Computer Applications Technology Grade 12 P2 2016 Memo (Afr)

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 SEPTEMBER 2016 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 MEMORANDUM PUNTE: 150 Hierdie memorandum bestaan uit 10 bladsye.

2 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 (EC/SEPTEMBER 2016) AFDELING A VRAAG 1: PAS-ITEMS VRAAG 2: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE 1.1 D (1) 2.1 B (1) 1.2 I (1) 2.2 D (1) 1.3 K (1) 2.3 A (1) 1.4 G (1) 2.4 B (1) 1.5 A (1) 2.5 D (1) 1.6 N (1) 2.6 C (1) 1.7 B (1) 2.7 A (1) 1.8 P (1) 2.8 D (1) 1.9 E (1) 2.9 B (1) 1.10 C (1) 2.10 C (1) [10] [10] VRAAG 3: WAAR/ONWAAR-ITEMS 3.1 Die MOEDERBORD is die groot stroombaanbord binne die rekenaar wat gleuwe en konnektors het vir al die komponente van ʼn rekenaar. (1) 3.2 MICR is ʼn tegnologie wat maak dat ʼn masjien karakters soos rekeningnommers op ʼn tjek kan lees. (1) 3.3 BID OR BUY is die grootste Internetveilingwebwerf in Suid-Afrika. (1) 3.4 PHARMING herlei die gebruiker outomaties na ʼn ander vals webtuiste sonder sy medewete. (1) 3.5 ʼn BYSKRIF is ʼn genommerde etiket wat jy kan byvoeg by ʼn tabel, prentjie of ʼn item. (1) [5] TOTAAL AFDELING A: 25 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2016) REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 3 AFDELING B VRAAG 4: STELSELTEGNOLOGIEË 4.1 4.1.1 Paint (1) 4.1.2 Haar behoeftes is redelik eenvoudig en kan verrig word deur van Paint gebruik te maak, aangesien dit ʼn gratis program is wat saam met die Windowsbedryfstelsel geïnstalleer is. Photoshop is relatief duurder en moet aangekoop en geïnstalleer word voordat dit gebruik kan word. Dit is dus nie geskik vir haar behoeftes nie. (2) 4.2 4.2.1 Disk Cleanup: o Verwyder tydelike lêers wat vanaf die Internet afgelaai is. o Verwyder tydelike lêers wat deur Windows geskep is. o Maak die ‘Recycle Bin’ leeg. Dit kan ook geïnstalleerde programme wat jy nooit of selde gebruik, verwyder. Saampers van lêers. (Enige 2) (2) 4.2.2 Groot kapasiteit Draagbaarheid Maklike gebruik Hoë spoed Betroubaarheid (Enige 2) (2) 4.2.3 Lêers kan per ongeluk oorgeskryf of verwyder word. Apparatuur kan onklaar raak, soos wanneer ʼn skyfaandrywer faal. Toestelle kan gesteel word. Rampe soos brande, aardbewings en vloede kan apparatuur vernietig. Lêers kan korrup word as gevolg van fluktuasies in elektriese kragtoevoer. Lêers kan verwyder of korrup gemaak word deur virusse, ens. (Enige 2) (2) 4.3 4.3.1 Ctrl + Alt + Delete (1) 4.3.2 Regsklik op die program. Klik op ‘end program’ of op die ‘end task button’. (2) 4.4 4.4.1 Inkspuitdrukker (2) 4.4.2 Geen papier in drukker. Kabels nie behoorlik gekonnekteer nie. Datum- en tydinstellings. Apparatuurinstellings. Min ink of ink vlakke is te laag. (Enige 2) (1) 4.5 Beskadigde luidspreker. Swak konneksie. (Enige 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 (EC/SEPTEMBER 2016) 4.6 4.6.1 Start, Control panel en skakel outomatiese opdaterings af. (1) 4.6.2 Opdaterings neem spasie op. Kan versoenbaarheidsprobleme veroorsaak. Gevaar om stelsel te restabiliseer. Kan steurend wees wanneer jy konsentreer. Dit gebruik baie data – kan jou limiet oorskry. (Enige 2) (2) 4.7 4.7.1 Webgebaseerde Yahoo in die e-pos adres verwys na ʼn webblaaier. (2) 4.7.2 Jy kan die toepassings net gebruik as jy aan die Internet gekoppel is. Die toepassings het dalk nie al die eienskappe of funksies van die toepassings wat op rekenaars geïnstalleer word nie. Webgebaseerde toepassings kan stadig laai. Die gebruiker sal dit nie kan gebruik indien die bediener foutief is en nie wil werk nie. (Enige 1) (1) 4.8 Hoe hoër die kwaliteit van die beeld, hoe groter is die lêer waarin die beeld gestoor word. (1) 4.9 4.9.1 Ergonomiese sleutelborde plaas die sleutels so dat ʼn mens se hande in ʼn meer natuurlike posisie gehou word. Dit verminder die moontlikheid van Karpale tonnelsindroom. (Enige 1) (1) 4.9.2 Verminder die warboel op die lessenaar of werkoppervlak. Draagbaarheid. (Enige 1) (1) [25] VRAAG 5: INTERNET- EN NETWERKTEGNOLOGIEË 5.1 5.1.1 Dit is ʼn hoëspoed-, hoëbandwydte-konneksie. Sy wil graag na video’s kyk en wil oor die algemeen net gekonnekteer wees. (Enige 1) (1) 5.1.2 ‘Unshaped’ beteken dat alle Internetdienste dieselfde voorkeur geniet. (1) 5.1.3 Flieks en musiek lêers is gewoonlik groot en databondel pakkette bied verskillende opsies vir die hoeveelheid data wat in ʼn maand afgelaai en opgelaai kan word. Die beperkte hoeveelheid data wat afgelaai kan word, kan uitgeput raak. (Enige 1) (1) 5.1.4 Maksimum aflaaispoed en maksimum oplaaispoed. (1) 5.2 5.2.1 Intydse boodskapdienste is ʼn kommuniksasie-fasiliteit wat deur mense gebruik kan word sonder enige uitstel terwyl e-pos kommunikasie soms nie die ontvanger onmiddellik bereik nie. (2) 5.2.2 VoIP oproepe is goedkoper as normale telefoonoproepe. Die programmatuur is normaalweg gratis. VoIP laat jou toe om lêers oor te dra en videokonferensie-oproepe te maak. (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2016) REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 5 5.3 5.3.1 ʼn Extranet verskil van ʼn intranet deurdat dit toeganklik is vir eksterne vennote soos belangrike kliënte, verskaffers en besigheidsvennote om inligting uit te ruil, om besighede te integreer en om data en toepassings te deel. (1) 5.3.2 Verbeterde samewerking tussen ondernemings en kliënte. Sekuriteit – jy het beheer oor wie toegang het tot jou tuiste. (Enige 1) (1) 5.4 5.4.1 Spyware het haar tuisblad se instellings verander en haar herlei na verskillende ander bladsye. (1) 5.4.2 ʼn Veilige webtuiste se URL begin met https. ʼn Klein slotjie sal langs die URL verskyn wat aandui dat die webtuiste veilig is. (2) 5.5 Sy kan e-pos boodskappe sorteer of filter. (1) 5.6 Gebruik ʼn lêergidsstelsel, soortgelyk aan die in Windows Explorer, om die boodskappe wat jy wil hou te bestuur. (1) [15] VRAAG 6: INLIGTINGSBESTUUR 6.1 6.1.1 ʼn Soekenjin is ʼn program wat na dokumente op die Internet soek, deur van sleutelwoorde of frases wat deur die gebruiker ingetik word, gebruik te maak. Hierdie treffers word gewoonlik in die volgorde waarop dit op die navraag betrekking het, vertoon en word treffers (hits) genoem. (1) 6.1.2 Gebruik spesifieke sleutelwoorde of sinonieme. Sluit sekere woorde uit deur van Boolese waardes gebruik te maak. Gebruik die soekenjin se waardes om jou soektog te verfyn. Spesifiseer datum reekse en lêer tipes, ens.. Gebruik aanhalingstekens. Gebruik meer as1 woord, maar nie meer as 10 woorde in ʼn frase nie. (Enige 2) (2) 6.2 Inligtingsoorlading is wat gebeur wanneer mense nie die hoeveelheid inligting waaraan hulle daagliks blootgestel word, kan hanteer nie. (1) 6.3 Let op gesaghebbendheid, objektiwiteit en affiliasie van skrywer/die organisasie waarmee die bron hom verbind/wat die publikasies verskaf. Wat is die rede/motivering agter die webblad? Is daar ʼn verwysingslys beskikbaar? Het die bron ʼn datum wat aandui wanneer dit gepubliseer of opgedateer is? Is die webblad permanent of is dit deel van ʼn permanente organisasie? Is die feite korrek? Is daar enige kruisverwysing na ander betroubare bronne? Dekking – gee dit wye dekking oor die onderwerp? Bestudeer die algehele voorstelling van die webblad, bv. spelfoute. (Enige 2) (2) 6.4 Dit is moontlik om ʼn wyer teikengehoor te bereik/meer kliënte/globale markte. Makliker om te kommunikeer met kliënte en om terugvoering te kry. Bou goeie sakeverhoudinge tussen onderneming en sy kliënte deur sosiale media te gebruik. Bemarkingskoste is relatief laer as drukmedia. (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 (EC/SEPTEMBER 2016) 6.5 6.5.1 Sy kan nie ʼn Word-dokument wat in ʼn nuwer weergawe geskep is, soos bv. 2007 in ʼn ouer weergawe soos Word 2003 oopmaak nie. (1) 6.5.2 Installeer ʼn program wat ʼn lêer in ʼn ander formaat kan omskakel. Installeer ʼn versoenbaarheidspakket. Haar vriendin moet dit as ʼn Word 2003 lêer stoor. (Enige 1) (1) [10] VRAAG 7: SOSIALE IMPLIKASIES 7.1 7.1.1 VOORDEEL Jy kan 24/7, uit die gerief van jou huis, goedere aankoop of besprekings doen. Jy kan pryse makliker vergelyk. Pryse is soms goedkoper. ʼn Besigheid kan sy oorhoofse kostes verminder wat lone en winkelhuur aanbetref en kan wêreldwyd handel dryf. Die besigheid hoef nie groot hoeveelhede voorraad aan te hou nie. Enige iets van boeke tot DVD’s tot motors kan aanlyn gekoop word. Geen druk vanaf verkoopspersoneel word ervaar nie. (Enige 1) NADEEL Dit is beter om eerder self te gaan kyk na die goed wat jy wil koop. Goedere kan tydens aflewering gesteel word. Afleweringskoste en invoerbelasting is ter sprake as die artikel van oorsee af kom. Aanlyn gevare - virusse en uitvissingsbedrog, ens. Onpersoonlike verkope. Dit is moeilik om goedere terug te stuur veral as die artikel van oorsee af kom. (Enige 1) (2) 7.1.2 Maak seker dat jy die organisasie se kontakbesonderhede het asook die URL Maak seker dat die webtuiste veilig is. Kyk vir waarborge oor veiligheid en terugstuurbeleid. Wees bewus van die terme en voorwaardes. Maak seker van betalings- en afleweringsbesonderhede. Hou volledig boek van wat jy bestel of reserveer. Wees bewus van die feit dat jy dalk invoerbelasting sal moet betaal as jy items van buite Suid-Afrika af aankoop. Gee slegs jou kredietkaartbesonderhede en moet nooit jou PIN of ander bankbesonderhede verskaf nie. (Enige 2) (2) 7.2 7.2.1 Data kan op baie maniere gesteel word: dit kan fisies gesteel word deur dit na draagbare stoormedia te kopieer, dit kan tydens data-oordrag op ʼn netwerk onderskep word, dit kan deur sosiale manipulasie verkry word. (1) 7.2.2 Dit verwys na pogings om die gebruiker om die bos te lei om vertroulike inligting soos PIN nommers en wagwoorde bekend te maak, gewoonlik deur e-pos. (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2016) REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 7 7.3 7.3.1 Sosiale netwerkdienste (1) 7.3.2 Stigting van gebruikersgroepe. Pos van multimedia foto’s en video’s. Verskeie toevoegings kenmerke soos bv. speletjies. Fasiliteite om ou vriende en kennisse op te spoor. Status opdaterings, ens. (Enige 2) (2) 7.4 Crippleware is ʼn tipe vryware programmatuur wat gratis versprei word aan die gebruiker. Belangrike funksies van die program soos om te druk of die vermoë om lêers te stoor is nie beskikbaar totdat die gebruiker die programmatuur registreer nie. Verbruikers word toegelaat om die programmatuur te besigtig voordat hulle dit koop, maar hulle word nie toegelaat om al die beskikbare funksies te gebruik nie. (1) [10] VRAAG 8: OPLOSSINGONTWIKKELING 8.1 8.1.1 Aanvaar enige antwoord wat verwys na die Count-funksie. Moet in die ‘report footer’ geplaas word. (2) 8.1.2 Die veld is nie groot genoeg om die nommer te vertoon nie. Trek die telefoon veld groter in die ‘Details section’ in die ‘Design View’ van die verslag. (2) 8.1.3 Input mask (1) 8.2 8.2.1 Beter verslagdoening. Vinnige manier om data te onttrek deur navrae. Makliker/meer funksies vir datavalidering. (Enige 2) (2) 8.2.2 Nee. Die data kan na ʼn sigblad uitgevoer word. (2) 8.3 8.3.1 Absolute selverwysing (1) 8.3.2 Om te verhoed dat ʼn seladres verander sodra dit van een sel na aangrensende selle gekopieer word. (1) 8.4 Verkry toegang tot die drukkerstou deur te dubbel klik op die regte drukker en die relevante drukkerstake te verwyder. (1) 8.5 8.5.1 Veranderingspoor funksie. Kommentaar. Gebruik die opsie om dokumente langs mekaar te vergelyk. Gebruik verskeie weergawe opsies soos voorsien deur sommige woordverwerkingsprogramme. Gebruik kleur om veranderinge en kommentaar aan te dui. (Enige 2) (2) 8.5.2 Die leesbaarheid van die dokument met ander woorde hoe die persoon wat die dokument lees, dit ervaar, (is dit leesbaar en verstaanbaar) en of dit toeganklik is vir swaksiendes. (1) [15] TOTAAL AFDELING B: 75 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 (EC/SEPTEMBER 2016) AFDELING C 9.1 9.1.1 Intel (1) 9.1.2 500 GB (1) 9.1.3 Windows 8 (1) 9.1.4 ʼn Kaartleser laat verskillende draagbare stoortoestelle en geheue kaarte toe om aan jou rekenaar te koppel en kan gelees en na geskryf word. (2) 9.1.5 Dit kan dubbel soveel data ontvang as voorheen en daarom kan dit dubbel so vinnig prosesseer. (2) 9.1.6 Voorsiening van die gebruikerskoppelvlak Bestuur van programme Bestuur van apparatuur Voorsiening van basiese sekuriteit (Enige 2) (2) 9.1.7 ʼn Warm uitruiling is die vervanging van ʼn hardeskyf, CD-ROM skyf, kragbron of enige ander toestel met ʼn soortgelyke toestel terwyl die rekenaarsisteem wat dit tans gebruik, in volle werking is. Dit beteken dat die rekenaar nie afgeskakel hoef te word terwyl die eksterne toestelle bygevoeg/ingeprop word nie. Warm uitruiling staan ook bekend as warm inprop. (Enige 2) (2) 9.2 9.2.1 Dit is vinniger. Mobiele toegang tot die Internet, 24/7 vanaf enige plek in die wêreld. Jy kan jou slimfoon of tablet gebruik om toegang tot die Internet te kry – jy het nie ʼn rekenaar nodig nie. Jy gebruik nie kabels vir Internetkoppeling nie. (Enige 2) (2) 9.2.2 Toegangskontrole. Firewall Sekuriteitsentrum – waarsku jou teen instellings wat jou stelsel onveilig kan maak. (Enige 2) (2) 9.3 9.3.1 Dropbox SkyDrive DropitTOme Google drive (Enige 2) (2) 9.3.2 Sodra jy die gratis programmatuur op jou rekenaar geïnstalleer en geregistreer het, kan jy jou lêers oplaai op die webtuiste. Jy kan daarna ʼn skakel en wagwoord vir die oopmaak van die betrokke lêergids na die ontvanger stuur. Hierdie skakel kan dan deur die ontvanger gebruik word om die lêer af te laai. (Enige 2) (2) 9.3.3 Sinkronisering beteken dat as jy ʼn bygewerkte weergawe van ʼn lêer in ʼn lêergids op die stelsel plaas, dit outomaties ander kopieë van die lêer op ander rekenaars en ander toestelle sal bywerk wat geskakel is aan die sisteem (bv. Dropbox). (2) 9.4 9.4.1 Jy is skuldig aan plagiaat wanneer jy iemand anders se werk as jou eie werk aanbied sonder hulle toestemming. Jy is ook skuldig aan plagiaat as jy nie die bron van die inligting vermeld nie. (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/SEPTEMBER 2016) REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 9 9.4.2 Die inhoud is nie noodwendig akkuraat nie aangesien dit dikwels slegs die opinies van individue verteenwoordig. (1) 9.4.3 Spaar papier (en daarom geld). Ouers sal verkies om die boodskap af te laai en daarna te luister wanneer dit hulle pas, bv. oppad werk toe. Dit is ʼn voordeel vir ouers wat siggestremd is, ens. (Enige 2) (2) 9.4.4 Om maatskappy-intranette te skep. Om gemeenskapswebtuistes te skep. Om kontrolelyste en doen-lysies saam te stel in die geval van groter projekte waaraan ʼn hele aantal mense werk. Om opvoedkundige bronne soos gespesialiseerde vakwoordelyste, studienotas, aantekeninge en FAQ-gidse saam te stel, ens. (Enige 2) (2) 9.4.5 Indien jy ʼn rekening geskep het met ʼn blog-voorsiener wat Word ondersteun, kan jy jou blog as ʼn Word-dokument na die blog-tuiste stuur. Die eerste keer wanneer jy iets op jou blog wil pos, sal jy die blog-rekening moet registreer om ʼn koppeling tussen Word en die blog-voorsiener te maak. (2) 9.4.6 Mense wat ʼn inkomste as ‘bloggers’ verdien, kry dit deur advertensies of borge. (1) 9.5 9.5.1 Skype (1) 9.5.2 ICall Internet Solutions MWEB Broadband Talk Verizon Telkom Voiplus global connections VX Telecom (Enige 1) (1) 9.5.3 Webkamera Mikrofoon Luidsprekers (Enige 2) (2) 9.6 9.6.1 Voorsien goedkoper, meer bekostigbare Internet toegang. Gebruik skole met IKT fasiliteite as gemeenskapsentrums na ure. Bemark en brei IKT tipe vakke op skool uit en verskaf rekenaaropleiding aan mense. Gemeenskappe kan ondersteun word, deur rekenaars aan hulle te voorsien. Herwin geskikte apparatuur deur dit aan gemeenskappe te skenk. Maak gebruik van oopbronprogrammatuur/vryware/deelware. (Enige 2) (2) 9.6.2 Digitale kommunikasie hang af van bekostigbare Internet toegang. Duur toerusting (slimfone teenoor normale telefone) is ʼn voorvereiste. Verbeterde vaardighede word benodig. (Enige 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

10 REKENAARTOEPASSINGSTEGNOLOGIE V2 (EC/SEPTEMBER 2016) 9.7 Verkoop gebruikte papier. Gebruik energiebesparende skerms. Moenie onnodig druk nie. Verleng die lewensduur van rekenaars deur behoorlike instandhouding. Papiervrye kantore. Moenie drukkers weggooi nie, stuur dit eerder vir die vervaardiger terug. Hervul drukkers se ink- en drukstofhouers. Proeflees dokumente op die skerm voordat jy dit druk. Skakel rekenaars wat nie gebruik word nie, af. (Enige 2) (2) 9.8 9.8.1 Boekmerke (1) 9.8.2 Voeg paragraaf opskrifte by. Alle opskrifte in die dokument moet met behulp van style geformateer wees. (2) 9.8.3 Verdeling van vensters in Excel stel jou in staat om verskeie dele in dieselfde werkblad te besigtig. Dit is handig wanneer ʼn sigblad baie inligting bevat. Wanneer jy vensters of rye vries, bly sekere inligting sigbaar as jy op-en-af of heen-en-weer in die werkblad beweeg. Rye en kolomme se opskrifte bly sigbaar terwyl jy heen-en-weer beweeg. (2) 9.9 9.9.1 Spraak-na-teks program (1) 9.9.2 Byvoeging van onderskrifte/sub-titels (1) 9.9.3 Google Voice Search laat mense toe om te soek deur gebruik te maak van Google deur te praat met ʼn slimfoon of ʼn rekenaar. (2) TOTAAL AFDELING C: 50 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief