BUS STUDIES P2 GR10 QP NOV2019 Afr D

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2019 BESIGHEIDSTUDIES V2 PUNTE: 150 TYD: 2 uur *XBUSTA2* Hierdie vraestel bestaan uit 8 bladsye.

2 BESIGHEIDSTUDIES V2 (EC/NOVEMBER 2019) INSTRUKSIES EN INLIGTING Lees die volgende instruksies aandagtig deur voordat die vrae beantwoord word. 1. Hierdie vraestel bestaan uit DRIE afdelings. AFDELING A: VERPLIGTEND AFDELING B: Bestaan uit DRIE vrae. Beantwoord enige TWEE van die drie vrae in hierdie afdeling. AFDELING C: Bestaan uit TWEE vrae. Beantwoord enige EEN van die twee vrae in hierdie afdeling. 2. Lees die instruksies vir elke vraag aandagtig deur en neem deeglik kennis van wat vereis word. 3. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. GEEN punte sal toegeken word vir antwoorde wat verkeerd genommer is NIE. 4. Behalwe waar ander instruksies gegee word, moet antwoorde in volsinne wees. 5. Gebruik die puntetoekenning en aard van elke vraag om die lengte en diepte van 'n antwoord te bepaal. 6. Gebruik die tabel hieronder as ʼn riglyn vir punte- en tydtoekenning wanneer jy elke vraag beantwoord. TYD AFDELING VRAAG PUNTE (minute) A: Objektiewe tipe vrae 1 30 20 VERPLIGTEND B: DRIE direkte/indirekte tipe vrae 2 40 35 KEUSE: Beantwoord enige TWEE. 3 40 35 4 40 35 C: TWEE opsteltipe vrae 5 40 30 KEUSE: Beantwoord enige EEN. 6 40 30 TOTAAL 150 120 7. Begin die antwoord op ELKE vraag op ʼn NUWE bladsy, bv. VRAAG 1 – nuwe bladsy, VRAAG 2 – nuwe bladsy, ens. 8. Jy mag ʼn nieprogrammeerbare sakrekenaar gebruik. 9. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2019) BESIGHEIDSTUDIES V2 3 AFDELING A (VERPLIGTEND) VRAAG 1 1.1 Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) langs die vraagnommers (1.1.1–1.1.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.1.6 D. 1.1.1 ʼn Voorbeeld van ʼn entrepreneurseienskap wanneer van die entrepeneur vereis word om berekende risiko’s neem, staan as … bekend. A uithouvermoë B risiko-nemer C passie D organisatoriese vaardighede 1.1.2 ʼn Klantebasis is ʼn voorbeeld van ʼn … in ʼn besigheid. A sterk punt B swakheid C geleentheid D bedreiging 1.1.3 Mnr. Khan het sy eie klein besigheid begin en het ʼn sterk vertroue in homself en sy vermoëns getoon. Dit word … genoem. A selfrefleksie B self-assessering C selfbewustheid D selfvertroue 1.1.4 Watter EEN van die volgende is ʼn komponent van die finansiële plan? A Visie B Missie C Prys D Kontantvloeistaat 1.1.5 Die verhouding tussen werknemers op dieselfde vlak word … verhouding genoem. A eweknie- B gesags- C groep- D eksterne (5 x 2) (10) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 BESIGHEIDSTUDIES V2 (EC/NOVEMBER 2019) 1.2 Voltooi die volgende stellings deur die woorde in die lys hieronder te gebruik. Skryf slegs die woord langs die vraagnommers (1.2.1–1.2.5) in die ANTWOORDEBOEK neer. tabel; wins; aandele; waarde van elke lid; maatskappy in staatsbesit; produktiwiteit; staafgrafiek; spangees; prospektus; koöperasie 1.2.1 Die verskil tussen ʼn besigheid se inkomste en uitgawes word … genoem. 1.2.2 Al Bashar gebruik ʼn … om verkoopsyfers in ʼn reeks reghoekige figure te vertoon. 1.2.3 ʼn Uitnodiging van ʼn maatskappy aan die publiek om aandele te koop, word ʼn … genoem. 1.2.4 Spanlede wat … het, neem deel aan spanaktiwiteite. 1.2.5 Die … spesialiseer in spesifieke velde bv. landbou, verbruikers. (5 x 2) (10) 1.3 Kies ʼn beskrywing uit KOLOM B wat by ʼn term in KOLOM A pas. Skryf slegs die letter (A–J) langs die vraagnommers (1.3.1–1.3.5) in die ANTWOORDEBOEK neer, byvoorbeeld 1.3.6 K. KOLOM A KOLOM B 1.3.1 Korporatiewe sosiale A Is die liggaam se reaksie op situasies verantwoordelikheid wat ʼn persoon moeilik vind om te hanteer 1.3.2 Kreatiewe denke B Die hedendaagse weergawe van ʼn transparant 1.3.3 Stres C Advertensie wat baie aandag trek 1.3.4 Uitdeelstukke D Besigheid neem verantwoordelikheid vir die impak van sy aktiwiteite op gemeenskappe en die omgewing 1.3.5 Besigheidsdoelstellings E Behels die generering van nuwe en nuttige idees F Geskrewe of gedrukte inligting wat aan ʼn gehoor uitgedeel word G Is ʼn tyd van intense probleme, moeilikheid of gevaar H Die bydraes wat ʼn besigheid tot die gemeenskap lewer I Verhoog verkope met 20% J Die vermoë om te oorleef deur die bewaring van natuurlike hulpbronne (5 x 2) (10) TOTAAL AFDELING A: 30 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2019) BESIGHEIDSTUDIES V2 5 AFDELING B Beantwoord ENIGE TWEE vrae in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van elke vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op ELKE vraag moet op ʼn NUWE bladsy begin, byvoorbeeld VRAAG 2 op ʼn NUWE bladsy, VRAAG 3 op ʼn NUWE bladsy, ens. VRAAG 2: BESIGHEIDSGELEENTHEDE 2.1 Noem VIER faktore wat die ligging van ʼn besigheid beïnvloed. (4) 2.2 Verduidelik die belangrikheid van die besigheid se ligging. (8) 2.3 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. THANDOZUKO HAARPRODUKTE VERVAARDIGER BPK. (THPV BPK.) Vuyo, die finansiële bestuurder van Thandozuko Haarprodukte Vervaardiger, is deur die aandeelhouers genooi om ʼn aanbieding oor die finansiële posisie van die besigheid te doen. Terwyl hy voorberei het, het hy die volgende faktore oorweeg: tydsduur, terugvoersessie en die doelwitte van die aanbieding. 2.3.1 Haal DRIE faktore uit die scenario aan wat Vuyo in ag moes neem terwyl hy vir die aanbieding voorberei het. (3) 2.3.2 Bespreek ander faktore, nie dié in VRAAG 2.3.1 aangehaal nie, wat jy moet oorweeg wanneer daar vir ʼn verbale aanbieding voorberei word. (8) 2.3.3 Gee advies aan besighede oor hoe om ondersteuningsmateriaal vir ʼn aanbieding voor te berei. (8) 2.4 Noem VYF komponente van ʼn sakeplan. (5) 2.5 Bespreek die elemente van interne marknavorsing. (4) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 BESIGHEIDSTUDIES V2 (EC/NOVEMBER 2019) VRAAG 3: BESIGHEIDSROLLE 3.1 Definieer die betekenis van aanpasbaarheid. (2) 3.2 Identifiseer die kriteria vir suksesvolle spanprestasie van die scenarios wat hieronder gegee word. 3.2.1 Spanlede kan net presteer as hulle presies weet wat van hulle verwag word. (2) 3.2.2 Spanlede moet die vertroue hê om hulle opinies te gee. (2) 3.2.3 Spanne sal presteer as lede aan die span se doelwitte en uitstekende optrede toegewy is. (2) 3.2.4 Spanne moet goeie verhoudings met ander spanne in die organisasie hê. (2) 3.3 Bespreek die voordele van spanwerk in die werksplek. (6) 3.4 Lees die scenario hieronder en beantwoord die vrae wat volg. Mense moet goed kan saamwerk sodat die besigheid se doelwitte bereik kan word. Ons waardes en sienings beïnvloed egter ons werksverhoudings. Ons moet dus ons diversiteit aanvaar en probeer om nie teen ander te diskrimineer nie. 3.4.1 Haal TWEE faktore vanuit bostaande scenario aan wat span- verhoudings kan beïnvloed. (2) 3.4.2 Bespreek die TWEE faktore in VRAAG 3.4.1 aangehaal. (8) 3.5 Beveel maniere aan om stres te beheer. (8) 3.6 Beskryf in breë trekke DRIE maniere waarop werknemers ʼn professionele beeld kan projekteer. (6) [40] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2019) BESIGHEIDSTUDIES V2 7 VRAAG: 4: ALLERLEI/VERSKEIE ONDERWERPE BESIGHEIDSGELEENTHEDE 4.1 Identifiseer die ondernemingsvorm wat deur ELK van die volgende stellings verteenwoordig word: 4.1.1 ʼn Delikatesse (‘food delicacy store’) is die eiendom van James en Seuns en hulle is verantwoordelik vir die skulde van die besigheid. (2) 4.1.2 Zheng Leierskap en Opleiding Bpk. kan hulle aandele op die Johannesburgse Aandelebeurs verkoop. (2) 4.1.3 Zama (Edms.) Bpk. is ʼn gevestigde maatskappy met ʼn goeie reputasie. (2) 4.2 Bespreek die kenmerke van ʼn persoonlike-aanspreeklikheidsmaatskappy. (6) 4.3 Verduidelik die belangrikheid van ʼn sakeplan. (8) BESIGHEIDSROLLE 4.4 Lees die onderstaande scenario en beantwoord die vrae wat volg. Sake-ondernemings is deel van die gemeenskap. Hulle het daarom ook ʼn sosiale verantwoordelikheid teenoor die gemeenskap en die omgewing, en hulle aktiwiteite moet volhoubaar wees. 4.4.1 Definieer die begrip maatskaplike verantwoordelikheid. (2) 4.4.2 Stel inisiatiewe voor wat besighede kan neem om sosio-ekonomiese kwessies aan te spreek. (8) 4.5 Noem VIER redes waarom dit belangrik is om doelwitte te stel. (4) 4.6 Beskryf in breë trekke die belangrikheid daarvan om te besef wat jou sterk punte en swakhede is. (6) [40] TOTAAL AFDELING B: 80 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 BESIGHEIDSTUDIES V2 (EC/NOVEMBER 2019) AFDELING C Beantwoord EEN vraag in hierdie afdeling. LET WEL: Dui die VRAAGNOMMER van die vraag wat jy kies, duidelik aan. Die antwoord op die vraag moet boaan ʼn NUWE bladsy begin, byvoorbeeld VRAAG 5 op ʼn NUWE bladsy of VRAAG 6 op ʼn NUWE bladsy. VRAAG 5: BESIGHEIDSGELEENTHEDE (BESIGHEIDSGELEENTHEDE EN KONTRAKTE) SHANE DUTTON (SD) Nadat Shane Dutton sy matriek geslaag het, het hy nie geld gehad om verder te studeer nie. Hy het ʼn besigheidsgeleentheid gesien en sy eie besigheid ‘Wash- Now’ begin. Dit is ʼn innoverende diens wat jou wasgoed kom haal, was en weer by jou voordeur aflewer. Hou bostaande scenario in gedagte en skryf gedetailleerde notas oor die volgende aspekte: x Brei uit oor die betekenis van besigheidsgeleentheid. x Beskryf die protokol vir die uitvoer van navorsing. x Bespreek enige DRIE tipes kontrakte. x Gee raad aan besighede oor die regsvereistes van ʼn kontrak. [40] VRAAG 6: BESIGHEIDSROLLE (KREATIEWE DENKE EN PROBLEEMOPLOSSING) J.J. Tekstiele Nywerheid ondervind lae produktiwiteit. Om mededingend te wees, moet hulle probleme proaktief en kreatief aanspreek, voordat dit ʼn negatiewe effek op hulle winsgewendheid het. Skryf ʼn opstel oor kreatiewe denke waarin jy die volgende aspekte aanspreek: x Onderskei tussen probleemoplossing en besluitneming. x Verduidelik die probleemoplossingsiklus. x Bespreek die volgende probleemoplossingstegnieke: o Delphi-tegniek o Nominale groeptegniek x Maak voorstelle oor die voordele van kreatiewe denke. [40] TOTAAL AFDELING C: 40 GROOTTOTAAL: 150 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief