Economics Grade 11 P2 Eastern Cape November 2013 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 11 NOVEMBER 2013 EKONOMIE V2 PUNTE: 150 TYD: 1½ uur Hierdie vraestel bestaan uit 9 bladsye.

Downloaded from hlayiso.com 2 EKONOMIE V2 (NOVEMBER 2013) INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae as volg: AFDELING A: VERPLIGTEND. AFDELING B: Beantwoord enige TWEE vrae in die ANTWOORDEBOEK. AFDELING C: Beantwoord enige EEN vraag in die ANTWOORDEBOEK. 2. Skryf die vraagnommer boaan elke vraag. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik word. 4. Lees die vrae sorgvuldig en begin elke vraag op ʼn NUWE bladsy. 5. Laat 2–3 reëls tussen onderafdelings van vrae. 6. Beantwoord vrae in volsinne en maak seker dat die uitleg en inhoud van jou antwoord voldoen aan die kognitiewe vlakke van die vraag. 7. Skryf netjies en leesbaar. 8. Slegs die vereiste aantal vrae sal nagesien word in die volgorde waarin dit in die ANTWOORDEBOEK verskyn.

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2013) EKONOMIE V2 3 AFDELING A (Verpligtend) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde vir die volgende vrae gegee. Kies die mees korrekte antwoord en skryf slegs die letter (A, B of C) langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.1.1–1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.1.1 Die bevrediging wat ons verkry uit die verbruik van ʼn goed of diens staan as ... bekend. A skaarsheid B nut C utils (2) 1.1.2 ʼn Toename in die prys van een produk lei tot ʼn toename in die vraag na ʼn ander produk, beteken dat hierdie twee produkte … goedere is. A komplementêre B noodsaaklike C substitusie (2) 1.1.3 ʼn Marksituasie wat deur ʼn paar groot ondernemings oorheers word, staan as … bekend. A monopolistiese mededinging B ʼn monopolie C ʼn oligopolie (2) 1.1.4 As pryse uitgedruk word in vergelyking tot ander goedere, staan dit bekend as ... pryse. A relatiewe B nominale C absolute (2) 1.1.5 Die wet van dalende ... staaf dat as meer en meer veranderlike insette by ʼn vaste inset bygevoeg word, sal die opbrengs van die veranderlike inset afneem. A nut B opbrengs C produktiwiteit (2) 1.1.6 Die proses van interaksie tussen die lande van die wêreld wat hul ekonomieë nader aan mekaar bring, word … genoem. A globalisasie B industrialisasie C behouering (2)

Downloaded from hlayiso.com 4 EKONOMIE V2 (NOVEMBER 2013) 1.1.7 Hierdie is ondernemings wat goedere en dienste produseer en versprei in meer as een land, gewoonlik regoor die wêreld: A Binnelandse ondernemings B Multi-nasionale ondernemings C Nasionale ondernemings (2) 1.1.8 Die totstandbringing van die ... Skerpioene deur die regering maak voorsiening vir die vervolging van enige organisasie wat die omgewings- wette van Suid-Afrika oortree. A Geel B Rooi C Groen (2) (8 x 2) (16) 1.2 Kies ʼn omskrywing uit KOLOM B wat by ʼn begrip in KOLOM A pas. Skryf slegs die korrekte letter (A–H) langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.2.1–1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Pryselastisiteit van A TVK + TVK aanbod 1.2.2 Mark B Wanneer eenheidskoste afneem en hoeveelheid toeneem 1.2.3 Monopolie mark C Het te make met basiese dienslewering 1.2.4 Totale Koste D Slegs een verskaffer van ʼn unieke produk 1.2.5 Handels-liberalisasie E Meet gevoeligheid van aanbod vir prysveranderinge 1.2.6 Volmaak onelastiese F Vrye beweging van goedere en dienste aanbod tussen lande 1.2.7 Skaalvoordele G Kommunikasie tussen kopers en verkopers van goedere en dienste 1.2.8 HOP H Verandering in prys het geen uitwerking op aanbod nie (8 x 1) (8)

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2013) EKONOMIE V2 5 1.3 Toon aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs WAAR of ONWAAR langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.3.1–1.3.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 Kruiselingse elastisiteit van vraag meet die reaksie van die hoeveelheid aangevra, van ʼn spesifieke goed, teen die prys van ʼn verwante goed. 1.3.2 Faktormark is ʼn mark vir die koop en verkoop van goedere en dienste. 1.3.3 Multi-nasionale ondernemings mag plaaslike maatskappye uit besigheid dryf, as gevolg van hulle massiewe skaalvoordele. Voltooi die ontbrekende woord/e in die volgende sinne. Skryf slegs die woord/e langs die ooreenstemmende vraagnommer (1.3.4–1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.4 Die geleidelike toename in die globale temperatuur van die aarde se oppervlakte, as gevolg van die kweekhuis-effek, staan as ... bekend. 1.3.5 Die verandering in totale inkome wanneer ʼn addisionele eenheid van ʼn produk verkoop word, word … genoem. 1.3.6 Die koste van die produksiefaktore en ander insette gebruik in die produksieproses, staan as ... bekend. (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30

Downloaded from hlayiso.com 6 EKONOMIE V2 (NOVEMBER 2013) AFDELING B (BEANTWOORD ENIGE TWEE VRAE UIT HIERDIE AFDELING.) VRAAG 2 [40 punte] Beantwoord die volgende vrae dienooreenkomstig. 2.1 Noem enige TWEE voorbeelde van ‘komplementêre goedere’. (2 x 2) (4) 2.2 DATA RESPONS Bestudeer die onderstaande grafiek en beantwoorde die vrae wat volg. V P1 P2 V H1 H2 2.2.1 Watter soort elastisiteit van vraag word in bostaande grafiek voorgestel? (2) 2.2.2 Verduidelik kortliks hierdie soort elastisiteit van vraag wat in die grafiek voorgestel word. (6) 2.2.3 Gee ʼn voorbeeld van ʼn produk met dieselfde soort elastisiteit van vraag, soos voorgestel in bostaande grafiek. (2) 2.3 DATA RESPONS Bestudeer die gegewe tabel en beantwoord die vrae wat volg. Aantal appels Totale nut Marginale nut 1 10 10 2 A 8 3 23 5 4 25 2 5 26 1 6 24 B 2.3.1 Bereken A en B in bostaande tabel. (4) 2.3.2 Definieer die begrip ‘marginale nut’. (2) 2.3.3 Teken ʼn marginale nut kurwe deur data in gegewe tabel te gebruik. (4) 2.4 Verduidelik die begrip ‘kruiselingse elastisiteit van vraag’ kortliks. (8) 2.5 Verduidelik die begrip ‘omgewings agteruitgang/degenerasie’ kortliks. (8) [40]

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2013) EKONOMIE V2 7 VRAAG 3 [40 punte] Beantwoord die volgende vrae dienooreenkomstig. 3.1 Noem enige TWEE soorte onvolmaakte markte. (2 x 2) (4) 3.2 DATA RESPONS Bestudeer die onderstaande stelling en beantwoord die vrae wat volg. Die onvolmaakte mark word gekenmerk deur ʼn gebrek aan mededinging en oormatige markkrag. 3.2.1 Gee ʼn voorbeeld van ʼn onderneming in ʼn ‘monopolie mark’ in Suid-Afrika. (2) 3.2.2 Verduidelik kortliks hoe pryse vasgestel word onder toestande van ʼn onvolmaakte mark. (2) 3.2.3 Noem DRIE kenmerke van onvolmaakte markte. (6) 3.3 DATA RESPONS Bestudeer die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. GROEN ENERGIE Die Gautengse Departement van Infrastruktuurontwikkeling toon belangstelling in die ondersoek na volhoubare alternatiewe vir energie opwekking en infrastruktuur, veral in openbare geboue soos skole en hospitale. Onder die departement se vlagskip groen projekte is ʼn projek om steenkool- en dieselaangedrewe hospitaal-warmwaterstelsels geleidelik te vervang met stelsels wat deur natuurlike gas aangedryf word, ten einde besoedeling te verminder. [Vryelik vertaal en aangepas uit: Mail&Guardian, 12 Februarie 2013] 3.3.1 Wat, volgens die uittreksel, is die TWEE energiebronne wat in openbare hospitale gebruik word? (4) 3.3.2 Wat is die voordeel van die gebruik van natuurlike gas? (2) 3.3.3 Noem TWEE metodes wat aangewend kan word om die omgewing te beskerm. (4) 3.4 Verduidelik ‘prysvasstelling’ in volmaakte markte kortliks. (8) 3.5 Bespreek enige TWEE kenmerke van ʼn volmaakte mark. (8) [40]

Downloaded from hlayiso.com 8 EKONOMIE V2 (NOVEMBER 2013) VRAAG 4 [40 punte] Beantwoord die volgende vrae dienooreenkomstig. 4.1 Noem enige TWEE oorsake van globalisasie. (2 x 2) (4) 4.2 DATA RESPONSE Bestudeer die onderstaande tabel en beantwoord die vrae wat volg. Vaste Veranderlike Totale Koste Gemiddelde Hoeveelheid Koste Koste (R) (R) Totale Koste (R) (R) 1 10 4 14 14 2 10 6 16 8 3 10 10 A 4 10 16 26 B 4.2.1 Bereken A en B in bogenoemde tabel. (4) 4.2.2 Onderskei tussen ‘Vaste Koste’ en ‘Veranderlike Koste’. (4) 4.2.3 Definieer die begrip ‘Marginale Koste’. (2) 4.3 DATA RESPONS Bestudeer die onderstaande uittreksel en beantwoord die vrae wat volg. KORTTERMYN EN LANGTERMYN Die korttermyn of die langtermyn is nie ʼn definitiewe periode van tyd nie. Dit kan verskillend wees vir verskillende besighede. Dit beteken net ʼn periode van tyd wat enige lengte kan wees. [Aangepas uit: Fokus] 4.3.1 Onderskei tussen ‘korttermyn’ en ‘langtermyn’. (6) 4.3.2 Definieer die begrip ‘gemiddelde inkome’. (2) 4.3.3 Gee die formule om ‘totale inkome’ (TI) te bereken. (2) 4.4 Onderskei tussen enige TWEE soorte wins. (8) 4.5 Onderskei tussen die begrippe ‘absolute voordeel’ en ‘vergelykende voordeel’. (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80

Downloaded from hlayiso.com (NOVEMBER 2013) EKONOMIE V2 9 AFDELING C (BEANTWOORD ENIGE EEN VRAAG UIT HIERDIE AFDELING.) PUNTETOEKENNING VIR OPSTELTIPE-VRAE STRUKTUUR VAN OPSTEL Puntetoekenning Inleiding Maks. 3 Inhoud  Hoofdeel: Byvoorbeeld bespreek/verduidelik/ Maks. 20 gedetailleerde opstel/ontleed/evalueer  Addisionele gedeelte: Byvoorbeeld teken ʼn grafiek of Maks. 10 diagram/verwys/dui aan Slot Maks. 2 Interpretasie Maks. 5 TOTAAL 40 VRAAG 5 OPSTELTIPE-VRAAG Verduidelik ten volle die faktore wat die pryselastisiteit van vraag bepaal. As toevoeging, verwys na die verskillende soorte pryselastisiteit van vraag. [40] VRAAG 6 OPSTELTIPE-VRAAG Verduidelik ten volle die uitwerking/gevolge van globalisasie. As toevoeging, verduidelik die ‘noord-suid verdeel’ kortliks. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150