Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
2023
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
AMAMAKI: 70
Lo mhlahlandlela wokumaka unamakhasi ayi-9.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2023 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794/v1-0648853016e76cd656bb/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo
Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the NSC June Exam 2023, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2023 · isizulu. Memorandum. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2023
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 449.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC June Exam 2023
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Memo
- Paper 3Question paper
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
INDLELA YOKUMAKA:
1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.
2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo
magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo
ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe
noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.
3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/NGIYAVUMA
azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki.
.
4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/
UMBONO/IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo
ethola amamaki.
5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise
ngandlela thize.
6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala
okunye kungabe kusamakwa.
7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni
yakhe.
8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola
amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje:
A. UThoko/A (okuwuhlamvu oluphelele)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
1.1 UMBHALO A (Ofundwayo)
1.1.1 Umkhuba wokwebiwa kwamakhebula/kwezintambo zikagesi. √ (1)
1.1.2 Usuyinsakavukela umchilo wesidwaba. √ (1)
1.1.3 Abangenayo imisebenzi ethile abayiqeqeshelwe. √
Abangasebenzi ndawo. √
Ukukhipha ithusi elisuke liphakathi. √
Basuke befuna ukuzuza imali. √
(Okubili kwalokhu.) (2)
1.1.4 Emzini eminingi kuyenzeka kubole ukudla okugcinwe
eziqandisini. √
Izinto ezisebenza ngogesi ziyafa/ ziyathikamezeka; uma
usubuya ugesi ngoba uyaye ubuye ngamandla. √
Kwesinye isikhathi imizi nezinye izakhiwo ziyasha. √
Amabhizinisi / izithuthi zomphakathi/ amarobhothi nezinye
izikhungo kuyaphazamiseka. √
Abagibeli bezitimela basala dengwane. √
(Okune kwalokhu.) (4)
1.1.5 D/Ukusala ungenalutho. √ (1)
1.1.6 Umuntu osafunda ukwenza into ethile √√ (2)
1.1.7 Umbhali uhlose ukusifundisa ngomonakalo odalwa ukwebiwa
kwamakhebula√ kanye nokungenziwa ukuvikela nokulekelela
ukubopha abenza lobu bugebengu. √√ (3)
1.1.8 Kungaba nomphumela omubi ngoba abanye abatshali zimali
abafukula umnotho wakuleli bangagcina behoxile √ Izwe lingagcina
lingena enhluphekweni ngenxa yokweswela abaxhasi
ukuthuthukisa umnotho. √
(Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) (2)
1.1.9 Ngicabanga ukuthi uhulumeni wenza okwanele ngoba uyazikhipha
izinombolo okungabikwa kuzo izigebengu ezitshontsha
amakhebula. Uphinde acele abantu/Umphakathi ukuba ubike
ngalezi zehlakalo zobugebengu emaphoyiseni. √√
NOMA
Ngicabanga ukuthi akenzi okwanele ngoba ezinye zalezi zindawo
ezintshontshelwa njalo amakhebula aziqashiwe ngokwanele futhi
indlela okugujelwa ngayo lezo zintambo yenza kube lula
ukufinyelela kuzo. Ezinye iziqukatha azikhiywa muntu, abantu
bayazitapela nje. √√
(Nezinye izimpendulo ezinembayo.) (2)
1.1.10 Umbhali usebenzise kahle la mazwi ukugqamisa ukuthi izigebengu
uma ziqhubeka nokweba amakhebula ngeke ziphumelele √
njengoba abomthetho bazozibamba bazibophe zibhadle ejele. √ (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
1.2 UMBHALO B (Obukwayo)
1.1.11 Kunabantu namaphoyisa abame eduze kwamakhebula
anqanyuliwe/ebiwe. √√ (2)
1.1.12 Abantu babamba iqhaza lokuhlola baphinde bavikele amakhebula,
njengoba ebonakala esithombeni sesi-2 bafaka into ewukhonkolo
evikela amakhebula kagesi. √√ (2)
1.1.13 Umqondo oqukethwe yile mibhalo yomibili uyafana ngoba yomibili
iyaxwayisa. Embhalweni A kuthiwa kungafakwa izimpawu
eziqukethe ukuthi abatholakala bentshontsha lezi zintambo
bayobhekana nengalo yomthetho. √√ Embhalweni B kunombhalo
oxwayisa izigebengu ngokuthi ziqaphele ngoba zizofa uma zike
zazama ukweba ngoba ugesi uyabulala. √√ (4)
1.1.14 Lesi sakhiwo sibaluleke kakhulu ngoba sinciphisa ukuntshontshwa
kwamakhebula njengoba engekho emehlweni ezigilamkhuba futhi
evalelekile kwaze kwabekwa nogqinsi lukasimende olucindezele
izicabha. √√
(Nezinye izimpendulo ezinembayo.) (2)
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU B: UKUFINGQA
UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO
UMBHALO C
Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke
ngamagama akho
1 'Umphakathi mawuzitshale izihlahla 1 Umphakathi uyacelwa ukuba ungazinqumi
zingagawulwa ukuze uphephe izihlahla, uzitshale ngoba zibuye zisize uma
ngesikhathi esinzima esingadalwa kunemvula enkulu.
imvula enguzamcolo.'
2 'Kuhle ukuzijwayeza ukulahla udoti 2 Kuyancomeka ukuthi abantu baqikelele
emgqonyeni kadoti kunokuwulahla ukufaka izibi endaweni efanele
phansi.' kunokuzitshinga noma ikuphi.
3 'Abantu mabangakhi ezindaweni 3 Abantu mabayeke ukwakha izindlu osebeni
ezingafanele naseduze kwemifula.' lwemifula nasezindaweni ezingakulungele
ukwakha.
4 'Izakhiwo zomphakathi aziphasiswe 4 Umphakathi mawulinde ungangeni ezindlini
onjiniyela bezokwakha kuqala ungakazitholi izimvume zokuhlala
ngaphambi kokuba zisetshenziswe okuqinisekiswe onjiniyela.
umphakathi.'
5 'Umhosha ungabukeka ushile 5 Umphakathi mawuhambele kude
kodwa uma wake waba namanzi nemihosha uma izulu lina ngoba
amaningi qhela ukuze ungamuki.' kujwayelekile ukuthi igcwale.
6 'Umphakathi unesibophezelo 6 Kungumsebenzi womphakathi
sokuphephisa imvelo ngokuthi ukuqwashisana ukuze uvikeleke ezingozini
wandise izindlela zokuxhumana ezidalwa yizinhlekelele.
ukudlulisa imiyalezo eqondene
nokuvikela izinhlekele ukuphephisa
isizwe.'
7 'Umphakathi mawulalele izexwayiso 7 Izixwayiso ezikhishwa uhulumeni
ezikhishwa abesimo sezulu, ezimayelana nokuguquka kwesimo sezulu
izinhlaka zonke zikahulumeni zingasindisa impilo yemindeni namakhaya
ukuphephisa imindeni namakhaya ngakho-ke mazingashaywa indiva.
ayo.'
Umphakathi uyacelwa ukuba ungazinqumi izihlahla, uzitshale ngoba zibuye zisize uma
kunemvula enkulu. Kuyancomeka ukuthi abantu bafake izibi endaweni efanele
kunokuzitshinga noma ikuphi ukuze, kungavaleki amapayipi amanzi emigwaqeni. Abantu
mabayeke ukwakha izindlu osebeni lwemifula nasezindaweni ezinobungozi. Abahambele kude
nemihosha uma izulu lina ngoba iyagcwala. Kungumsebenzi womphakathi ukuqwashisana
ukuze uvikeleke kuzinhlekelele. Kungakuhle abantu bangangeni ezindlini bengakazitholi
izimvume zokuhlala. Izixwayiso ezikhishwa uhulumeni ezimayelana nokuguquka kwesimo
sezulu zingasindisa impilo yemindeni ngakho-ke mazingashaywa indiva.
[Inani lamagama 70]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 10
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
Indlela yokumaka ukufingqa
Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo
nahambisana nomyalelo.
Iphuzu elifingqiwe kumele limakwe ngale ndlela.
Ukwabiwa kwamamaki:
o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu
elilodwa).
o Amamaki ama-3 awolimi.
o Amamaki esewonke: 10.
Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba
kunjalo.
o 1–3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini.
o 4–5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini.
o 6–7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini.
Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba
kunjalo:
o 6–7 acashuniwe, awekho amamaki olimi.
o 4–5 acashuniwe, nikeza imaki eli-1 lolimi.
o 2-3 acashuniwe, nikeza amamaki ama-2 olimi.
Ukubalwa kwamagama:
o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe.
o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani
lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama
awasebenzisile.
o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe, kumele kufundwe
amagama ama-5 kuphela angaphezulu kwamiselwe bese engabe
esabhekwa amagama alandelayo ohlolwayo eqe ngawo.
QAPHELA: Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H).
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
INDLELA YOKUMAKA:
Isipelingi:
o Impendulo eyigama elilodwa mayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi
sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo
wempendulo.
o Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma
impendulo yakhe inamaphutha kwizakhiwo zolimi okubuzwe ngalo.
o Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu
zokuloba ezifanelekile.
Isb. Umnumzane – Mnu.
Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanelekile kulandelwa uhlelo nezakhiwo
zolimi futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/Ngokomyalelo onikeziwe.
Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwezinikiwe; uyawathola
amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje:
C/Imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele).
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
UMBUZO 3: ISIKHANGISI
3.1 Lesi sikhangisi sibhekiswe kubantu abafisa ukuqeda isifo sengcindezi. √ (1)
3.2 Lo wesifazane okulesi sikhangisi uhambelana kahle nomkhiqizo
okhangiswayo ngoba uyamamatheka, / ukhombisa ukukhululeka emqondweni
nasemphefumulweni. Lokho kuyahambelana ne-Avalife ekhangiselwa
ukulapha ingcindezi. (3)
3.3 Imbuzikazi yakithi iphunzile izolo njengoba ibikade imithi. √√
(Nezinye izimpendulo ezinembayo.) (2)
3.4 La mazwi achaza ukuthi lo mkhiqizo waziwa kakhulu futhi √uma
uwusebenzisa ngeke uphinde ube nesifo sengcindezi. √ (2)
3.5 Umkhiqizo i-Avalife usebenzise izithako ezimbili zemvelo zase-Afrika
ezaziwayo, okuyinhlaba kanye nempepho. √ Lokhu kuchaza ukuthi lo
mkhiqizo kulula ukuwuthola ngoba amakhambi okuwenza ayazimilela
emazweni amaningi ase-Afrika. (2)
[10]
UMBUZO 4: UKUQONDISISA EZINYE IZINGXENYE ZEMITHOMBO YEZINDABA
4.1 Isibiyelo esisetshenzisiwe√
Amazwi akhulunywa ngumama asesibiyelweni. √ (2)
4.2 Suka lapho wena. √ (1)
4.3 Inja ehlezi kusofa iveza umuzwa wokujabula ize inyakazisa umsila √ kanti inja
elele phansi iveza umuzwa wokwesaba ngoba iyazi ukuthi umama akafuni
ihlale kusofa. √ (2)
4.4 Amazwi asesibiyelweni somfana amveza esesimeni
sokumangala/ukudangala njengoba umama ethethisa inja ehleli kusofa
ejwayele ukuhlala kuwo uma ikubo. √√ (2)
4.5 B/Ukwethula inkinga. √ (1)
4.6 Umdwebi wale khathuni uwudlululise kahle umyalezo othi 'imizi kayifani.'
ngoba inja evakashile ifike yahlala kusofa ngoba ijwayele ukwenza lokho
kubo kanti lokho akwenziwa kubo kaBobby emvakashele. √ Ngakho-ke lokhu
kufundisa ukuthi akufanele umuntu athathe imikhuba engemihle yakubo
ayenze kweminye imizi/Uma ufika endaweni qaphela indlela abenza ngayo
izinto, ukuze ugweme ukwenza okungamukelekile. √ (2)
[10]
.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/2023
SC/NSC – Umhlahlandlela wokumaka
UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
5.1 Lisetshenziselwe ukugqamisa ukuziphatha okuhle kwengane esifike
esigabeni sokugana isaziphethe kahle. √ (1)
5.2 Abangasekho. √ (1)
5.3 Isb. √ (1)
5.4 Ihleleke ngokukhombisa indlela okwenzeka ngayo izinto. √ (1)
5.5 Induna esesihlathini sikaNkululeko inkulu. √√
(Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2)
5.6 Ilobolo–ke√ kuyacaca ukuthi kwakungelokwakha√ ubuhlobo futhi kunenani
elifanele nelaziwayo. (2)
5.7 Sisetshenziselwe ukwakha ukuvumelana phakathi kwenhloko kanye
nesenzo. √ (1)
5.8 Isilo sathi sinezinhlelo zokubuyisa inqubo ewusiko lakwaZulu. √ (1)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 30
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2018 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2017 Memo
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794/v1-0648853016e76cd656bb/card.webp)
Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper