Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIXHOSA ULWIMI LWASEKHAYA P2
2017
MEMORANDAM
AMANQAKU: 80
Le memorandam inamaphepha angama-21.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Skip to contentAll 2017 papers 





View all




_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
isiXhosa HL Grade 12 Paper 2 Amended SC June Exams 2017 Memo
Grade 12 isiXhosa HL Paper 2 memorandum from the Amended SC June Exams 2017, 21 pages. Read online or download the free PDF.
Isixhosa Hl · Grade 12 · Amended SC June Exams · 2017 · isixhosa. Memorandum, 21 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiXhosa HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2017
- Exam period
- Amended SC June Exams
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 21
- File size
- 421.2 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 21
This exam
Amended SC June Exams 2017
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Uncwadi / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Uncwadi / Literature (Set Works)20 marks
- Question 7Uncwadi / Literature (Set Works)50 marks
- Question 9Uncwadi / Literature (Set Works)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2017
SCE – Imemorandam
EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
• Le memorandam ilungiselelwe ukuba ibe sisikhokelo kubakorekishi.
• Le memorandam iza kuxoxwa nesigqeba sokukorekisha phambi kokuba kuqalwe
ukukorekishwa kumaziko okukorekisha.
• Iimpendulo zabaviwa kufuneka zinikwe ingqwalasela ngokokufaneleka kwazo.
IZIKHOKELO ZOKUKOREKISHA
1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba
aphendule umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye).
2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
efundisiweyo), korekisha kuphela emibini yokuqala.
3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini
esisincoko kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala
kuphela ungawuhoyi owesibini. Ukuba umviwa uphendule yomithandathu
imibuzo (kwiNoveli) okanye yomine imibuzo (kwiDrama), korekisha kuphela
impendulo yokuqala kwiCANDELO ngalinye, xa kwenzekile ukuba uphendule
umbuzo omnye omfutshane nomnye osisincoko.
4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga,
elandelayo ichanekile, korekisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, korekisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.
6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa
intsingiselo ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo
mpendulo.
7. Imibuzo esisincoko.
Xa impendulo yombuzo osisincoko imfutshane kunoko kulindelekileyo
ngokwenani lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye
ngokwakhe. Xa impendulo yombuzo osisincoko inde kakhulu, phicotha
ngokwempendulo ayibhalileyo wandule ukuyigqithisela kumkorekishi
ophezulu.
8. Imibuzo emifutshane.
Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa
ecaphula.
9. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Korekisha impendulo
exhasayo.
10. Akukho manqaku abelwa uYINYANI / BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
Makisha impendulo exhasayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO A: ISIHOBE
VUKANI MADODA KUSILE – A Stemela: Umhleli
IMIHOBE EFUNDISIWEYO
UMBUZO 1 (UMBUZO OSISINCOKO)
AFRIKA LIKHAYA– W Shasha
Sebenzisa la manqaku alandelayo, njengesikhokelo sokukorekisha lo mbuzo. Iimpendulo
zinokwahluka ngokuxhomekeka kwindlela umfundi awuve ngayo umbongo.Jonga
kwirubrikhi ekwiphepha lama-20 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
Isigama esichongwe yimbongi siqulethe intsingiselo edandalazisa udaba ezisa lona
malunga nomba othile. Kuqhushekwa kuso izimvo, iimvakalelo neembono zayo
ngokubhekiselele kokuthile. Kulo mbongo isigama esichongwe yimbongi siqulethe
umongo nomxholo, kanti sityhila ngakumbi imeko yeAfrika.
• 'Kowu! Aphin’amadodana!': Kuvulwa ngesikhuzo esivakalisa intlungu nosizi.
Kwalandela umbuzo 'aphin' amadodana' ukutyhila ukuba imbongi izama
ukuvuselela nokuvusa abantu abatsha, bona banegazi elibalekayo
nabasenamandla baphakame balwele ilizwe labo.
• 'Ndikhwina nje ndililela ngaphakathi': Ukukhwina kukulila ungaphumelisi. Oku kudiza
isingqukru esibangwa yintlungu egqithileyo ubani agutyungelwe yiyo. Oku kudiza
intlungu yembongi ngokubhunyulwa kwelizwe layo.
• 'Intombi kabawo bayenzakalisile': Igama intombi libhekisa kwiAfrika, lizoba ubuhle
bayo, kanti idiza ubuthathaka bayo ngokwezigalo. Ukwenzakalisa kukulimaza umntu
okanye isilwanyana sibe kwimeko engaginyisi mathe. Oku kutyhila umfanekiso
welizwe iAfrika lingxwelerhwe nkalo zonke zizizwe zasemzini.
• 'Izidlwengu zezidlamlilo': Ukudlwengula kukuzithathela ngolunya isondo. Oku
kuqaqambisa ukungena ngaphandle kwemvume kwabaMhlophe kwilizwekazi
iAfrika, banganeli nje ukwenza koko bazithabathele ngolunya nangezigalo kubutyebi
beli lizwe. Ibinzana 'zezidlamlilo', lizoba uburhalarhume nokungabi nalusini kwaba
barhwaphilizi.
• 'Ngcango, festile ziyalengalenga': Igama 'ziyalengalenga' lityhila ukuba ezi
zidlwengu zabarhwaphilizi zezinye iintlanga, zingene ngankalo zonke ngeendlela
ezahlukileyo ukuzama ukufikelela ngobuqhophololo kubutyebi belizwe iAfrika.
• 'Sebekruthakruthe batyhoboza!': Oku kunika umfanekiso wabantu abangene
ngolunya kwiindawo ezinqatyisiweyo, oovimba belizwe, betshabalalisa kwamntu
nanto inga ingangumqobo ekuzuzeni oko bakufunayo. Kwakhona, ukukruthakrutha
nokutyhoboza kudiza ukuba amakroba abangene ngawo ngenkani akanakube
avaleke, kuba imivalo yaphukile.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2017
SCE – Imemorandam
• 'Hlas' umkhont'am ndabibitheka': Isifanekisozwi sizoba imeko yomntu othatha
isikhali ngokukhawuleza nangomsindo eneenjongo zokuzilwela. Oku kutyhila
amalinge enziwe yiAfrika ukuzama ukuzikhusela kubangeneleli.
• 'Yangen' imbumbulu bandosela': Ukusetyenziswa kwebinzana 'imbumbulu
bandosela kutyhila imeko yokungalingani ngokwezixhobo nokuphalala kwegazi
lamaAfrika kwimigudu yokuvingca utshaba lungangeni lwenze unothanda.
Yimizamo yokukhusela nokulwela ilizwe lawo.
• 'Ndothath' imihlakulo ndidiliz' iintaba,': Imbongi izoba imeko apho iza kusebenzisa
zonke izixhobo enazo ukususa imiqobo esendleleni neembophelelo ezibangelwe
kukufika kwabasemzini.
• Nditsho nditabhate ndiphangalale? Oku kutyhila imeko yomntu ohamba kwindawo
ngokonwaba kungekho zimbophelelo zamithetho imcinezelayo.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.)
[10]
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INTLAKOHLAZA – JJR Jolobe
2.1 Siphuhlisa ukwamkeleka nokuvuyelwa kwexesha lentlakohlaza ebekukudala
lilindelwe abantu besolula izandla ngokunga kuvuyelwa kusamkelwa umntu
ofikayo.√√ (2)
2.2 Kukubethelela okanye ukugxininisa ukuba wonke umntu uyayamkela
intlakohlaza√√/kukudala isingqisho√√/kukucacisa ukwamkeleka kwexesha (2)
lentlakohlaza.√√
2.3 Yintsingiselo yokuba umhlaba uneentanda kwaye uxwebile.√√ (2)
2.4 Imbongi isichazela ngexesha lentlakohlaza, kulangazelelwa olu tshintsho
nochulumanco oluza neli xesha lonyaka.√√/kuba imbongi isichazela
ngomahluko phakathi kwentlakohlaza nobusika nolangazelelo ngenxa
yenguqu.√√
(Nabuphi na ubungqina bokuchazayo obuchanekileyo) (2)
2.5 Imbongi yonwabile√/iyavuya√/ichulumancile√ kuba kusuke ubusika kwafika
ixesha elithandwayo lentlakohlaza√/kuba indalo yonke iza kutshintsha
idlamke ngenxa yentlakohlaza.√ (2)
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) [10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2017
SCE – Imemorandam
UMBUZO 3 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UVUKANI MADODA KUSILE – ZWV MZUKWA
3.1 Siphuhlisa indlela okhonya ngayo umqhagi uxela ixesha lokuvuka oku komntu
okhumbuza umntu ngokuvuka ukuya kuloo ndawo ithile.√√ (2)
3.2 Imbongi ibethelela ubunganga bomqhagi xa uphakathi kwezikhukukazi√√/
kukudala isingqisho√√/kukuntyontyela umqhagi.√√ (2)
3.3 Yintsingiselo yokuba naliphi na iduna kufuneka libe nenzala ukuze
lixatyiswe√√/Yintsingiselo yokuba inkunzi yaziwa ngemveliso yayo.√√ (2)
3.4 Imbongi isichazela ngokubaluleka komqhagi√√/kuba imbongi isichazela
ngendima edlalwa ngumqhagi kwintlalo yoluntu√√/kuba imbongi isichazela
ngomqhagi oyiwotshi yendalo.√√
(Nabuphi na ubungqina bokuchazayo obuchanekileyo) (2)
3.5 Imbongi ichulumancile√/yonwabile√/iyavuya√ kuba ibonisa indima
ebalulekileyo edlalwa ngumqhagi kwintlalo yethu.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo.) (2)
[10]
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UPROFESA AC JORDAN – ZS Qangule
4.1 Luphuhlisa ukuba udaba lokusweleka kukaJordan lwafikelela ezindlebeni
zabantu abaninzi nakwabo babengamazi.√√/Luphuhlisa ukuba udaba
lokusweleka kukaJordan lubachaphazele ngamandla abantu ngenxa yegalelo
lakhe ebelenza esizweni.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
4.2 Kukugxininisa okanye ukubethelela ukuba wonke umntu abe nomfanekiso-
ngqondweni wemeko embi ngenxa yokusweleka kukaJordan√√/kukudala
isingqisho.√√ (2)
4.3 Yintsingiselo yokuba ukusweleka kukaJordan kuzilelwe yindalo
ngokubanzi√√/ukusweleka kukaJordan kuzilelwe nangabantu abakumazwe
aphesheya.√√ (2)
4.4 Imbongi ibika udaba lokusweleka√√/kuba imbongi ivakalisa intlungu yoku-
sweleka kukaJordan.√√
(Naziphi na iimpawu ze-eleji ezixhasayo) (2)
4.5 Imbongi ikhathazekile√ kuba kusweleke uJordan obenegalelo elikhulu
kwisizwe sakhe nakwihlabathi liphela.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
[10]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2017
SCE – Imemorandam
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUTSHANE)
INGOMA – IV MTAMZELI
5.1 Uphuhlisa ukuba ingoma itsho ngesidima nesithozela ezindlebeni.√√ (2)
5.2 Yimvakalelo yengoma etsho kamnandi kulowo uyiphulaphuleyo.√√ (2)
5.3 Yintsingiselo yokuba ingoma iyasetyenziswa kuzo zonke iinkalo zobomi. √√ (2)
5.4 Imbongi ichaza indima edlalwa yingoma kwintlalo yoluntu jikelele.√√
(Nabuphi na ubungqina bokuchazayo obuchanekileyo) (2)
5.5 Yonwabile√/ichulumancile√/iyavuya√ kuba isichazela ngokubaluleka
kwengoma nemisebenzi yayo kwintlalo yethu.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo). (2)
[10]
AMANQAKU ECANDELO A: 30
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO B: INOVELI
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
UMBUZO 6 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
• Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
• Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
• Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
• Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-21 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• Ubomi bukaThole buqale eZazulwana ezalelwa kwikhaya elihluphekileyo
nelingathathi-ntweni. Imfihlelo yakhe ibikukubeka ithemba phambili kuyo yonke into
ayenzayo kwaye ebeyimela into akholelwa kuyo. Oku kube ngunobangela
wempumelelo ebomini bakhe.
• UThole ukhule ngaphandle kukayise, ekhulela kwaFikizolo kumzi
ebengahlobenanga nawo. Ubomi bakhe ubuqale ngendlela engathembisiyo kuba
uye wasiyeka isikolo ngenxa yeemeko zokuhlupheka.
• Uzibhaqa eseBhayi kodwa nalapho angayekeleli, njengendoda uzifunele
umsebenzi kwaIrvin & Johnson, awufumane lula ngenxa yobukrelekrele
bengqondo yakhe.
• Uthi eseBhayi apho ahlangane noNomsa athe wathandana naye. Kobu buhlobo
bakhe noNomsa uzibhaqe ejamelene nokufa xa wayeza kubulawa nguJoe neqela
lakhe, ekuthe kanti sesinye isithandwa sikaNomsa. Loo meko yokuzibona
ejongene nokufa imenze enze isibhambathiso kuThixo sokuba uya kumkhonza
uThixo ubomi bakhe bonke xa athe wamsindisa.
• Akusinda uthathe isigqibo sokuba agoduke, apho athe endleleni wahlangana
nabahlobo bakhe ooThemba abamqhathileyo bathi bayagoduka kanti baya
ngaseKnysna, apho asinde cebetshu ekubulaweni ziingonyama kumahlathi
aseKnysna.
• Ekuhambeni kwakhe ude waya kufika eKnysna apho athe wazenza igqirha watsho
wafumana imali nemfuyo. Uyenze ngempumelelo into yokuba ligqirha ngenjongo
yokuziphilisa. Uthi elapho eKnysna acinge ngokugoduka ngenxa yamaphupha
ayengamonwabisanga ekwanenjongo yokuthi xa efika ekhaya aphindele
esikolweni.
• Xa efika kwaFikizolo, uFikizolo ufuna ukumthathela umfazi, uThole ukhaba ngawo
omane ngelithi ufuna ukubuyela esikolweni. Ngenene uThole waphindela
esikolweni eDikeni ngokweminqweno yakhe.
• UThole ufike wakrelekrele kakhulu esikolweni kwizifundo zakhe. Ufika apho
esikolweni wonyulwa wangumphathi wamakhwenkwe esinaleni.
• Ngenxa yokuzinikela kwakhe kwiinjongo zakhe wafumana imbasa nesipho-nkxaso-
mali ngenxa yokubalasela kwakhe kwizinto ngezinto.
• Unikwa uxanduva lokujongana neenkonzo zabafundi ngumfundisi uShepherd
wenziwa nosihlalo weS.C.A.
• Uyazinikela ezifundweni zakhe ephumelela emagqabini de aye kufunda
eYunivesithi.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2017
SCE – Imemorandam
• Ukuzibalula kukaThole kwiingxoxo-mpiswano kwenza ukuba afumane inkxaso-mali
nto leyo yaba ngunobangela wokuba afunde de ayityekeze kuba waphumelela
isidanga sePhD kwezakwaLizwi.
• Uwenze ngempumelelo nomsebenzi wobufundisi engumfundisi ogqamileyo
ngeentshumayelo zakhe eziguqula abantu. Ufika eGeorge Goch watshintsha
nentlalo yabantu bakhona ngexesha engumfundisi. Walakha ngempumelelo elo
bandla iSpes Bona nangona kwakunzima kuba abantu bakhona babegutyungelwe
ziziyobisi notywala.
• Iintshumayelo zikaThole zamenza waduma kakhulu kuba zaba ngunobangela
wokudibana kwakhe noyise amzalayo uMkwayi. Ukudibana kwabo kwenza ukuba
bafikelele kwisigqibo sokuba bagoduke. Baye eZazulwana apho afike wavusa
ikhaya lakhe ngokuthi akhe ipomakazi lendlu.
• Iphela incwadi ephumelela kuba ufunde wayityekeza kuba uphumelele isidanga
seMasters nesePhD. Unguchwenene womfundisi, unekhaya kwaye uhamba
ngomnyobo wemoto.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUTSHANE)
NYANA WAM! NYANA WAM! – WK Tamsanqa
7.1 Kufike uJoe neqela lakhe kuloNomsa wabe uNomsa ehleli noThole
okwasisithandwa sakhe.√√ (2)
7.2 UThole uphendula ebonakalisa ukungacengi kwaye ubonakala elindele
nantoni enokuthi yehle√√/UThole uyagwexa exolele ukuba yehle eyehlayo
inyuke eyenyukayo√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
7.3 Imveza njengomntu onesibindi √√/Imveza njengomntu oligorha nongoyiki
ngokoyiswa.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
7.4 Yimpixano yangaphandle.√ UJoe neqela lakhe kunye noThole babonakala
besilwa ngezigalo.√ (2)
7.5 Kungumqondiso wokuba uyanikezela√/Kungumqondiso wokuhla kwamandla
akhe.√/Kungumqondiso wokuxhoma√/kungumqondiso wokucela uxolo.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
7.6 Isiphumo saba sisigqibo sokuba uThole azinikele ukuba uya kumsebenzela
uThixo ukuba uthe wamsindisa kwizikrelemnqa ezingooJoe√√/Wenza isigqibo
sokuba alishiye iBhayi.√√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2017
SCE – Imemorandam
7.7 B. Ukuqhutywa kukaThole ngootsotsi asiwe ngaphaya kwelokishi√/ B√/
Ukuqhutywa kukaThole ngootsotsi asiwe ngaphaya kwelokishi.√
C. Ukuzenza kukaThole igqirha√/ C√ / Ukuzenza kukaThole igqirha.√
A. Ukufika kukaThole kokwabo evela eKnysna√ / A√ / Ukufika kukaThole
kokwabo evela eKnysna.√ (3)
7.8 Sivuselela usizi√ /uvelwano√ kuba uThozama wayesithi akusiva azive
emsizela de aye kumbamba ebunzi.√√ (3)
7.9 Waphumelela isidanga seBA, eseMasters√ nesePhD.√
(Nasiphi na isibini) (2)
7.10 Yayikukubonisa okanye ukutyhilela uThole ukuba kungenzeka ukuba nguyise
lo√√/Yayikukubonisa uphawu afana ngalo uMangaliso noMkwayi.√√ (2)
(Nayiphi na kwezi)
7.11 Licebo lokwenza uMkwayi abe nomdla wokuya kwimvuselelo ngeenjongo
zokubona umfundisi oyindumasi kanti uza kudibana nonyana wakhe.√√ (2)
7.12 Isimo sentlalo sesexesha langoku√ sele kukho umfutho waseNtshona
oqhutywa yinkolo yobuKrestu√/Isimo sentlalo sesexesha langoku√ oku
kubonakala ngokusetyenziswa kwezinye iilwimi njengesiNgesi nesiBhulu.√
(Nayiphi impendulo echanekileyo) (2)
[25]
UMBUZO 8 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
• Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
• Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
• Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
• Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-21 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• UMfazwe kule noveli uvela engumlinganiswa onomqolo nobukhalipha, igorha
elifunga lingajiki. Unento ayimele kwade kwasekupheleni, inkululeko yomntu
omnyama eMzantsi Afrika. Unombono wesizwe sakokwabo esikhululeka
kwidyokhwe yobukhoboka.
• Ulwa nentlupheko, aphuncule kwiinzipho zengcinezelo ebezizama ukumvimba
imfundo, de abe uyititshala.
• Akufumana imfundo iyasuka inkwethu emehlweni, azinike uxanduva lokuvula
iingqondo zabantu bakowabo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2017
SCE – Imemorandam
• Uthi xhwa eme ngemikhono kwimibuthwana efuthayo yasekuhlaleni,
azibandakanye nabantu.
• Umela amalungelo abantu de kubutitshala bakhe azinike uxanduva lokufundisa
abantwana ngamalungelo, azixakekise nangokongula ugwebu lobuxoki kwimbali
yabantu abamnyama, efundisa abantwana kuba efuna bazi ubunyani.
• Uthi sele eyalwa ziititshala aphangela nazo, aqonde ukuba akazi kulunyulwa mntu
kwinto akholelwa kuyo.
• Uthi sele ebanjiwe ngesityholo sokunyola umbuso, aketha mandla, awexuleke xa
athengwa ngamapolisa karhulumente wengcinezelo ukuba angcothoze. Ufungela
ukungathengisi ngesizwe sakhe ngenxa yento akholelwa kuyo, inkululeko yomntu
omnyama. Uxolela umvuzwana wakhe ongephi wobutitshala kunokuthengisa
ngabantu.
• Uthi esaphulwa umqolo ngurhulumente wengcinezelo esebenzisa ooFriday
nooNtsipho ukuba batshise ikhaya lakhe, ahluthwe uNokuzola ithemba lakhe, de
enziwe ikheswa ngokutyatyekwa isityholo sobumpimpi kodwa angajiki
ayokunqwala kurhulumente wengcinezelo.
• Uthi secinga ukuba ulifumene ithuba lokuhlamba igama lakhe kudule ubunyoka
booFriday kwanyanzeleka ukuba makabhace. Ukungaqiniseki kwakhe nomfundisi
uHlathi ukuba ngaba akabonwanga na nguFriday nebhulukhwe yakhe enqongo
ligazi kwenze ukuba atsibe imida. Phambi kokuba ahambe umnike konke
umfundisi uHlathi ngobumpimpi booFriday, Ndlela nabanye.
• Njengamntu oyimelayo into akholelwa kuyo, uthatha isigqibo sokuzimanya
nombutho weNtsimb’ ebomvu, olwela ukothula idyokhwe yengcinezelo.
Unyamezela ubunzima obungathethekiyo kwindlela eya elubhacweni, esinda
cebetshu, de athi sele enqandwa ngumzingeli ukuba makajike kuba uya
ekufeni, afunge ngelithi alisiko lakokwabo ukuhlehla umva.
• OoJoma bathi emva kokumbetha bamqonda ukuba akayiyo impimpi. Bamcenga
ukuba angayi eBathwa kuba besithi uya kufela kuloo ndlela. Wala kuba efungele
ukufika eMthontsi.
• Kwindlela eya eMthontsi uyadutyulwa kodwa kunjalo akahlehli mva uya phambili.
Akufika uqhubeka nemfundo afunde izifundo zomthetho, akugqiba akhuthaze
nabanye.
• EMthontsi unyamezela ukunyeliswa nguKhonjwayo esithi uyimpimpi nto leyo
yenza ukuba abe negama elibi. Kwalapha eMthontsi usinda cebetshu xa umkhosi
waseMzantsi Afrika uhlasela ubhubhisa inkampu yabo.
• Ekugqibeleni, kuMzantsi Afrika omtsha uba yijaji echophele ityala likaFriday
lokubulalisa abantu ababezabalazela inkululeko.
• UMfazwe uphetha engummelwane kaMeva kwaye abantwana babo bafunda
esikolweni esinye.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2017
SCE – Imemorandam
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUTSHANE)
UKHOZI OLUMAPHIKO – N Saule
9.1 Abantwana bebegwayimbela ukubanjwa kukaMfazwe ngamapolisa baza
bangquzulana namapolisa kwangenelela abantu.√√ (2)
9.2 Yimpixano yangaphandle√ kuba sibona abantwana besikolo besilwa
namapolisa, bona bagibisela ngamatye amapolisa wona ababetha
ngeemvubu kwaye ayabadubula.√ (2)
9.3 UMfazwe ubonisa ukuwachasa amapolisa kwaye ungumntu wokuxhasa
abantu kumzabalazo wengcinezelo√√/Kumnike amandla ukubona ukuba
ukumzabalazo kunye nabantu.√√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (2)
9.4 Isimo sentlalo sityhila imeko yexesha langoku√ kuba sele kukho umfutho
waseNtshona otyhilwa kukuba kuthethwa ngabafundi√/Isimo sentlalo
sesexesha langoku√ kuba sekusetyenziswa amapolisa ukugcina umthetho.√
(Nayiphi impendulo echanekileyo) (2)
9.5 Ngumqondiso wengcinezelo√√/Ngumqondiso wesixhobo sengcinezelo
esisetyenziswa nguRhulumente.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
9.6 Yayikukufihla inyani yokuba wabulawa ngamapolisa etrongweni uKK√√/ (2)
Babesoyika ukuvukelwa ngabantu abamnyama.√√
9.7 C. Ukugxothwa kukaMfazwe entlanganisweni kusithiwa yimpimpi.√
A. Ukubhaqa kukaMfazwe abantu ababulewe nguFriday.√
B. Ukuthatha kukaMfazwe uhambo oluya kwaZamlandela.√ (3)
9.8 Yinja ebimana ukuvela kwiindawo uMfazwe ebehamba kuzo esengxakini
kodwa isuke ithi shwaka.√√/Yinja ebimana ukuvela kuMfazwe imsindisa
ezingozini.√√/Yinja athe wayibona ngelixa lokuhlaselwa kwakhe ngala
makhwenkwe abavukeli.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
9.9 Amapolisa angene kuloliwe abetha abantu√/Abantu babanjwa ngamapolisa
bezama ukuphuma.√
(Nayiphi na kwezi) (1)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2017
SCE – Imemorandam
9.10 Sisiganeko sokuhlangana kukaMfazwe namapolisa aseThongo athe sele
embambile aphinda amkhulula.√√ (2)
9.11 Uvela njengomlinganiswa olikhalipha√/Uvela njengomlinganiswa oligorha√/
Uvela njengomlinganiswa onesibindi √/Uvela njengomlinganiswa olikroti√
kuba emva kokudutyulwa kooSikhotsholo ngamakhwenkwana uthathe umpu
kaSikhotsholo wawadubula wawabulala amakhwenkwana.√√
(Nayiphi na kwezi) (3)
9.12 Yaphumelela kuba wafika eMthontsi, walelinye lamajoni omzabalazo.√√ /
Yaphumelela kuba balwe bade bayifumana inkululeko.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
AMANQAKU ECANDELO B: 25
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ICANDELO C: IDRAMA
AMAZA – ZS Qangule
UMBUZO 10 (UMBUZO OSISINCOKO SONCWADI)
• Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
• Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
• Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo.
Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-21 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• Isihloko sencwadi sinokuzalwa zizinto ezininzi, ngaxa limbi sibe siphefumlelwe
ngumxholo webali.
• Le drama kuthiwa ngaMaza kuba sibona ukuphakama kwempikiswano
nengxabano nokungaboni ngasonye kwabalinganiswa abaphambili. Kukho
amahla-ndinyuka angumfuziselo wokulwatyuza kwamaza phakathi kukaLizo,
uNamhla, uZodwa noSidima. Eyona nto iphambili kule ncwadi kukudlelelwa
kwabalinganiswa abaphambili ngokunyanzeliswa kwesiko lokubonelwa nesiko
lokungena.
• UDanile wendisela uNamhla kuSidima angamthandiyo ngenkani njengoko
ngokwesiko yayiluxanduva lwakhe ukwenza oko njengomzali. Oku uNamhla
ukukhaba ngawo omane ngenxa yokuba yena ungumntwana weli xesha
ongahambisaniyo namasiko.
• Kwelinye icala uLizo utshatiswa noZodwa Zazile angamthandiyo kuba yena
uzithandela uNamhla.
• Umbhali uyibiza le ncwadi ukuba ngaMaza ngenxa yokuphakama kwemisindo
okubangela ukungabikho kozinzo kubomi babalinganiswa. Umzekelo, uDanile
uyavutha ngumsindo kuba ebona uNamhla noLizo bethandana entangeni
kaNamhla nangona sekumbovu ukuba uNamhla atshatiswe noSidima. Esi senzo
sibonakalisa ukunyhashwa kwelungelo lakhe njengomzali owendisayo
nosabambelele kumasiko nezithethe. Ude uDanile abize intlanganiso yamaBhele.
• Oku kunyanzeliswa kwamalungelo kube ngunobangela wokungaboni ngasonye.
AmaBhele aqhekeke kubini kwavela izifundiswa ezingawahoyanga amasiko
namaqaba asanamathele esikweni. UNamhla noSidima abavisisani kukho
ukruthakruthwano. Ngokunjalo nakuLizo noZodwa akukho luxolo oku kwamaza,
bayaphixana kuba abathandani.
• Le nto ibe ngunobangela wokunganyaniseki kubatshati kuba macala bayakrexeza
de kwakho nabaphulukana nemiphefumlo yabo.
• Kuthe kwakusweleka uSidima ngabula bona, uNamhla waphinda wanyanzeliswa
ngesiko lokungena nathe walikhaba.
• UNamhla akazi nokuba baziziciko zayiphi na imbiza abantu bomzi wakhe
umzekelo, uthandana noLizo phambi kwabo de akhulelwe esazilile, akamhloniphi
noninazala uMaNdaba.
• Kumngcwabo kaSidima kubonakala ukunyuka kwemisindo kuba kuxanjuliswana
ngokuvulwa nokungavulwa kwebhokisi nguPhathumzi noWelisile.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2017
SCE – Imemorandam
• USilumko ube ngumcuphi ophum’izandla, ephanda ababulali bakaSidima noZodwa
Zazile.
• Waluphetha uphando lwakhe ngenkonzo yasemangcwabeni apho kwatyhileka
khona imfihlelo ethi uMaLimakhwe ngunina kaNamhla, uSidima noZodwa Zazile
basaphila, umbulali nguLizo. Amabibi ebefihlakeke abe ayavela apha
emangcwabeni kanye njengaxa etyekezwa ngamaza olwandle.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo)
[25]
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUTSHANE)
AMAZA – ZS Qangule
11.1 Bamnyanzela ukuba atshate noSidima angamthandiyo.√√ (2)
11.2 Iveza ukuba uLizo ungumntu onyanzelisayo xa efuna ukuyenza into √√/Iveza
ukuba uLizo ungumntu onesibindi√√/Iveza ukuba uLizo ungumntu otyhala
ngesifuba.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
11.3 Ngumyalezo wokuba mabangayideleli imeko abajongene nayo kuba becinga
ukuba balumkile.√√ (2)
11.4 Abonisa imiyalelo yeqonga√/abonisa iintshukumo zabalinganiswa√/azisa
indawo nexesha√/azisa iimvakalelo zabalinganiswa neemeko abakuzo√/
achaza okuza kwenzeka.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
11.5 UDanile umnxulumanisa uLizo nenja ngenxa yezenzo zakhe, ezifana
nokuthandana nomfazi womntu ade amhambele entangeni kokwabo.√√ (2)
11.6 Abalinganiswa bazithethela ngokwabo√/amagama akwizibiyeli anika umyalelo
weqonga√/iintetho zabalinganiswa zibhalwa ecaleni kwamagama abo.√
(Nasiphi na isibini.) (2)
11.7 Luluvo lokuba izinto zihamba kakuhle okanye ngale ndlela ebenqwena
ngayo.√√/Luluvo lokuba le nto ayikhangelayo usendleleni eya kuyo ngqo.√√
(Nayiphi na kwezi.) (2)
11.8 Ngumsebenzi wokuba ngumcuphi okanye wokuba ngumphandi√ kuba
uphande ngokufa kukaSidima noZodwa wafumanisa ukuba bona basaphila.√ (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2017
SCE – Imemorandam
11.9 Kubonisa ukuzithoba√√/Kubonisa ukumthanda√√/Kubonisa ukumhlonela√√/
Kubonisa ukuzingca ngomyeni wakhe.√√
(Nasiphi na kwezi) (2)
11.10 Usebenzise ubuchule bokuzenza igqirha ukufika kwakhe eSwazini ukuze
akwazi ukufumana konke awayekuphanda√√/Usebenzise ubuchule
bokutshintsha-tshintsha iilwimi ukuze akwazi ukufumana konke awaye-
kuphanda.√√/Usebenzise iinkolo zabantu.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
11.11 Kwavela ukuba uSidima noZodwa Zazile bayaphila kwasweleka uDuma
noZodwa waseBhayi√/Kwavela ukuba uLizo nguye owabulala uDuma
noZodwa waseBhayi ecinga ukuba ubulala uSidima noZodwa Zazile
oyinkosikazi yakhe√/Kwavela ukuba uNamhla uzalwa nguMaLimakhwe
waseBhayi oyinkosikazi kaSilumko√/Kwavela abenzi bobubi batsho
babanjwa√/Kwavela ukuba kanti nguSilumko umphandi malunga nokubulawa
kukaSidima noZodwa.√
(Nasiphi na isibini) (2)
11.12 Ukutshintsha kwamaxesha√ kube nefuthe kwinkcubeko yethu√/nokutye-
shelwa kwamasiko√/Ukunyanzeliswa kwabantu√ ngezinto abangazifuniyo√
kunokukhokelela ekufeni.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (3)
[25]
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2017
SCE – Imemorandam
UMBUZO 12 (UMBUZO OSISINCOKO)
A-a-a! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
• Apha ngezantsi sisikhokelo sokuphendula esi sincoko, sisebenzise
njengesikhokelo kuphela.
• Mazamkelwe iimpendulo ezahlukileyo nezichanekileyo ezibonisa ubungqina
bokucinga nzulu nokutolika ngendlela eyahlukileyo.
• Uluhlu lwemizekelo lunokusetyenziswa ukuxhasa izimvo zabo
• Jonga kwirubrikhi ekwiphepha lama-21 ukuhlola lo mbuzo.
Umfundi makachankcathe kwezi ngongoma zilandelayo:
• Isihloko sencwadi sinokuzalwa zizinto ezininzi, ngaxa limbi sibe siphefumlelwe
ngumxholo webali. Isihloko salo mdlalo sithi ‘A-a-a! Jongumsobomvu, umqondiso
wokuqala kokukhanya nangona bekumnyama. Kusetyenziswe isikhahlelo
sikaNkosi uMaqoma ongomnye wabalinganiswa ovela njengegorha elilwa lijijilize
lilwela ukubhunyulwa kwenkcubeko nomhlaba ngabelungu, bengena ngekhusi
lelizwi likaThixo. UMaqoma wayeyinkosi elithandazwe, exabise isintu namalungelo
omntu omnyama.
• UMaqoma zisuka ebalini akayiginyi ncam inkolo yobuKrestu eza nabefundisi
baphesheya ngenxa yokusetyenziswa kwayo ukunyhasha eyamaXhosa. Oko
kwenza ukuba njengankokeli elithandazwe angquzulane nabefundisi norhulumente
wabaMhlophe.
• Njengathandazwe ukrwitshwa kukungenelela kwabaMhlophe phakathi kwabantu,
bejija iingqondo zabo de isizwe sahlulelane phakathi. Kubekho iqela abalifundisa
ukucekisa amasiko nezithethe zakwaNtu, lidludle nenkolo yasemzini.
• Uyinkokeli eneliso elibukhali kuba akuphawula ubusela nobubhedengu babelungu
phantsi kolawulo lukaSomerset, njengenkokeli nenkosi ulwela ukuba iinkomo
zabantu bakhe zibuye, aphumelele.
• Uyinkosi ekhokelwa ngumthetho kaXhosa kulawulo lwayo kuba akanikezeli
kumthetho wabelungu abaphetheyo koko njengenkosi yamaXhosa, izaphuli-
mthetho ezikumhlaba wakhe uzigweba ngokungoyiki esebenzisa umthetho
weenkundla zakwaNtu. Loo nto imenza abonwe njengotshaba ngabaMhlophe.
• Njengenkokeli, ufungela ukhuseleko lwabantu nesizwe siphela. Oko kubonakala
ngokulandela ekhondweni lababulali bakaBawana abathengwe ngabelungu de
bafunyanwe bagwetywe ngomthetho wesiNtu.
• Ulithandazwe kuba ulwa ajijilize xa ooSomerset bezama ukumdudula bemsusa
kumhlaba kayise, ngelithi akanakunikezela ngomhlaba olilifa labantu bakhe.
• Uyinkokeli ehloniphe amalungelo nobomi babantu nenoxolo kuba sele ekwidabi
lokulwela iinkomo, ugxininisa ukuba kungaphalazwa gazi koko kohlwaywe
amasela ngendlela efanelekileyo.
• Umi kumthetho nenkcubeko yesizwe kulawulo lwakhe kuba ukhalimela
ooMatshaya ngokusuka baye kuNgqika bengadlulanga kuye, nokungena
kwikomkhulu lakhe engekho.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2017
SCE – Imemorandam
• Uyinkosi ehloniphe izimvo zamaphakathi malunga nemiba ethile kuba, nangona
engayingene inkolo yobuKrestu, akawadleli ndlala amaphakathi nezizalwane
zakhe eziyamkeleyo ezinjengoSoga noKama koko uyabalumkisa ukuba ze
bazihlele izinto bangaginyi konke.
• Uligorha kuba naxa ooSomerst sele bemsusa ngeyelenqe lencwadi esuka
eBhrithane, ufunza kubo egageni ebakhupha kakubi de acengwe nguyise uNgqika
ukuba ehle. Unikezela ngentlonipho kuba ehloniphe uyise kodwa enethemba
lokuba ngenye imini le mihlaba iza kubuya.
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) [25]
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUTSHANE)
A-A-A! JONGUMSOBOMVU! – BB Mkonto
13.1 Ngamaziko aza kwakhiwa ngabefundisi abaza kusebenzela kuwo nabaza
kugcina kuwo izinto zenkonzo.√√ (2)
13.2 Libaveza njengabantu abasele bonakeliswe yinkolo yobuKrestu abangasa-
lungelanga nto ngokwesintu.√√ (2)
13.3 Ngowokuba njengokuba abefundisi abamhlophe bemana ukucela imihlatyana
yokwakha icawa baza kuphela sele bewuthatha wonke umhlaba√√/Banga
bacela umhlaba wecawa kanti bajonge ukuthatha umhlaba nobutyebi belizwe
labo.√√ (2)
13.4 Kwakubiwa iinkomo zabantu bakhe ulanda ekhondweni uMaqoma azilwele.√
Ungena ngenkani kumhlaba kayise ale xa ooSomerset befuna ukuba aye
kuhlala phesheya kweXesi.√ (2)
13.5 Abefundisi batshitshisa izinxibo zesiNtu nokuqaba ngelithi zizinto
zobuhedeni√/Amagama esiNtu ayatshitshiswa banikwa awesiNgesi√/Abafazi
benziswa izinto ezibenza bangawahloneli amadoda abo.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
13.6 Imveza njengomlinganiswa oligorha√√/Imveza njengomlinganiswa
olithandazwe√√/Imveza njengomlinganiswa onomqolo.√√
(Nayiphi na kwezi) (2)
13.7 Abonisa imiyalelo yeqonga√/abonisa iintshukumo zabalinganiswa√/azisa
indawo nexesha√/azisa iimvakalelo zabalinganiswa neemeko abakuzo√/
achaza okuza kwenzeka.√
(Nasiphi na isibini kwezi.) (2)
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2017
SCE – Imemorandam
13.8 Bubudlelwane bokuba bonke bazizixhobo zokuphumeza iinjongo
zikarhulumente wamaNgesi.√√ (2)
13.9 Babekho ngeenjongo zokurhwebeshela amaXhosa kwinkolo yobuKrestu.√√ (2)
13.10 Wenza uphando lokufumana ababulali, akubafumana wabagweba ngoko-
mthetho wesiNtu.√√ (2)
13.11 Abalinganiswa bazithethela ngokwabo√√/Amagama akwizibiyeli anika
umyalelo weqonga√√/iintetho zabalinganiswa zibhalwa ecaleni kwamagama
abo.√√
(Nasiphi isibini kwezi) (2)
13.12 Umntu uyakwazi ukuzenza into angeyiyo√ kwaye abantu bayakwazi
ukusebenzisa izinto ezilungileyo√ ngeenjongo zobubi.√/Yimfundiso yokuba xa
uyinkokeli uyazincama√ ukhusele umhlaba nobutyebi besizwe√ kuba
ulithandazwe.√
(Nayiphi na impendulo echanekileyo) (3)
AMANQAKU ECANDELO C: 25
AMANQAKU EWONKE: 80
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2017
SCE – Imemorandam
EMAKUQATSHELWE XA KUMAKISHWA
1. Xa umviwa ebhale iimpendulo ezingaphezulu kwezilindelekileyo, makisha
impendulo esekuqaleni kuphela. (Umviwa akavumelekanga ukuba aphendule
umbuzo omde nombuzo omfutshane kudidi olunye.)
2. Xa umviwa ephendule yomine imibuzo ekwiCANDELO A, (imibongo
efundisiweyo), makisha kuphela emibini yokuqala.
3. Xa umviwa ephendule imibuzo emibini emifutshane okanye imibuzo emibini emide
kwiCandelo B nakwiCANDELO C, makisha umbuzo wokuqala kuphela umbuzo
wokuqala kwiCANDELO ngalinye.
4. Xa umviwa enike iimpendulo ezimbini ibe eyokuqala ingachanekanga, elandelayo
ichanekile, makisha eyokuqala ungayihoyi elandelayo.
5. Xa iimpendulo zinonjolwe ngokungachanekanga, makisha ngokwendlela
ekunonjolwe ngayo kwimemorandam.
6. Xa upelo olugwenxa luguqula intsingiselo, yihlabe loo mpendulo. Xa Intsingiselo
ingaguqukanga ngenxa yopelo olugwenxa, yimakishe loo mpendulo.
7. Imibuzo emide.
8. Xa impendulo yombuzo omde imfutshane kunoko kulindelekileyo ngokwenani
lamagama, musa ukumohlwaya umviwa kuba sele ezohlwaye ngokwakhe. Xa
impendulo yombuzo omde inde kakhulu, phicotha ngokwempendulo ayibhalileyo
wandule ukuyigqithisela kummakishi ophezulu.
9. Sebenzisa iirubriki zokuhlola ezisisihlomelo A no B kuxwebhu lwezikhokelo
zokuseta iimviwo ukumakisha imibuzo emide yabaviwa.
10. Imibuzo emifutshane.
11. Musa ukumohlwaya umviwa ongasebenzisanga iimpawu zocaphulo xa ecaphula.
12. Kwimibuzo evulelekileyo, musa ukunika amanqaku ngoHAYI/EWE okanye
ngoNDIYANGQINELANA/ANDINGQINELANI. Makisha impendulo exhasayo.
13. Akukho manqaku abelwa uYINYANI/BUBUXOKI okanye LULUVO/YINYANI.
14. Makishwa impendulo exhasayo.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
Downloaded from hlayiso.com
IsiXhosa ULwimi LwaseKhaya (HL)/P2 20 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ISIHLOMELO A: IRUBRIKI YOKUMAKISHA ISINCOKO SESIHOBE
ICANDELO A: Irubriki yesincoko soncwadi: ISIHOBE [10 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
UMXHOLO -Isihloko sitolikwe -Ubonisa ukuqonda -Isihloko sitolikwe -Ayanelisi indlela -Akanalwazi kwaphela
ngokunzulu nokutolika kakuhle ngokwanelisayo ekutolikwe ngayo ngesihloko
Ukuhlalutywa -Iingxoxo ezinomtsalane isihloko okanye umbuzo -Akho amanqaku axhasa isihloko/umbuzo -Impendulo ayikho
kwesihloko, ubunzulu ezixhaswe -Impendulo inazo isihloko kakuhle -Anqongophele kakhulu mxholweni wesihobe
bengxoxo, indlela ngokuvokothekileyo iinkcukacha ezanelisayo -Ezinye iingxoxo amanqaku okuxhasa -Impendulo ibonisa
azakuzela ngayo kusetyenziswa isihobe -Izimvo ezibambekayo zixhasiwe nangona isihloko ukulambatha kulwazi
ingxoxo, -Impendulo ibonisa zinikiwe nangona ingezizo zonke -Impendulo ibonisa lwesihobe
ukuwulandela ulwazi olugqwesileyo ingezizo zonke nje ezixhaswe ukuqhwalela kulwazi
kakuhle umhobe lwesihobe ezixhaswe njengoko ngokwanelisayo. lwesihobe
kufanelekile -Impendulo ibonisa
-Impendulo ibonisa ulwazi olusisiseko
7 AMANQAKU ulwazi lwesihobe lwesihobe
-Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Isakhiwo sife amanqe
ISAKHIWO -Ingxoxo ixongxwe kuhle ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo -Iziphene zolwimi
NOLWIMI kwaye zikhuliswe kakuhle -Isincoko sibonakalisa -Ingxoxo ezingamkelekanga konke
ngokugqwesileyo -Ukuthungelana ukusilela kukuthungelana ayicwangciswanga konke nesimbo
nangokucacileyo kwengxoxo nokunamathelana ngokukuko esingachanekanga
3 AMANQAKU -Ulwimi, ithoni nesimbo kuyalandeleka kwezimvo -Bukho ubungqina
sokubhala zivuthiwe, -Ulwimi, ithoni nesimbo -Iziphene zolwimi beziphene zolwimi
zinomtsalane, zichanekile sokubhala zichanekile zimbalwa, ithoni nesimbo -Ithoni nesimbo
-Igrama upelo ubukhulu becala sokubhala zichanekile sokubhala
neziphumlisi ikakhulu azichanekanga
azinaziphene kwaphela
AMANQAKU 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha Tyhila iphepha
IsiXhosa Ulwimi Lwasekhaya (HL)/P2
Downloaded from hlayiso.com 21 DBE/2017
SCE – Imemorandam
ISIHLOMELO B: AMACANDELO B NO C: IRUBRIKI YOKUHLOLA ISINCOKO SONCWADI- INOVELI NEDRAMA [25 AMANQAKU]
Imiqathango Egqwesileyo Esemagqabini Eyanelisayo Eyinxalenye Engaphumelelanga
neqaqambileyo nefanelekileyo
UMXHOLO 12–15 9–11 6–8 4-5 0–3
-Impendulo igqwesile -Ubonisa ukuqonda -Impendulo iphakathi, -Buncinane ubungqina -Buncinci kakhulu
14–15 nokutolika kakuhle asiyiyo yonke imiba obubonakalisa ukusazi ubungqina obububo
-Impendulo ebalaseleyo isihloko okanye umbuzo ekungenwe kuyo nzulu isihloko yaye kunqabile ukuqonda isihloko
15 AMANQAKU 12-13 -Impendulo inazo -Akho amanqaku ukungena nzulu kwimiba -Iimpendulo zisilele
-Ukutolikwa okunzulu iinkcukacha ezanelisayo asixhasa ekubhalwa ngayo kakhulu ukuphendula
kwesihloko Izimvo ezibambekayo ngokufanelekileyo -Ambalwa amanqaku umbuzo
-Iingxoxo ezinomtsalane zinikiwe nangona isihloko axhasa isihloko -Izimvo zibekwe
ezixhaswe ingezizo zonke nje -Ezinye izimvo zixhasiwe -Iimpendulo ngendlela engacacanga
ngokuvokothekileyo ezixhaswe njengoko kodwa ubungqina ezichanekileyo zimbalwa konke konke
kusetyenziswa uncwadi kufanelekile abusoloko busamkeleka kakhulu -Alukho kwaphela ulwazi
-Ukuqonda -Impendulo ibonisa -Ulwazi lwejenre/netekisi -Luncinane ulwazi lwejenre netekisi
okubalaseleyo kwejenre ulwazi lwejenre netekisi alugqibelelanga ngejenre netekisi
netekisi
ISAKHIWO NOLWIMI 8–10 6-7 4–5 2–3 0–1
-Isakhiwo siyathungelana -Isakhiwo sicacile kwaye -Bukho ubungqina -Isakhiwo sibonakalisa -Ukungabikho koyiloo
10 AMANQAKU -Intshayelelo nesiphelo ingxoxo iyathungelana besakhiwo iziphene zoyilo kwenza ukuba
esigqwesileyo kakuhle obungagqibelelanga -Izimvo azithungelelani kungabikho
-Ingxoxo yakheke -Intshayelelo nesiphelo -Unamathelelwano kakuhle thungelelwano lwezimvo
ngokufanelekileyo yaze kunye nemihlathi nothungelelwano -Iziphene zolwimi -Iimposiso zolwimi
yakhuliswa zicwangciswe ngendlela lwezimvo lukho, kodwa ziyabonakala nesimbo sokubhala esife
ngokucacileyo edala uthungelwano kukho iziphene -Ithoni nesimbo amanqe kwenza
-Ulwimi, ithoni nesimbo -Izimvo zithungelana -Zikho iziphene zolwimi sokubhala ukungavakali
sokubhala sivuthiwe, ngokuchanekileyo ezithile, ithoni, nesimbo asichanekanga kokubhaliweyo
sinomtsalane, -Ulwimi, ithoni nesimbo sokubhala sichanekile -Imihlathi ineziphene -Ayichanekanga ithoni
sichanekile sokubhala sisetyenziswe ikakhulu nesimbo sokubhala
Ngokuchanekileyo -Imihlathi ichanekile -Ulwakhiwo lwemihlathi
ikakhulu ikakhulu ludlakadlaka
AMANQAKU 20–25 15–18 10–13 6–8 0–4
QAPHELA: Ukuba umviwa uwutyeshele ngokupheleleyo umxholo, suka wabhala isincoko esiya sephepha lesithathu, mnike u-0.
Akuvumelekanga ukufotokopa eli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 Amended SC June Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 Amended SC June Exams 2017 Memo

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Amended SC June Exams 2017 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 Amended SC June Exams 2017 QP

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC November Exams 2017 Memo

Memorandum
isiXhosa HL Grade 12 P2 2021 Memo
More from Grade 12 isiXhosa HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiXhosa HL ATP 2023 24

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 QP

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiXhosa HL Grade 12 P3 NSC November 2025 Question Paper
_hlayiso.com_--e0bfc21f-9053-4dca-af3a-73495767fc72/v1-682ba3c7e04fa8dc02db/card.webp)
Errata