Skip to content

isiXhosa FAL Grade 12 Paper 3 Eastern Cape Mock 2023 Memo

MemorandumisiXhosa FALGrade 12202314 pages

Grade 12 isiXhosa FAL Paper 3 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2023, 14 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Eastern Cape Mock Exam 2023

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2023 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 100 Esi sikhokelo sokumakisha sinamaphepha ali-14.
2 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) ICANDELO A: ISINCOKO UMBUZO 1 Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha isihloko sibe sinye. Xa ekhethe zazibini, makisha esokuqala. • QAPHELA: Umviwa angabhala naluphi udidi lwesincoko ngesihloko asikhethileyo. • Ubude besincoko bumele ukuba kwisithuba samagama ali-190 ukuya kuma-240. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo A ukumakisha esi sincoko. 1.1 Isihloko: Ndandikhona ndisazi kakuhle eso siganeko Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makube lusuku olunye. • Makabhale acacise ngesiganeko eso anike iinkcukacha ezipheleleyo njengomntu okwazi kakuhle okwenzekayo • Angabalisa ngesiganeko asingqina ngeliso lenyama, ingalilo naliphi itheko/isehlo esithile asibona gca [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.2 Isihloko: Andinakuphila ngaphandle kwe ... /ko ... Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/ xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Angabhala ngayo nayiphi into/umntu acinga ukuba akanakuphila ngaphandle kwayo/kwakhe • Angabhala ngokutya/amanzi/umbane/umzali/umhlobo/ isixhobo setekhnoloji njalo njalo [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 3 1.3 Isihloko: Sandivuyisa ke eso sipho Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifane- lekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Angabhala ngesipho asifumanayo esamvuyisa kakhulu/ isizathu sokufumana isipho. • Kungangesipho ebesilindele/esamothusayo saze samvuyisa kakhulu. • Ingasisipho esifike kanye ngexesha asidinga ngalo simvuyise kakhulu. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.4 Isihloko: Ukubukela umabonakude kungalunga Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Umfundi usenokuxhasa okanye achase. Oxhasayo anike izimvo ezibangela ukuba ahambisane nesihloko. Ochasayo naye anike izizathu ezibangela ukuba angahambisani nesihloko. • Angabhala ngokulunga nokungalungi kokubukela umabonakude (iinkqubo ezifanele/ezingafanelanga didi luthile lwabantu/indlela oyichaphazela ngayo impilo yabo bahlala kakhulu phambi komabonakude). • Iziphumo zokubukela umabonakude kakhulu. • Uncedo/ulwazi olufumaneka kumabonakude (olulungileyo/ olungalunganga). [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
4 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) 1.5 Isihloko: Iqela lezopolitiko elilawula ilizwe malikhathalele umbutho walo kuphela Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makachaphazele icala elihle nelibi ngokulawula kweqela lezopolitiko likhathalele amalungu alo kuphela. • Angabhala ngeengxaki/ngeenzuzo ezinokubakho kwilizwe elinokukhathelela amalungu elo qela liphetheyo kuphela. • Ukuwa koqoqosho/umlo onokudaleka ngenxa yelo qela lingakhathalelwanga. • Ukuguquka kwabantu baye kwiqela eliphetheyo ngenxa yendlala. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.6 Isihloko: Loo mini yandihambela kakuhle Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambe- lana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanele- kileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/ xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. • Angabhala ngesiganeko semini enye ebalula into eyabangela ukuba imhambele kakuhle loo mini. • Kungaluthotho lweziganeko ezehle loo mini nezayenza yahamba kakuhle. • Angabhala ngezinto awazizuzayo nezenza ukuba ihambe kakuhle imini leyo. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 5 1.7.1 Isihloko: Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelane nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Angabhala ngokubaluleka kolimo. • Ukukhula koqoqosho lwelizwe ngenxa yolimo. • Ukusebenzisana. • Ukukhathalela indalo. • Amathuba omsebenzi. [Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.] [50] 1.7.2 Isihloko: Imo Intshayelelo, isiqu nesiphelo. efanelekileyo: Ulwimi Luhambelana nenjongo yokubhala, uhlobo lomhlathi oluhambelana nesincoko esikhethiweyo, isigama sihambelane nesihloko, isakhiwo sezivakalisi kunye nezixhobo zokunonga ezifanelekileyo. Umxholo Isincoko singabalisa/chaza/camngca/xoxela amacala omabini/xoxela icala elinye. Umviwa angasebenzisa nawuphi kule mixholo ilandelayo. Makanike isihloko esifanelekileyo. • Angabhala ngamava akhe ngokuwa kwekhephu. • Kungangendawo ayaziyo nedla ngokuwa ikhephu. • Ulonwabo lwabantu ngemini yekhephu. • Angabhala ngexesha lasebusika. • Kungangokuguquguquka kwemozulu. • Umonakalo owenziwa likhephu gabalala. • Iziphumo ezihle eziza nekhephu. (Naziphi izimvo zomfundi ezisemxholweni ziya kwamkeleka.) [50] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
6 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) IIMPAWU ZESINCOKO Isincoko esibalisayo sibhalwa kumntu wokuqala okanye owesithathu. • Masisebenzise ixesha eladlulayo/elidlulileyo/elimiyo. • Masibonise ulwazi ngesihloko asikhethileyo. • Abalinganiswa, isimo sentlalo, izizathu zokuhla kwezehlo ukuya kwisiphelo, mazibonakale. • Iziganeko zichazwe/zibaliswe ngokulandelelana kwazo okanye zicace ezingunobangela wezinye, kungenjalo angasebenzisa izixhobo ezifana nophuphelo okanye ukuqala ngesenzo esingekehli/sokugqibela. • Sisebenzisa amagama abonisa ixesha afana noo-emva, phambi, ngeli xesha. • Sisebenzisa intetho yababini/ukuzithethela kwabalinganiswa. • Ulwimi olusetyenzisiweyo malube lolokudala ifuthe noluchukumisayo kofunda isincoko, lungekrwada phofu. Isincoko esichazayo sinokubhalwa ngokwexesha elidlulileyo okanye elangoku. • Sichaza into/umntu/indawo/imeko, njalo njalo. • Sisebenzisa amagama okudala umfanekiso. • Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi. • Sisebenzisa imifanekiso-ntelekelelo nezafobe zentetho. • Sivakalisa iimvakalelo zombhali. Isincoko esicamngcayo: • Siveza uvakalelo lombhali ngesigama esibonakalisa amava akhe. • Siveza uchukumiseko ngomba ekubhalwa ngawo. • Uvakalelo olungundoqo ludlala indima enkulu. • Ubukhulu becala esi sincoko siyachaza. (Sisebenzisa izixhobo zokuchaza ezifana nezichazi, imifanekiso-ntelekelelo, izihlomelo, neziphuhlisayo ezifana nezifanekisozwi kwakunye nezafobe zentetho). • Uvakalelo lombhali maluveze ukunyaniseka kunye nokubandakanyeka. Isincoko esixoxayo: • Umviwa uthatha icala ngomba othile. • Uthotho lweengxoxo oludla ngokuba kwimo engengcaciso ngeengongoma ezithile. • Ukubethelela isishwankathelo nokuphindelela kwinkcazelo engoluvo oluthile lokuvula. • Kwingxoxo yakhe unika ubungqina obuxhasayo obusenokuba ngamanani okanye ukucaphula kumava anawo ayinyani. • Usenokuxoxela okuthile echasa enika ubungqina obuxhasayo. • Isiphelo sisenokuba sisishwankathelo neengcebiso. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 7 Kwisincoko esixoxela amacala omabini • Inkcazelo engomba inokuba ngengxoxo ephambili. • Umviwa uwaphatha omabini amacala engxoxo. • Uxoxela okuthile enika ubungqina obuxhasayo. • Unokulandela isakhiwo esithi umhlathi umela uluvo oluvumayo, kolandelayo, luchase, kungenjalo avume ekuqaleni komhlathi aze achase ekupheleni, kodwa makalunike olwakhe uluvo xa evala. • Unokuxoxela okuthile echasa/evuma nokunika ubungqina obuyinyani obuxhasayo. • Isiphelo – isishwankathelo neengcebiso. • Makabonise ulwazi ngesihloko nangomba axoxa ngawo. [50] AMANQAKU ECANDELO A: 50 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
8 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) ICANDELO B: UMHLATHI OMDE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubemnye. Ukuba ukhethe yamibini, makisha owokuqala. • Ubude bomhlathi omde mabubengamagama angama-80 ukuya kwi-100 umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo B ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 2 2.1 ILETA YOBUHLOBO • Idilesi inye yeyomntu obhala ileta. • Igama lesitalato, ilokishi nedolophu zibhalwa ngokupheleleyo. (azisetyenziswa izifinyezi). • Isibuliso – makabizwe ngokokwaziwa kwakhe umntu obhalelwayo. • Isakhiwo siquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. • Umhlathi wokuqala mawunike intsusa nezizathu zokubhala. • Umhlathi olandelayo ukhulisa umxholo. • Umhlathi wesithathu ungangena kwiindaba gabalala ezimalunga nobudlelwane obuphakathi kombhali nalowo ubhalelwayo. • Umxholo mawuncome umtshana wakhe ngomsebenzi wokunceda abantu abadala kwindawo ahlala kuyo. • Isiphelo ngokufutshane sishwankathela intsusa nesizathu sembalelwano: • Kwisiphelo kubhalwa igama kuphela. • Izingxi azisetyenziswa kwidilesi, isibuliso nesiphelo [30] 2.2 INQAKU LEMAGAZINI • Isihloko masibe sifutshane sitsale umdla wabantu • Isihloko masiqulathe owona ndoqo wenqaku • Amagama alowo ubhale inqaku makavele ezantsi kwesihloko. • Malibengokuyinyani hayi uluvo. • Malahlulwe ngeekholamu ukuze kube lula kofundayo ukulilandela ngokukhawuleza inqaku/angohlwaywa umviwa xa engabhalanga ngeekholamu kuba uvumelekile ukungazisebenzisi. • Malikhankanywe igama lomthombo ekuzuzwe kulo ulwazi, ukuba ngumntu makakhankanywe. • Isihloko, ithoni kunye nesimbo sokubhala sixhomekeka kuhlobo lwenqaku isimo sombhali wenqaku kunye nababhalelwa. [30] Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 9 2.3 INTETHO • Mayibe nesihloko aza kuthetha phantsi kwaso. • Mayivulwe ivalwe ngeempawu zocaphulo. • Mayahlulwe ibenentshayelelo, isiqu nesiphelo. • Intshayelelo mayithengise iingcamango malunga nokukhetha ikhondo umntu afuna ukulilandela (ikhariye). • Mayitsale umdla wabaphulaphuli (Umviwa angenza ibalana/ umzekeliso/ umzekelo ozalana nentetho le aza kuyenza). • Mayikhankanye iingongoma aza kucangcatha kuzo. (Mazibe zezisukela kwisihloko sentetho/kwingcamango ephambili yentetho). • Mayinxibelelane/inxulumane nabaphulaphuleyo (unokuthetha ngamava/ ngemeko/ngesimo esaziwa ngumntu wonke, kwabo baphulaphuleyo). • Isiqu sentetho siquka iingongoma eziphambili zomyalezo ebezikhankanyiwe xa bekusenziwa intshayelelo. • Mayigxininise ngokumana iphindaphinda ingongoma ebalulekileyo phambi kokuba igqithele kwelandelayo aza kuthetha ngayo umviwa. • Kunokusetyenziswa amabalana ahlekisayo amafutshane/iintetho ezihlekisayo ukugxininisa oko kuthethwayo ngendlela egcina abantu benomdla. • Isiphelo masishwankathele iingongoma eziphambili ezibubethelela ukuze abaphulaphuli bahlale bezikhumbula. • Mayibe nophawu olubonisa ukuba iyaphela, ifikelele esiphelweni. Umzekelo amagama anjengo-'elokugqiba'/'ndivala ngelithi …' [30] 2.4 INGXOXO YABABINI • Intshayelelo mayibhalwe kwizibiyeli (izalathisi zeqonga) umzekelo: indawo, ixesha izithethi nomba ekuxoxwa ngawo. Abathabathi-nxaxheba bayabulisana kodwa bangabheki phambili kakhulu ngomba wempilo. • Kwisiqu mayibhalwe kusetyenziswa intetho-ngqo ngaphandle kweempawu zocaphulo. • Isithethi masibhalwe ngasekhohlo ephepheni, ze silandelwe yikholon [:] • Makushiywe umgca ongabhalwanga phakathi kwezithethi. • Ingcaciso engenye mayibhalwe kwizibiyeli (). Umzekelo ingcaciso ebonisa intshukumo, iimvakalelo neemeko abakuzo aba bathethayo (umzekelo: ehleka). • Mayingafikeleli esiphelweni ingakhange ifezekise injongo yengxoxo ngeembono zeminyaka emakuvumeleke ngayo kubantu abatsha ukuya kwiindawo zokonwaba. • Kwisiphelo ingxoxo mayisongwe ngokuba ifikelele esiphelweni. • Mazivalelisane izithethi iseso sinelizwi lokubulela kuba ngabantu abaqheleneyo nabasondeleleneyo banokuphela ngendlela ebonisa oko. [30] AMANQAKU ECANDELO B: 30 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
10 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) ICANDELO C: UMHLATHI OMFUTSHANE Imiyalelo yokumakisha • Kweli candelo umviwa ukhetha umhlathi ubeMNYE, aze athi ukuba ukhethe yamibini, umakishe owokuqala. • Ubude bomhlathi omfutshane ngama-60 ukuya kuma-80 amagama umxholo kuphela. • Sebenzisa irubriki esisihlomelo C ukumakisha lo mhlathi. UMBUZO 3 3.1 ISIBHENGEZO-NTENGISO • Isihloko sesibhengezo-ntengiso masibe sesitsala umdla, kusetyenziswa amagama akhethiweyo. • Isayizi yefonti mayahluke ibhalwe ngokugqamileyo. • Iinkcukacha ezifunekayo mazibhalwe ngokucacileyo. • Masisasaze ulwazi ngenkonzo ethengiswayo. • Masimbonise umthengi ukuba akanakuphila ngaphandle kwezi nkonzo zithengiswayo. • Masibe nabantu esijoliswe kubo. • Masichaze ixabiso, indlela yokunxibelelana nalapho ifumaneka khona inkonzo ebhengezwayo. • Imifanekiso nemizobo ayinamanqaku iwabelwayo. [20] 3.2 UNGENISO KWIDAYARI • Ibhalwa kumntu wokuqala, kusetyenzizwa izakhi oo 'ndi'. • Mayibe lolweentsuku ezine. • Umhla nexesha lokubhala libalulekile. • Umxholo mawube malunga nohambo ebeluthabathile ngexesha leholide. • Akunyanzelekanga ukuba imihla ibeyelandelelanayo. • Imizwa neemvakalelo zinokuvakaliswa. • Umviwa uvumelekile ukuba asebenzise nolwimi olungekho sesikweni. [20] 3.3 IZALATHISI • Iinkcukacha ngendawo ekusukwa kuyo nekuyiwa kuyo mazicace zingqale. • Izalathisi mazinikwe ngeengongoma kuphela. • Izalathisi mazilandelelane ngokwendlela ezivela ngayo emephini. • Iimpawu zendlela, amagama ezitrato neendawo eziqaphelekayo ecaleni kwendlela mazikhankanywe. • Makusetyenziswe izenzi eziyalelayo kangangoko. [Umviwa makanikwe amanqaku nokuba usebenzise eyiphi indlela esuka eTrain staion eya eHospital.] [20] AMANQAKU ECANDELO C: 20 AMANQAKU EWONKE: 100 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 11 QAPHELA: • Sebenzisa le rubriki rhoqo xa umakisha izincoko zephepha lesi-3, ICANDELO A. • Amanqaku ukusukela kweli-0 ukuya kwangama-50 ahlulahlulwe ngokwamanqanaba amahlanu aphambili. • Kwiikhrayitheriya yoMxholo, uLwimi neSimbo, inqanaba ngalinye kula mahlanu lahlulahlulwe lanomgangatho ongentla nongezantsi yanemimandla yamanqaku ahambelana nomgangatho ngamnye. • Ikhrayitheriya yeSakhiwo yona ayichaphazeleki ngumgangatho ongentla nongezantsi. ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6 NOCWANGCISO -Impendulo ebalaseleyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo ingena iphuma - Impendulo ayikho enomtsalane, ngaphaya ngobugcisa obukhulu. ngokupheleleyo. emxholweni akukho mxholweni konke konke. Umgangatho ongentla (Impendulo nezimvo) kobekulindelekile. -Izimvo zinxulumene - Izimvo ziyanamathelana lunamathelwano kwizimvo. - Izimvo zibondene Ukubekelela izimvo -Izimvo zihlakaniphile, nomxholo kwaye zinika noko kwaye - Izimvo azicacanga kwaye azingqalanga ntweni. ngenjongo zixhokonxa iingcinga kwaye umdla, bukho ubungqina zingakuguqula ukucinga ezinye zazo zezemboleko. - Azivakali izimvo kwaye yokucwangcisa. zinemfezeko. bemfezeko kwizimvo. kofundayo. - Buncinci kakhulu ziyaphindaphindwa/ Ukubonakalisa -Isincoko sibekelelwe -Iingcamango - Iingcamango zibekelelwe ubungqina bobekelelo uthetha into enye. ukuyazi injongo, ngobuchule zibekelelwe ngokunamatheleneyo nonamathelwano - Iingcamango zibekwe abantu ekujoliswe obungaqhelekanga kwaye ngokwakhelanayo kuquka kuquka intshayelelo, isiqu lweengcamango. xazalala kubo kunye nemeko. intshayelelo, isiqu intshayelelo, isiqu nesiphelo. azinalunxibelelwano. kwakunye nesiphelo nesiphelo. 30 AMANQAKU zibonakalisa unamathelwano olunemfezeko. 25–27 19–21 13–15 7–9 0–3 -Impendulo encamisileyo -Impendulo ixonxwe - Impendulo iyanelisa - Impendulo iphumile - Impendulo itenxile Umgangatho ongezantsi kodwa akukho zimpawu ngobugcisa. nangona kumana emxholweni ubukhulu malunga nomxholo. zakubalasela kubhekele phi -Izimvo zisemxholweni kubakho ukungacaci becala. - Izimvo zitenxile kwisincoko. kwaye zinika umdla. kwiindawo ezithile. - Izimvo ziyaqhawu- zingcwecwela kude -Izimvo zivuthiwe -Sibekelelwe ngobuchule, - Kukho ukunamathelana qhawuka ziyabhidisa. nomxholo. zixhokonxa iingcinga. kukho ukunamathelana okubonakalayo kwizimvo - Buyanqaphazeka - Iingcamango -Iingcamango zibekelelwe kweengcamango okuquka kwaye kuyanelisa. ubungqina ziyingxubevange zandindaniswa ngobugcisa intshayelelo, isiqu - Kukho ukubekelelwa bokubekeleleka engenamgqalisela. kuquka intshayelelo, isiqu nesiphelo. kweengcamango kweengcamango kunye nesiphelo. nonamathelwano nonamathelwano. kwintshayelelo, isiqu nesiphelo. Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
12 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) IRUBRIKI YOKUHLOLA IZINCOKO – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [50 AMANQAKU] (isaqhubeka) Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye ULWIMI, ISIMBO & 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3 NOKUHLELA - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ithoni, irejista, isimbo, isigama - Ithoni, irejista, isimbo, - Ulwimi aluvakali. zifanelene ngokugqwesileyo isigama zifanelene sifanelene nenjongo, abantu isigama - Ithoni, irejista, Ukuhambelana kwethoni, nenjongo, abantu ekujoliswe kakhulu nenjongo, ekujoliswe kubo kunye azifanelananga ncam isimbo, isigama irejista, isimbo, isigama kubo kunye nemeko. abantu ekujoliswe kubo nemeko. nenjongo, abantu asifanelananga kunye nemeko - Ulwimi lusetyenziswe kunye nemeko. - Ulwimi olufanelekileyo ludlulisa ekujoliswe kubo kwaphela nenjongo, Umgangatho ongentla Ukhetho-magama ngokuzithemba, - Ulwimi luchaneke umyalezo. kunye nemeko. abantu ekujoliswe Ukusetyenziswa kolwimi luyathabathekisa. ngakumbi kwaye ithoni - Ithoni ifanelekile. - Ulwimi lusetyenziswa kubo kunye nemeko. nesigama - Ithoni enomtsalane nezafobe isetyenziswe - Izafobe zentetho zinonga ngendlela - Ukunqongophala Iimpawu zobhalo, izakhi zentetho eziphumeza injongo. ngokuchaneka umxholo. ebuthathaka. kwesigama zezivakalisi, nopelo - Phantse kube akukho nasinye kwisincoko siphela. - Ithoni nochongo kubaxekile isiphene solwakhiwo zivakalisi, - Iziphene magama kangangokuba 15 AMANQAKU upelo nokusetyenziswa kolwimi. zokusetyenziswa kolwimi azifanelekanga. ayinasihlahla into - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. nopelo zinqongophele. - Isigama ebhaliweyo. - Sixonxwe ngobugcisa sinqongophele. obukhulu. 13 10 7 4 Umgangatho ngezantsi - Ulwimi luchanekile kanye - Ulwimi lunomtsalane - Kuyanelisa ukusetyenziswa - Ukusetyenziswa nezafobe zisetyenziswe kwaye luyaziphumeza kolwimi kodwa asekho kolwimi kubonisa ngethoni ephumeza ukudlulisa iinjongo zokubhala. amakhwiniba. ububhetyebhetye. umyalezo. - Ithoni ifanelekile kwaye - Ithoni ifanelekile kodwa - Izivakalisi - Phantse kube akukho nasinye iyaziphumeza iinjongo izafobe zentetho zinobuthathaka- isiphene solwakhiwo zivakalisi, zokubhala. ezisetyenzisiweyo azitshintsha- upelo, nokusetyenziswa - Zimbalwa iziphene zinqongophele. tshintshwa. kolwimi. zezakhi zezivakalisi - Isigama - Sixonxwe ngobugcisa obukhulu. kunye nopelo. sinqongophele - Sixonxwe ngobugcisa. ngokubalaseleyo. ISAKHIWO 5 4 3 2 0–1 - Isihloko sikhuliswe - Iinkcukacha ezinengqiqo - Iinkcukacha ezisemxholweni - Zikho iingcamango - Iingcamango Iimpawu zetekisi ngokuncamisayo. zikhuliswe zikhulisiwe. ezamkelekileyo. ezifunekayo Ukukhula kwemihlathi - Iinkcukacha zibalasele ngokwakhelanayo. - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Isakhiwo zinqongophele. nokwakhiwa kwezivakalisi ngokungaqhelekanga. - Izimvo zinamathelene. kuhle. sezivakalisi - Isakhiwo sezivakalisi - Izivakalisi, imihlathi zakhiwe - Izivakalisi, imihlathi - Isincoko sibunjwe ngengqiqo. nesemihlathi nesemihlathi 5 AMANQAKU zaqiqisiswa ngokugqwesileyo. zitshintshatshintshwa sinamakhwiniba. sigxoko-gxoko. ngobuchule - Isincoko sisenayo - Isincoko obuqiqisisiweyo. ingqiqo. asinangqiqo. UMMANDLA WAMANQAKU 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10 Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
(EC/SEPTEMBA 2023) ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 13 ISIHLOMELO B: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIDE– ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [30 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO, UCWANGCISO 15–18 11–14 8–10 5–7 0–4 NEFOMATHI -Impendulo igqwesile idlule -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa okuqhelekileyo. ukuchaneka kanobom ibonakalisa ulwazi ulwazi olungephi ukunqongophala kolwazi Ukungqala kwempendulo -Izimvo ziqiqisisiwe kwaye ulwazi olunzulu lweempawu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi nezimvo. zivuthiwe. zolu didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. Ukuqoqwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo ziyaphuma -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka ngenjongo yokucwangcisa. lweempawu zolu didi nasemxholweni. emxholweni kwaye kukho ezisemxholweni kodwa rhoqo ide iphume Injongo yokubhala, abo lwetekisi. -Izimvo zixonxwe nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. emxholweni. kujoliswe kubo, -Umsebenzi ungqalile uhleli zadakancwa -Ukunamathelana kumxholo -Kunqabile ukunamathelana -Akukho iimpawu/imigaqo yetekisi, emxholweni. ngokunamatheleneyo nezimvo kufanelekile. komxholo nezimvo. ukunamathelana kunye nemeko. -Kukho ukunamathelana kumxholo nezimvo. -Ezinye iinkcukacha zixhasa -Zimbalwa iinkcukacha kumxholo nezimvo. kwizimvo nomxholo. -Iinkcukacha zixhasa isihloko. ezixhasa isihloko. -Zimbalwa kakhulu 18 AMANQAKU -Iingcamango zidakancwe isihloko. -Ifomathi ifanelekile kodwa -Imigaqo yefomathi iinkcukacha ezixhasa ngobunono zonke -Ifomathi ifanelekile kusekho ukungachaneki. ephambili isetyenziswe isihloko. iinkcukacha zixhasa ineendawana ngokungaqondi. -Imigaqo eyimfuneko isihloko. ezingachanekanga -Kutyeshelwe izinto ezininzi. yobhalo lwale tekisi -Ifomathi ifanelekile kwaye ezingephi. ityeshelwe. ichanekile. ULWIMI ISIMBO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 SOKUBHALA -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, NOKUHLELA isigama zihambelana isigama sichaneke kakhulu isigama sihambelana nesigama azingqamani nesigama azingqamani kakhulu nenjongo nabo malunga nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo kwakunye nabantu nenjongo, imeko Ithoni, irejista, isimbo, kujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kunye ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye kwakunye nabantu injongo/ifuthe, abo kujoliswe nemeko. nemeko. nemeko. nemeko. ekujoliswe kubo. kubo kunye nemeko. -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi -Izele ziimpazamo Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi ixazalala. nemigaqo. ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. -Isigama asifanelananga Uchongo magama -Phantse kube akukho -Isigama sichanekile. -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. nenjongo. Iimpawu zokubhala kunye nasinye isiphene. -Ubukhulu becala akukho ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi -Intsingiselo ilahleke nopelo. zimpazamo. intsingiselo nomyalezo. kwintsingiselo. kakhulu. 12 AMANQAKU UMMANDLA 25–30 19–23 14–17 9–12 0–7 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha Tyhila iphepha
14 ISIXHOSA ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO P3 (EC/SEPTEMBA 2023) ISIHLOMELO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA IMIHLATHI EMIFUTSHANE – ULWIMI LOKUQALA OLONGEZELELWEYO [20 AMANQAKU] Ikhrayitheriya Balaseleyo Enobuchule Phakathi Buthathaka Bubhetyebhetye UMXHOLO 10–12 8–9 6–7 4–5 0–3 UKUCWANGCISA -Impendulo igqwesile ibonisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo iyanelisa -Impendulo ibonakalisa -Impendulo ibonakalisa NEFOMATHI ukuqiqisiswa kwezimvo. ukuchaneka kanobom ulwazi ibonakalisa ulwazi ubunzima malunga nolwazi ukunqongophala kolwazi -Izimvo zihlakaniphile kwaye olunzulu lweempawu zolu lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi lweempawu zolu didi Impendulo nezimvo zivuthiwe. didi lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. lwetekisi. Ukubekelelwa kwezimvo -Luphangalele ulwazi -Ingqalile ayiphumi -Izimvo azisoloko -Zimbalwa izimvo -Intsingiselo ilahleka rhoqo Iimpawu zetekisi/ lweempawu zolu didi lwetekisi. nasemxholweni. zisemxholweni kwaye ezisemxholweni kodwa kukho umgaqo kunye nemeko -Umsebenzi ungqalile akukho -Izimvo zixonxwe kukho nokugqwidiza. kuninzi ukuphuma ecaleni. Intsingiselo iduke kugqwidiza. zadakancwa -Ukunamathelana -Kunqabile kwisakhiwo esixazalala. 12 AMANQAKU -Kubonakala ukunamathelana ngokunamatheleneyo kumxholo nezimvo ukunamathelana komxholo -Akukho ukunamathelana kwizimvo nomxholo. kumxholo nezimvo. kwenzeka nezimvo. kumxholo nezimvo. -Iingcamango zidakancwe -Iinkcukacha zixhasa ngokufanelekileyo. -Zimbalwa iinkcukacha -Zimbalwa kakhulu ngobunono kwaye zonke isihloko. -Ezinye iinkcukacha ezixhasa isihloko. iinkcukacha ezixhasa iinkcukacha zixhasa isihloko. -Ifomathi ingqalile iindawana zixhasa isihloko. -Imigaqo yefomathi isihloko. -Ifomathi ifanelekile kwaye ezikhoyo ezingachanekanga -Ifomathi ingqalile kodwa ephambili ityeshelwe -Imigaqo eyimfuneko ichanekile. aziyiphazamisi injongo zikho iindawana okanye isetyenziswe yobhalo lwale tekisi yokubhala. ezingachanekanga. ngokungaqondi. ityeshelwe. ULWIMI, ISIMBO 7–8 5–6 4 3 0–2 NOKUHLELA -Ithoni, irejista, isimbo, isigama -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, -Ithoni, irejista, isimbo, zifanelene kakhulu nenjongo, nesigama sifanelene kakhulu isigama sifanelene nesigama azifanelananga nesigama azifanelananga Ithoni, irejista, isimbo, abo kujoliswe kubo kunye nenjongo, abantu ekujoliswe nenjongo, abantu nenjongo, abantu nenjongo, imeko kwakunye nesigama singqamene nemeko. kubo kunye nemeko. ekujoliswe kubo kwakunye ekujoliswe kubo kunye nabantu ekujoliswe kubo. nenjongo kunye nemeko -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi nemeko. nemeko. -Izele ziimpazamo Ukusetyenziswa kolwimi zisetyenziswe zichanekile kwaye umyalezo -Izakhi zezivakalisi -Izakhi zezivakalisi ixazalala iyadida. nemigaqo ngokuchanekileyo. wakheke kakuhle. zibonakalisa iimposiso. zineemposiso ezininzi -Isigama asihambelani Ukhetho- magama -Phantse kube akukho nasinye -Isigama sichanekile. -Isigama siyanelisa. eziphazamisa umyalezo. nenjongo. Iimpawu zokubhala isiphene. -Ubukhulu becala azikho -Iimpazamo zobhalo -Sinqongophele isigama. -Intsingiselo ilahlekile kunye nopelo iimpazamo. ezikhoyo aziyiphazamisi -Kukho amagingxi-gingxi kakhulu. intsingiselo. kwintsingiselo. 8 AMANQAKU UMMANDLA 17–20 13–15 10–11 7–8 0–5 WAMANQAKU Akuvumelekanga ukufotokopa esi sikhokelo sokumakisha

Study this subject

More from Grade 12 isiXhosa FAL

View all