik. Geen vermiste items is vir die finansiële jaar geëindig 28 Februarie 2023 opgeteken nie. 2.1 Howick-tak Hierdie tak verkoop Arctic TV-stelle. 2.1.1 Bereken die waarde van die slotvoorraad van die Arctic TV-stelle op 28 Februarie 2023 deur die eerste-in-eerste-uit(EIEU)-metode te gebruik. (5) 2.1.2 Bereken die voorraadhoudingsperiode (in dae) met gebruik van die slotvoorraadsyfer (3) KOSPRYS PER TOTALE ARCTIC TV-STELLE EENHEDE EENHEID BEDRAG Beginvoorraad (1 Maart 2022) 280 Aankope: 1 600 6 310 000 Mei 2022 500 R3 800 R1 900 000 Augustus 2022 400 3 950 1 580 000 September 2022 400 4 000 1 600 000 Januarie 2023 300 4 100 1 230 000 Terugsendings 60 4 100 (246 000) Slotvoorraad: 28 Februarie 2023 270 ? Koste van verkope R6 010 000 Verkope 1 550 R5 000 R7 750 000 2.2 Durban-tak Hierdie tak verkoop Pacific en Caspian Smart TV-stelle. Mandie is bekommerd oor die volgende kwessies:  Die Caspian Smart TV-stelle kan dalk te duur vir haar klante wees.  Hoë voorraadvlakke in al haar produkte kan haar besigheid negatief beïnvloed. Mandie verwag om 1 000 Pacific TV-stelle in die 2023 finansiële jaar te verkoop. Sy het daarom die verkoopprys van die Pacific TV-stelle in September aangepas en die boekhouer versoek om 'n ontleding van kwartaalverkope en voorraadhoudingsperiodes te verskaf. Verwys na Inligting A en B. 2.2.1 Bereken die waarde van die slotvoorraad van die Pacific TV-stelle op 28 Februarie 2023 deur die spesifieke identifikasiemetode te gebruik. (4) 2.2.2 Bereken die bruto wins verdien op die verkope van die nuwe soort Caspian Smart TV-stelle. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 7 DBE/2023 SS/NSS 2.2.3 Lewer kommentaar op die kwartaalverkope van die Pacific TV-stelle en verduidelik of Mandie se aanpassing van die verkoopprys 'n wyse besluit was, of nie. Haal syfers of berekeninge aan. (4) 2.2.4  Lewer kommentaar op die voorraadhoudingsperiodes van die Pacific en Caspian TV-stelle. (4)  Verduidelik hoe die verskillende houdingsperiodes die onderneming finansieel beïnvloed. (4)  Verduidelik wat hierdie periodes aandui oor die voorkeure van klante. Haal syfers of berekeninge aan. (4) 2.2.5 Verskaf TWEE punte van advies aan Mandie oor hoe sy die hoë voorraadvlakke van sommige van haar produkte kan regstel sonder om pryse vir klante aangebied, verder te verminder. (4) INLIGTING: A. Durban-tak-voorraadrekords TV-STELLE PACIFIC CASPIAN SMART Kosprys R9 300 R10 200 % winsopslag op kosprys Wisselend 60% TOTAAL TOTAAL Voorraadrekords EENHEDE EENHEDE (R) (R) Voorraad op 1 Maart 2022 350 3 255 000 Aankope 800 7 440 000 800 8 160 000 Mei 2022 400 3 720 000 Augustus 2022 400 3 720 000 September 2022* 800 8 160 000 Verkope 765 9 408 500 670 10 934 400 *Die tak het die nuwe Caspian Smart TV-stelle vanaf 1 September 2022 begin verkoop. B. Kwartaalverkope Die boekhouer het die volgende ontleding van kwartaalverkope en voorraad- houdingsperiodes aan Mandie verskaf: PACIFIC CASPIAN SMART VERKOPE VERKOOP- PER EEN- TOTALE TOTALE KWARTAAL PRYS EENHEDE HEDE VERKOPE VERKOPE PER TV Mrt.–Mei 250 R13 500 R3 375 000 - Junie–Aug. 245 13 500 3 307 500 - Sep.–Nov. 160 10 300 1 648 000 340 R5 548 800 Des.–Feb. 110 9 800 1 078 000 330 5 385 600 Voorraadhou- 184 dae 71 dae dingsperiode 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 8 DBE/2023 SS/NSS HOU HIERDIE BLADSY OOP. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 9 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 3: KOSTEREKENINGKUNDE (45 punte; 35 minute) 3.1 LADOO VERVAARDIGERS Die onderneming vervaardig leerbeursies. Die finansiële jaar het op 28 Februarie 2023 geëindig. GEVRA: 3.1.1 Verwys na Inligting C. Bereken die fabrieksbokoste. (8) 3.1.2 Stel die Produksiekostestaat op 28 Februarie 2023 op. (10) INLIGTING: A. Goedere-in-bewerking-voorraadsaldo op 1 Maart 2022 was R542 000. B. Besonderhede van die produksiewerkers: Getal werkers 40 Basiese (normale) loonkoers R60 per uur Gewone tyd deur elke werker gewerk 1 920 ure Oortyd (in totaal) R1 142 000 C. Die boekhouer het die fabrieksbokoste op R2 638 600 bereken. Die volgende koste is weggelaat en moet nog in berekening gebring word:  Versekering is 'n vaste maandelikse premie vir die volle finansiële jaar. Die bedrag betaal, R235 950, sluit die premie vir Maart 2023 in. 2 /3 van hierdie uitgawe is op die fabriek van toepassing.  Water en elektrisiteit aan die kantoor toegedeel, was R69 200. Let daarop dat water en elektrisiteit soos volg volgens vloerspasie gedeel word: Fabriek Verkope Kantoor 560 m2 240 m2 160 m2 Die volgende inskrywing moet reggestel word: Huur van R316 000 is in die fabrieksbokoste opgeteken. Die boekhouer het egter die foutiewe verhouding van 2 : 5 : 1 vir Fabriek, Verkope en Kantoor gebruik. Die korrekte verhouding is onderskeidelik 5 : 2 : 1. D. Totale primêre koste vir die jaar het R12 500 000 beloop. E. Totale produksie vir die jaar, 33 500 eenhede, is teen 'n koste van R475 per eenheid vervaardig. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 10 DBE/2023 SS/NSS 3.2 STYLZ MAKER Die onderneming vervaardig ontwerpershemde. Die finansiële jaar eindig jaarliks op 30 April. Lez Styles is die eienaar van die onderneming. GEVRA: LET WEL: Verskaf bewyse in die vorm van syfers of berekeninge om die kommentaar en verduidelikings hieronder gevra, te ondersteun. 3.2.1 Gelykbreekpunt, produksie en wins:  Doen 'n berekening wat sal bevestig dat die 2023-gelykbreekpunt korrek is. (3)  Lewer kommentaar op die produksievlak en die gelykbreekpunt vir die afgelope twee jaar. Verduidelik of Lez Styles met die tendense in hierdie resultate en die wins wat hy verdien, tevrede sal wees. Verskaf syfers of berekeninge. (4) 3.2.2 Vaste koste: Verduidelik waarom Lez nie bekommerd is oor die styging in vaste koste in 2023 tot R6,1 m. nie. Haal syfers aan. (4) 3.2.3 Verkoops- en verspreidingskoste:  Identifiseer hoe die verkoops- en verspreidingskoste in totaal en per eenheid oor die afgelope twee jaar verander het. (2)  Verduidelik TWEE redes waarom Lez doelbewus hierdie koste wou aanpas. (2) 3.2.4 Direkte materiaal en direkte arbeid: Verwys na Inligting A en C. Lez het spesifieke besluite geneem om die onderneming en hulle produk te verbeter. Verduidelik hoe die besluite wat hy geneem het, die onderneming bevoordeel het deur die volgende te verskaf:  TWEE verskillende punte met betrekking tot die grondstowwe (6)  TWEE verskillende punte met betrekking tot die direkte arbeid (6) INLIGTING: A. Lez se algemene strategiese besluite geldig vanaf 1 Mei 2023:  Lez het besluit om die gehalte van die hemde te verbeter om meer mededingend te wees en om na kleinhandelaars in ander lande uit te voer.  Hy het na 'n nuwe verskaffer van die materiaal (grondstowwe) oorgeskakel en het 'n paar hoogs geskoolde en kreatiewe werkers in diens geneem om die werkers wat bedank of afgetree het, te vervang.  Fabrieksbokoste vir 2023 het 'n opleidingsprogram vir fabriekswerkers (R600 000) en die huur van toerusting met die jongste tegnologie, R1,4 m. per jaar, ingesluit. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 11 DBE/2023 SS/NSS B. Produksie en koste 2023 2022 Getal eenhede vervaardig en 10 500 hemde 6 500 hemde verkoop Verkoopprys R1 830 R1 430 Gelykbreekpunt 4 815 hemde 4 267 hemde 2023 2022 TOTAAL PER TOTAAL PER EENHEID EENHEID R R R R VERANDERLIKE KOSTE 5 916 000 563 3 047 500 469 Direkte materiaalkoste 3 780 000 360 1 787 500 275 Direkte arbeidskoste 936 000 89 960 000 148 Verkoops- en verspreidingskoste 1 200 000 114 300 000 46 VASTE KOSTE 6 100 000 581 4 100 000 631 Fabrieksbokoste 5 600 000 533 3 600 000 554 Administrasiekoste 500 000 48 500 000 77 TOTALE PRODUKSIEKOSTE 12 016 000 1 144 7 147 500 1 100 C. Lez het 'n kort kursus oor bestuursrekeningkunde voltooi om hom in staat te stel om maandeliks die produksiekoste meer doeltreffend te ontleed. Hy het die volgende produksiekoste ontleed: Grondstowwe: 2023 2022 Materiaalkoste per meter R200 R110 Meter materiaal per hemp (vermorsing ingesluit) 1,8 meter 2,5 meter Materiaal gebruik in meter 43 200 meter 44 000 meter Direkte werkers: Getal direkte werkers 12 werkers 15 werkers Gemiddelde lone per werker p.j. R78 000 R64 000 Ure per werker per jaar 1 920 ure 1 920 ure Ure deur alle werkers gewerk 23 040 ure 28 800 ure Gemiddelde getal hemde per werker vervaardig 875 hemde 433 hemde 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 12 DBE/2023 SS/NSS VRAAG 4: BEGROTINGS (40 punte; 30 minute) 4.1 Toon die bedrae vir die volgende transaksies in die toepaslike kolomme vir die Kontantbegroting en die Geprojekteerde Staat van Omvattende Inkomste in die ANTWOORDEBOEK: 4.1.1 'n Rekenaar wat R26 400 kos, sal op 1 Julie 2023 kontant aangekoop word. Waardevermindering sal R550 per maand beloop. 4.1.2 'n Vaste deposito van R90 000 sal op 1 Julie 2023 belê word. Rente teen 9% p.j. sal aan die einde van elke maand in die onderneming se bankrekening gedeponeer word. (6) 4.2 ALICE MEUBILEERDERS (EDMS.) BPK. Die inligting het betrekking op die begrotingsperiode eindigende Julie 2023. GEVRA: 4.2.1 Voltooi die Debiteure-invorderingskedule vir Julie 2023. (7) 4.2.2 Bereken ontbrekende syfers (i) tot (iii) op die Kontantbegroting verskaf. (8) 4.2.3 Werkers se salarisse:  Bereken die % verhoging wat werkers in Julie 2023 sal ontvang. (3)  Gee TWEE redes waarom jy dink die werkers behoort met hierdie verhoging tevrede te wees. (2) 4.2.4 Advertensies en afleweringsuitgawes: Verwys na Inligting F.  Lewer kommentaar op die doeltreffendheid van die advertensies. Verskaf syfers of berekeninge. (4)  Alice is tevrede met die beheer oor afleweringsuitgawes. Verskaf syfers of berekeninge om haar gevoel te motiveer. (2)  Alice is egter bekommerd oor die beheer oor elke voertuig. Identifiseer 'n ander kwessie (probleem) vir ELKE voertuig wat haar kommer bevestig. Verskaf syfers of berekeninge om haar gevoel te motiveer. (4)  Maak TWEE voorstelle oor hoe Alice die gebruik of doeltreffendheid van die voertuie kan verbeter. (4) INLIGTING: A. Verkope en koste van verkope: APRIL MEI JUNIE JULIE Verkope 1 260 000 1 274 000 1 316 000 1 330 000 Koste van verkope 900 000 910 000 940 000 950 000 B. Kredietverkope beloop 70% van totale verkope. Debiteure betaal volgens die volgende neiging:  20% betaal in die maand van verkope en ontvang 7,5% korting.  55% betaal in die maand wat volg op die maand van verkope.  22% betaal twee maande ná die maand van verkope.  Die saldo word daarna afgeskryf. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 13 DBE/2023 SS/NSS C. Verkoopte voorraad word in die maand van verkope vervang. 'n Basis- voorraad word gehandhaaf. 80% van voorraad word op krediet aangekoop en krediteure word twee maande (60 dae) ná die maand van verkope betaal. D. Addisionele inligting: Die onderneming beplan om op 30 Junie 2023 'n lening uit te neem. Dit is teen 11% p.j. rente met die bank onderhandel, betaalbaar aan die einde van elke maand en sal op 31 Julie 2023 begin. E. Uittreksel uit die Kontantbegroting: JUNIE 2023 JULIE 2023 ONTVANGSTE (R) (R) Kontantverkope 394 800 (i) Invorderings van debiteure 854 952 ? Kommissie-inkomste 131 600 133 000 Lening: Cheetah Bank (ii) BETALINGS Kontantaankope van voorraad 188 000 190 000 Betalings aan krediteure 720 000 (iii) Direkteursgelde (twee direkteure) 52 000 49 600 Salarisse van werkers (drywers ingesluit) 172 000 182 320 Advertensies 39 480 39 900 Afleweringsuitgawes 65 800 66 500 Verpakkingsmateriaal 78 960 79 800 Rente op lening - 5 500 Munisipale dienste Diverse uitgawes F. Advertensies en afleweringsuitgawes:  Die onderneming het twee afleweringsvoertuie en bied 'n gratis afleweringsdiens aan klante.  Die begroting vir afleweringsuitgawes is op 5% van die begrote verkope vasgestel, op 'n gemiddelde afstand van 2 000 km wat afgelê moet word. Werklike en begrote syfers vir Mei 2023: BEGROOT/ VOERTUIG VOERTUIG WERKLIK VERWAG 1 2 Verkope 1 274 000 1 082 900 Advertensies 38 220 36 820 Drywers se salarisse 30 000 30 000 15 000 15 000 Afleweringsuitgawes 63 700 54 100 35 500 18 600 Petrol/Brandstof 47 700 40 000 26 000 14 000 Instandhouding 16 000 14 100 9 500 4 600 Kilometer afgelê 2 000 km 1 800 km 1 260 km 540 km Datum aangekoop 1 Mrt. 2018 1 Mrt. 2022 40 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V2 DBE/2023 SS/NSS GRAAD 12 REKENINGKUNDE FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel & ander ontvangbare bedrae + Kontant & kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad (Sien Nota 1 hieronder) Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 (Sien Nota 2 hieronder) Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (Sien Nota 3 hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET WEL: 1. Handelsvoorraad aan die einde van 'n finansiële jaar kan gebruik word AS dit in 'n vraag vereis word. 2. Kredietaankope kan gebruik word in plaas van koste van verkope (syfers sal dieselfde wees mits voorraad konstant bly). 3. Indien daar 'n verandering in die aantal uitgereikte aandele gedurende 'n finansiële jaar is, word die geweegdegemiddelde getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou