Geography Grade 10 P2 National November 2018 Memo (Afrikaans)

NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 10 NOVEMBER 2018 GEOGRAFIE V2 NASIENRIGLYN PUNTE: 75 Hierdie nasienriglyn bestaan uit 12 bladsye.

2 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) BRONMATERIAAL 1. ʼn Uittreksel uit die topografiese kaart 3126DD QUEENSTOWN 2. Ortofotokaart 3126DD 13 QUEENSTOWN 3. LET WEL: Die bronmateriaal moet deur die skool vir hulle eie gebruik gekollekteer word. INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Skryf jou NAAM in die ruimtes op die voorblad. 2. Beantwoord AL die vrae in die spasies wat in hierdie vraestel verskaf word. 3. Jy word van ʼn 1 : 50 000 topografiese kaart (3126BB QUEENSTOWN) en ʼn ortofotokaart (3126DD 13 QUEENSTOWN) van ʼn gedeelte van die gekarteerde gebied voorsien. 4. Jy moet die topografiese kaart en die ortofotokaart aan die einde van hierdie eksamensessie aan die toesighouer oorhandig. 5. Jy mag die blanko bladsy aan die einde van hierdie vraestel vir alle rofwerk en berekeninge gebruik. MOENIE hierdie bladsy van die vraestel losmaak NIE. 6. Toon ALLE berekeninge en formules, waar van toepassing. Punte sal hiervoor toegeken word. 7. Dui die korrekte maateenheid in die finale antwoord van berekeninge aan. Maak seker dat eenhede deurlopend in AL jou berekeninge en finale antwoord gebruik word. 8. Jy mag ʼn nie geprogrammeerde sakrekenaar gebruik. 9. Die gebied wat in ROOI op die topografiese kaart afgebaken is, stel die gebied voor wat deur die ortofotokaart gedek word. 10. Die volgende Engelse begrippe en hul Afrikaanse vertalings word op die topografiese kaart getoon: RESOURCE MATERIAL ENGLISH AFRIKAANS Landing 1. strip An extract from topographic map 3224 Vliegveld BA & BC GRAAFF-REINET Furrow Voor Caravan 2. Park Orthophoto Karavaanpark map 3224 BC 1 GRAAFF-REINET Canal Kanaal Sewerage 3. NOTE: The resource material must beRioolwerke works collected by the schools for their own use. Golf Course Gholfbaan Excavation INSTRUCTIONS AND INFORMATION Uitgrawing Nature reserve Natuurreservaat Rifle Range Skietbaan Aerodrome Vliegveld Ravine Kloof Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2018) GEOGRAFIE V2 3 ALGEMENE INLIGTING OOR QUEENSTOWN Queenstown, nou Komani [2], is 'n dorpie in die middel van die Oos-Kaap Provinsie van Suid-Afrika, ongeveer halfpad tussen die kleiner dorpe Cathcart en Sterkstroom. Dit is tans die kommersiële, administratiewe en opvoedkundige sentrum van die omliggende boerdery- distrik. Sy voormalige bynaam, Rose-hoofstad van Suid-Afrika, kom van die groot tuine en oop plekke vir blomme (veral rose), in en om die dorp. Koördinate: 31° 54′ 0″ S, 26° 53′ 0″ O [Bron: https://www.google.co.za/images] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

4 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) VRAAG 1: MEERVOUDIGEKEUSE-VRAE Die vrae hieronder is op die 1 : 50 000 topografiese kaart 3126DD QUEENSTOWN, en op die ortofotokaart van ʼn gedeelte van die gekarteerde gebied gebaseer. Verskeie opsies word as moontlike antwoorde op die volgende vrae gegee. Kies die antwoord en skryf slegs die letter (A–D) in die blokkie langs elke vraag. 1.1 Die kaartkode van die topografiese kaart van Queenstown dui aan dat die dorp op die … geleë is. A 31º O lengtelyn en 26º N breedtelyn B 31º O lengtelyn en 26º S breedtelyn C 31º S breedtelyn en 26º O lengtelyn D 31º N breedtelyn en 26º O lengtelyn C 1.2 Die kontoerinterval van die ortofotokaart is … A 20 m. B 10 m. C 15 m. B D 5 m. 1.3 Die kaartskale wat sigbaar op die topografiese kaart is, is ʼn ... -skaal. A verhouding- en ʼn woord B verhouding- en ʼn breuk C lyn- en ʼn verhouding C D lyn- en ʼn woord 1.4 Die indeksnommer van die kaart noordwes van Queenstown is … A 3126 DD. B 3126 DD. C 3125 CC. D D 3126 DA. 1.5 Queenstown is in die ... provinsie geleë. A Oos-Kaap B Wes-Kaap C KwaZulu-Natal A D Noordwes 1.6 Die skaal van die ortofotokaart is … as die skaal van die topografiese kaart. A 5 keer groter B 5 keer kleiner C 10 keer groter A D 10 keer kleiner Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2018) GEOGRAFIE V2 5 1.7 Die landvorm wat by K in blok I5 op die topografiese kaart aangetref word, is ʼn … A uitloper. B vallei. C krans. A D platbedekte berg. 1.8 Die verskynsel wat R op die topografiese kaart gemerk is, is ʼn … A skeurvallei. B kloof. C bergpas. B D poort. 1.9 Die ruitverwysing / koördinate van trigionometriese stasie 184 in blok H1 is … A 31º57’40”S / 26º48’40”O. B 31º58’40”O / 26º48’16”S. C 31º59’30”S / 25º48’44”O. A D 34º02’40”O / 24º48’16”S. 1.10 Die hoogte van die trigonometriese stasie in blok E7 is ... A 1 100 m. B 199,0 m. C 1 121,7 m. C D 349 m. 1.11 Die tipe rivier wat L in blok H9 gemerk is, is ‘n … A standhoudende rivier. B nie-standhoudende rivier. C droë loop. B D droë pan. 1.12 Watter roete sal ‘n motoris vanaf Whittlesea tot by Queenstown volg? A Nasionale pad B Hoofverkeerpad C Sekondêre pad B D Ander pad Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

6 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) 1.13 Die hoogte van die pad op die topografiese kaart in blok F9 is 1169,2 meter, wat deur ‘n … op die kaart aangedui word. A punthoogte B trigonometriese stasie C kontoerlyn D D padhoogte 1.14 Verwys na blok G10 op die topografiese kaart. ‘n Motoris sal in ‘n … rigting reis, om na Oos-Londen vanaf Queenstown, te reis. A oostelike B suidelike C suidoostelike C D suidwestelike 1.15 Hoeveel kilometer sal ‘n motoris vanaf blok J1 op die topografiese kaart tot by Whittlesea reis? A 48 km B 26 km C 32 km D D 20 km (15 x 1) [15] Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2018) GEOGRAFIE V2 7 VRAAG 2: KAARTWERKBEREKENINGE EN -TEGNIEKE 2.1 Teken ʼn lynskaal vir hierdie woordskaal: 1 cm verteenwoordig 10 km (Jou lynskaal moet 100 km aantoon.) 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 I I I I I I I I I I I√ Kilometers √ (2 x 1) (2) 2.2 Bereken die afgebakende reguitlyn afstand tussen nommer 7 en nommer 8 op die ortofotokaart. Kaart-afstand 4,5 cm 4,5 cm √ x 0,1 √ √ = 0,45 km √ (4 x 1) (4) 2.3 Benoem die verskynsels by elk van die volgende koördinate: (a) 31°53’00” S 26°51’30” O: Uitgrawings √ (b) 31°55’10”S 26⁰ 56’10”O Windpomp √ (2 x 1) (2) 2.4 Bepaal die ware peiling vanaf punthoogte 1496 tot by punthoogte 1414 in blok A5. Ware peiling = 52° √√ (51°– 53°) (2 x 1) (2) 2.5 Gebruik die inligting in VRAAG 2.4 en bereken die magnetiese peiling vir 2018. Die huidige magnetiese deklinasie (afwyking) is 27°12’. Magnetiese Ware peiling √ + Magnetiese deklinasie √ peiling/deklinasie = = 52⁰ √ + 27⁰ 12’ √ = 79⁰ 12’ √ (5 x 1) (5) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

8 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) 2.6 Teken ʼn eenvoudige dwarsprofiel vanaf A na B op die onderstaande landvorm. Gebruik ʼn vertikale skaal van 1 cm = 1 m. A B √ √ √ √ (Enige DRIE) (3 x 1) (3) 2.7 Benoem die landvorm wat deur die dwarsprofiel in VRAAG 2.6 uitgebeeld word. Kloof/Vallei √√ (1 x 2) (2) [20] Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2018) GEOGRAFIE V2 9 VRAAG 3: KAART- EN FOTOTOEPASSING EN INTERPRETASIE 3.1 Verskaf TWEE bewysstukke vanaf die kaart om te staaf dat daar landbou in blok G1 plaasvind. Bewerkte landerye √ Windpomp as ‘n waterbron √ (2 x 1) (2) 3.2 Identifiseer die volgende op die kaart: 3.2.1 Ontspanningsplek in blok D6/E6 Gholfbaan √ 3.2.2 Toeriste-besienswaardigheid in blok C3. Lawrence De Lange Natuurreservaat √ (2 x 1) (2) 3.3 Verwys na helling nr. 2 op die ortofotokaart: 3.3.1 Identifiseer die helling nr. 2 op die ortofotokaart. Geleidelike helling √ (1 x 1) (1) 3.3.2 Stel ʼn rede vir jou antwoord by VRAAG 3.3.1, voor. Die kontoerlyne is ver vanaf mekaar √√ / Dit is ‘n plat area. (1 x 2) (2) 3.4 Skryf die hoogte van die kontoerlyn genommer 5 op die ortofotokaart neer. 1 220 meter √ (1 x 1) (1) 3.5 Verwys na die Ngcoborivier in blok J9. 3.5.1 In watter rigting vloei die Ngcoborivier? Suidoostelike rigting √ (1 x 1) (1) 3.5.2 Verskaf EEN rede om jou antwoord in VRAAG 3.5.1 te ondersteun. Kontoerlyne met hoër hoogtes kom in die noordweste voor √√ Die damwal op die Ngcobo rivier is in die suid tot suidwestelike rigting √√ (Enige EEN) (1 x 2) (2) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

10 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) 3.6 Verwys na blok H1 op die topografiese kaart. Noem VIER bronne/metodes wat boere gebruik om water vir besproeiing te verkry. Windpompe/windmeulens √ Reservoirs √ Vore √ Damme √ Riviere √ (4 x 1) (4) 3.7 Ortofotokaart. 3.7.1 Kies die korrekte antwoord tussen hakies: Die ortofotokaart is saamgestel vanuit ʼn (hoë skuins- / vertikale lug-). vertikale lugfoto √ (1 x 1) (1) 3.7.2 Watter bewyse is daar op die kaart om jou antwoord in VRAAG 3.7.1 te ondersteun? Net die bo-kant van die geboue verskyn op die ortofoto. √ (1 x 1) (1) 3.8 Stel EEN rede voor waarom die standplaas op die kaart geskik is vir die ontwikkeling van ʼn dorp soos Queenstown. Geleidelike gebied√ Langs vervoerroetes√ (Enige EEN) (1 x 1) (1) 3.9 Verwys na die topografiese kaart in blok E1 en G1, noem hoe owerhede water in Queenstown en omliggende gebiede, verskaf. Reservoirs op die kaart √√ Damme op die kaart √√ Windpompe en riviere √√ (3 x 2) (6) [24] Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief

(EC/NOVEMBER 2018) GEOGRAFIE V2 11 VRAAG 4: GEOGRAFIESE INLIGTINGSTELSELS (GIS) 4.1 Definieer die term geografiese inligtingstelsels. Dit is ʼn rekenaarsisteem wat gebruik word om ruimtelike data op te neem, te stoor, te analiseer en te manipuleer. √ (Konsep) (1 x 1) (1) 4.2 Verwys na blok D6 op die topografiese kaart en identifiseer die dam FIGUUR 4.2 hieronder is ʼn uittreksel van ʼn satellietbeeld wat die Berrydam en omliggende dele in Queenstown aantoon. FIGUUR 4.2 [Bron:https://www.google.com/maps] Kies die korrekte term tussen hakies. 4.2.1 Die satellietbeeld in FIGUUR 4.2 is data vanaf (land opname / afstandwaarneming). afstandwaarneming √ 4.2.2 Die satellietbeeld is hoofsaaklik (attribuut- / ruimtelike-) data. ruimtelike data √ 4.2.3 Die satellietbeeld is in (raster / vektor) formaat. raster √ 4.2.4 Die beeld bestaan uit (piksels / punte, lyne, poligone). piksels √ (4 x 1) (4) 4.3 Definieer afstandwaarneming. Die opneem van inligting deur gebruik te maak van sensors of sateliete vanaf ʼn afstand vanaf die verskynsel sonder om in kontak met die verskynsel te wees. (Konsep) (1 x 1) (1) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

12 GEOGRAFIE V2 (EC/NOVEMBER 2018) 4.4 Vergelyk Berrydam op die satellietbeeld met dieselfde dam in blok D6 op die topografiese kaart. Noem TWEE voordele deur van die satellietbeeld gebruik te maak. Dit verskaf akkurate data √ Verskaf werklike data √ (2 x 1) (2) 4.5 Lys enige VIER voorbeelde van datalae vanaf die satellietbeeld. Jy mag ook verwys na blokke D5, D6 en D7 op die topografiese kaart. Plantegroei datalaag √ Relief datalaag √ Pad datalaag √ Water datalaag √ (4 x 1) (4) 4.6 Noem enige VIER komponenete van GIS. Hardeware √ Sagteware √ Data √ Inligting √ Metodes (prosesse) √ (Enige VIER) (4 x 1) (4) [16] TOTAAL: 75 Kopiereg vooorbehou Blaai om asseblief