Accounting Grade 12 P1 Gauteng Mock 2021 QP (Afr)

Downloaded from hlayiso.com NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 REKENINGKUNDE V1 NOVEMBER 2020 PUNTE: 150 TYD: 2 uur Hierdie vraestel bestaan uit 11 bladsye, 'n formuleblad en 'n 11 bladsy-antwoordeboek. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 2 DBE/November 2020 NSS INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur en volg dit noukeurig. 1. Beantwoord AL die vrae. 2. 'n Spesiale ANTWOORDEBOEK word verskaf waarin jy al die vrae moet beantwoord. 3. Toon AL die bewerkings om deelpunte te verdien. 4. Jy mag 'n nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 5. Jy mag 'n donker potlood of blou/swart ink gebruik om die vrae te beantwoord. 6. Toon ALLE bewerkings tot EEN desimale punt, waar van toepassing. 7. Indien jy dit verkies, mag jy die Formuleblad met Finansiële Aanwysers wat aan die einde van hierdie vraestel aangeheg is, gebruik. Die gebruik van hierdie formuleblad is NIE verpligtend NIE. 8. Skryf netjies en leesbaar. 9. Gebruik die inligting in die tabel hieronder as 'n riglyn wanneer jy die vraestel beantwoord. Probeer om NIE daarvan af te wyk NIE. VRAAG ONDERWERP PUNTE MINUTE Staat van Omvattende Inkomste en 1 60 45 Behoue-inkomste-nota Finansiële Aanwysers en 2 40 30 Kontantvloeistaat 3 Vertolking van Finansiële State 35 30 4 Korporatiewe bestuur 15 15 TOTAAL 150 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 3 DBE/November 2020 NSS VRAAG 1: STAAT VAN OMVATTENDE INKOMSTE EN BEHOUE-INKOMSTE- NOTA (60 punte; 45 minute) Jy word voorsien van inligting uit die rekords van Victoria Beperk vir die jaar geëindig 30 Junie 2020. Die maatskappy verkoop en herstel twee tipes yskaste: die Icekool- en die Freezo-modelle. GEVRA: 1.1 Verwys na Inligting B(a): Bereken:  Totale waardevermindering vir die jaar (7)  Wins/Verlies met verkoop van vaste bate (2) 1.2 Verwys na Inligting B(d): Bereken die verlies op die Icekool-yskaste wat in die brand vernietig is. (5) LET WEL: Die betrokke bedrae uit VRAAG 1.1 en 1.2 moet ook in die finansiële staat of nota aangeteken word. 1.3 Voltooi die Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) vir die jaar geëindig 30 Junie 2020. (35) 1.4 Stel die Behoue-inkomste-nota tot die Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) op. (11) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 4 DBE/November 2020 NSS INLIGTING: A. Die volgende saldo's/totale, onder andere, het op 30 Junie in die boeke verskyn: 2020 2019 Balansstaatrekeninge-afdeling R R Gewone aandelekapitaal 10 150 000 10 500 000 Behoue inkomste ? 3 200 000 Verbandlening: Silver Bank 1 984 000 2 300 000 Voertuie 4 220 000 Toerusting 968 000 Opgehoopte waardevermindering op voertuie ? 1 325 000 Opgehoopte waardevermindering op ? 327 000 toerusting Vaste deposito: JM Bank 1 520 000 Handelsvoorraad 1 657 500 Debiteurekontrole 2 740 000 Aandeelhouers vir dividende ? 427 500 SAID: Inkomstebelasting (voorlopige 120 000 betalings) Krediteurekontrole 652 000 Nominalerekeninge-afdeling Verkope 12 945 000 Koste van verkope ? Salarisse en lone 2 740 000 Ouditfooie 356 000 Diverse bedryfsuitgawes 252 500 Direkteursgelde 1 279 000 Diensgeld-inkomste 3 400 000 Verbruiksgoedere 815 800 Oninbare skulde 196 000 Advertensies (slegs Protea TV) 123 200 Rente op beleggings 165 000 Dividende op gewone aandele 675 000 B. Aansuiwerings en addisionele inligting: (a) Geen inskrywings is vir waardevermindering en die verkoop van die vaste bate gedoen nie.  Voertuie word teen 20% p.j. volgens die verminderdesaldo-metode verminder (gedepresieer).  Toerusting word teen 15% p.j. op kosprys verminder (gedepresieer). Let daarop dat toerusting op 31 Januarie 2020 verkoop is. Besonderhede is soos volg: Kosprys R40 000 Opgehoopte waardevermindering op 1 Julie 2019 R18 000 Verkoopprys R22 500 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 5 DBE/November 2020 NSS (b) Twee direkteure, Hlophe en Frey, verdien direkteursgelde.  Frey se fooie is nie ten volle aan hom betaal nie, aangesien huur deur hom aan die maatskappy verskuldig is. Geen inskrywing is al vir die huur gemaak nie.  Frey het sedert 1 Desember 2019 'n gedeelte van die maatskappy se eiendom vir persoonlike gebruik gehuur. Die maandelikse huur van R13 000 moet verreken word teen die direkteursgelde wat nog aan hom verskuldig is. (c) 'n Inskrywing van R28 800 is gemaak vir verbruiksgoedere wat op 27 Junie 2020 aan 'n krediteur teruggestuur is. Die kredietnota van die krediteur toon 'n bedrag van slegs R21 600. Die kredietnota is korrek, maar is nog nie opgeteken nie. Verbruiksgoedere voorhande aan die einde van die jaar is R18 000. (d) Yskaste word volgens die spesifieke identifikasiemetode gewaardeer. Geen inskrywing is gemaak ten opsigte van 'n brand wat in die stoorkamer plaasgevind het nie. 'n Aantal Icekool-yskaste is vernietig en die versekeringsmaatskappy sal 80% van die kosprys van hierdie yskaste uitbetaal. Die voorraadrekord is soos volg: KOSTE AANTAL BEGIN- EIND- MODEL AANKOPE PER EENHEDE VOORRAAD VOORRAAD EENHEID VERKOOP 1 300 275 Icekool 200 eenhede 1 400 eenhede R3 500 eenhede eenhede Freezo 0 640 eenhede R6 750 550 eenhede 90 eenhede (e) Die onderneming gebruik 'n winsopslag van 60% op die kosprys van die yskaste. Handelskortings, ten bedrae van R275 000, is op die verkoop van Freezo-yskaste toegestaan en is geboekstaaf. (f) R32 400 van die boedel van 'n insolvente debiteur is in die bankrekening van die onderneming gedeponeer. Dit verteenwoordig 75 sent in die rand. Die balans van sy rekening moet afgeskryf word. (g) Protea TV is gekontrakteer om 'n advertensie te vervaardig en om dit vir die tydperk 1 September 2019 tot 31 Augustus 2020 teen 'n vaste maandelikse tarief uit te saai. Die bedrag wat aan Protea TV betaal is, sluit 'n eenmalige bedrag van R26 000 in wat in Augustus 2019 vir die vervaardiging van die video betaal is. Die oorblywende bedrag dek die maandelikse advertensies op TV vir die 12 maande wat op 1 September 2019 begin. (h) Maak voorsiening vir rente op die verbandlening. Die staat wat van Silver Bank ontvang is, dui maandelikse terugbetalings van R48 500 aan. Dit sluit gekapitaliseerde rente in. (i) Die inkomstebelastingkoers is 28% van die netto wins. (j) Aandelekapitaal en dividende:  50 000 aandele is op 31 Maart 2020 teen R9,60 elk teruggekoop. Hierdie aandele kwalifiseer nie vir finale dividende nie.  Geen nuwe aandele is in die huidige finansiële jaar uitgereik nie.  1 450 000 aandele is reeds op 30 Junie 2020 uitgereik.  Tussentydse dividende is op 31 Desember 2019 betaal.  Finale dividende van 56c per aandeel is op 30 Junie 2020 verklaar. 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 6 DBE/November 2020 NSS VRAAG 2: FINANSIËLE AANWYSERS EN KONTANTVLOEISTAAT (40 punte; 30 minute) 2.1 Vier state/verslae word verskaf as opsies waarin elk van die volgende items sal verskyn. Kies die finansiële staat/verslag en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (2.1.1 tot 2.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. A Kontantvloeistaat B Staat van Omvattende Inkomste (Inkomstestaat) C Staat van Finansiële Posisie (Balansstaat) D Direkteursverslag 2.1.1 Verbale verduideliking van die aktiwiteite van 'n maatskappy vir die afgelope jaar 2.1.2 Oninbare skulde ingevorder 2.1.3 Netto boekwaarde van vaste bates (3 x 1) (3) 2.2 ORANGE BPK. Die inligting het betrekking op die finansiële jaar geëindig 29 Februarie 2020. GEVRA: 2.2.1 Bereken die volgende finansiële aanwysers op 29 Februarie 2020:  Skuld-ekwiteit-verhouding (3)  Verdienste per aandeel (VPA) (4)  Dividenduitbetalingskoers (3)  % opbrengs op gemiddelde ekwiteit (OOAB) (4) 2.2.2 Voltooi die Kontantvloeistaat op 29 Februarie 2020. Alle kontantuitvloeiings moet tussen hakies getoon word om volpunte te verdien. (23) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 7 DBE/November 2020 NSS INLIGTING: A. Uittreksel uit die Inkomstestaat op 29 Februarie 2020: Waardevermindering R 234 000 Rente-uitgawe 126 000 Inkomstebelasting 415 200 Netto inkomste na belasting 968 800 B. Uittreksel uit die Balansstaat: 29 Februarie 2020 28 Februarie 2019 Vaste bates (drawaarde) R 9 528 300 R 8 320 300 Vaste deposito's 100 000 500 000 Bedryfsbates 1 002 000 755 000 Kontant en 56 500 5 000 kontantekwivalente Oortrokke bank 0 220 000 Aandeelhouersbelang 8 980 300 7 411 500 Gewone aandelekapitaal 8 281 000 7 200 000 Behoue inkomste 699 300 211 500 Lening: BB Bank 900 000 1 200 000 Bedryfslaste 750 000 963 800 SAID: Inkomstebelasting 4 500 Dt 23 800 Kt Aandeelhouers vir dividende 120 000 160 000 C. Vaste bates:  Ou toerusting is teen drawaarde verkoop, R48 000.  Aanbouings by die geboue is gedurende die finansiële jaar voltooi. D. Aandelekapitaal: Die gewone aandelekapitaal het op 1 Maart 2019 uit 800 000 gewone aandele bestaan. 'n Verdere 200 000 aandele is op hierdie datum uitgereik. Op 29 Februarie 2020 het die maatskappy 90 000 aandele teruggekoop teen R81 000 meer as die waarde van die aandele, gebaseer op die gemiddelde aandeleprys van R9,10 per aandeel. Hierdie aandeelhouers kwalifiseer vir finale dividende. E. Dividende en verdienste: 29 Februarie 2020 28 Februarie 2019 Interim/Tussentydse dividende 28 sent 60 sent Finale dividende 12 sent 20 sent Verdienste per aandeel ? 94 sent 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 8 DBE/November 2020 NSS VRAAG 3: INTERPRETASIE VAN FINANSIËLE STATE (35 punte; 30 minute) Jy word voorsien van inligting van Solar-Style Bpk. vir die finansiële jaar geëindig 29 Februarie 2020. Die onderneming verskaf sonpanele aan huishoudings om hulle elektrisiteitsverskaffing aan te vul. GEVRA: LET WEL: Verskaf in ELKE geval syfers, finansiële aanwysers of berekeninge om jou kommentaar en verduidelikings te staaf. 3.1 Solvensie en likiditeit: 3.1.1 Lewer kommentaar op die solvensie van die maatskappy. Haal EEN finansiële aanwyser met syfers aan. (2) 3.1.2 Verduidelik waarom die direkteure met die verandering in die likiditeit van die maatskappy tevrede is. Haal TWEE finansiële aanwysers met syfers aan. (4) 3.2 Verdienste, opbrengs en aandeleprys op die JSE: 3.2.1 Lewer kommentaar op die % opbrengs en verdienste per aandeel van die maatskappy. Haal TWEE finansiële aanwysers met syfers aan. (4) 3.2.2 Lewer kommentaar op die aandeleprys op die JSE en hoe die % opbrengs en verdienste per aandeel die aandeleprys beïnvloed het. Haal syfers aan. (4) 3.3 Hefboomverhouding: Verduidelik hoe die lening die risiko en finansiële hefboom beïnvloed het en of dit 'n goeie idee was, of nie, om die lening te verhoog. Haal TWEE finansiële aanwysers met syfers aan. (7) 3.4 Aandeelhouding: Verwys na Inligting D. Die direkteure het besluit om aan die bestaande aandeelhouers een aandeel vir elke vyf aandele wat hulle op 1 September 2019 besit het, teen 'n prys van R6,50 elk aan te bied. Allen Mbatha besit tans 45% van die aandele van Solar-Style Bpk. Allen was een van die min aandeelhouers wat besluit het om hierdie aanbod te aanvaar. 3.4.1 Verduidelik hoe Allen se besluit sy % aandeelhouding beïnvloed het. Verskaf 'n berekening om jou verduideliking te staaf. (4) 3.4.2 Gee TWEE redes waarom Allen dalk hierdie besluit geneem het. (4) 3.5 Dividende: 3.5.1 Een van die direkteure voel dat die dividenduitbetalingskoers (%) konstant moes gebly het. Gee EEN moontlike rede (met syfers) vir haar mening. (3) 3.5.2 Verwys na inligting E. Verduidelik (met syfers) waarom een van die aandeelhouers, Erna Naidoo, voel dat die dividende wat sy in Solar-Style Bpk. verdien, nie so goed is soos dié wat sy in Netgen Bpk. verdien nie. (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 9 DBE/November 2020 NSS INLIGTING: A. Uittreksel uit die Finansiële State: 29 Februarie 28 Februarie 2020 2019 Netto wins na belasting R 203 000 R 636 300 Nie-bedryfslaste: 3 500 000 2 000 000 Lening van Credbank B. Finansiële aanwysers bereken: 29 Februarie 28 Februarie 2020 2019 Skuld-ekwiteit-verhouding 0,4 : 1 0,3 : 1 Vuurproefverhouding 0,8 : 1 2,6 : 1 Totale bates tot totale laste 2,0 : 1 5,0 : 1 Voorraadomsetsnelheid 6 keer 3 keer Verdienste per aandeel (VPA) 72 sent 96 sent Dividende per aandeel (DPA) 48 sent 48 sent Dividenduitbetalingskoers 67% 50% % opbrengs op gemiddelde ekwiteit (OOAB) 5,3% 8,7% % opbrengs op totale kapitaal aangewend 6,2% 11,6% (OOTKA) Netto batewaarde per aandeel (NBW) 877 sent 912 sent C. Addisionele inligting: 29 Februarie 28 Februarie 2020 2019 Markprys van aandele op JSE 840 sent 920 sent Rentekoers op beleggings 6,5% 6,5% Rentekoers op lenings 10,5% 12,0% D. Aandeelhouding van Allen Mbatha in Solar-Style Bpk.: Aantal aandele Prys per aandeel Totale Solar-Style Bpk. aandele uitgereik: Op 28 Februarie 2019 800 000 aandele Op 29 Februarie 2020 900 000 aandele Aandele deur Allen gekoop Op 1 Maart 2015 360 000 aandele 650 sent Op 1 September 2019 ? 650 sent E. Aandeelhouding van Erna Naidoo in twee maatskappye: Solar-Style Bpk. Netgen Bpk. Dividende per aandeel vir 2020 36 sent 28 sent Prys wat sy vir haar aandele betaal het 820 sent 400 sent Aantal aandele besit 30 000 aandele 30 000 aandele 35 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 10 DBE/November 2020 NSS VRAAG 4: KORPORATIEWE BESTUUR (15 punte; 15 minute) 4.1 Gee EEN woord/term vir elk van die volgende beskrywings deur 'n woord/term uit die lys hieronder te kies. Skryf slegs die woord/term langs die vraagnommers (4.1.1 tot 4.1.3) in die ANTWOORDEBOEK neer. eksterne ouditeure; interne ouditeure; aandeelhouers; direkteure 4.1.1 Hulle rol is om alle aspekte van die maatskappy se aktiwiteite te bestuur en beheer. 4.1.2 Hulle rol is om 'n onbevooroordeelde mening oor die betroubaarheid van die inligting in die finansiële state uit te spreek. 4.1.3 Hulle rol is om die interne beheermaatreëls in 'n maatskappy op 'n deurlopende basis te assesseer. (3 x 1) (3) 4.2 ELECTRONIC BPK. Die inligting het op Electronic Bpk. betrekking. Electronic Bpk. het die laaste paar maande negatiewe publisiteit in die nasionale koerante gekry. 'n Aandeelhouer, Quinton Miller, is bekommerd oor moontlike korrupsie in hierdie maatskappy. GEVRA: 4.2.1 Verduidelik, in jou eie woorde, hoekom jy met die uittreksel hieronder, wat in 'n plaaslike koerant verskyn het, saamstem of nie. Noem TWEE verskillende punte. Volgehoue (Deurlopende) korrupsie, bedrog en wanbestuur sal nie by 'n genoteerde maatskappy plaasvind nie, tensy daar onwettige of kriminele (oneerlike) samewerking aan die kant van die direksie en die ouditeure is. [Aangehaal uit @TheJaundicedEye, Independent, Saterdag 7 Maart 2020] (4) 4.2.2 Verwys na die inligting op die volgende bladsy. Verduidelik TWEE punte om moontlike korrupsie vir ELK van die volgende probleme te bewys. Haal syfers of berekeninge aan. Probleem 1: Betaling van direkteursgelde (4) Probleem 2: Beheer en produktiwiteit van ander werknemers (4) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 11 DBE/November 2020 NSS INLIGTING: Inligting geïdentifiseer uit die boeke van die maatskappy LET WEL: Randbedrae word in miljoene uitgedruk. % 29 Februarie 2020 28 Februarie 2019 verandering Direkteursgelde: Hoof uitvoerende beampte 1 R11,2 m. R6,5 m. 72% (HUB) Hoof finansiële beampte 1 R9,9 m. R5,8 m. 72% (HFB) Ander voltydse direkteure 12 8,3% R39,0 m. R36,0 m. Ander werknemers: Aantal werknemers 19% 570 werknemers 480 werknemers Salarisse en lone 22% R91,0 m. R74,4 m. Algemene inligting: Bruto wins 11% R289,0 m. R260,0 m. Bedryfswins (20%) R61,0 m. R76,2m. Bedryfswins per werknemer (50%) R0,1 m. R0,2 m. Netto wins (21%) R41 m. R52 m. 15 TOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou

Downloaded from hlayiso.com Rekeningkunde/V1 DBE/November 2020 NSS GRAAD 12 REKENINGKUNDE-FORMULEBLAD MET FINANSIËLE AANWYSERS Bruto wins x 100 Bruto wins x 100 Verkope 1 Koste van verkope 1 Netto wins voor belasting x 100 Netto wins na belasting x 100 Verkope 1 Verkope 1 Bedryfsuitgawes x 100 Bedryfswins x 100 Verkope 1 Verkope 1 Totale bates : Totale laste Bedryfsbates : Bedryfslaste (Bedryfsbates – Voorraad) : Bedryfslaste Niebedryfslaste : Aandeelhouersbelang (Handel & ander ontvangbare bedrae + Kontant & kontantekwivalente) : Bedryfslaste Gemiddelde handelsvoorraad x 365 Koste van verkope . Koste van verkope 1 Gemiddelde handelsvoorraad Gemiddelde debiteure x 365 Gemiddelde krediteure x 365 Kredietverkope 1 Koste van verkope 1 Netto inkomste na belasting x 100 Netto inkomste na belasting x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Gemiddelde aandeelhouersbelang 1 (*Sien nota hieronder) Netto inkomste voor belasting + Rente op lenings x 100 Gemiddelde aandeelhouersbelang + Gemiddelde niebedryfslaste 1 Aandeelhouersbelang x 100 Dividende vir die jaar x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Tussentydse dividende x 100 Finale dividende x 100 Getal uitgereikte aandele 1 Getal uitgereikte aandele 1 Dividende per aandeel x 100 Dividende vir die jaar x 100 Verdienste per aandeel 1 Netto inkomste na belasting 1 Totale vaste koste . Verkoopprys per eenheid – Veranderlike koste per eenheid LET WEL: * In hierdie geval, indien daar gedurende 'n finansiële jaar 'n verandering in die aantal uitgereikte aandele is, word die geweegdegemiddelde-getal aandele in die praktyk gebruik. Kopiereg voorbehou