Economics Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 EKONOMIE V1 FEBRUARIE/MAART 2016 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 11 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 2 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDEBOEK: AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae. AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Beantwoord slegs die vereiste getal vrae. Addisionele antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 4. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord neer. 5. Lees die vrae aandagtig deur. 6. Begin ELKE vraag op 'n NUWE bladsy. 7. Laat 2–3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 8. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde aan die kognitiewe vereistes van die vrae voldoen. 9. Gebruik slegs blou of swart ink. 10. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 3 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 20 MINUTE 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–C) langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.9 C. 1.1.1 'n Maatreël wat gebruik word om die ekonomiese voorspoed van 'n land aan te dui, word die … genoem. A bruto binnelandse inkome B per capita nasionale inkome C netto nasionale inkome 1.1.2 Eksogene faktore soos … kan skommelinge in die vlak van ekonomiese aktiwiteite veroorsaak. A weerpatrone B onbuigsaamheid van markte C vraagpatrone 1.1.3 'n Voorbeeld van 'n positiewe eksternaliteit is … A onderwys. B besoedeling. C die rook van tabak. 1.1.4 Watter EEN van die volgende kan 'n tekort op die betalingsbalans veroorsaak? A Inwaartse buitelandse beleggings B 'n Toename in buitelandse valutareserwes C 'n Afname in mineraaluitvoere 1.1.5 Wanneer die regering meer as 50% van die aandele van 'n staatsonderneming verkoop, word dit … genoem. A privatisering B nasionalisering C vryhandel 1.1.6 Die Noord-Suid-verdeling beklemtoon die ekonomiese … wat tussen die ontwikkelde en ontwikkelende lande bestaan. A ooreenkomste B programme C verskille Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 4 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS 1.1.7 Die nywerheidsontwikkelingsbeleid wat die bevordering van langtermyn-nywerheidsontwikkeling ten doel het, word … genoem. A die Nywerheidsbeleid-aksieplan B Spesiale Ekonomiese Sones C Ruimtelike-ontwikkelingsinisiatiewe 1.1.8 Die hoofdoelwit van die Vaardigheidsondersteuningsprogram is om … A owerheidsbesteding te verminder. B groter belegging in opleiding aan te moedig. C vyf miljoen huise te bou. (8 x 2) (16) 1.2 Kies 'n beskrywing uit KOLOM B wat by die item in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–I) langs die vraagnommer (1.2.1–1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Bruto binnelandse produk A gebruik rentekoerse om die vlak van besteding te beïnvloed 1.2.2 Piek B gee aan lidlande die geleentheid 1.2.3 Monetêre beleid om finansiële ondersteuning van die IMF te verkry 1.2.4 Produksieprysindeks C wette en regulasies wat 1.2.5 Spesiale Trekkingsregte vervaardigingswerksaamhede verbeter 1.2.6 BRICS D assesseer die prestasie van die 1.2.7 Nywerheidsbeleid ekonomie 1.2.8 Ekonomiese aanwyser E die totale waarde van alle finale goedere en dienste wat in 'n gegewe jaar binne die grense van 'n land geproduseer word F die gewigtoekenning van binnelands vervaardigde uitsette G die boonste draaipunt van die sakesiklus H produksie wat deur permanente inwoners gelewer word I 'n handelsooreenkoms tussen 'n groep opkomende markte (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 5 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS 1.3 Gee EEN term vir elk van die volgende beskrywings. Skryf slegs die term langs die vraagnommer (1.3.1–1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 Die proses waardeur die lewenstandaard van mense in 'n land verbeter 1.3.2 Die handelsbeleid waarvolgens die land die plaaslike produksie van goedere aanmoedig eerder as om die goedere in te voer 1.3.3 Wanneer owerhede doelbewus die waarde van 'n geldeenheid verhoog 1.3.4 Die draaipunt in die sakesiklus waar die vlak van ekonomiese aktiwiteite op sy laagste is 1.3.5 'n Land se rekord van transaksies met die res van die wêreld vir 'n ruk lank 1.3.6 Geld wat die ekonomiese kringloop binnevloei (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 6 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 30 MINUTE 2.1 Beantwoord die volgende vrae. 2.1.1 Noem TWEE instrumente van fiskale beleid. (2 x 1) (2) 2.1.2 Hoe kan die appresiasie van die rand die uitvoere van goedere en dienste beïnvloed? (1 x 2) (2) 2.2 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. DIE VERMENIGVULDIGEREFFEK Die regering van Valspar het besluit om vanjaar die nasionale padnetwerk met R200 miljoen uit te brei. Die tendens van huishoudings is om 20 persent van hul inkomste te spaar. 2.2.1 Watter persentasie van hul inkomste bestee huishoudings? (2) 2.2.2 Verduidelik die term vermenigvuldiger. (2) 2.2.3 Watter uitwerking sal 'n styging in belasting op die vermenigvuldiger hê? (2) 2.2.4 Bereken die grootte van die vermenigvuldiger. Toon ALLE berekeninge. (4) 2.3 Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg. DIT IS TYD OM DIE HERSTEL TE VERSNEL Dit sê dat die Hoe weet herstel besig hulle dit? is om te verlangsaam. EKONOMIE [Bron: Sheneman, Tribune Media Services] 2.3.1 Watter boodskap word in die spotprent hierbo uitgebeeld? (2) 2.3.2 Gee 'n rede vir die huidige stand van die ekonomie. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 7 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS 2.3.3 Watter hoof ekonomiese aanwyser word gebruik om die stand van die Suid-Afrikaanse ekonomie te bepaal? (2) 2.3.4 Hoe kan die regering die herstel van die ekonomie versnel? (4) 2.4 Onderskei tussen reële vloeie en geldvloeie in die ekonomiesekringloop- model. (2 x 4) (8) 2.5 Hoe kan die Reserwebank, na jou mening, die tekort op die betalingsbalans verminder? (4 x 2) (8) [40] VRAAG 3: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 3.1 Beantwoord die volgende vrae. 3.1.1 Noem TWEE aanwysers wat verwant is aan buitelandse handel. (2 x 1) (2) 3.1.2 Wat is die uitwerking van stygende investeringsbesteding op die ekonomie? (1 x 2) (2) 3.2 Bestudeer die tabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. LEWENSVERWAGTINGSNEIGINGS IN SUID-AFRIKA LEWENSVERWAGTING LEWENSVERWAGTING JAAR BY GEBOORTE BY GEBOORTE SONDER MIV MET MIV 2002 64,2 53,4 2005 65,5 52,1 2008 66,3 56,0 2011 67,1 58,7 2014 67,9 61,2 [Bron: www.statssa.gov.za] 3.2.1 Watter jaar, volgens die tabel hierbo, dui die hoogste lewensverwagting sonder MIV aan? (1) 3.2.2 Watter instansie is verantwoordelik vir die publikasie van lewensverwagtingsneigings in Suid-Afrika? (1) 3.2.3 Verduidelik die term lewensverwagting. (2) 3.2.4 Watter uitwerking sal MIV/Vigs op produktiwiteitsvlakke hê? (2) 3.2.5 Wat het, na jou mening, die verbetering in lewensverwagting van 53,4 jaar tot 61,2 jaar veroorsaak? (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 8 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS 3.3 Bestudeer die uittreksel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. ONS TOEKOMS: LAAT DIT WERK – NOP 2030 Die NOP beoog om teen 2030 armoede uit te wis en ongelykheid te verminder. Suid-Afrika kan hierdie doelwitte bereik deur die werkvermoë van sy mense te benut, 'n inklusiewe ekonomie uit te bou, bekwaamheid uit te bou, die kapasiteit van die staat te verbeter en leierskap en vennootskappe dwarsdeur die samelewing aan te moedig. [Bron: www.nda.org.za] 3.3.1 Waarvoor staan die afkorting NOP? (2) 3.3.2 Wat word met 'n inklusiewe ekonomie bedoel? (2) 3.3.3 Gee 'n rede waarom dit belangrik is om armoede uit te wis en ongelykheid in Suid-Afrika te verminder. (2) 3.3.4 Watter uitwerking het die Uitgebreide Openbare Werke-program op jou plaaslike gemeenskap? (2 x 2) (4) 3.4 Bespreek kortliks indiensneming as 'n ekonomiese aanwyser. (4 x 2) (8) 3.5 Hoe sal die nuut afgebakende spesiale ekonomiese sones (SES'e) streeksontwikkeling in Suid-Afrika bevoordeel? (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 9 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS VRAAG 4: MAKRO-EKONOMIE EN EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 30 MINUTE 4.1 Beantwoord die volgende vrae. 4.1.1 Noem TWEE items in die finansiële rekening van die betalingsbalans. (2 x 1) (2) 4.1.2 Watter uitwerking het inflasie op die armes? (1 x 2) (2) 4.2 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. WISSELKOERSE MARK VIR VS-DOLLAR V A2 A A1 Wisselkoers R12 E2 R11 E R/VS$ R10 EE E1 A2 A A1 V 0 30 40 50 Miljoene Hoeveelheid dollar 4.2.1 Watter aanbodkurwe dui 'n afname in die aanbod van dollar aan? (1) 4.2.2 Watter tipe wisselkoersstelsel word tans in Suid-Afrika gebruik? (1) 4.2.3 Verduidelik die term wisselkoers. (2) 4.2.4 Noem EEN faktor wat tot 'n toename in die aanbod van dollar kon gelei het. (2) 4.2.5 Gebruik die grafiek hierbo om die uitwerking van die toename in die aanbod van VS-dollar op die R/VS$-wisselkoers te verduidelik. (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 10 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS 4.3 Bestudeer die tabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. OPENBARESEKTOR-BEGROTINGSRAAMWERK R BILJOEN HERSIEN MEDIUMTERMYNBERAMINGS (MTBR) 2012/2013 2013/2014 2014/2015 2015/2016 Inkomste 830 904 1 005 1 118 Persentasie van BBP 27% 27% 27,8% 28% Uitgawes 972 1 058 1 149 1 239 Persentasie van BBP 32% 32% 31% 31% Surplus/Tekort –142 –153 –143 –12 Persentasie van BBP –4% –4% –4% A Bruto binnelandse produk 2 995 3 301 3 622 3 997 [Aangepas uit Die Nasionale Tesourie: Begrotingsoorsig] 4.3.1 Waarvoor staan die afkorting MTBR? (2) 4.3.2 Wat is die internasionale norm vir begrotingstekorte as 'n persentasie van die BBP? (2) 4.3.3 Bereken die begrotingstekort as 'n persentasie van die BBP (A). (2) 4.3.4 Wat kan die owerheid, na jou mening, doen om die begrotingstekort te laat verminder? (4) 4.4 Verduidelik hoe die amplitude en tendenslyn in die vooruitskatting van sakesiklusse gebruik kan word. (2 x 4) (8) 4.5 Hoe kan belasting gebruik word om indiensneming in Suid-Afrika te stimuleer? (4 x 2) (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 11 DBE/Feb.–Mrt. 2016 NSS AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: PUNTE- STRUKTUUR VAN OPSTEL TOEKENNING Inleiding Maks. 2 Liggaam Hoofgedeelte: Bespreek in besonderhede/Diepgaande bespreking/ Maks. 26 Ondersoek/Bespreek krities/Ontleed (Analiseer)/Vergelyk/Evalueer/ Onderskei/Verduidelik/Assesseer/Debatteer Addisionele gedeelte: Gee eie mening/Bespreek krities/Evalueer/ Maks. 10 Evalueer krities/Teken 'n grafiek en verduidelik/Gebruik die gegewe grafiek en verduidelik/Voltooi die gegewe grafiek/Bereken/Lei af/Vergelyk/ Verduidelik/Onderskei/Interpreteer/Debatteer kortliks/Hoe?/Stel voor Slot Enige hoërorde-slot behoort die volgende in te sluit: Maks. 2 • 'n Kort samevatting van dit wat bespreek is, sonder die herhaling van enige feite wat reeds genoem is • Enige opinie of waarde-oordeel oor die feite wat bespreek is • Addisionele ondersteunende inligting wat die bespreking/ontleding versterk • 'n Teenstrydige sienswyse met motivering, indien gevra • Aanbevelings TOTAAL 40 VRAAG 5: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 40 MINUTE Om internasionaal mededingend te wees, is dit noodsaaklik dat 'n land geskikte handelsbeleidsrigtings gereed moet hê. Hulle moet hul nywerhede uitbrei indien hulle 'n verbetering in die lewenstandaard wil hê. • Bespreek die argumente ten gunste van beskerming in besonderhede. (26 punte) • Hoe kan die owerheid, na jou mening, subsidies gebruik om te verseker dat plaaslike nywerhede teen onregverdige buitelandse mededinging beskerm word? (10 punte) [40] VRAAG 6: EKONOMIESE STREWES 40 PUNTE – 40 MINUTE Internasionaal word die vernaamste instrumente waarop groei- en ontwikkelingsbeleidsrigtings gebaseer word, vraag- en aanbodkantbenaderings genoem. Die aanbodkantbenadering fokus meer op mikro-ekonomiese doelwitte. • Ondersoek in besonderhede (sonder die gebruik van 'n grafiek) die aanbodkantbenadering ten opsigte van Suid-Afrika se pogings om ekonomiese groei en ontwikkeling te bevorder. (26 punte) • Was HOP en GEAR, na jou mening, suksesvol as groei- en ontwikkelingsbeleidsrigtings? (10 punte) [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou