Accounting Grade 10 P1 Gauteng November 2023 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com PROVINSIALE EKSAMEN NOVEMBER 2023 GRAAD 10 REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) TYD: 2 uur PUNTE: 150 9 bladsye, ʼn formuleblad en ʼn 6-bladsy antwoordboek b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 2 GRAAD 10 INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Beantwoord AL die vrae. 2. Beantwoord alle vrae in die ANTWOORDBOEK wat voorsien word. 3. Toon ALLE berekeninge om deelpunte te verdien. 4. Nie-programmeerbare sakrekenaars mag gebruik word. 5. Jy mag blou of swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Waar van toepassing, toon ALLE berekeninge tot EEN desimale punt. 7. Skryf netjies en leesbaar. 8. ʼn FORMULEBLAD is aangeheg aan die einde van die vraestel. 9. Gebruik die inligting in die onderstaande tabel as ʼn gids wanneer die vraestel beantwoord word. Probeer om NIE daarvan af te wyk nie. VRAAG ONDERWERPE PUNTE TYD AARP konsepte en Ontleding van 1 33 25 minute Transaksies 2 Staat van Omvattende Inkomste 44 35 minute 3 Notas en Staat van Finansiële posisie 38 32 minute Konsepte en Ontleding en vertolking van 4 35 28 minute Finansiële State Totaal 150 120 minute b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 3 GRAAD 10 VRAAG 1: AARP KONSEPTE EN ONTLEDING VAN TRANSAKSIES (33 punte: 25 minute) 1.1 AARP KONSEPTE Pas die beginsel in KOLOM A by die voorbeeld wat dit die beste beskryf in KOLOM B. Skryf slegs die letter (A – D) langs die vraagnommers (1.1.1 tot 1.1.4) in jou ANTWOORDBOEK neer. KOLOM A KOLOM B 1.1.1 Besigheidsentiteit A Grond en geboue word teen die oorspronklike prys van R350 000 in die Balansstaat getoon, ongeag hul markwaarde van R500 000. 1.1.2 Lopende saak B Korting toegestaan word terselfdertyd geboekstaaf wanneer ʼn debiteur sy rekening vereffen. 1.1.3 Historiese koste C Handelsvoorraad word as R20 000 waardeer al kan dit verkoop word vir R15 000. 1.1.4 Paring D Handelsvoorraad deur die eienaar geneem word in die finansiële state as onttrekkings getoon. (4) 1.2 ONTLEDING VAN TRANSAKSIES Ontleed die volgende transaksies volgens die opskrifte die ANTWOORDBOEK voorsien. Die besigheid gebruik ʼn winsopslag van 50% op kosprys. (29) Aanvaar die Banksaldo is gunstig vir alle transaksies. Voorbeeld: Skryfbehoeftes is vir kontant gekoop, R 2 000. TRANSAKSIES: 1.2.1 Koop toerusting op krediet vir R10 000 van Tshwane Meubileerders. 1.2.2 ʼn Debiteur, N Mothusi betaal R4 750 via EFO ter vereffening van haar rekening van R5 000. 1.2.3 Verkoop goedere vir kontant, die kosprys was R3 000. 1.2.4 Die eienaar het handelsvoorraad vir eie gebruik geneem teen kosprys van R850. 1.2.5 Die eienaar van die besigheid het beskadigde goedere, wat 5% afslag op toegestaan is, teruggestuur aan die verskaffer. Die oorspronklike kosprys was R1 800. 33 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 4 GRAAD 10 VRAAG 2: STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE (44 punte; 35 minute) SEBENZA HANDELAARS Die volgende inligting is geneem uit die boeke van Sebenza Handelaars op 28 Februarie 2023, die laaste dag van die finansiële jaar. Die besigheid gebruik ʼn 40% winsopslag op kosprys. GEVRA: 2.1 Stel die Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 28 Februarie 2023 op. (44) INLIGTING: A. Uittreksel uit die Proefbalans vir die jaar geëindig 28 Februarie 2023 Balansstaatrekeninge Debiet Krediet Kapitaal (1 Maart 2022) 600 000 Onttrekkings 34 000 Voertuie 280 000 Opgelope waardevermindering op voertuie (1 Maart 2022) 56 000 Toerusting 130 000 Opgelope waardevermindering op toerusting (1 Maart 2022) 44 600 Vaste Deposito: Al Raji Bank @ 9% p.j. 24 000 Handelsvoorraad 44 000 Debiteurekontrole 42 300 Bank (gunstig) 4 600 Verbandlening: SAAB Bank 103 800 Nominale rekeninge Verkope 588 000 Koste van verkope 420 000 Debiteure afslag 6 800 Huur Inkomste 36 200 Kommissie-inkomste 10 150 Salarisse 43 500 Versekering 12 500 Oninbare skuld 4 800 Skryfbehoeftes 3 320 Water en elektrisiteit 19 100 Bankkoste 4 200 Verpakkingsmateriaal 7 100 Advertensie 2 300 Rente op vaste deposito 1 620 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 5 GRAAD 10 B. AANSUIWERINGS EN ADDISIONELE INLIGTING (i) Die water en elektrisiteitsrekening vir Februarie 2023 is nog nie betaal nie, R1 830. (ii) Voorraad met ʼn verkoopprys van R2 520 is geskenk aan die plaaslike weeshuis. Geen inskrywing is gemaak nie. (iii) Volgens ʼn fisiese voorraadopname op 28 Februarie 2023, is die volgende items voorhande: • Handelsvoorraad R 41 000 • Verpakkingsmateriaal R 1 950 (iv) Versekering sluit ʼn jaarlikse premie van R3 960 in vir die periode 1 September 2022 tot 31 Augustus 2023. (v) Huur vir Februarie 2023 is nog nie ontvang nie. Die huur is verhoog met R300 per maand vanaf 1 Julie 2022. (vi) R. Adam, ʼn debiteur, wat R1 200 aan Sebenza Handelaars skuld, is insolvent verklaar. Sy boedel was instaat om die helfte van die verskuldige bedrag te betaal. Skryf die uitstaande bedrag af. (vii) Die leningstaat ontvang van SAAB Bank op 28 Februarie 2023 toon die volgende: Saldo op 1 Maart 2022 R150 000 Terugbetalings gedurende die jaar (ingesluit rente) R 46 200 Rente op lening (gekapitaliseer) ? Saldo op 28 Februarie 2023 R117 300 (viii) Voorsien vir die uitstaande rente op die vaste deposito. Rente word nie gekapitaliseer nie. (ix) Die bankstaat vir Februarie 2023 toon die volgende: • EFO fooie – R 170 • Kredietkaartheffings – R 90 • Rente op lopende rekening – R 220 (x) Waardevermindering word soos volg bereken: • Op voertuie teen 10% p.j. op kosprys • Op toerusting teen 15% p.j. op die verminderde saldo metode NOTA: Addisionele toerusting met ʼn kosprys van R12 400 is aangekoop op 1 Desember 2022. Die transaksie is nog nie geboekstaaf nie. 44 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 6 GRAAD 10 VRAAG 3: NOTAS EN STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE (38 punte; 32 minute) SAVAGE HANDELAARS Jasper Savage is die eienaar van Savage Handelaars, ʼn verskaffer van spysenieringstoerusting. Die besigheid diens ook toerusting teen ʼn fooi vir verskeie kliente. Die besigheid gebruik ʼn winsopslag van 100% op kosprys. GEVRA: 3.1 Stel die volgende notas tot die Staat van Finansiële Posisie op; 3.1.1 Eienaarsekwiteit (6) 3.1.2 Handels en ander betaalbares (20) 3.2 Voltooi die Ekwiteit en Laste afdeling van die staat van Finansiële Posisie vir die jaar geëindig 31 Julie 2023. (12) INLIGTING: Uittreksel uit die voor-aansuiweringsproefbalans op 31 Julie 2023 Kapitaal 3 000 000 Onttrekkings 200 000 Verbandlening: SWYS Bank (sien aansuiwering (v)) ? Debiteurekontrole 680 000 Krediteurekontrole 530 000 SAID: LBS 51 000 Pensioenfonds 19 000 Mediese fonds 17 000 Oortrokke bank 105 000 ADDISIONELE INLIGTING EN AANSUIWERINGS NIE GEBOEKSTAAF (i) Jasper Savage het ʼn verdere R100 000 kontant in die besigheid belê op 30 Junie 2023. Hierdie transaksie is nie geboekstaaf nie. (ii) Netto wins vir die jaar beloop R170 000 en is nog nie in die boeke aangeteken nie. (iii) Jasper Savage het addisionele handelsware met ʼn kosprys van R40 000 vir eie gebruik geneem. b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 7 GRAAD 10 (iv) ʼn Debiteur het drie industriële oonde, met ʼn verkoopprys van R75 000 elk, teruggestuur. Tydens inspeksie het Savage Handelaars bevind dat al drie oonde nie werk nie en het dit aan die verskaffer teruggestuur. (v) Bakplate met ʼn totale koste van R3 000, is op krediet aangekoop by die verskaffer, maar die inskrywing is geboekstaaf soos aangedui in die onderstaande tabel: Stel die fout reg. Besonderhede Debiet Krediet Handelsvoorraad R3 000 Bank R3 000 (vi) Die staat van SWYS Bank ontvang op 31 Julie 2023 is soos volg: Saldo op 01 Junie 2022 290 000 Terugbetalings ingesluit rente (80 000) Rente gehef 30 000 Saldo op 31 Julie 2023 240 000 25% van die uitstaande saldo van die lening sal in die volgende finansiële jaar terugbetaal word. (vii) Die staat vir die telefoonrekening is eers ʼn paar dae na 31 Julie 2023 ontvang. Die bedrag van R6 000 sal in Augustus 2023 betaal word. (viii) Een van die debiteure het R12 000 betaal vir die diens van elektriese stowe. As gevolg van beurtkrag, sal die diens eers in Augustus 2023 gedoen word. (ix) Savage Handelaars het ʼn nuwe verkoopsassistent aan die begin van Julie 2023 in diens geneem. Die Menslike Hulpbronne (Arbeids) afdeling het nog nie die assistent se inligting verwerk nie en hy is nog nie vir Julie 2023 betaal nie. Sy salarisbesonderhede is as volg: Bruto Pensioenfonds Mediese fonds Netto LBS salaris aftrekking aftrekking Salaris 15 000 2 100 1 500 1 300 ? Werkgewerbydraes is: Pensioenfonds R2,00 vir elke R1,00 aftrekking. Mediese fonds Op ʼn rand tot rand basis. 38 b.o.

Downloaded from hlayiso.com REKENINGKUNDE (VRAESTEL 1) 8 GRAAD 10 VRAAG 4: KONSEPTE EN VERTOLKING VAN FINANSIËLE STATE (35 punte; 28 minute) 4.1 KONSEPTE Dui aan of die volgende stellings WAAR of ONWAAR is. Skryf slegs ‘Waar’ of ‘Onwaar’ langs die nommers (4.1.1 tot 4.1.3) in die ANTWOORDBOEK. 4.1.1 Vaste deposito wat in die volgende finansiële jaar verval is geboekstaaf onder nie-bedryfslaste. 4.1.2 Die finansiële instelling sal belangstel in die finansiële state van ʼn besigheid indien hulle aansoek doen vir ʼn lening. 4.1.3 Solvensie is die vermoë van ʼn maatskappy om sy langtermyn skuld en finansiële verpligtinge na te kom. (3) 4.2 ONTLEDING EN VERTOLKING VAN FINANSIËLE STATE Milan Verskaffers word besit deur James Milan. Hy verkoop dames sakke plaaslik. Die finansiële jaar eindig 28 Februarie 2023. Bereken die finansiële aanwysers soos op 28 Februarie 2023. 4.2.1 Bereken die winsopslagpersentasie. (3) 4.2.2 Bereken die nettowins op verkope. (3) 4.2.3 Bereken die bedryfsverhouding. (3) 4.2.4 Bereken die vuurproefverhouding. (4) 4.2.5 Bereken die opbrengs op eienaarsekwiteit. (5) 4.2.6 James Milan is nie gelukkig met die beheer oor uitgawes in die besigheid nie. Haal EEN finansiële aanwyser aan met syfers om sy bekommernis te ondersteun. (3) 4.2.7 Lewer kommentaar oor die likiditeit van die besigheid. Haal TWEE finansiële aanwysers aan en voorsien syfers om jou antwoord te (4) ondersteun. 4.2.8 Milan Verskaffers het ʼn winsopslagbeleid van 40% op alle handelsware. Die eienaar is bekommerd dat die besigheid nie die winsopslag sal behaal nie. Voorsien TWEE redes waarom die besigheid nie die beoogde winsopslag bereik nie. (2) 4.2.9 Noem of Milan Verskaffers gelukkig behoort te wees met die % opbrengs op ekwiteit. Gee TWEE redes vir jou antwoord. Haal die finansiële aanwysers en relevante syfers aan. (5) b.o.

Downloaded from hlayiso.com INLIGTING: A. UITTREKSEL UIT DIE STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE 2023 2022 Verkope 676 000 600 000 Koste van verkope 520 000 480 000 Bruto wins 156 000 120 000 Bedryfsuitgawes 74 880 54 000 Netto wins 81 120 66 000 B. UITTREKSEL UIT DIE STAAT VAN FINANSIËLE POSISIE 2023 2022 Eienaarsekwiteit 550 000 500 000 Nie-bedryfsbates 680 000 440 000 Bedryfsbates 490 000 570 000 Nie-bedryfslaste 620 000 840 000 Bedryfslaste 220 200 200 200 Voorraad 200 000 261 000 Kontant en kontantekwivalente 165 000 124 000 Handels en ander ontvangbares 125 000 185 000 C. FINANSIËLE AANWYSERS 2023 2022 % Winsopslag op kosprys ? 25% % Bedryfsuitgawe op verkope 14.2% 9% % Netto wins op verkope ? 11% Bedryfsverhouding ? 2,8 : 1 Vuurproefverhouding ? 1,5: 1 % Opbrengs op gemiddelde ekwiteit ? 12,8% Rentekoers op vaste deposito 9% 9% Rentekoers op lening 18% 18% 35 TOTAAL: 150 EINDE

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 10 REKENINGKUNDE FINANSIËLE AANWYSERSFORMULEBLAD Bruto wins 100 Bruto wins 100 Netto wins 100    Verkope 1 Koste van verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes 100 Bedryfswins 100   Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsbates: Bedryfslaste Bedryfsbates – Voorraad: Bedryfslaste (Handels en ander ontvangbares + Kontant en kontantekwivalente): Bedryfslaste Netto wins 100  Eienaarsekwiteit 1 Totale bates: Totale laste