Geography Grade 12 P2 NSC November 2016 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 GEOGRAFIE V2 NOVEMBER 2016 MEMORANDUM PUNTE: 75 Hierdie memorandum bestaan uit 14 bladsye. . Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 2 DBE/November 2016 NSS – Memorandum BRONMATERIAAL 1. 'n Uittreksel uit topografiese kaart 2729BD VOLKSRUST. 2. Ortofotokaart 2729 BD 13 VOLKSRUST 3. LET WEL: Die bronmateriaal moet deur skole vir hul eie gebruik ingeneem word. INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Skryf jou EKSAMENNOMMER en SENTRUMNOMMER in die spasies op die voorblad. 2. Beantwoord AL die vrae in die spasies wat in hierdie vraestel voorsien word. 3. Jy word van 'n 1 : 50 000 topografiese kaart (2729BD VOLKSRUST) en 'n ortofotokaart (2729 BD 13 VOLKSRUST) van 'n gedeelte van die gekarteerde gebied voorsien. 4. Jy moet die topografiese kaart en die ortofotokaart aan die einde van hierdie eksamensessie aan die toesighouer oorhandig. 5. Jy mag die blanko bladsy aan die einde van hierdie vraestel vir alle rofwerk en berekeninge gebruik. MOENIE hierdie bladsy van die vraestel losmaak NIE. 6. Toon ALLE berekeninge en formules, waar van toepassing. Punte sal hiervoor toegeken word. 7. Dui die korrekte maateenheid in die finale antwoord van berekeninge aan. 8. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Die gebied wat in ROOI op die topografiese kaart afgebaken is, stel die gebied voor wat deur die ortofotokaart gedek word. 10. Die volgende Engelse begrippe en hul Afrikaanse vertalings word op die topografiese kaart getoon: ENGLISH AFRIKAANS Aerodrome Vliegveld Diggings Uitgrawings Furrow Voor Golf Course Gholfbaan Rifle Range Skietbaan River Rivier Sawmills Saagmeule Sewerage Works Rioolwerke Silos Graansuiers Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 3 DBE/November 2016 NSS – Memorandum ALGEMENE INLIGTING OOR VOLKSRUST Volksrust is 'n dorp in Mpumalanga op die grens van KwaZulu-Natal. Dit is 240 km suidoos van Johannesburg geleë. Die dorp het belangrike beesvleis-, melk-, mielie-, sorghum-, wol- en sonneblomsaadnywerhede. Volksrust het 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 648 mm, met die laagste reënval (1 mm) in Julie en die hoogste reënval (117 mm) in Januarie. Die meeste reën val in die somer. Die gemiddelde middagtemperatuur vir Volksrust wissel van 15,9 °C in Junie tot 24,3 °C in Januarie. Junie is die koudste tydperk, wanneer die kwik snags tot 'n gemiddeld van 0,5 °C kan daal. [Bron: Eksaminator se kaart] FIGUUR 1 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 4 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Die vrae hieronder is op die 1 : 50 000 topografiese kaart (2729BD VOLKSRUST) en op die ortofotokaart van 'n gedeelte van die gekarteerde gebied gebaseer. Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) in die blokkie langs elke vraag. 1.1 Die kaartindeks/-verwysing van die ortofotokaart suid van Volksrust is … A 2729 BD 18 in Mpumalanga. B 2729 BD 18 in KwaZulu-Natal. C 2729 BD 8 in Mpumalanga. B D 2729 BD 8 in KwaZulu-Natal. 1.2 Die ware peiling van 2 in die middel van die rioolwerke vanaf peilbaken 152 by punt 1 op die ortofotokaart is … A 127° B 242° C 50° D D 66° 1.3 Die verskynsel wat omgewingsprobleme by 3 op die ortofotokaart veroorsaak: A Landbou B Riviererosie C Uitgrawings C D Nywerheidsontwikkeling 1.4 Die verskynsel by 4 op die ortofotokaart is 'n … A rugbyveld. B tennisbaan. C suiweringsaanleg. C D oop parkeergebied. 1.5 Die stroomorde van die rivier by K in blok A6 op die topografiese kaart is … A 1 B 2 C 3 B D 4 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 5 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 1.6 Indien jy die N11 in 'n suidelike rigting volg, sal jy die provinsiale grens na … oorsteek. A KwaZulu-Natal B Limpopo C Gauteng A D die Vrystaat 1.7 Die stroompatroon wat oorheersend is in die gebied wat deur blok A9/10 en B9/10 gedek word, is … A sentripetaal. B radiaal. C reghoekig. B D tralievormig. 1.8 Die oorheersende straatpatroon by L in blok D3/4 op die topografiese kaart is 'n … patroon. A radiale B onbeplande onreëlmatige C ruit- C D beplande onreëlmatige 1.9 Die tipe boerdery by 27°24'30''S 29°53'30''O / 27°24,5'S 29°53,5'O is ... -boerdery. A plantasie B gewas C suiwel B D vrugte 1.10 Die helling vanaf punthoogte 1606, M in blok I6, na N in blok I7 op die topografiese kaart, is 'n … helling. A konvekse B terras- C geleidelike D D konkawe 1.11 Die fluviale landvorm by Y in blok F6 is 'n aanduiding dat … plaasgevind het. A riviergradering B verjonging C afsetting B D laterale erosie Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 6 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 1.12 'n Faktor wat verantwoordelik is vir die ligging van die nywerheidsgebied by O in blok D4 op die topografiese kaart is … A grondstof. B klimaat. C vervoer. A&C D stabiele grond. 1.13 Die grondgebruiksone in blok D2 op die topografiese kaart waar Jubapark geleë is, staan as die … bekend. A vervalsone B kommersiële sone C nywerheidsone D D landelik-stedelike oorgangsone 1.14 Watter natuurverskynsel help om die water te suiwer voordat dit die dam in blok D9 bereik? A Bewerkte landerye B Moeras en vleiland C Bome B D Gelyk grond 1.15 Volksrust is 'n voorbeeld van 'n …-dorp. A Mynbou B brug C poort-/deurgangs C D ontspannings (15 x 1) [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 7 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 2: KAARTBEREKENINGE EN -TEGNIEKE 2.1 Die magnetiese deklinasie tussen twee punte op die topografiese kaart vir die jaar 2010 was 326°37'. 2.1.1 Sal die magnetiese deklinasie vir 2016 tussen dieselfde twee punte groter of kleiner wees? Groter (1) Aanvaar Meer/Vermeerder  (1 x 1) 2.1.2 Gee 'n rede vir jou antwoord op VRAAG 2.1.1. Die gemiddelde verandering in die magnetiese deklinasie vir Volksrust is 3' Wes/ Weswaarts (1 x 1) (1) 2.2 Bereken die oppervlakte van die bewerkte landerye, gebied P in blok F4 op die topografiese kaart, in km². Toon ALLE berekeninge. Punte sal vir berekeninge toegeken word. Toon die maateenheid duidelik in jou antwoord aan. Formule: oppervlakte = lengte (L) × breedte (B) 1(cm) x 0.5 = 0.5 km [Speling: 0.45 km – 0.55 km] (0,9cm tot 1,1cm) 0.6(cm) x 0.5 = 0.3 km [Speling: [0.25 km – 0.35 km) (0,5cm tot 0,7cm) 0.5 km  x 0.3 km  = 0.15 km² [Speling: [0.11 km² – 0.19 km²] [Aanvaar metodes in mm] (5) [Aanvaar ander formules/metodes om lengte en breedte te bereken] 2.3 Twee gradiënte, 1 : 24 en 1 : 58, verteenwoordig onderskeidelik helling 5 en 6 op die ortofotokaart. 2.3.1 Pas die gradiënte 1 : 24 en 1 : 58 by helling 5 en 6 op die ortofotokaart. Helling 5: 1 : 58  Helling 6: 1 : 24  (2 x 1) (2) 2.3.2 (a) Watter EEN van die twee gradiënte, 1 : 24 en 1 : 58, is die steilste? 1 : 24  (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 8 DBE/November 2016 NSS – Memorandum (b) Interpreteer die verhouding van die gradiënt wat jy in VRAAG 2.3.2(a) gekies het. Vir elke eenheid wat mens vertikaal beweeg, beweeg mens 24 eenhede horisontaal  Oor 'n kort afstand styg mens vinnig  Die verhouding tussen die vertikaal en die horisontaal is klein. [Konsep] (1 x 1) (1) 2.4 Verwys na die deursnit vanaf Q in blok E7 tot by R in blok D9 op die topografiese kaart. 2.4.1 Dui die volgende verskynsels op die deursnit aan deur die sleutel tussen hakies langs die verskynsel te gebruik: (a) ∆235 (T) (b) Sekondêre pad (S) (c) Moeras en vleiland (M) (3 x 1) (3) Verti kale   M R skaal 1740  S : T 1 cm 1720 verte enwo 1700 ordig 20 m 1680 Q 1660 Ontwerp 'n speling vir T (8mm), S (7mm), en M (1cm) Hersien die posisie van Q en R Voeg (a), (b), (c) by 2.4.2 Gee EEN rede waarom 'n persoon wat by Q staan NIE vir 'n persoon wat by R staan, sigbaar sal wees NIE. Daar is 'n obstruksie tussen Q en R. Die verskynsel by T vorm 'n obstruksie tussen Q en R.  Die helling is konveks. Eskarp tussen Q en T. Die gebied is bo die intersigbaarheidslyn. [Enige EEN] (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 9 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 2.4.3 Vertikale vergroting (VV) word bereken om reliëfverskille op 'n deursnit aan te toon. (a) Gee die vertikale skaal van die deursnit as 'n verhouding- skaal. 1 : 2 000  (1 x 1) (1) (b) Bepaal die vertikale vergroting (VV) van die deursnit. Toon ALLE berekeninge. Punte sal vir berekeninge toegeken word. vertikale skaal Formule: vertikale vergroting = horisontale skaal 1 2000  1:2 000 1 1:50 000 50 000  1 50000 50 000 𝑋 2 000 2000 1  25 keer/X  (4 x 1) (4) [Aanvaar ander metodes] [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 10 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 3: TOEPASSING EN INTERPRETASIE 3.1 Verwys na die vallei tussen punthoogte 1709 in blok H9 en peilbaken 241 in blok G10 op die topografiese kaart. 3.1.1 Waarom het die boer standplaas V gekies om sy/haar gewasse te verbou? Het gelyk grond/vloedvlakte /sagte helling Naby aan die rivier/waterbron  Vrugbare grond/alluviale afsettings  Pad vir vervoer/infrastruktuur  (Enige EEN) (1 x 1) (1) 3.1.2 Gewasse word in plaaslike graansuiers geberg. Is dit 'n primêre, sekondêre of tersiêre aktiwiteit? Tersiêre aktiwiteit  (1 x 1) (1) 3.1.3 Die geskiktheid van standplaas V vir gewasverbouing kan deur oorstromings verminder word. Verduidelik hierdie stelling. Gebied V lê in die rivierkronkel van die Slangrivier  Die meander nek kan erodeer en oorstromings naby gebied V veroorsaak  Omdat gebied V gelyk is, kan dit maklik oorstroom word as die rivier oor sy oewers stoot tydens swaar reënval  Dit is op die valleibodem/vloedvlakte en tydens swaar reënval sal water wat teen die hange afvloei gebied V oorstroom  Die gewasse sal wegspoel.  (2) Vrugbare grond kan wegspoel.  Laagliggende gebied.  (Enige EEN) (1 x 2) 3.1.4 Die boer by V het opgemerk dat vroegoggendmis in die winter van die bodem van die vallei af begin opklaar, soos in die sketse hier onder getoon word. Verduidelik waarom dit gebeur. SKETSE VAN DIE VALLEI TUSSEN Z IN BLOK H9 EN A IN BLOK H9/10 Teen 07:00 bedek die mis die hele vallei omdat die hellings nog koud is Tussen 09:00 en 11:00 verhit die son die valleihellings, daarom begin die vogtige lug van onder af te verdamp (en dit lyk of die mis lig)  Aardradiasie begin/warm lug styg.  Meeste van die mis verdamp teen 11:00 en die vallei is amper oopgetrek  (Enige TWEE) (2 x 2) (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 11 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.2 Verwys na die standhoudende stroom in blok B10 en noem die algemene rigting waarin hierdie standhoudende stroom vloei. Gee TWEE redes vir jou antwoord. Rigting: Suidwaarts  Rede: Damwal is aan die suidelike kant van die dam  Kontoerlyne toon 'n afname in hoogte in 'n suidelike rigting  Punthoogtes toon 'n afname in hoogte in 'n suidelike rigting  Die buiging in die kontoerlyne van die riviervallei wys stroomop/ V vorm wys stroomop  Die water versamel noord van die damwal.  (3) (Enige EEN) (1 + 2) 3.3 Vergelyk die nedersettings gemerk S in blok B7 en T in blok J3 deur die kriteria hieronder te gebruik. Voltooi die tabel. 3.3.1 S T Nedersettings- patroon Geïsoleerd/verspreid Kern/kompak   Oorheersende tipe primêre aktiwiteit in Gewasverbouing  Bosbou  die gebied Boerdery/ Woude Ploeery/Landbou Cultivated land (4 x 1) (4) 3.3.2 Gee TWEE bewyse op die topografiese kaart wat daarop dui dat die primêre aktiwiteit by T ekstensief beoefen word. Die gebied het groot plantasies rondom dit bv. Amajuba Forest  Langsnek is 'n groot plaasarea Dit beskik oor die nodige infrastruktuur bv. saagmeule , elektrisiteit  en vervoer / spoorlyn Groot arbeidsmag (Enige TWEE) (2 x 1) (2) 3.4 Verwys na blok F3 en G3. 3.4.1 (a) Gee die algemene buitelynvorm van die beboude gebiede Charlestown en Clavis. Lineêr/Lyn/Lint  (1 x 1) (1) (b) Gee EEN rede vir hierdie algemene buitelynvorm. Het langs die pad(N11)/spoorlyn ontwikkel  Op gelyk grond tussen heuwels/hoogliggende gebiede  Beperk deur omliggende heuwels /Smal vallei Die ontwikkeling volg die patroon van die rivier. (Enige EEN) (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 12 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 3.4.2 Noem EEN faktor wat moontlik die ligging van Charlestown en Clavis kon beïnvloed het. Rivier / Beskikbaarheid van water  Gebou op gelyk grond  Lê tussen twee heuwels /Beskut Hulle is naby aan vervoernetwerke/ paaie (N11)/spoorlyn /infrastruktuur   Droëpunt/Weg van rivier geleë  Goedkoper grond op die rand.  (2) (Enige EEN) (1 x 2) 3.5 Volksrust dien as 'n sentraleplek-dorp vir die omliggende landelike gebiede. 3.5.1 Gee EEN bewys op die topografiese kaart wat aandui dat Volksrust 'n sentraleplek-dorp is. Volksrust het verkeersroetes wat dit met omringende landelike gebiede verbind  Het baie stedelike dienste  (Kandidate kan voorbeelde gee, bv. kerk  kliniek  skool  winkel  ontspanning  ) (Enige EEN) (1 x 1) (1) 3.5.2 Hoe kan die groot aantal paaie wat deur Volksrust loop, die invloedsfeer van die dorp beïnvloed? Invloedsfeer vergroot  (1 x 1) (1) 3.5.3 Verduidelik jou antwoord op VRAAG 3.5.2. Die paaie verhoog die toeganklikheid van Volksrust en dit lok meer kliënte   Mense sal van verder af reis om goedere en dienste I Volksrust te bekom   Meer toeganklik vanuit verskeie rigtings   Die drempelbevolking vermeerder. (2) Die (Enige EEN) (1 x 2) [25] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 13 DBE/November 2016 NSS – Memorandum VRAAG 4: GEOGRAFIESE INLIGTINGSTELSELS (GIS) 4.1 Verwys na die ortofotokaart en beantwoord die vrae wat volg. 4.1.1 Definieer die term databasis. Dit is die storing/versameling van data/inligting in 'n sentrale plek  (Konsep) (1 x 1) (1) 4.1.2 'n Stads-en-streeksbeplanner wil die boudigtheid van Volksrust bestudeer. Hy/Sy besluit om 'n ortofotokaart uit die plaaslike raad se databasis te gebruik. Gee TWEE redes vir sy/haar keuse. Die ortofotokaart het 'n goeie ruimtelike resolusie/ groter graad van duidelikheid/detail  Die ortofotokaart is 'n foto/beeld van die gebied/realistiese beeld/primere bron  (4) Dit gee hom/haar 'n duidelike bo-aansig van die boudigtheid/afstand tussen geboue  Dit gee opgedateerde inligting.  Die plaaslike gemeenskap data basis sal opgedateerde inligting he.  Die ortofoto het 'n groter skaal.  (Enige TWEE) (2 x 2) 4.2 Verwys na blok B5, wat uit 'n verskeidenheid datalae bestaan. 4.2.1 Gebruik die DRIE datalae hieronder om 'n papier-GIS in die blokkie wat verskaf is, te skep. LAAG 1 LAAG 2 LAAG 3 1700 1680 PAPIER GIS SLEUTEL  Spoorlyn Rivier  A Kontoere  4.2.2 Kandidaat moet al DRIE kontoerlyne intrek 4.2.4 A sal korrek wees as dit naby aan die spoorlyn (noord of suid) en die rivier is (3 x 1) (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Geografie/V2 14 DBE/November 2016 NSS – Memorandum 4.2.2 Watter GIS-proses is gebruik om die papier-GIS in VRAAG 4.2.1 te skep? Data-oorlegging/Data-integrasie/Oorlegging/Tematiese lae / (1) Oorlegging Kan die proses verduidelik/Gee 'n beskrywing (1 x 1) 4.2.3 Watter data-stoortegniek (vektor of raster) het jy gebruik om die papier-GIS in VRAAG 4.2.2 te skep? Gee EEN rede vir jou antwoord. Stoortegniek: Vektor  Rede: Lyne is gebruik om die papier GIS te skep  (1+2) (3) 4.2.4 Gebruik die letter A om die geskikste plek vir 'n swaar- nywerheidsgebied op die papier-GIS in die blokkie (VRAAG 4.2.1) aan te dui. Gee 'n rede vir jou standplaaskeuse. Standplaas in blok: Dui die standplaas op die papier-GIS in die blokkie (VRAAG 4.2.1) aan. Rede: Dit is op gelyk grond.  Dit is naby aan die spoorlyn.  Dit is naby die rivier geleë.  [Enige EEN] (1 + 2) (3) [15] TOTAAL: 75 Kopiereg voorbehou