Geography Grade 12 IEB Paper 2 2019 Question Paper (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com TOTALE PUNTE NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT-EKSAMEN NOVEMBER 2019 AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II EKSAMENNOMMER Tyd: 1½ uur 100 punte LEES ASSEBLIEF DIE VOLGENDE INSTRUKSIES NOUKEURIG DEUR 1. Skryf jou eksamennommer in die toepaslike blokkies wat hierbo verskaf is. 2. Hierdie vraestel bestaan uit 20 bladsye, 'n topografiesekaartuittreksel, 'n lugfoto en 'n toerustingblad wat op geel papier gedruk is. Maak asseblief seker dat jou vraestel volledig is. 3. Lees die vrae noukeurig deur. 4. Beantwoord AL die vrae in die spasies wat op die vraestel voorsien word. 5. Bestudeer die 1:50 000 saamgestelde topografiesekaartuittreksel van 2929CB, 2929CD, 2929DA EN 2929DC, UNDERBERG en die meegaande lugfoto 2929CD Cobham voordat jy die vrae beantwoord. 6. Die topografiesekaartuittreksel het ruitelyne wat van A tot K en 1 tot 10 gemerk is en wat gebruik kan word om liggings volgens blokke te bepaal. 7. Die topografiesekaartuittreksel, lugfoto en jou voltooide Antwoordboek moet aan die einde van die eksamen by die toesighouer ingedien word. Die kaarte en foto's kan deur die skool vir toekomstige gebruik gehou word. 8. Die toerustingblad wat op geel papier gedruk is, mag deur die kandidaat gebruik word indien die nodige toerusting nie na die eksamen gebring is nie. Dit mag ook vir rofwerk gebruik word. Op die blad is daar 'n merk wat aandui waar dit gevou behoort te word. 'n Vergrootglas en 'n sakrekenaar mag gebruik word. 9. Dit is in jou eie belang om leesbaar te skryf en jou werk netjies aan te bied. 10. Een bladsy met lyne (bladsy 20) is aan die einde van die vraestel ingesluit. Indien jy nie genoeg spasie het om 'n vraag te voltooi nie, gebruik hierdie bladsy. Onthou om duidelik by die vraag aan te dui dat jy die ekstra spasie gebruik het om te verseker dat jou volledige antwoord nagesien word. SLEGS VIR NASIENER SE GEBRUIK Vraag 1 2 3 Totaal Punte 43 37 20 100 Punte behaal IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 2 van 20 Figuur 1 – Liggingskaart van Underberg in KwaZulu-Natal Underberg is geleё in die voetheuwels van die suidelike Drakensberg in KwaZulu-Natal. Dit is 'n administratiewe dienssentrum met melk- en beesboerdery as die hoof ekonomiese aktiwiteite. Toerisme lewer die tweede grootste bydrae tot die ekonomie aangesien Underberg die poort tot die suidelike Drakensberge is en Splashy Fen, een van Suid- Afrika se grootste musiekfeeste, hier gehou word. Underberg dien ook as 'n handelsentrum vir die bevolking van Lesotho wat Sanipas gebruik om tot Suid-Afrika toegang te verkry. [Bron: Eksaminator] VRAAG 1 ATLASGEBRUIK, KAARTORIËNTERING EN TEGNIEKE 1.1 Verwys na die liggingskaart hierbo (Figuur 1), sowel as die topografiesekaart- uittreksel 2929CB, 2929CD, 2929DA en 2929DC, UNDERBERG om die volgende vrae te beantwoord. Merk die korrekte blokkie. 1.1.1 Die rivier wat A op Figuur 1 hierbo gemerk is, is die … Visrivier Oranjerivier Thukelarivier Mzimkhulurivier (1) 1.1.2 Die groot hawe wat B op Figuur 1 hierbo gemerk is, is … Nqura Durban Saldanha Kaapstad (1) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 3 van 20 1.1.3 Die provinsie wat C op Figuur 1 gemerk is, is … KwaZulu-Natal Noordwes Oos-Kaap Wes-Kaap (1) 1.1.4 Die grenspos by Sanipas (A2/3) is ongeveer 42 km vanaf Underberg geleё. Dit is die grens tussen Suid-Afrika en … Lesotho Zimbabwe Swaziland Botswana (1) 1.1.5 Die rivier wat A op Figuur 1 gemerk is, is ongeveer … lank. 100 km 175 km 250 km 375 km (1) 1.1.6 Die rivier wat A op Figuur 1 gemerk is, vloei in 'n … rigting. suidoostelike noordwestelike suidelike oos-suidoostelike (1) 1.1.7 Die Splashy Fen-musiekfees is 'n voorbeeld van 'n … ekonomiese aktiwiteit. primêre sekondêre tersiêre kwaternêre (1) 1.1.8 Die sentrale meridiaan op die topografiesekaartuittreksel is 29 °O. Waar Vals (1) IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 4 van 20 1.1.9 Die Lesotho Hoogland-wateroordragskema verskaf die meeste van Gauteng se water deur water vanaf Lesotho deur 'n tonnel in die Vaalrivier- stelsel te laat inloop. Waar Vals (1) 1.1.10 Die rivier wat A op Figuur 1 gemerk is, vloei in die Atlantiese Oseaan in. Waar Vals (1) 1.2 Die kaartuittreksel wat voorsien word, is saamgestel uit vier kaarte wat Underberg en die omliggende gebiede dek (2929CB, 2929CD, 2929DA en 2929DC). Dit word hieronder in die ruitnetwerk gewys. Estcourt 29 °O 30 °O 29 °S 30 °S 1.2.1 Maak gebruik van 'n kolletjie en benaming om aan te dui waar Underberg – 2929CD is. (1) 1.2.2 Gee die kaartkode vir Escourt deur gebruik te maak van die ruitnetwerk hierbo. (4) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 5 van 20 1.3 Die volgende inligting op 'n slimhorlosie wys 'n staproete vanaf die Cobham-kamp (E2) tot by die Ngwenya-grot (B2) in die Mkhomazi-wildreservaat. Die presiese roete is uitgelig in oranje in Figuur 2 asook op die uittreksel van die topografiese kaart. Figuur 2 – Inligting oor die staproete verkry vanaf 'n slimhorlosie 1.3.1 Bereken die gradiёnt van die staproete. (a) Verskil in hoogte: ___________________ m (2) Die afstand vanaf Cobham na Ngwenya (verwys NET na Figuur 2) is 7,25 km. (b) Gradiёnt 1: _______ Berekeninge (2) IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 6 van 20 1.3.2 (a) Gebruik die asse hieronder en teken 'n skets dwarsdeursnit vanaf Cobham-kamp na Ngwenya-grot al met die oranje lyn langs (die staproete). Ngwenya- grot Cobham- kamp (3) (b) Is die Ngwenya-grot sigbaar vanaf Cobham-kamp? Ja Nee (1) 1.3.3 Gebruik die topografiesekaartuittreksel en kies die toepaslikste ware peiling vanaf Cobham-kamp na Ngwenya-grot. 84° 174° 264° 354° (2) 1.3.4 Die magnetiese deklinasie van die topografiesekaartuittreksel vir 2019 is … 24° 15' W 25° 51' W 24° 36' W 24° 51' W Berekeninge (2) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 7 van 20 1.3.5 Dink aan 'n stapper wat 'n konvensionele kompas gebruik. Bereken die magnetiese peiling van die staproete vanaf Cobham-kamp na Ngwenya- grot vir 2019. _____________________________ Berekeninge (2) 1.3.6 Gee die koördinate van die Ngwenya-grot (gebruik die simbool op topografiesekaartuittreksel). Breedtegraad – ° ' "S Lengtegraad – ° ' "O (4) IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 8 van 20 1.4 FOTO-ANALISE Bestudeer Foto 1 hieronder, wat die uitsig oor die Sani Pass Hotel en gholfbaan wys soos die stapper dit gesien het. Die foto is vanaf punt E op die topografiese- kaartuittreksel geneem. Foto 1 – Uitsig oor die Sani Pass Hotel [Bron: Eksaminator se foto] 1.4.1 (a) Die foto hierbo is 'n voorbeeld van 'n … vertikale lugfoto hoёhoekskuinslandfoto laehoekskuinslandfoto valskleurfoto (1) (b) Gee EEN voordeel van hierdie tipe foto. (2) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 9 van 20 1.4.2 (a) Gedurende watter seisoen dink jy is hierdie foto geneem? Winter Somer (1) (b) Gee een rede vir jou antwoord op Vraag 1.4.2 (a) deur gebruik te maak van 'n bewys op die foto. (2) 1.4.3 Gee die rigting waarin die fotograaf gekyk het toe die foto geneem is. (2) 1.4.4 Op die foto is die Mkhomazanarivier wat verby die hotel loop, sigbaar. Volgens bewyse op die foto is die rivier in sy middelloop. Omkring die kenmerke in die blok hieronder wat hierdie stelling ondersteun. meanders geёrfde dreineerpatroon gelyke gebied verjonging turbulente vloei (2) [43] V1 subtotaal IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 10 van 20 VRAAG 2 TEMATIESE KAARTE, LUGFOTO, FLUVIALE PROSESSE, VALLEIKLIMATE, GEOGRAFIESE INLIGTINGSTELSELS 2.1 Bestudeer lugfoto 2929CD van Cobham (E2). 2.1.1 Min of meer hoe laat is die foto geneem? 06:00 10:00 14:00 18:00 (2) 2.1.2 Gee 'n rede vir jou antwoord hierbo deur gebruik te maak van bewyse op die foto. (2) 2.2 Drie kenmerke / grondgebruike (F, G en H) is op die foto gemerk. Identifiseer hulle. F – ________________________________ G – ________________________________ H – ________________________________ (poligon met wit buitelyne) (6) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 11 van 20 2.3 Bestudeer Figuur 3 hieronder van die dreineerbekken van die Trout Beckrivier (die buitelyne hiervan is in pers op die topografiesekaartuittreksel getrek). Die rivier mond uit in die Pholelarivier verder suid. Beantwoord die vraag hieronder. Figuur 3 – Trout Beckrivier-dreineerbekken Daar is een oorheersende dreineerpatroon sigbaar in hierdie dreineerbekken. Omkring die woorde in die lys hieronder wat die riviere in hierdie dreineerbekken die beste beskryf. ongeordend standhoudend dendrities radiaal tralie nie-standhoudend (2) 2.4 2.4.1 Beskryf die dreineerdigtheid en tekstuur van hierdie rivierstelsel. Digtheid: Tekstuur: (2) 2.4.2 Identifiseer EEN faktor wat op die topografiese kaart gesien kan word, wat aanleiding kan gee tot hierdie tipe dreineerdigtheid en tekstuur. (2) IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 12 van 20 2.5 Bestudeer die tabel van die stroomordes in die Trout Beckrivier-stelsel. Stroomorde 1 2 3 4 Aantal 26 5 2 1 Bereken die bifurkasieratio (bifurcation ratio) vir hierdie rivierstelsel. Berekeninge (4) 2.6 2.6.1 Die stapper waarna in Vraag 1.3 verwys word, het die nag in die grot deurgebring. Om ongeveer 04:00 het 'n bitterkoue wind deur die grot gewaai. Beskryf die standplaas van die grot op die topografiesekaartuittreksel. (2) 2.6.2 (a) Noem die wind wat heel waarskynlik deur die stapper in die grot, waarna in Vraag 2.6.1 verwys word, gevoel is. Kies die korrekte antwoord. anabatiese katabatiese berg hellingstyg (1) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 13 van 20 (b) Gebruik bewyse op die topografiese kaart om die rigting van hierdie winde te staaf. (2) 2.7 Verklaar die sneeu op die bergpieke in foto 2 hieronder. Die foto is geneem by punt "I" op die topografiesekaartuittreksel. Gee EEN klimatologiese rede. (2) Foto 2 – Bergpieke wat met sneeu bedek is by punt "I" [Bron: Eksaminator se foto] IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 14 van 20 2.8 Bestudeer foto 3 van Hazeldene (by J in D8) hieronder. Foto 3 – Hazeldene [Bron: Eksaminator se foto] 2.8.1 Noem die klimatologiese kenmerk wat duidelik sigbaar is in foto 3 hierbo. (1) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 15 van 20 2.8.2 Maak gebruik van 'n skets met aantekeninge om te verduidelik hoe hierdie kenmerk ontwikkel. (4) IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 16 van 20 2.9 Die volgende inligting is verkry van die webtuiste van Advanced Fire Information Systems (AFIS) (Figuur 4 hieronder). Dit maak gebruik van afstandswaarneming en GIS om brande in die Underberg-gebied aan te dui. Foto 4 hieronder wys 'n brand naby plase in B5. Figuur 4 – AFIS-paneel wat brande met 'n lae intensiteit wys soos op 17 Augustus 2018 [Bron: <https://southernafrica.afis.co.za/>] Foto 4 – Brand sigbaar op die pad in Sanipas by B5 [Bron: Eksaminator se foto] 2.9.1 Die vuurpunte-laag wat in die AFIS-paneel gebruik word, is 'n voorbeeld van ... (omkring die korrekte antwoord). rasterdata / vektordata (1) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 17 van 20 2.9.2 AFIS het ook 'n GIS-toepassing vir slimfone. Analiseer hoe plaaslike melk- en beesboere hierdie toepassing, saam met ander toepassings wat verband hou met die weer, kan gebruik om brande in hulle gebied te beheer. (4) [37] V2 subtotaal IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 18 van 20 VRAAG 3 PLAASLIKE EKONOMIE, NEDERSETTING 3.1 Daar is twee opsigtelik beboude gebiede op hierdie topografiesekaartuittreksel – Underberg (J7) en Himeville (G/H8). Voltooi die tabel hieronder. Underberg Himeville 3.1.1 Klassifikasie volgens die stedelike hiërargie 3.1.2 Oorheersende straatpatroon hoog hoog 3.1.3 Bevolkings- digtheid (omkring medium medium die toepaslikste opsie) laag laag 3.1.4 Beskikbare dienste (gebruik bewyse op die kaart) 3.1.5 Oorheersende ekonomiese aktiwiteit (10) IEB Copyright © 2019

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 19 van 20 3.2 Bestudeer die foto's hieronder wat in die omgewing van Underberg en Himeville geneem is en sê of die meegaande stellings waar of vals is. NB – Gee 'n rede indien die antwoord vals is of 'n feit ter ondersteuning indien die stelling waar is. Waar / Vals + Stelling rede 3.2.1 Sou die Sanipas pad geteer word (tans slegs begaanbaar deur 4×4 voertuie) (A3), sal dit 'n negatiewe impak op besighede soos Sani Pass Tours hê, wat gemik is op toeriste (Sani Pass Tours doen 4×4-toere teen die pas op). 3.2.2 Goxhill Farm (G/H 9/10) is 'n voorbeeld van intensiewe bestaans- boerdery. 3.2.3 Underberg dien as 'n plaaslike dienssentrum. 3.2.4 Die KFC in Underberg is 'n voorbeeld van 'n laerordediens. 3.2.5 Hierdie nedersetting by Goxhill (G10) is 'n voorbeeld van verbouing vir die mark. [Bron: Eksaminator se foto's] (10) [20] V3 subtotaal Totaal: 100 punte IEB Copyright © 2019 BLAAI ASSEBLIEF OM

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT: AARDRYKSKUNDE: VRAESTEL II Bladsy 20 van 20 ADDISIONELE SPASIE (ALLE vrae) ONTHOU OM DUIDELIK BY DIE VRAAG AAN TE DUI DAT JY DIE ADDISIONELE SPASIE GEBRUIK HET OM TE VERSEKER DAT ALLE ANTWOORDE NAGESIEN WORD. IEB Copyright © 2019