Agricultural Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2018 Memo

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2018 LANDBOUWETENSKAPPE V2 NASIENRIGLYN PUNTE: 150 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 9 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.1.1 A  1.1.2 B  1.1.3 C  1.1.4 A  1.1.5 D  1.1.6 C  1.1.7 B  1.1.8 A  1.1.9 B  1.1.10 B  (10 x 2) (20) 1.2 1.2.1 H  1.2.2 J  1.2.3 B  1.2.4 C  1.2.5 F  (5 x 2) (10) 1.3 1.3.1 Waardevermindering  1.3.2 Ongeskoolde arbeid(ers)  1.3.3 Mutasie  1.3.4 Ko-dominansie  1.3.5 Organogram  (5 x 2) (10) 1.4 1.4.1 Poliploïedie  1.4.2 Beheer  1.4.3 Bewerkbare  1.4.4 Monopsonie  1.4.5 Groen  (5 x 1) (5) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LANDBOUWETENSKAPPE V2 3 AFDELING B VRAAG 2 2.1 2.1.1 Naam wat gegee word aan die proses om spesifikasies voor te stel Standaardisasie  (1) 2.1.2 DRIE spesifikasies waarin verpakkingsmateriaal moet voldoen  Materiaal gebruik vir verpakking moenie chemikalieë bevat wat die produk kan besmet nie   Die verpakking moet die produk teen meganiese skade beskerm   Verpakking moet die produk identifiseer en inligting oor die produk gee   Verpakking moet herwinbaar of bio-afbreekbaar wees (Enige 3 x 1) (3) 2.1.3 TWEE faktore wat die bemarking van appels kan bemoeilik  Bederfbaarheid   Oneffektiewe beheer van produksie   Seisoenale fluktuasie in produksie   Ongelukke, diefstal en vermorsing   Lae kwaliteit in vergelyking met volume   Swak infrastruktuur  (Enige 2 x 1) (2) 2.2 Bemarkingsfunksie 2.2.1 Verpakking  (1) 2.2.2 Vervoer  (1) 2.2.3 Verwerking  (1) 2.2.4 Berging  (1) 2.3 2.3.1 TWEE maniere om landbouprodukte te adverteer  Promosies in die winkel   Direkte pos   Handelskoue en uitstallings   Massamedia (koerante, televisie, radio, tydskrifte, advertensieborde)  (Enige 2 x 1) (2) 2.3.2 (a) Groen bemarking – ʼn bemarkingsbenadering wat reageer op toenemende kommer/besorgdheid oor die omgewing.  (1) (b) Eko-etikettering – praktyk waarvolgens etikette op produkte geplaas word om hul as omgewingsvriendelik te bemark  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 4 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) 2.3.3.  Beheerde bemarking  Standaardisasie  Stabiele pryse  Veilige markwinkels  Groter besighede kan internasionale kontrakte bekom  Boere kan op boerdery fokus, eerder as om tyd op bemarking van hul produkte te spandeer (Enige 2 x 1) (2) 2.3.4.  Kostes  Vraag  Kompetisie  Aanbod (Enige 1 x 1) (1) 2.4 2.4.1 Rede vir die mislukking van die koöperasie Die boer het nie met die ander lede van die koöperasie saamgewerk nie  (1) 2.4.2 Beginsels wat toegepas moet word by die funksionering van ʼn koöperasie  Lede se ekonomiese deelname   Samewerking tussen lede   Vrywillige en oop lidmaatskap   Demokratiese lidmaatskapbeheer   Outonomie en onafhanklikheid   Onderrig, opleiding en inligting   Gee om vir die gemeenskap  (Enige 2 x 1) (2) 2.4.3 Verkiesing van ʼn koöperatiewe direkteur Hulle moet demokraties verkies word  aangesien koöperasies outonoom en onafhanklik is  (2) 2.5 2.5.1 Entrepreneurs-suksesfaktore  Innoverend/kreatief   Uithouvermoë   Hardwerkend   Dinamies   Markgedrewe   Interpersoonlike vaardighede   Besluitnemingsvaardighede   Risiko-oriëntasie  (Enige 2 x 1) (2) 2.5.2 Dokument waarna in die leesstuk verwys word Besigheidsplan  (1) 2.5.3 Redes om ʼn besigheidsplan saam te stel  Om besigheid se finansiële behoeftes vas te stel   Om befondsing te bekom   Om daaglikse bedrywighede te rig / bestuur (‘guide’)   Om die haalbaarheid van ʼn besigheidsidee te toets   Om probleme en risiko’s te voorsien/voorspel  (Enige 2 x 1) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LANDBOUWETENSKAPPE V2 5 2.6 2.6.1 Lyngrafiek Kriteria  Korrekte opskrif   X-as korrek gekalibreer en genommer (Hoeveelheid/kwantiteit)   Y-as korrek gekalibreer en genommer (Prys)   Korrekte eenhede (Kg en R)   Lyngrafiek   Akkuraatheid  (6) 2.6.2 Situasie by ʼn prys van R7 Oorskot  (1) 2.6.3 Prys waarteen tamaties uitverkoop sal wees R5  (1) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 6 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 3 3.1 3.1.1 Tipe begroting Projek/gedeeltelike begroting  (1) 3.1.2 Motivering Gebruik om die effek van veranderinge in plaasbedrywigheid op wins te ondersoek  (2) 3.1.3 Netto verandering = R8 000 – R6 000  = R2 000  (3) 3.1.4 Implikasie Die boer kan van skoffelarbeid na die gebruik van onkruiddoder verander  want onkruiddoder is goedkoper as skoffelarbeid  / die netto verandering is positief  (2) 3.1.5 Belangrikheid van die hou van finansiële rekords/verslae Laat boer toe om:  Kapitaal te bestuur   Vorige en huidige prestasie te ontleed   Aansoek te doen vir befondsing by finansiële instansies   Begrotings op te stel   Inligting vir belastingsdoeleindes te voorsien  (Enige 3 x 1) (3) 3.1.6 EEN voorbeeld van finansiële rekords/verslae Arbeidsrekords / Oesrekords / Veerekords / Meganiseringsrekords / Inventarisse / Rekords van Aankope (Enige 1 x 1) (1) 3.2 3.2.1 Gevolge van ʼn gebrek aan HIV/Vigs bewusmakingsveldtogte  Verlies aan vaardigheid en ondervinding   Arbeidstekorte   Afwesigheid  (Enige 2 x 1) (2) 3.2.2 Maniere om die verspreiding van HIV/Vigs op plase te verminder  Verseker werkers het toegang tot kondome   Verseker werkers het toegang tot behandeling van seksueel oordraagbare siektes   Verseker toegang tot antiretrovirale medikasie  (Enige 2 x 1) (2) 3.3 3.3.1 Tipe risiko Produksierisiko  / tegniese risiko  (1) 3.3.2 Risiko-bestuurstrategie deur boer gebruik Diversifisering  (1) 3.3.3 Hoe die strategie die boer gehelp het Selfs al het die mielie-opbrengs misluk,  het die boer inkomste van ander bedrywighede ontvang  wat hom gehelp het om te oorleef (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LANDBOUWETENSKAPPE V2 7 3.3.4 Ander risiko-bestuurstrategieë  Versekering   Deel van risiko  (2) 3.4 3.4.1 Ekonomiese eienskappe van grond in die scenario  Stedelike ontwikkeling   Grond is beperk  (2) 3.4.2 DRIE maniere hoe boere opbrengs kan verhoog  Verbeter grondvrugbaarheid   Verbeter waterbestuur/besproeiing   Konsolidasie van nie-ekonomiese boerdery-eenhede   Gebruik van wetenskaplike boerderymetodes  (Enige 3 x 1) (3) 3.4.3 TWEE funksies van grond  Bron van minerale   Voorsien spasie vir landbou-aktiwiteite   Voorsien voedsel vir mense en vee   Gebruik van wetenskaplike boerderymetodes  (Enige 2 x 1) (2) 3.5 3.5.1 Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid (Wet nr. 85 van 1993)  (1) 3.5.2 Wet op Vergoeding vir Beroepsbeserings en -siektes (Wet nr. 130 van 1993)  (1) 3.5.3 Wet op Vaardigheidsontwikkeling (Wet nr. 97 van 1998)  (1) 3.5.4 Maniere om plaaswerkers te motiveer  Billike vergoeding   Veilige behuising   Ontspanningsfasiliteite   Opleiding  (Enige 3 x 1) (3) [35] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com 8 LANDBOUWETENSKAPPE V2 (EC/SEPTEMBER 2018) VRAAG 4 4.1 4.1.1 Genotipe van elke ouer Koei – TTBB  Bul – ttbb  (2) 4.1.2 F2-generasie Punnett-vierkant TB Tb tB tb ♂ ♀ TB TTBB TTBb TtBB TtBb Tb TTBb TTbb TtBb Ttbb tB TtBB TtBb ttBB ttBb tb TtBb Ttbb ttBb ttbb Kontrolelys  Gamete almal korrek  (1)  Dihibriede Punnett-vierkant  (1)  1 punt vir vier korrekte genotipes in ʼn ry x 4  (4) 4.1.3 Tipe kruising in die scenario Dihibriede kruising  (1) 4.1.4 Rede Twee gene / eienskappe betrokke by die kruising  (1) 4.1.5 Klassifikasie van eienskappe Kwalitatief  (1) 4.2. 4.2.1 Fenotipe van die vere (a) wit  (b) wit  (c) swart  (3) 4.2.2 Tipe oorerwing wat in leesstuk beskryf word Epistase  (1) 4.3. 4.3.1 Eienskap wat die boer nie moet selekteer nie Speenmassa  (1) 4.3.2 Regverdiging  Lae oorerflikheid van 36%  wat beteken dat die eienskap meer deur die omgewing beïnvloed word as deur gene  (2) 4.3.3 Naam vir die gebruik van statistiek in biologie om die genetiese data van individue te analiseer om ware genetika te skat en hul teelwaarde te bepaal Biometrie / Biostatistiek  (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBER 2018) LANDBOUWETENSKAPPE V2 9 4.4. 4.4.1 Proses genoem Genetiese modifikasie  (1) 4.4.2 TWEE tegnieke wat gebruik kan word om gene in die DNA/DNS van ʼn organisme te plaas  Elektroporasie   Mikro-inspuiting   Biolistiek / Bio-ballistiek   Bakterieë as draers   Virusse as draers   Splitsing van gene   Lipofeksie  (Enige 2 x 1) (2) 4.4.3 DRIE redes waarom boere van bogenoemde metode eerder as van tradisionele metodes gebruik maak  Genetiese ingryping/manipulasie is akkuraat   Genetiese ingryping/manipulasie word nie tot individue van dieselfde spesie beperk nie   Genetiese ingryping/manipulasie is vinniger  (3) 4.4.4 DRIE redes om die verbod op GGO’s (‘GMOs’) te ondersteun  Boere in ontwikkelende lande kan dit nie bekostig nie   Boere kan nie sade behou nie   GGO’s (‘GMOs’) kan gifstowwe bevat en allergieë veroorsaak   Boere kan te veel onkruiddoder gebruik wat lei tot besoedeling  Nuttige insekte kan doodgemaak word   Gene kan na wilde plante versprei  (Enige 3 x 1) (3) 4.5 4.5.1. (a) Oorkruising  (1) (b) Herkombinering van gene  (1) 4.5.2. Tipe mutasies A – Skraping  B – Verdubbeling  C – Inversie  (3) 4.5.3. Belangrikheid van mutasies by plant- en diereteling  Lei tot variasie  wat die fondasie van plant- en dierteling is  (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief