Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO (FAL)
IPHEPHA LESITHATHU (P3)
FEBRUWARI/MATSHI 2016
IMEMORANDAM
AMANQAKU: 100
Le memorandam inamaphepha ali-14.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2016 Memo
Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Supplementary Exams 2016, 14 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Fal · Grade 12 · Supplementary Exams · 2016 · isixhosa. Memorandum, 14 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- Supplementary Exams
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 14
- File size
- 339.6 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 14
This exam
Supplementary Exams 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.5Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
- Question 1.6Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting50 marks
Show all 14 questions
- Question 1.7Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting100 marks
- Question 2.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 2.4Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting30 marks
- Question 3.1Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.2Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
- Question 3.3Ukubhala nokwethula / Writing and Presenting20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 2 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
ICANDELO A: ISINCOKO
UMBUZO 1
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha isincoko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha
esokuqala.
• QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko
asikhethileyo.
• Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko.
1.1 Isihloko: Izinto ezindonwabisayo.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Angabalula izinto ezimonwabisayo: Umzekelo – Ukufunda
kwisikolo asithandayo/abazali bakhe abaxabisileyo
nabamxabisileyo/ikhaya lakhe/ukunikwa ilungelo lokukwazi
ukuzikhethela ezinye izinto/abahlobo bakhe avanayo nabo/
indlela enza nazithatha ngayo izinto/impumelelo anayo
ebomini bakhe/ukubona ukuba ikamva lakhe liza kuqaqamba/
ukwamkelwa xa ethe waphazama aphinde abekwe endleleni.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
1.2 Isihloko: Imihla ayifani.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Imihla ayifani, ayifani njani?/iziganeko zemihla ngemihla/
iziganeko ezehlayo ezilungileyo/iziganeko ezehlayo
ezingalunganga/abantu abachaphazelekayo kwezi ziganeko
izinto ezehlayo imihla ngemihla/imfundiso efumanekayo
kwiziganeko zemihla ngemihla/izilumkiso ozifumanayo
uzisebenzise/amava onawo ngenxa yezehlo neziganeko
zemihla ngemihla.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 3 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
1.3 Isihloko: Ubomi ngexesha leselula.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Landa ubomi bakudala ngexesha iselula yayingekho/yintoni le
yayibenza bube lula, iyintoni le ibenza bube nzima ngexesha
leselula/inkqubela yetheknoloji kwiiselula/ngena kanobom
kubomi bangoku apho ngoku inguwashiywa nowashiywa
kubantu abatsha ukuba umntu makabe neselula/zininzi izinto
eziluncedo, ukhupha ufake imali ebhankini, unxibelelwano/
ubomi babulula kungekho kuqhathwana nokwenza izinto
ezingakhiyo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
1.4 Isihloko: Indlela abantu abasebenzisa ngayo amalungelo abo.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Umfundi ulindeleke ukuba asichazele ukuba yintoni na
amalungelo/asilandise imbali yala malungelo/iindidi
zamalungelo abantwana abanawo/indlela elungileyo ilungelo
ngalinye alikhankanyileyo elisetyenziswa ngayo nendlela
engalunganga ilungelo ngalinye alikhankanyileyo
elisetyenziswa ngalo/izimvo zakhe ngala malungelo maninzi
anikwa abantwana ingakumbi lawo alahlekisa
abantwana/indlela abantu abawatolika ngayo amalungelo/
ilungelo noxanduva lwalo.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 4 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
1.5 Isihloko: Imvumi edumileyo.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Apha umfundi angasixelela ngemvumi ayaziyo
edumileyo/izinto ezenzayo ezintle/udumo lwayo/umculo
wayo/izinto ezimbi ezenzayo njengokusebenzisa
iziyobisi/udumo lwale mvumi/indlela eziphethe ngayo/ubomi
bayo ekuhlaleni/emsebenzini wayo/izinto ezithandayo/izinto
engazifuniyo/indlela ehlelisene ngayo nabantu/indlela
ethandwa ngayo ngabantu/ukuzimisela kwayo kwinto
eyenzayo/uveza amaphupha akhe xa enokuba yimvumi
edumileyo/usenokubiza negama laloo mvumi ingumzekelo
kuye/ayithandayo/achaze udidi lomculo oluculwa yiloo mvumi
anqwenela ukuba yiyo/iimpawu ezimtsalayo kuloo mvumi
anqwenela ukuba yiyo/amazwi enkuthazo nanokwenza
nabanye abafundi banqwenele ukuba babe ziimvumi
ezidumileyo/izinto ongazenzela usapho, abahlali nelizwe lakho
xa ungaphumelela ebomini.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
1.6 Isihloko: Umzali wam uyinto yonke kum.
Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Umfundi kuye ngoobani abantu abathatha njengabazali/
indlela aba bantu abathatha njengabazali bakhe babusindisa
ngayo ubomi bakhe/izinto ezintle abamenzela zona nabaseza
kumenzela zona ebomini/izinto neendawo abamkhusela kuzo/
iminqweno yakhe ngabazali bakhe.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 5 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
1.7 Isihloko: Khetha umfanekiso oMNYE kule ingezantsi ubhale isincoko. Nika
isihloko isincoko sakho.
1.7.1 Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo/indima edlalwa
kukusetyenziswa kombane emakhaya nakwimizimveliso/
ukunqongophala kombane/ukucinywa kombane ngamaxesha
athile ukongela ixesha elizayo/ukusebenzisa ezinye iindlela
zokulayita njengekhandlela/ubuchule bokusebenzisa umbane/
izinto emazingenziwa ukulondoloza umbane/izinto
emazenziwe ukuze sibe nombane maxa onke/iingozi
zombane/amaxabiso aphakamileyo ombane/ukuthintela
abantwana bangenzakaliswa ngumbane.
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka].
1.7.2 Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo.
efanelekileyo:
Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi
okhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo
sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo.
Umxholo Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo.
Unyaka wama-2015 ngunyaka onjani/indima esiyihambileyo
kulo nyaka/izinto esizifumeneyo/ukuphumelela kwemizamo
neminqweno yam/ukuzaliseka kwamaphupha am/umvuzo
emva kokuzimisela/ukutyeneneza kwendlela ukuya kunyaka
ozayo/ezoqoqosho/ezemfundo/ezenkcubeko zihambe njani/
izinto ongaziphucula kulo nyaka ngenxa yeziphumo zika-2015
[Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka]. [50]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 6 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
IIMPAWU ZESINCOKO
Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu.
• Makasebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo aze athi ukuba unamandla
alisebenzise nelimiyo.
• Makabonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo.
• Abalinganiswa, isimo sentlalo izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo
mazibonakale.
• Iziganeko zichazwa/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace
ezingunobangela wezinye, kungenjalo xa enamandla angasebenzisa izixhobo
ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela.
• Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana nooemva, phambi, ngeli xesha.
• Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa kwiimeko ezithile.
• Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe kofunda isincoko
oluchukumisayo lungekrwada phofu.
Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku.
• Sichaza into/umntu/indawo/imeko njalo njalo.
• Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso.
• Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo,
izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho.
• Sisebenzisa imifanekiso ntelekelelo nezafobe.
• Sivakalisa iimvakalelo zombhali.
Isincoko esicamngcayo:
• Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe.
• Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo.
• Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu.
• Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza
ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana
nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho).
• Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka.
Isincoko esixoxayo
• Inkcazelo mayibe ngoluvo oluthile.
• Umviwa uthatha icala ngomba othile.
• Uthotho lweengxoxo – oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma
ezithile.
• Ukubethelela – isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile
lokuvula.
• Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye
ukucaphula kumava anawo ayinyani.
• Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo.
• Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo nengcebiso.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 7 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
Isincoko esixoxela amacala omabini.
• Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo.
• Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo.
• Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo,
luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa
makalunike olwakhe uluvo xa evala.
• Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani
obuxhasayo.
• Isiphelo – isishwankathelo nengcebiso.
• Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo.
AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 8 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
ICANDELO B: UMHLATHI OMDE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Xa ekhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omde babube ngamagama angama-80 ukuya kwi-100.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 2
2.1 ILETA ESESIKWENI
Bhala ileta eya kuManejala ukhalazele imveliso oyithengileyo kwivenkile
yakhe.
• Iidilesi zimbini, eyokuqala yeyalo mntu ubhalayo inomhla. Eyesibini
kulapho ubhalela khona, uqala ubhale iwonga/isikhundla seManejala.
• Intshayelelo, isiqu nesiphelo mazahluke zicace.
• Ithoni nerejista mazibonakalise intlonipho kwiManejala.
• Isibuliso masihloniphe iManejala.
• Isakhiwo somyalezo masibonakalise ukukhalazela imveliso ayithengileyo.
• Umxholo mawube ngowokukhalazela imveliso ayithengileyo.
• Kwisiphelo kubhalwa igama, ifani nesignitsha/intsayinogama.
• Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo. [30]
2.2 IOBHITSHUWARI
Bhala iobhitshuwari yomntu obenegalelo elikhulu ekuhlaleni.
• Igama elipheleleyo lomntu oswelekileyo.
• Umhla wokuzalwa, indawo azalelwe kuyo nabazali bakhe.
• Ukukhula kwakhe, ukufunda nokusebenza.
• Ukugula kwakhe.
• Umhla wokusweleka.
• Usapho alushiya ngasemva.
• Amazwi amkhaphayo aquka neziduko. [30]
2.3 INGXELO ENGEKHO SESIKWENI
Bhala ingxelo oza kuyinika abafundi emalunga nokuya kwenu kukhuphiswano
lwemidlalo yeqonga.
• Makanike isihloko esicacileyo nesitsala umdla kubaphulaphuli.
• Makaqiniseke ukuba ingxelo inomhlathi wentshayelelo odlwengula
umxhelo.
• Kwisishwankathelo makanike iingongoma ezibalulekileyo ngoko kuthe
kwenzeka.
• Kwisiqu sengxelo makanabise into ebeyithethe kwintshayelelo.
• Makanike zonke izinto ezenzekileyo nenkcazo okanye ingcaciso.
• Kwisiphelo kufuneka ashwankathele isiganeko esehlileyo, aze agqibele
ngokunika uluvo/iimbono zakhe. [30]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 9 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
2.4 INTETHO
Bhala intetho malunga nokubaluleka kwemizuzu engama-67 katat'uMandela.
• Makaqale intetho yakhe ngendlela etsala umdla.
• Kwintshayelelo makabulise zonke iindidi zabaphulaphuli,
unokubalandelelanisa ngezikhundla zabo.
• Makakrobise ngokufutshane kwinto aza kuthetha ngayo.
• Kwisiqu makangene emxholweni wentetho yakhe.
• Makabagcine abaphulaphuli besemdleni wokumamela intetho yakhe.
• Kwisiphelo makaqukumbele intetho yakhe, ashwankathele konke
abekuthethile. [30]
AMANQAKU ECANDELO B: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 10 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE
Imiyalelo yokumakisha
• Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ube mnye. Xa ekhethe yamibini,
makisha owokuqala.
• Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama.
• Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi.
UMBUZO 3
3.1 IPOWUSTA
Bhala ipowusta yeshishini lokuthengisa iindidi zeziselo.
• Mayibe nedilesi yalo mntu uneshishini.
• Yazisa ngale nto uza kuyithengisa.
• Yiba nemifanekiso etsalayo enokwenza xa ixhonyiwe ipowusta yakho ibe
nomtsalane.
• Amaxesha oza kuvula ngawo.
• Inombolo yemfonomfono onokufumaneka kuyo.
• Isilogani.
• Izinto ezitsalayo ezifana namaxesha ezaphulelo anokutsala abathengi. [20]
3.2 IPOSIKHADI
Bhala iposikhadi eya kumtshana wakho malunga nohambo lwakho
lwaseMelika.
• Indawo abhala ekuyo nomhla wokubhala.
• Idilesi yomntu obhalelwayo mayibe kwicala lasekunene.
• Isibuliso esifanelekileyo.
• Ulwimi olungekho sikweni lwamkelekile.
• Umxholo ahlale kuwo.
• Isiphelo esifanelekileyo. [20]
3.3 IMIYALELO
Bhala umyalelo wokwenza iti.
• Umyalelo mawucace gca, kusetyenziswe isiyaleli kakhulu.
• Makubhalwe izithako eziza kusetyenziswa nemilinganiselo yazo.
• Izixhobo eziza kusetyenziswa nazo mazidweliswe.
• Makudweliswe imiyalelo yendlela yokwenza iti.
• Ixesha eliza kuthathwa xa kusenziwa iti.
• Inani labantu abaza kwenzelwa iti. [20]
AMANQAKU ECANDELO C: 20
AMANQAKU EWONKE: 100
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
QAPHELA:
• Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A.
• Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili.
• Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi
yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye.
• Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi.
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo ingena -Impendulo ayikho
enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu ngokupheleleyo iphuma emxholweni mxholweni konke konke
(Impendulo
Umgangatho ongentla
kobekulindelekile -Izimvo zinxulumene -Izimvo ziyanamathelana akukho -Izimvo zibondene
nezimvo) -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye noko kwaye zingakuguqula lunamathelwano azingqalanga ntweni
Ukubekelela izimvo zixhokonxa iingcinga kwaye zinika umdla, bukho ukucinga kofundayo kwizimvo -Azivakali izimvo kwaye
ngenjongo zinemfezeko ubungqina bemfezeko -Iingcamango zibekelelwe -Izimvo azicacanga ziyaphindaphindwa/
yokucwangcisa -Isincoko sibekelelwe kwizimvo ngokunamatheleneyo kwaye ezinye zazo uthetha into enye
Ukubonakalisa ngobuchule -Iingcamango kuquka intshayelelo, isiqu zezemboleko -Iingcamango zibekwe
ukuyazi injongo, obungaqhelekanga kwaye zibekelelwe nesiphelo -Buncinci kakhulu xazalala
abantu ekujoliswe intshayelelo, isiqu ngokwakhelanayo ubungqina bobekelelo azinalunxibelelwano
kubo kunye kwakunye nesiphelo kuquka intshayelelo, nonamathelwano
nemeko zibonakalisa isiqu nesiphelo lweengcamango
unamathelwano
30 AMANQAKU olunemfezeko
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe -Impendulo iyanelisa -Impendulo iphumile -Impendulo itenxile
Umgangatho ongezantsi
kodwa akukho zimpawu ngobugcisa nangona kumana kubakho emxholweni ubukhulu malunga nomxholo
zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni ukungacaci kwiindawo becala -Izimvo zitenxile
kwisincoko kwaye zinika umdla ezithile -Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude
-Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe -Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa nomxholo
zixhokonxa iingcinga ngobuchule, kukho okubonakalayo kwizimvo -Buyanqaphazeka -Iingcamango
-Iingcamango zibekelelwe ukunamathelana kwaye kuyanelisa ubungqina ziyingxubevange
zandindaniswa ngobugcisa kweengcamango -Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela
kuquka intshayelelo, isiqu okuquka intshayelelo, kweengcamango kweengcamango
kunye nesiphelo isiqu nesiphelo nonamathelwano nonamathelwano
kwintshayelelo, isiqu
nesiphelo
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 12 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC
IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka)
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
ULWIMI, ISIMBO 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
& NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ulwimi aluvakali
zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene kakhulu isimbo, isigama isigama -Ithoni, irejista,
Ukuhambelana
Umgangatho ongentla
nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu ekujoliswe sifanelene nenjongo, azifanelananga ncam isimbo, isigama
kwethoni, irejista, kubo kunye nemeko kubo kunye nemeko abantu ekujoliswe nenjongo, abantu asifanelananga
isimbo, isigama -Ulwimi lusetyenziswe -Ulwimi luchaneke ngakumbi kubo kunye nemeko ekujoliswe kubo kunye kwaphela nenjongo,
kunye nemeko ngokuzithemba, kwaye ithoni isetyenziswe -Ulwimi nemeko abantu ekujoliswe
Ukhetho-magama luyathabathekisa ngokuchaneka kwisincoko olufanelekileyo -Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko
Ukusetyenziswa -Ithoni enomtsalane nezafobe siphela ludlulisa umyalezo ngendlela ebuthathaka -Ukunqongophala
kolwimi nesigama zentetho eziphumeza injongo -Iziphene zokusetyenziswa -Ithoni ifanelekile -Ithoni nochongo kwesigama
Iimpawu zobhalo, -Phantse kube akukho nasinye kolwimi nopelo -Izafobe zentetho magama kubaxekile
izakhi isiphene solwakhiwo zivakalisi, zinqongophele zinonga umxholo azifanelekanga kangangokuba
zezivakalisi, upelo nokusetyenziswa kolwimi -Sixonxwe ngobugcisa -Isigama ayinasihlahla into
nopelo -Sixonxwe ngobugcisa obukhulu obukhulu sinqongophele ebhaliweyo
15 AMANQAKU 13 10 7 4
-Ulwimi luchanekile kanye -Ulwimi lunomtsalane kwaye -Kuyanelisa -Ukusetyenziswa
nezafobe zisetyenziswe luyaziphumeza iinjongo ukusetyenziswa kolwimi kubonisa
Umgangatho
ngethoni ephumeza ukudlulisa zokubhala kolwimi kodwa ububhetyebhetye
umyalezo -Ithoni ifanelekile kwaye asekho amakhwiniba -Izivakalisi
-Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo -Ithoni ifanelekile zinobuthathaka-
ongezantsi
isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala kodwa izafobe azitshintsha-
upelo, nokusetyenziswa kolwimi -Zimbalwa iziphene zezakhi zentetho tshintshwa
-Sixonxwe ngobugcisa obukhulu zezivakalisi kunye nopelo ezisetyenzisiweyo -Isigama
-Sixonxwe ngobugcisa zinqongophele sinqongophele
ngokubalaseleyo
ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1
Isihloko sikhuliswe -Iinkcukacha ezinengqiqo -Iinkcukacha -Zikho iingcamango -Iingcamango
Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo zikhuliswe ngokwakhelanayo ezisemxholweni ezamkelekileyo ezifunekayo
Ukukhula -Iinkcukacha zibalasele -Izimvo zinamathelene zikhulisiwe -Isakhiwo sezivakalisi zinqongophele
kwemihlathi ngokungaqhelekanga -Izivakalisi, imihlathi -Izivakalisi, imihlathi nesemihlathi -Isakhiwo
nokwakhiwa -Izivakalisi, imihlathi zakhiwe zitshintshatshintshwa zakhiwe kuhle sinamakhwiniba sezivakalisi
kwezivakalisi zaqiqisiswa ngokugqwesileyo ngobuchule obuqiqisisiweyo -Isincoko sibunjwe -Isincoko sisenayo nesemihlathi
ngengqiqo ingqiqo sigxoko-gxoko
5 AMANQAKU -Isincoko
asinangqiqo
UMMANDLA
WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo(FAL)/P3 13 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC
ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO, 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4
UCWANGCISO -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI idlule okuqhelekileyo ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi
-Izimvo ziqiqisisiwe ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi
Ukungqala kwaye zivuthiwe lweempawu zolu didi lwetekisi lwetekisi lwetekisi
kwempendulo nezimvo -Luphangalele ulwazi lwetekisi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Ukuqoqwa kwezimvo lweempawu zolu didi -Ingqalile ayiphumi emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume
ngenjongo lwetekisi nasemxholweni nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni emxholweni
yokucwangcisa -Umsebenzi ungqalile -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile -Akukho
Injongo yokubhala, abo uhleli emxholweni zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana ukunamathelana
kujoliswe kubo, -Kukho ukunamathelana ngokunamatheleneyo kufanelekile komxholo nezimvo kumxholo nezimvo
iimpawu/imigaqo kwizimvo nomxholo kumxholo nezimvo -Ezinye iinkcukacha -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu
yetekisi, kunye nemeko -Iingcamango -Iinkcukacha zixhasa zixhasa isihloko ezixhasa isihloko iinkcukacha ezixhasa
zidakancwe ngobunono isihloko -Ifomathi ifanelekile -Imigaqo yefomathi isihloko
18 AMANQAKU zonke iinkcukacha -Ifomathi ifanelekile kodwa kusekho ephambili isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
zixhasa isihloko ineendawana ukungachaneki ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
-Ifomathi ifanelekile ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ityeshelwe
kwaye ichanekile ezingephi ezininzi
ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani
kakhulu nenjongo nabo kakhulu malunga nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nenjongo, imeko
Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe kubo nabantu ekujoliswe kubo kwakunye nabantu
injongo/ifuthe, abo nemeko ekujoliswe kubo kunye kwakunye nemeko kunye nemeko ekujoliswe kubo
kujoliswe kubo kunye -Izakhi zezivakalisi nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo
nemeko zisetyenziswe -Izakhi zezivakalisi zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi ixazalala
Ukusetyenziswa kolwimi ngokuchanekileyo zichanekile kwaye -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo -Isigama asifanelananga
nemigaqo -Phantse kube akukho umyalezo wakheke -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama nenjongo
Uchongo magama nasinye isiphene kakuhle ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke
Iimpawu zokubhala -Isigama sichanekile intsingiselo nomyalezo kwintsingiselo kakhulu
kunye nopelo -Ubukhulu becala akukho
zimpazamo
12 AMANQAKU
UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lokuqala Olongezelelweyo (FAL)/P3 14 DBE/Februwari–Matshi 2016
NSC – Imemorandam
ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU]
Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye
UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3
UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa - Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa
NEFOMATHI ibonisa ukuqiqisiswa ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga ukunqongophala kolwazi
kwezimvo ulwazi olunzulu lweempawu zolu didi nolwazi lweempawu zolu lweempawu zolu didi
Impendulo nezimvo -Izimvo zihlakaniphile lweempawu zolu didi lwetekisi didi lwetekisi lwetekisi
Ukubekelelwa kwezimvo kwaye zivuthiwe lwetekisi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka
Iimpawu zetekisi/ -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa rhoqo.
umgaqo kunye nemeko lweempawu zolu didi nasemxholweni kukho nokugqwidiza kuninzi ukuphuma ecaleni -Intsingiselo iduka
lwetekisi -Izimvo zixonxwe -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala
12 AMANQAKU -Umsebenzi ungqalile zadakancwa kumxholo nezimvo ukunamathelana -Akukho
akukho kugqwidiza ngokunamatheleneyo kwenzeka komxholo nezimvo ukunamathelana
-Kubonakala kumxholo nezimvo ngokufanelekileyo -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo
ukunamathelana -Iinkcukacha zixhasa -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko -Zimbalwa kakhulu
kwizimvo nomxholo isihloko zixhasa isihloko -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa
-Iingcamango -Ifomathi ingqalile -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe isihloko
zidakancwe ngobunono iindawana ezikhoyo zikho iindawana okanye isetyenziswe -Imigaqo eyimfuneko
kwaye zonke ezingachanekanga ezingachanekanga ngokungaqondi yobhalo lwale tekisi
iinkcukacha zixhasa aziyiphazamisi injongo ityeshelwe
isihloko yokubhala
-Ifomathi ifanelekile
kwaye ichanekile
ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2
NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo,
isigama zifanelene nesigama sifanelene isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama
Ithoni, irejista, isimbo, kakhulu nenjongo, abo kakhulu nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, abantu azifanelananga
nesigama singqamene kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo ekujoliswe kubo kunye nenjongo, imeko
nenjongo kunye nemeko nemeko nemeko kwakunye nemeko nemeko kwakunye nabantu
Ukusetyenziswa kolwimi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi ekujoliswe kubo
nemigaqo zisetyenziswe zichanekile kwaye zibonakalisa iimposiso zineemposiso ezininzi -Izele ziimpazamo
Ukhetho- magama ngokuchanekileyo umyalezo wakheke -Isigama siyanelisa eziphazamisa umyalezo ixazalala iyadida
Iimpawu zokubhala -Phantse kube akukho kakuhle -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama -Isigama asihambelani
kunye nopelo nasinye isiphene -Isigama sichanekile ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi nenjongo
-Ubukhulu becala azikho intsingiselo kwintsingiselo -Intsingiselo ilahlekile
8 AMANQAKU iimpazamo kakhulu
UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5
WAMANQAKU
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 Supplementary Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 2 Supplementary Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC November Exams 2016 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2018 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Supplementary Exams 2015 Memo
More from Grade 12 isiXhosa FAL

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Memorandum
isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2024 Memo

Question paper