Agricultural Sciences P2 Nov 2012 Memo Afr_hlayiso.com_.pdf

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 LANDBOUWETENSKAPPE V2 NOVEMBER 2012 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 9 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 2 DBE/November 2012 NSS – Memorandum AFDELING A VRAAG 1 1.1 1.2 1.2.1 F  1.1.1 A B C  1.2.2 H  1.1.2 A  C D 1.2.3 A  1.2.4 D  1.1.3 A  C D 1.2.5 J   (5 x 2) (10) 1.1.4 A B C 1.1.5 A B  D 1.1.6 A  C D 1.1.7 A B C  1.4 1.1.8 A B  D 1.4.1 Vrye 1.4.2 Prys  1.1.9 A  C D 1.4.3 Permanente/Voltyds  D 1.4.4 Poligeniese  1.1.10 B C 1.4.5 Aaneenlopende (5 x 1) (5) (10 x 2) (20) 1.3 1.3.1 Diversifikasie 1.3.2 Standaardisasie 1.3.3 Versekering/Assuransie 1.3.4 Volledige Dominansie  1.3.5 Mutasie  (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 45 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 3 DBE/November 2012 NSS – Memorandum AFDELING B VRAAG 2: LANDBOUBESTUUR 2.1 Braaikuikenproduksie 2.1.1 VIER bemarkingselemente • Produk/Dienste • Prysvasstelling • Plasing/verspreiding van produk  • Promosie/advertering • Verbruikers  (4) 2.1.2 VIER aspekte van plaasbestuur • Beplanning • Koördinasie  • Besluitneming  • Beheer/Kontrole/monitering • Motivering • Marknavorsing/markopname (Enige 4) (4) 2.1.3 DRIE kenmerke van 'n suksesvolle entrepreneur Kreatiwiteit en innovering  Risiko-oriëntasie  Leierskap en goeie menseverhoudings Positiewe houding  Deursettingsvermoë Toewyding/Motivering Beloning/Markgedrewe Besluitneming (Enige 3) (3) 2.2 Besigheidsbeplanning 2.2.1 Vrae om te vra voordat 'n besigheid begin word • Is daar 'n mark vir die goedere of dienste wat jy wil lewer?Is die mark lewensvatbaar?Het jy verbruikers? • Het jy die vaardighede wat nodig is om die besigheid te bedryf? • Het jy die nodige hulpbronne (menslike/kapitaal/tyd of kan jy die hulpbronne bekom om 'n boerderybesigheid te begin? (Enige 2) (2) 2.2.2 Hoofitems van 'n goeie besigheidsplan • Naam van die besigheid/vennote/vennootskap • Opsomming van besigheidsplan/ strategie • Produksieplan • Bestuursplan plan • Verkoop en bemarkingsplan/ Tydsbestuurplan  • Finansiële plan • Redes vir die sukses van besigheid (Enige 4) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 4 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 2.2.3 Rede vir die insluiting van 'n besigheidsplan • Dit dui alle finansiële besonderhede aan m.a.w. hoeveel is nodig vir die besigheid, hoe gaan dit gespandeer word en die inkomste • Maak voorsiening vir moontlikhedewinste/terugbetalings/vlakke van moontlike risiko's • Lewensvatbaarheidbesonderhede van die besigheid se begroting oor ' n periode van tyd word aangedui (Enige 1) (2) 2.3 Bemarkingstelsel 2.3.1 Vrye bemarking Die smous verkoop direk aan die verbruiker (2) 2.3.2 TWEE Moontlike risiko's • Diefstal/veiligheidsredes • Wisselende pryse/vraag en aanbod • Bederfbaarheid • Gebrek aan vervoer • Gebrekkige mark • Weerstoestande • Regulatoriese veranderings • Kompetisie • Gesondheid van die smous (Enige 2) (2) 2.3.3 DRIE nadele van 'n vrye bemarkingstelsel • Uitbuiting deur verbruikers • Prys fluktuasie • Gebrek aan samewerking tussen produsente en verbruikers kan lei tot oorproduksie wat laer pryse tot gevolg het • Bemarkingskoste is hoog • Gekompliseerde sisteem om te bestuur • Benodig ekspert kennis/hooggespesialiseer  • Produsente bestee meer tyd aan bemarking • Verbruiker het minder bedingings mag • Produsent het hoër risiko • Baie kompeterend (Enige 3) (3) 2.4 Vraag en aanbod 2.4.1 R20,00 (1) 2.4.2 Motivering vir verhoogde aanbod van vrugte • Die hoeveelheid wat aangebied word sal toeneem van A(200) na B(400) • Die ewewigsprys sal afneem • Laer pryse weens 'n groter aanbod wat lei tot hoër vraag (3) 2.4.3 Verduidelik onelastisiteit van aanbod van landbouprodukte oor 'n kort periode • Produsente kan nie produksie baie vinnig laat toeneem nie • Selfs as die pryse toeneem weens biologiese/seisoenale aard • Produksie is afhanklik van tyd en gewasse moet ryp word (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 5 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 2.4.4 Prysstabilisering deur prosessering • Die produkte kan nie vir 'n onbepaalde tyd gestoor word nie • Die produsent veranderde (waarde-toegevoegde) produkte vir 'n hoër prys/produkte neem toe in waarde (hoër pryse) • Dit is nie beperk tot seisoene nie/geen beperkings nie • Meer inkomste vir die boer • Die mark vir die produk word vergroot • Produkte word meestal gepreserveer/langer raklewe • Minder produkte sal bederf wat die inkomste verder sal vergroot (Enige 3) (3) [35] VRAAG 3: PRODUKSIEFAKTORE EN BESTUUR 3.1 Kommersiële boerdery 3.1.1 Drie produksiefaktore in gevallestudie • Grond  • Kapitaal  • Bestuur • Arbeid  (Enige 3) (3) 3.1.2 Lewensduur Bates Korttermyn Bedryfskapitaal/vlottende (Betalings/spaargeld/gewasse/ groente/sonneblomme Medium termyn Roerende(Gereedskap/trekker/planter)  Lang termyn Vaste(Grond/plot/plaas) (3) 3.1.3 Kapitaal is duur of Rente of skaars – verhuringsooreenkoms/spaargeld/ eie geld/verhuring van toerusting  (2) 3.1.4 Skep van kapitaal • Deur eie besparings/ /Gewerk in motorindustrie  • Produseer groente/sonneblomproduksie  • Verhuur/verhuring van gereedskap/kontrakteur (Enige 2) (2) 3.2 Produksiefaktore 3.2.1 Produksiefaktor Bestuur – koördineer produksieaktiwiteite/bestuurstake/beplanning (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 6 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 3.2.2 Maniere om die produktiwiteit van grond te verbeter • Watervoorsiening/besproeiing • Aanwending van wetenskaplike metodes van produksie/poel van hulpbronne soos masjinerie/aankoop van kunsmisstowwe en chemikalieë vir onkruide en plae • Toepassing van inheemse kennisstelsels (organiese/biologiese boerderypraktyke) • Konsolidering van onekonomiese/klein plaaseenhede (Enige 2) (2) 3.2.3 Doeltreffende beplanning (a) Daaglikse beplanning moet gedoen word: • sodat elke werker presies weet wat van hom of haar verwag word vir ' n bepaalde dagmotiveer werkers • voorkom oorbelading en krisissituasies (2) (b) Doeltreffende meganisasie moet die volgende insluit: • die vervanging van arbeid met ' n kapitale belegging • voorsiening van meer tegnologie vir veeleisende werk • vinniger voltooiing van werk • meer groeigeleenthede vir werkers/tegnologiese vaardighede en kennis wat opgedoen word deur arbeiders (Enige 2) (2) 3.2.4 Strategieë wat toegepas kan word vir bewustheid van MIV/Vigs • Blootstelling van informasie/organiseer geselsprogramme/media • Onderneem MIV/Vigs-bewustheidwerkwinkels en opleiding • Skep toegang tot behandeling vir seksueel oordraagbare siektes • Toegang tot antiretrovirale medikasie/laat toets deur regeringsprogramme • Toegang tot kondome (Enige 2) (2) 3.3 Rekordhouding 3.3.1 Finansiële state Balansstaat/bate en laste register (1) 3.3.2 Doel van finansiële staat Dit gee 'n opsomming van finansiële stand/likiditeit van plaas op 'n bepaalde tydstip/bepaalde datum of tyd (2) 3.3.3 Definisie van netto waarde • Die waarde wat oorbly as al die skulde afgetrek word van die totale bates op die plaas op 'n bepaalde tyd OF • Die verskil tussen die waarde van jou bates en die waarde van jou laste (2) 3.3.4 Nettowaarde-berekening 187 300 – 96 600 = 90 700 (2) 3.3.5 Onderskeid tussen 'n lening en 'n toelaag • Lening: Verkry van n finansiële instansie en is terugbetaalbaar (met rente) • Toelaag: gelde wat gratis voorsien word deur skenkers nie terugbetaalbaar (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 7 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 3.4 Grafieke van produksie-uitset 3.4.1 Die naam van die plaas wat verteenwoordig word deur grafiek B • Die plaas Polani • En rede: Die plaas wys 'n toename in produksie weens goeie veebestuurspraktyke/laat nie oorbeweiding toe nie/hou nie te veel diere aan vir die grond nie (2) 3.4.2 TWEE moontlike oorsake vir die daling in produksie-uitset • Oorbeweiding/vertrapping/Oorbenutting van natuurlike hulpbronne  • Gronderosie is sigbaar /Vrugbare bogrond is verwyder  • Grondagteruitgang het plaasgevind weens oorbenutting (Enige 2) (2) [35] VRAAG 4: BASIESE LANDBOUGENETIKA 4.1 Geneties gemodifiseerde voedsel 4.1.1 Responskoers (%) = 40/60 x 100 = 66,67% of 66.7% of 67% (2) 4.1.2 (a) Stelling 2 (1) (b) Stelling 1 (1) 4.1.3 Opsomming van resultate van opname • Kennis oor GG-voedsel/In stelling 1 het die meerderheid nee geantwoord of 35 het nee geantwoord en 5 ja • Gevare oor GG-voedsel/In stelling 2 het die meerderheid ja geantwoord/is vir/hou van GG-voedsel (2) 4.1.4 TWEE voordele van GG-voedsel • Hoër opbrengste • Beperk die noodsaaklikheid vir chemiese bespuiting/onkruiddoders insekdoders • Weerstandbiedend teen uiterste toestande (koue, droogte)  • Langer raklewe (2) • Beter geur, kleur, tekstuur en voedingswaarde (Enige 2) 4.2 Kruising van rasegte diere 4.2.1 • 24 swart : 8 bruin  OF • 3 swart : 1 bruin OF 75% swart : 25%bruin (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 8 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 4.2.2  Ouers B b  B BB Bb  b Bb bb Een punt vir punnetsquire Een punt vir beide die genotipes van die ouers Een punt vir die korrekte nageslag (3) 4.2.3 3: 1 OF 3 swart : 1 bruin OF 75% : 25% (2) 4.3 Variasie & Seleksie 4.3.1 Natuurlike seleksie (1) 4.3.2 Belangrike gebruike van variasie in teling • Verbetering van bestaande rasse/kultivars/seleksie van ouers • Ontwikkeling/bekendstelling van nuwe rasse/kultivars (2) • Verantwoordelik vir evolusie 4.3.3 Invloed van oorerflikheid van kenmerke • Hoe hoër die oorerflikheid van n eienskaphoe gouer die verbetering In die teelprogram (2) 4.3.4 Hoe om indekswaardes te gebruik • Individue met waardes bokant 100 sal geselekteer word hulle is (2) beter as die gemiddeld  4.4 Kloning 4.4.1 Redes vir die verwydering van die 2de kern • Slegs die eiersel word benodig sonder die kern en geen chromosome (DNS) is nodig OF • Die skenkerkern sal ingesluit word en slegs een selkern kan voortbestaan in die sel (2) 4.4.2 Tipe seldeling Mitose (1) 4.4.3 Redes waarom Dolly nie ander kenmerke vertoon nie • Die kern met die DNS/gene/chromosome van die tweede skenkerskaap • is verwyder (2) 4.4.4 TWEE voordele van kloning in die landbou-veebedryf • Verbeter die ontwikkeling in teling • Meer volhoubare voedselproduksie (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Landbouwetenskappe/V2 9 DBE/November 2012 NSS – Memorandum 4.5 Leeubekkieplante 4.5.1 Tipe dominansie Onvolledige dominansie (1) 4.5.2 Genotipes verteenwoordig deur: A - FR FR  B - FR FW C - FW FW (3) 4.5.3 Fenotipiese verhouding van die F 2 -generasie • 1 : 2 : 1 OF 25% : 50% : 25% OF 1 rooi : 2 pienk : 1 wit • (2) [35] TOTAAL AFDELING B: 105 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou