Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2016
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha asi-8.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2016 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exams 2016, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isixhosa Fal · Grade 12 · NSC June Exams · 2016 · isixhosa. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exams
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 301.5 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
NSC June Exams 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)24 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)6 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 5.1Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions14 marks
- Question 5.2Izakhiwo nemigaqo yolwimi / Language Structures and Conventions6 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA
UMBUZO 1
Ukumakisha uvavanyo lokuqonda
1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene
zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene
zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene
zibonakaliswe.)
2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo
olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo
isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka
kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku
kuyakwamkeleka.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase,
akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI,
noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/
nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela.
4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI,
noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona
makuthathelwe ingqalelo.
5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi-
sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa
igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe.
6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu,
aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela
isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo.
7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa
kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi.
8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2016
SCE – Imemorandam
1.1 ISICATSHULWA A
1.1.1 Impahla ehambayo√/izilimo√/iziqhamo√/ isivuno.√
[Nayiphi enye kwezi.] (1)
1.1.2 ... umntu ngamnye wayeyihlonele into yomnye umntu.√ (1)
1.1.3 Kuxhaphake.√ (1)
1.1.4 Kukuba kulo lonke ihlabathi namhlanje ulutsha lukhula lusazi
ukubaluleka kokutshixwa.√ (1)
1.1.5 IRome nayo yindawo esebenzisa izitshixo ezininzi√/AsiyoNew York
yodwa efaka izitshixo ezininzi ezingcangweni naseRome
ziyafakwa√/iRome iyabandakanyeka kwiindawo ezifaka izitshixo
ezininzi ezingcangweni.√ (1)
1.1.6 B/ukutshixa ngezitshixo ezininzi√/B√/ukutshixa ngezitshixo
ezininzi √ (1)
1.1.7 Kukuba akusekho mzi ungasisebenzisiyo isitshixo.√ (1)
1.1.8 Ubhekisa kwisibizo iintsimbi.√ (1)
1.1.9 ezithile.√ (1)
1.1.10 ... zimtshise afele kuloo ndawo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.1.11 Abantu√/Isintu√/Ubuntu√/Umntu√ (1)
1.1.12 Banqika iifestile neengcango√/basebenzisa imipu badubule
izitshixo√/bavula ngezitshixo abazenze ngokwabo.√
[Nasiphi isibini kwezi.] (2)
1.1.13 Ukutshixa akuniki lukhuseleko lupheleleyo√√/zonke iinzame
ezenziwayo zokhuseleko azibathinteli ngokupheleleyo
abaqhekezi.√√ (2)
1.1.14 Akazange aluvule ngasitshixo nangasixhobo usebenzise icebo
leYogi awalifunda emaNdiyeni.√ (1)
1.1.15 idume.√ (1)
1.1.16 Ubuncinci ngokwenani√/ukuba mbalwa√/azininzanga√/
ziyanqaphazeka.√ (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2016
SCE – Imemorandam
1.1.17 Sisaci.√ (1)
1.1.18 Unyanisile, kuba akukho nto enokwenziwa ngaphandle
komninimzi.√√
OKANYE
Akanyanisanga, kule mihla umninimzi nomnikazimzi
bayalingana.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
1.1.19 Isitshixo asiniki lukhuseleko lupheleleyo√√/Ukhuseleko lutya imali
eninzi√√/Isitshixo ayisiso esi kuvalwa ngaso ucango kuphela zikho
nezinye iindlela ekuvalwa ngazo.√√/Kule mihla ukhuseleko lwakho (2)
lishishini komnye umntu.√√ [24]
1.2 ISICATSHULWA B
1.2.1 Umama uyapheka, umntwana 1 utsala umama umkhombisa
kumabonakude.√√ (2)
1.2.2 Ngumphunga√/Ngumophu.√ (1)
1.2.3 Kungokuba uyangxola√/Uyakhwaza√/Uthethela phezulu.√ (1)
1.2.4 Kukubonisa ukuba oomama banoxanduva lokwenza imisebenzi
emininzi ngaxeshanye emakhaya.√√ (2)
[6]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: USHWANKATHELO
UMBUZO 2
Ukumakisha ushwankathelo
Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo:
• Ulwabiwo-manqaku
o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma
nganye).
o Amanqaku ama-3 olwimi.
o Amanqaku ewonke: 10
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo.
o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1.
o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2.
o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3.
• Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo.
o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku
kwawolwimi.
o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE.
QAPHELA
• Ubalo-magama:
o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-60
inani lamagama asetyenzisiweyo.
o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani
lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe
ngokungachanekanga.
o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani
lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo
sakhe.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2016
SCE – Imemorandam
IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA
EZISHWANKATHELWEYO
1. 'Ukubhala oku yinto ebaluleke kakhulu. 1. Ukubhala phantsi bubungqina
Into ebhaliweyo ihlala ihleli ngonaphakade obuhlala unaphakade, kunezinto
ngaphezu kwento ethethwe ngomlomo.' ezithethwe ngomlomo.
2. 'Ukubhala bubugqi obuvinjwe zonke 2. Kwizidalwa zonke ngabantu
izidalwa zehlabathi, banikwa umntu, nto bodwa abanikwe ubuchule
ke leyo, ecacisa ukuthi ukubhala yenye bokubhala, yenye yezinto
yezinto ezibonakalisa ukuphakama ezibenze babakhulu.
kwesidalwa esingumntu kwindalo yaso.'
3. 'Namhlanje zonke iinkalo zobom zifuna 3. Kule mihla ukubhala kufuneka
umntu okwaziyo ukubhala.' kwiindawo zonke yiyo loo nto
nabadala befunda ukubhala.
4. 'Ukubhala incwadi kuko okwenza ukuba 4. Ukubhala kwenza sikwazi
izihlobo zethu nezizalwane zisoloko ukunxibelelana nesibathandayo
zisemehlweni noxa singaziboni ngeliso bekude bange balapha kufutshane.
lenyama.'
5. 'Ngokubhalelana iincwadi sithi sibe nakho 5. Ukubhalelana konga imali kuba
ukuthetha izinto siphendulane, side niyaphendulana ngeeleta
sifikelele esigqibeni singadanga ningadanga nahambelana.
sathabatha nkxamleko yokudleka mali
sisiya kubonana ubuso ngobuso.'
6. 'Ungathi ukuze ukuqonde ukubaluleka 6. Ngokubhalelana uyakwazi
kwabo ubugqi bokukwazi ukubhala ufune ukunxibelelana neendawo ezikude,
umsebenzi.' de ufumane nezinto ezilulutho
ebomini ezifana nomsebenzi.
7. 'Ngenxa yokubhala sazi zonke iintlanga 7. Kwenza sazane futhi sazi
ezisehlabathini. Sifunda amaphepha- nokuqhubeka kwamanye amazwe
ndaba sive izinto ezenzeka phesheya ngomzuzwana kwenzekile.
kolwandle.'
[Naziphi iingongoma ezisixhenxe kwezi.]
[161 amagama] [69 amagama]
QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe
zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10]
AMANQAKU ECANDELO B: 10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2016
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: ULWIMI
Ukumakisha iCandelo C
1. Upelo
• Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe
njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba
isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama.
• Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya
kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo.
• Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe
iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo.
2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi
ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela.
3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela
ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/
OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo.
UMBUZO 3
3.1 Yiti iFreshpak Rooibos.√ (1)
3.2 Isilelwe wena ngobuchule. √ (1)
3.3 Kubantu abathanda iti√/Kubantu abakhathalele impilo yabo.√ (1)
3.4 Ukutsala umdla wabathengi ukuze bayithenge imveliso.√ (1)
3.5 C√/C/Ngumbuzo-buciko√/Ngumbuzo-buciko.√ (1)
3.6 Zinceda ngokuphelisa umoya otyhefa umzimba.√ (1)
3.7 Liqhatha abathengi√√/Lenze ukuba abathengi bayithembe le mveliso.√√ (2)
3.8 Zenzelwe ukubanceda, kuba zibazisa ngezinto ezikhoyo kwimakethi.√√
OKANYE
Azenzelwanga kubanceda koko abathengi baphela bechitha imali
abangenayo.√√
[Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.] (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2016
SCE – Imemorandam
UMBUZO 4
4.1 Yidonki.√ (1)
4.2 Yekani.√/ Nyanisekani.√ (1)
4.3 Kukukhalazela ukuthengiswa kwenyama yedonki.√√/ kukulwela amalungelo
abathengi benyama.√√ (2)
4.4 Kukho iintlanga ezahlukileyo, abantu abadala nabezini ezahlukileyo.√√ (2)
4.5 Siyayifuna eyedonki inyama.√ (1)
4.6 Ngokwenza umqhankqalazi wesi-4 athi nqa kukubandakanyeka kwedonki
nangokwendlela ayijonge ngayo idonki.√√ (2)
4.7 B√/B Bonke baqumbile√/Bonke baqumbile √ (1)
[10]
UMBUZO 5
5.1 5.1.1 Sisenzi.√ (1)
5.1.2 Sisihlomelo sendawo√/sisalathandawo √ (1)
5.1.3 Bona√/aba√/bonke√yona√/ leyo√ (2)
5.1.4 Ndifike utata ebhinqe ngebhanti yesikhumba.√√
[Nasiphi isivakalisi esichanekileyo siya kwamkeleka.] (2)
5.1.5 Abantu baza kuhlala√ phantsi ukubonisa ukuba abazi kuhamba.√ (2)
5.1.6 Libinzana√/Awunasivisa.√ (2)
5.1.7 emihlanu.√ (1)
5.1.8 I√ngqonyela yamapolisa yaya ebantwini.√ (2)
5.1.9 Isakhi sokuzenza.√ (1)
5.2 5.2.1 Utata uthi uyaluthanda uhambo.√√ (2)
5.2.2 Kubalulekile ukuba umntu abonwabele ubomi.√√/ Kubalulekile
ukuba umntu onwabele ubomi√√ (2)
5.2.3 Uya phi umntu?√√/Waya phi umntu? √√ (2)
[20]
AMANQAKU ECANDELO C: 40
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2018 Memo

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC June Exams 2019 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 NSC June Exams 2018 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2016 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper