Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June Exams 2019 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 1220198 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 1 memorandum from the NSC June Exams 2019, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exams 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) 2019 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 80 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha asi-8. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 2 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO A: UVAVANYO LOKUQONDA UMBUZO 1 Ukumakisha uvavanyo lokuqonda 1. Ngenxa yokuba kugxininiswa kwingqiqo, upelo olungachanekanga neziphene zolwimi kwiimpendulo mazingohlwaywa ngaphandle kokuba ezo ziphene zitshintsha intsingiselo/ingqiqo. (Kuseyimfuneko ukuba iziphene zibonakaliswe.) 2. Ukuba umviwa usebenzisa amagama athatyathwe kolunye ulwimi olungelulo olu luviwayo, musa ukuwananza loo magama, kwaye ukuba impendulo isavakala ilungile, sukunika sohlwayo. Ukanti ke, ukuba igama elisuka kolunye ulwimi lisetyenzisiwe kwitekisi kwaye liyayincedisa impendulo, oku kuyakwamkeleka. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo emalunga nokuthatha icala uze uzixhase, akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-EWE/HAYI, noNDIYAVUMELANA/ANDIVUMELANI. Isizathu/Ukunika ubungqina/ nokuxhasa zizo ezimele ukunikwa ingqwalasela. 4. Akukho manqaku anikwayo kwiimpendulo ezingu-YINYANISO/BUBUXOKI, noYINYANI/LULUVO. Ukunika isizathu/ukunika ubungqina/ukuxhasa kukona makuthathelwe ingqalelo. 5. Xa impendulo efunwayo iligama elinye, aze umviwa anike impendulo esi- sivakalisi esipheleleyo, oku makumakishwe nje ngokuchanekileyo kuphela xa igama elichanekileyo likrwelelwe umgca ngaphantsi/ligqanyisiwe. 6. Xa kufunwa iimpendulo ezimbini/ezintathu/iingongoma ezimbini kwezintathu, aze umviwa anike ezingaphaya kweziqingqiweyo kumyalelo, makisha kuphela isibini okanye isithathu sokuqala ngokuhambelana nombuzo. 7. Kwamkele ukwahluka kwendlela yokubeka impendulo okudalwa kukusetyenziswa kweelwimi zengingqi. 8. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI, unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 3 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1 ISICATSHULWA A 1.1.1 Ngokuba lelinye lamazwe amahle.√ (1) 1.1.2. Ukuba abemi beli bangade baye kwamanye amazwe ngeenjongo zokukhenketha koko baqwalasele ukwahluka okumangalisayo eli lizwe elinako.√ (1) 1.1.3 YiGarden Route√/nguMntla Koloni√/yiMpumalanga.√ (Nayiphi enye kwezi.) (1) 1.1.4. Ivumela ukuba angasebenzisi mali ininzi.√ (1) 1.1.5 Kungokuba kwilizwe laseMelika uyakwazi ukuthi nge-Visa enye ukhenkethele amazwana ayo amaninzi kanti eyamazwe anjengeThailand i-Visa isebenziseka kwilizwe elinye kuphela.√√ (2) 1.1.6 D√/D yidola√/yidola.√ (1) 1.1.7 Elona thuba lilungileyo abantu abanokukhenketha ngalo kuxa kungeyoholide kuba amaxabiso ayehla.√√ (2) 1.1.8 Eyokuba uzenzela ngokwakhe ukuba avakalelwe ngolo hlobo.√√ (2) 1.1.9 Lolokuba abakhenkethi babenakho ukuhlawula naziphi iindleko ezinxulumene nokhenketho ngezavenge√/lolokuba umkhenkethi angahlawuli imali eninzi ngexesha elinye kwiindleko zokhenketho. √ (Nayiphi kwezi.) (1) 1.1.10 Kukumana ubeka iziqanaqwana zemali ide iphelele √ (1) 1.1.11 Kuba lo mqathango udlelelela abantu abaneminyaka engaphezu kwama-44√√/kuba abantu abaneminyaka engaphezu kwama-44 abanikwa mathuba.√√ (Nayiphi kwezi.) (2) 1.1.12 Kukunikeza ngamandla akho kwinkonzo ethile ungajonganga ntlawulo√√/kukusebenza ungajonganga ntlawulo. √√ (2) 1.1.13 Ithuba lokukhenketha ihlabathi lingunobangela wokufumana amava√√/ukuxhamla kumava kusisiphumo sokukhenketha. √√ (2) Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 4 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha 1.1.14 (a) (ii) √/Sky Scanner.√ (b) (iv) √/Airbnb.√ (c) (i) √/Google Maps√ (3) 1.1.15 Lungaluncedo kuba isicatshulwa siqulethe ulwazi oluxhobisayo malunga nokhenketho.√√ OKANYE Lungangabiluncedo kuba abanye abakhenkethi abanamdla wakufunda ngazingcombolo zanto.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2) 1.2 ISICATSHULWA B 1.2.1 Yeyokuba abantwana/abantu abavumelekanga ukungena kule ndawo√√/ ukutshaya kuyingozi empilweni yabantwana/yabantu√√/ukutshaya kubulala abantwana/abantu.√√ (2) 1.2.2 Ngokwenza izigarethi zibekwimo yabantu.√√ (2) 1.2.3 Sesokuba makungatshaywa icuba phakathi kwabantwana.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2) AMANQAKU ECANDELO A: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 5 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO B: USHWANKATHELO UMBUZO 2 Ukumakisha ushwankathelo Ukumakisha isishwankathelo kusekwe ekugqaleni iingongoma ezingundoqo. Ushwankathelo malumakishwe ngolu hlobo: • Ulwabiwo-manqaku o Amanqaku asi-7 ngeengongoma ezisi-7. (Inqaku elinye ngengongoma nganye). o Amanqaku ama-3 olwimi. o Amanqaku ewonke: 10 • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi engacaphulanga ngqo. o 1–3 iingongoma ezichanekileyo: Nika inqaku eli-1. o 4–5 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-2. o 6–7 iingongoma ezichanekileyo: Nika amanqaku ama-3. • Ulwabiwo lwamanqaku olwimi xa umfundi ecaphule ngqo. o 6–7 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanganikwa NALINYE inqaku kwawolwimi. o 1–5 iingongoma ezicatshulwe ngqo: Makanikwe inqaku lolwimi LIBE LINYE. QAPHELA • Ubalo-magama: o Abakorekishi kulindeleke ukuba baliqinisekise ukuba alidlulanga kuma-70 inani lamagama asetyenzisiweyo. o Musa ukuthabatha amanqaku ukuba umlingwa akalibonakalisanga inani lamagama asetyenzisiweyo okanye ukuba inani lamagama libonakaliswe ngokungachanekanga. o Ukuba udlule kwinani eliqingqiweyo, funda ugqibezele isivakalisi eso inani lamagama eliqingqiweyo liphela kuso ungayihoyi intsalela yesishwankathelo sakhe. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 6 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha IINGONGOMA EZICATSHULWE NGQO IINGONGOMA EZISHWANKATHELWEYO 1. 'Iwebhusayithi inceda abantu, ngakumbi 1. Iwebhusayithi izisela abantu abafikayo endaweni, ukuba bazifumane lula ulwazi ngamashishini akwezo iinkcukacha zamashishini abawafunayo.' ndawo bakuzo. 2. 'Iwebhusayithi iyaliqaqambisa ishishini lakho 2. Iwebhusayithi ilazisa kuba inika abathengi iinkcukacha ezizeleyo ngokupheleleyo ishishini lakho ngalo kwaye zifikelela lula kubo.' kubathengi ngendlela elula. 3. 'Unxibelelwano ngewebhusayithi luhlala 3. Abathengi bazifumana luvulekile ngamaxesha onke ukuphendula ngamaxesha onke iimpendulo imibuzo ngeshishini.' zemibuzo abanayo ngeshishini. 4. 'Iwebhusayithi ikutsalela abathengi abathi 4. Iwebhusayithi ikuzisela abathengi beqhagamshelana neshishini babe abeza sele beneenjongo sebesithathile isigqibo sokulixuma.' zokuthenga. 5. 'Iwebhusayithi yeshishini inceda ukuba 5. Ukufumana ulwazi oluphambili abathengi bakuthembe kuba zivela zonke ngobume beshishini kudala iinkcukacha ezibalulekileyo ngobume intembeko kubathengi. beshishini.' 6. 'Kukuthatha ithutyana elingangeyure 6. Kuthatha ixesha elifutshane ukutshintsha zonke iinkcukacha zeshishini ukufaka iinkcukacha ezintsha lakho kwiwebhusayithi, xa kuthelekiswa ngeshishini lakho nezinye iindlela zokubhengeza.' kwiwebhusayithi. 7. 'Iwebhusayithi ifikelela kuninzi lwabantu 7. Iwebhusayithi yeyona ndlela ehlabathini jikelele ngentlawulo engephi ibhengeza ishishini lakho kunokusebenzisa ezinye iindlela ngentlawulo encinci kubantu zokubhengeza.' abaninzi kwihlabathi lonke. [Naziphi iingongoma ezisixhenxe kwezi.] [83 amagama] [60 amagama] QAPHELA: Izifinyezi okanye ii-akhronim mazingasetyenziswa kodwa ukuba zithe zavela kushwankathelo mazibalwe ngokwamagama eziwameleyo. [10] AMANQAKU ECANDELO B: 10 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 7 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha ICANDELO C: IZAKHI NEMIGAQO YOKUSETYENZISWA KOLWIMI Ukumakisha ICANDELO C 1. Upelo • Iimpendulo ezingoogama-nye/eziligama elinye mazimakishwe njengezichanekileyo nokuba upelo aluchanekanga, ngaphandle kokuba isiphene silahla intsingiselo efunwayo yegama. • Kwiimpendulo ezizizivakalisi ezipheleleyo, upelo olungachanekanga luya kohlwaywa xa isiphene sikweso sakhi solwimi sivavanywayo. • Xa uvavanyo lujoliswe kwisifinyezo, impendulo iya kwamkeleka xa ifakwe iimpawu zobhalo ngokuchanekileyo. 2. Izakhi zezivakalisi kufuneka zichaneke kwaye zisetyenziswe kwizivakalisi ezipheleleyo/njengoko umbuzo uyalela. 3. Ngokubhekiselele kwimibuzo ekhethisa impendulo echanekileyo, yamkela ZOMBINI unobumba ohambelana nempendulo echanekileyo KUNYE/ OKANYE impendulo ebhalwe ngokupheleleyo njengechanekileyo. UMBUZO 3 3.1 Kusasa.√ (1) 3.2 100% Perfectly balanced.√ (1) 3.3 Kwiivenkile eziphambili zokutya eMzantsi Afrika.√ (1) 3.4 Ntingela emajukujukwini ...√√ (2) 3.5 D√/D inezakhamzimba ozidingayo√/inezakhamzimba ozidingayo.√ (1) 3.6 Kukubonisa ukuba ikuthatha ikubeke kwinqanaba eliphezulu ngokwasempilweni√√/kukubonisa ukuba xa uyitya umelana neemeko zonke zosuku.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2) 3.7 Umnini-mveliso kuba nguye ofumana inzuzo ngokuthengwa kwayo.√√ OKANYE Umthengi kuba utsho azi banzi ngale mveliso malunga noncedo lwayo nendawo efumaneka kuyo√√/inazo zonke izakha-mzimba.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo exhasayo iya kwamkeleka.) (2) [10] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P1 8 DBE/2019 SC/NSC – Isikhokelo Sokumakisha UMBUZO 4 4.1 Kuphandle√/kusecaleni kwendlu√/bahleli kwiveranda.√ (1) 4.2 Kukuba utatomkhulu ugone umakhulu√√/umjonge ngothando.√√ (2) 4.3 Utatomkhulu uthetha ngenyanga le ibasesibhakabhakeni lakutshona ilanga√ kanti umhakhulu uthetha ngenyanga le iyeyonyaka yenziwa ziiveki.√ (2) 4.4 D√/D Ukothuka√/Ukothuka.√ (1) 4.5 Intsingiselo yolwimi ivakala xa uwuvile umxholo elisetyenziswe kuwo igama√√/ ulwimi lutyebile, igama liyakwazi ukuba neentsingiselo (2) ezahlukileyo.√√ 4.6 Ndiyavumelana kuba umhakhulu uyayicingela into yokuba utatomkhulu uncoma amazinyo kaNomso abe yena utatomkhulu engathethi loo nto.√√ OKANYE Andivumelani kuba umhakhulu akawevanga amagama asetyenzisiweyo.√√ (Nayiphi impendulo echanekileyo iya kwamkeleka.) (2) [10] UMBUZO 5 5.1 5.1.1 Yaqokelelwa imali msinyane zema izindlu zesikolo.√√ (2) 5.1.2 Neethoyilethi.√ (1) 5.1.3 Sisibaluli.√ (1) 5.1.4 Mfana√ kuba wandulelwa sisimelabizo sokwalatha.√ (2) 5.1.5 Ubuncinane ngokobudala√√/ngokuzalwa√√/ngokweminyaka.√√ (2) 5.1.6 'Ngu√Wagaxaza lo' √, yatsho ilali. √ (3) 5.1.7 UNqatha akawafuni√ amatye a√qatywe mhlophe. (2) 5.1.8 Sikwimo elandulayo.√ (1) 5.2 5.2.1 Okuninzi kuguqulwa luthando lobuzali.√√/Uthando lobuzali luguqulwa kokuninzi. √√ (2) 5.2.2 Ingwe sisilo sasendle esitya ezinye.√√ (2) 5.2.3 Kubambene ingwe nengonyama.√√ (2) [20] AMANQAKU ECANDELO C: 40 AMANQAKU EWONKE: 80 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all