Economics Grade 10 P1 National Exemplar 2012 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 EKONOMIE V1 MODEL 2012 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 12 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 2 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord VIER vrae soos volg in die ANTWOORDEBOEK: • AFDELING A: VERPLIGTEND. • AFDELING B: Beantwoord TWEE van die drie vrae. • AFDELING C: Beantwoord EEN van die twee vrae. 2. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 3. Skryf die vraagnommer boaan elke antwoord neer. 4. Lees die vrae aandagtig deur. 5. Begin ELKE vraag op 'n NUWE bladsy. 6. Laat 2–3 reëls tussen onderafdelings van vrae oop. 7. Beantwoord die vrae in volsinne en maak seker dat die formaat, inhoud en konteks van jou antwoorde ooreenstem met die kognitiewe vereistes van die vrae. 8. Beantwoord slegs die vereiste getal vrae. Oortollige antwoorde sal NIE nagesien word NIE. 9. Gebruik slegs swart of blou ink. 10. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 11. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 3 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 30 PUNTE – 15 MINUTE 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–C) langs die vraagnommer (1.1.1–1.1.8) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.9 C. 1.1.1 Die vertakking van ekonomie wat op die gedrag van die ekonomie in sy geheel fokus, staan as … ekonomie bekend. A mikro- B ontwikkelings- C makro- 1.1.2 Wanneer ons onvoldoende hulpbronne het om in ons behoeftes en begeertes te voorsien, bestaan … A arbeid. B skaarsheid. C kapitaal. 1.1.3 Die totale waarde van alle finale goedere en dienste wat binne die grense van 'n land vir 'n sekere tydperk geproduseer word, staan as die … bekend. A Bruto Binnelandse Produk B Bruto Binnelandse Besteding C Bruto Nasionale Inkome 1.1.4 Die aankoop van 'n skooltas eerder as 'n fliekkaartjie dui op die ekonomiese beginsel van … A ruil. B geleentheidskoste. C besparing. 1.1.5 Die eerste inheemse mense in Suid-Afrika was die … A Xhosas. B Zoeloes. C San. 1.1.6 Suid-Afrika was 'n … van Engeland vir omtrent 150 jaar. A provinsie B kolonie C dorpie Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 4 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model 1.1.7 'n Transaksie wat nie by 'n kitsbank gedoen kan word nie, is … A muntdeposito's. B onttrekkings. C die betaling van rekeninge. 1.1.8 Suid-Afrika se ekonomiese ontwikkeling het begin by … A mynbou. B visserye. C kommersiële landbou. (8 x 2) (16) 1.2 Kies 'n beskrywing uit KOLOM B om by 'n item in KOLOM A te pas. Skryf slegs die letter (A–I) langs die vraagnommer (1.2.1–1.2.8) in die ANTWOORDEBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.2.1 Investering A word gewoonlik deur die verbruikers van hierdie goedere 1.2.2 Publieke goedere en dienste betaal 1.2.3 LBS B beskerm die belange van werkers 1.2.4 Onderwys C die ekonomiese term vir besteding op kapitaalgoedere 1.2.5 Verstedeliking D die grootste bestedingsitem in die 1.2.6 Spesialisasie begroting van Suid-Afrika 1.2.7 Vakbonde E direkte belasting 1.2.8 Wettige F geld wat mense deur die wet betaalmiddel verplig word om te aanvaar G 'n groeiende aantal mense trek na stede en dorpe toe H in die produksie van goedere, herhaal elke werker slegs een handeling I kollektiewe verbruik en besit deur gemeenskappe (8 x 1) (8) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 5 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model 1.3 Kies die korrekte woord uit dié wat tussen hakies gegee word. Skryf slegs die woord langs die vraagnommer (1.3.1–1.3.6) in die ANTWOORDEBOEK neer. 1.3.1 Ekonomies kwesbare mense word altyd bevoordeel gedurende die (uitbreidings-/inkrimpings-) fase van die sakesiklus. 1.3.2 Meel wat in die produksie van brood gebruik word, is (finale/ intermediêre) goedere. 1.3.3 Algemene prysstygings staan bekend as (inflasie/deflasie). 1.3.4 'n Ander term vir 'n werksmag is (arbeidsmag/ondernemers). 1.3.5 Die (Franse/Industriële) Rewolusie het in Engeland begin. 1.3.6 Die sentrale bank in Suid-Afrika word die (Federale/Reserwe-) Bank genoem. (6 x 1) (6) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 6 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model AFDELING B Beantwoord enige TWEE van die drie vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. VRAAG 2: MAKRO-EKONOMIE 40 PUNTE – 25 MINUTE 2.1 Identifiseer die VIER produksiefaktore. (4 x 1) (4) 2.2 Bestudeer die illustrasie hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 2.2.1 Dui die illustrasie hierbo op die proses van verbruik of produksie? (2) 2.2.2 Gee 'n voorbeeld van duursame goedere in die illustrasie hierbo. (1) 2.2.3 Sou die besteding op duursame goedere hierbo geklassifiseer word as owerheidsbesteding of huishoudelike verbruiksbesteding? (1) 2.2.4 Onderskei tussen onmiddellike (direkte) verbruik en uitgestelde (indirekte) verbruik en gee 'n voorbeeld van elk. (2 x 3) (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 7 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model 2.3 Bestudeer die gevallestudie hieronder en beantwoord die vrae wat volg. MR PRICE SE PRESTASIE Kaapstad: In 2011 het Mr Price vir die eerste keer in vyf jaar 'n laer rekenkundige wins aangekondig. Groei in verkope het met 15% gestyg tot R2,6 biljoen vir die jaar geëindig 31 Maart 2011. 'Dis maklik om die blaam op kleiner verbruiksbesteding te plaas. Ons voorrade van sekere luukse items vir Mr Price se Naweekverkope was eenvoudig te hoog en ons moes ons pryse en winsgrense sny.' Moeilike handelsomstandighede het ook 'n uitwerking op die besigheid se resultate gehad, net soos hierdie toestande ander kleinhandelaars se sake beïnvloed het. Die afdeling wat die meeste geraak is deur moeilike handelsomstandighede, was die groep se juwelierswarereeks, en die groep beplan nie om hierdie afdeling verder uit te brei nie. [Aangepas uit: Sakeburger, 5 Julie 2010] 2.3.1 Waarna verwys rekeningkundige wins? (2) 2.3.2 Hoekom het Mr Price lae winste ondervind? (2 x 2) (4) 2.3.3 Hoekom, dink jy, was die verkope van juweliersware by Mr Price die meeste beïnvloed deur moeilike handelsomstandighede? (2 (4) x 2) 2.4 Verduidelik die kenmerke waarvolgens markte geklassifiseer kan word. (2 x 4) (8) 2.5 Tabuleer die verskille tussen vrye goedere en ekonomiese goedere. (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 8 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model VRAAG 3: EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 25 MINUTE 3.1 Gee VIER voorbeelde van kommoditeitsgeld. (4 x 1) (4) 3.2 Bestudeer die tabel hieronder en beantwoord die vrae wat volg. SAMESTELLING VAN DIE SUID-AFRIKAANSE BBP 1912–2011 [% van BBP] SEKTOR 1912 1940 1981 1994 2003 2005 2011 Primêr 48,8 32,7 A 11,8 10,8 10,2 11,8 Landbou, bosbou 21,3 12,1 7,1 4,6 3,4 2,8 2,4 en visserye Mynbou 27,5 20,6 16,0 7,2 7,4 7,4 9,4 Sekondêr 5,8 11,6 31,1 27,7 24,3 23,4 21,0 Tersiêr 45,4 55,7 45,8 60,5 64,9 66,4 67,2 [Bron: SARB Kwartaalblad, September 2012] 3.2.1 Definieer die sekondêre sektor. (2) 3.2.2 Bereken die waarde van die primêre sektor se bydrae (A) in 1981. (2) 3.2.3 Beskryf kortliks die neiging met betrekking tot die bydrae van die verskillende sektore tot die BBP van 1912 tot 2011. (6) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 9 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model 3.3 Bestudeer die grafiek hieronder en beantwoord die vrae wat volg. BEVOLKINGSYFERS VAN SUID-AFRIKA Bevolking/Miljoen 54 53,5 53 52,5 52 51,5 51 50,5 50 2010 2015 2020 2025 2030 2035 2040 Jaar [Bron: Geniet Ekonomie, 2011] 3.3.1 Wat is die hoofmetode wat gebruik word om 'n bevolking te tel? (2) 3.3.2 Noem 'n faktor wat die bevolkingsgroeikoers van 'n land beïnvloed. (1) 3.3.3 Beskryf die neiging wat deur die grafiek geïllustreer word. (3) 3.3.4 In watter jaar sal die Suid-Afrikaanse bevolking 'n hoogtepunt bereik? (2) 3.3.5 Wat is die verwagte bevolkingsyfer van Suid-Afrika vir die jaar 2040? (2) 3.4 Verduidelik die begrip globalisering. (4 x 2) (8) 3.5 Bespreek kortliks die impak van kolonialisme op die ekonomiese ontwikkeling van Suid-Afrika. (4 x 2) (8) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 10 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model VRAAG 4: MAKROEKONOMIE EN EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 25 MINUTE 4.1 Noem VIER ekonomiese gevolge van die mynbou- en nywerheidstadium. (4 x 1) (4) 4.2 Bestudeer die diagram hieronder en beantwoord die vrae wat volg. 2 SEKTOR-KRINGLOOPMODEL mark vir produksie- arbeid faktore inkome B huishouding A besteding C mark vir goedere en dienste 4.2.1 Benoem A, B en C. (3) 4.2.2 Noem EEN lekkasie wat die geldvloei in hierdie model kan beïnvloed. (1) 4.2.3 Hoe sal die insluiting van die buitelandse sektor die vloei van goedere en dienste in die kringloop beïnvloed? (2) 4.2.4 Beskryf die reële vloei en geldvloei wat tussen huishoudings en die owerheid bestaan, indien die owerheid in die kringloopmodel ingesluit sou word. (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 11 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model 4.3 Bestudeer die spotprent hieronder en beantwoord die vrae wat volg. [Bron: Geniet Ekonomie, 2011] 4.3.1 Definieer die term mark. (2) 4.3.2 Watter tipe handel word in die spotprent geïllustreer? (2) 4.3.3 Verduidelik die probleme wat sou bestaan, indien ons gemeenskap geen geld as ruilmiddel gehad het nie. (3 x 2) (6) 4.4 Bespreek kortliks die impak van MIV/Vigs op die Suid-Afrikaanse arbeidsmag. (4 x 2) (8) 4.5 Onderskei tussen absolute skaarsheid en relatiewe skaarsheid. (8) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Ekonomie/V1 12 DBE/2012 NSS – Graad 10 Model AFDELING C Beantwoord enige EEN van die twee vrae uit hierdie afdeling in die ANTWOORDEBOEK. Jou antwoord sal soos volg geassesseer word: STRUKTUUR VAN DIE OPSTEL PUNTETOEKENNING Inleiding Maks. 3 Inhoud: • Hoofdeel: Bespreek/Onderskei/Verduidelik/Analiseer/ Maks. 24 Evalueer/Assesseer • Addisionele deel: Gebruik/Trek/Teken 'n grafiek/ Maks. 6 diagram …/Lei af …/Verduidelik kortliks/Brei uit op …/ Jou eie opinie Slot Maks. 2 Interpretasie/Rubriek Maks. 5 TOTAAL 40 VRAAG 5: MAKROEKONOMIE 40 PUNTE – 25 MINUTE Bespreek die fases en redes van sakesiklusse. Teken 'n volledig benoemde, tipiese sakesiklus om jou bespreking te ondersteun. [40] VRAAG 6: EKONOMIESE KWESSIES 40 PUNTE – 25 MINUTE Bespreek die geskiedenis van bankwese in Suid-Afrika deur vroeë ontwikkeling, privaat banke en imperiale banke te beklemtoon. Verduidelik ook hoe tegnologie die tradisionele aktiwiteite van kommersiële banke verminder het. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou