Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
NOVEMBA 2019
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
AMAMAKI: 70
Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-9.
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2019 papers 





View all
%20June%202025%20Question%20Paper--51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794/v1-0648853016e76cd656bb/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo
Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC November Exam · 2019 · isizulu. Memorandum, 9 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2019
- Exam period
- NSC November Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 9
- File size
- 339.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 9
This exam
NSC November Exam 2019
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)
- Question 4Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)35 marks
- Question 5Ulimi: izakhiwo nemithetho / Language Structures and Conventions50 marks
- Question 1.2Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)20 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
INDLELA YOKUMAKA:
1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.
2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo lawo
magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo
ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe
noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.
3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/
NGIYAVUMA azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola
amamaki.
4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/
UMBONO/IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo
ethola amamaki.
5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke;
umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise
ngandlela thize.
6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala
okunye kungabe kusanakwa.
7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni
yakhe.
8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola
amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje:
A. UThoko/A (okuwuhlamvu oluphelele)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
1.1 UMBHALO A (OFUNDWAYO)
1.1.1 Yingoba basuke bebulawa yindlala bengacabangeli ikusasa
labo. √√/Yingoba basuke bekhala ngokugqoza kwentuthuko
nangezidingo zabo. √√ (2)
1.1.2 Gwiqiqi yibo futhi labo bazali obabona sebevimbela izingane ukuthi
zingalubhadi ezikoleni ngoba bona bebhikisha.√ Kuyaye kuphele
izinyanga ngezinyanga izingane zisemakhaya zingumhlambi
kazelusile.√ (2)
1.1.3 • Ukungqongqiswa ngomlilo kwezakhiwo zikahulumeni. √
• Kuyaye kushaywe izimoto zabantu abangenacala abasuke
bezidlulela√
• Kuvalwa imigwaqo ephithizelayo ngamathayi avuthayo kanye
nokuchithwa kwemfucuza. √
• Kugqekezwa izitolo kutatshwe ukudla, izimpahla kwebiwe
nemali. √
• Ukushiswa kwezitolo namagalaji kaphethiloli. √
• Ukuvimbela izingane ukuba zingayi ezikoleni ngoba bona
abazali bebhikisha. √
(Okune kwalokhu) (4)
1.1.4 B/Isihawu √ (1)
1.1.5 Okukhombisa ukuziphikisa kwabazali yilokho okushiwo abazali
nalokho abakwenzayo uma sekunemibhikisho.√ Abazali bahlala
bekhuluma ukuthi bafisa ukuba izingane zabo ziphumelele
esikoleni√ kodwa uma sekunemibhikisho yibona futhi
abazivimbelayo ukuba ziye ezikoleni baphinde babhikishe nazo√ (3)
1.1.6 Abantu abasha nabantu abadala babhikisha ngezindlela ezifanayo
nakuba izidingo zabo zingafani. √ Abantu abasha bafuna imfundo
yamahhala baphinde bakhale ngamathuba emisebenzi
/ngokuntuleka kwemisebenzi kuleli. √Abantu abadala bakhala
ngokudembesela kwamakhansela/komasipala ekuletheni izidingo
zomphakathi okuyizingqalasizinda. √ Okubi ngale mibhikisho iba
nokucekela phansi kwezinto ezilusizo kanye nokubulawa
kwabantu. √
(Nezinye izimpendulo ezinembayo.) (4)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
1.1.7 Ngicabanga ukuthi ukuhlinzeka umphakathi ngezidingo
nokuwazisa kusenesikhathi uma kuzoba nokuphazamiseka
njengokuvalwa kwamanzi, ukunqanyulwa kukagesi nokunye
kungaba isisombululo. √√/Kudingeka ukuthi abantu bafundiseke
ukuthi izakhiwo zomphakathi nengqalasizinda akuzona
ezikahulumeni kodwa zingezabo, futhi bangagcina sebehlupheka./
Kudingeka abantu bafundiseke ukuthi kuvumelekile ukubhikisha
uma kungeke kube nodlame. √√
(Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) (2)
1.1.8 La mazwi asetshenziswe kahle ngoba aveza ukungakhuzani
kwabantu uma benza okungalungile/into embi njengokubhikisha
okunodlame. Lezi zenzo zobugebengu/zobudlova ezivamile
ngezikhathi zemibhikisho zibuyisela isizwe emuva ngoba
ababhikishi basuke bengaboni ukuthi bazicekela bona phansi.√√ (2)
1.2 UMBHALO B (OBUKWAYO)
1.2.1 Kulesi sithombe kunomuntu/umbhikishi ophakamise izandla
okhombisa umuzwa wokukuthakasela ukuthungelwa kwebhasi
ngomlilo/Umuntu okhombisa ukubabaza/ukuxolisa
ngokuphakamisa izandla okuveza ukuthi akayona ingxenye/
akahlangene nokushiswa kwebhasi ngomlilo.√√ (2)
1.2.2 Kungalimala amaphoyisa nabantu abaningi, abanye bagcine
bedutshulwa amaphoyisa njengoba ababhikishi bevimbe imigwaqo
ngokushisa okuthile. Kungaba nobungozi ngoba izimoto nama-
ambulensi angeke kusakwazi ukuhamba ngenxa yokushiswa
kwezinto ezithile emigwaqeni.√√ (2)
1.2.3 Ngicabanga ukuthi intsha eningi ingaphenduka izinswelaboya/
izigebengu/izigelekeqe/otsotsi igcine ngokuboshwa noma ilinyazwe
abanikazi bezitolo√√ ngenxa yokugqekeza nokuzitapela impahla,
ukudla nemali ezitolo okungenza bagcine belahlekelwe ikusasa
eliqhakazile. √√ (4)
(Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.)
1.2.4 Esithombeni sesi-4 ababhikishi bashisa amathayi, bacekela phansi
izimpawu zomgwaqo nokungcolisa umgwaqo. Lokhu kungaholela
ekulimaleni kwabo kudaleke izingozi zomgwaqo ebezingeke
zidaleke ukuba umbhikisho wabo ubunokuthula/bangahogela
intuthu edalwa ukushiswa kwamathayi bese kugcina sekulimale/
sekugula noma kushone abantu abangenacala. √√ (2)
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU B: UKUFINGQA
UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO
Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke
ngamagama akho
1 'Kulo mgubho izakhamuzi zikhunjuzwa 1 Abantu bakuleli basuke
ngobuhle baleli lizwe ongabubona bekhunjuzwa futhi bekhuthazwa
ezindaweni ezifana ne-Table Mountain, ngokuvakashela izindawo
i-Kruger National Park, ulwandle kanye ezahlukahlukene ezingamagugu
nezinye izindawo'. ezifundazweni ezahlukene.
2 'Umgubho walolu suku uqhakambisa 2 Kusuke kubukiswa/kutshengiswa
amasiko anhlobonhlobo ezinhlanga ngobuhle/ngobumqoka /
ezahlukene zakuleli'. ngokubaluleka kwamasiko
ezinhlanga ezahlukene ezakhele leli
laseNingizimu Afrika.
3 'Umgubho walolu suku ubalulekile 3 Lesi isikhathi lapho kubonakala
ngoba uletha ubumbano kuzo zonke ubunye, ukuzwana
izinhlanga zakuleli'. nokubekezelelana kwezizwe
ezahlukene.
4 'Ukugubha lolu suku kusuke kufundiswa 4 Abantu bakuleli bathola ithuba
izakhamuzi ngomlando wokubumbeka lokufundiseka ngemvelaphi/
kwezinhlanga ezahlukene zakuleli'. ngokusunguleka/ngokudabuka
kwaleso naleso sizwe kubuye
kubuyekezwe nomlando waso.
5 'Usuku lokugubha amasiko kusuke 5 Kukhunjulwa amaqhawe
kukhunjulwa amaqhawe azo zonke namaqhawekazi/izihlabani zazo
izinhlanga, abesilisa nabesifazane zonke izinhlanga ezazilwela
ababelwela isithunzi sobuzwe kanye inkululeko yesizwe.
nesamasiko'.
6 'Ukugujwa kwalolu suku kubuyisa 6 Luyalekelela lolu suku ekutheni
ubuntu okuwumkhuba omuhle abantu bangaphathani kabi/
esintwini'. baphathane kahle ngenxa
yobuhlanga kodwa bakwazi
ukuphilisana nabanye abantu
ngokulinganayo.
7 'Lolu suku lwenza izakhamuzi zakuleli 7 Ekupheleni kosuku abantu bezizwe
zithandane ngoba zisuke sezazana nezinhlanga ezahlukene basuke
kangcono kunakuqala'. sebazana kangcono sekuvunguza
nomoya wobumbano.
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
Abantu bakuleli basuke bekhunjuzwa futhi bekhuthazwa ngokuvakashela izindawo
ezinhle nezingamagugu ezifundazweni ezahlukene. Kusuke kubukiswa ngobuhle
bamasiko ezinhlanga ezahlukene ezakhele leli laseNingizimu Afrika. Lesi isikhathi
lapho kubonakala ubunye, ukuzwana nokubekezelelana kwezizwe ezahlukene.
Okuphawulekayo, izakhamuzi zakuleli zithola ithuba lokufundiseka ngemvelaphi
yesizwe ngasinye nokubuyekezwa komlando waso. Kukhunjulwa amaqhawe
namaqhawekazi azo zonke izinhlanga ayelwela inkululeko yesizwe. Luyalekelela lolu
suku ekutheni abantu bangaphathani kabi ngenxa yobuhlanga kodwa bakwazi
ukuphilisana nabanye abantu ngokulinganayo. Ekupheleni kosuku abantu bezizwe
nezinhlanga ezahlukene basuke sebazana kangcono sekuvunguza nomoya wobumbano.
[Inani lamagama angama-79]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 10
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
Indlela yokumaka ukufingqa
Ukumaka lo mbuzo kweyame ekusebenziseni amaphuzu anembayo nahambisana
nomyalelo.
• Ukwabiwa kwamamaki:
o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu
elilodwa).
o Amamaki ama-3 awolimi.
o Amamaki esewonke: 10.
• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma abahlolwayo besebenzise amagama
abo:
o 1–3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli -1 olimini.
o 4–5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini.
o 6–7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini.
• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba
kunjalo:
o 6–7 acashuniwe, awekho amamaki olimi.
o 1–5 acashuniwe, nikeza imaki elilodwa lolimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe.
o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani
lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama
awasebenzisile.
o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe (80), kumele kufundwe
amagama kuze kufike ekugcineni kwalowo musho eqe ngawo.
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI
• Isipelingi:
o Impendulo eyigama elilodwa ayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi
sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo.
o Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma
impendulo yakhe inamaphutha ezakhiweni zolimi okubuzwe ngalo.
o Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba
ezifanele.
Isib: Umnumzane – Mnu.
• Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanele kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi
futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ngokomyalelo onikeziwe.
• Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki
uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje: C/Imizuzwana engama-60
(okuwuhlamvu oluphelele)
3.1 Kukhangiswa ubisi inolac yakwa-clover.√ (1)
3.2 Yengeza ikhalisiyamu√, yengeza uvithamini D√, yengeza izakhamzimba
ezishodayo ekudleni√ okudingwa abantu abaliwa i-lactose√ iphinde yenze
ukugayeka kokudla kube lula emzimbeni. √
(Okuthathu kwalokhu) (3)
3.3 USipho uluthokozele (uluthakasele/ulwesasele/ulwenamele) uhambo
lwakhe lokuya phesheya kwezilwandle. √
(Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2)
3.4 Isithombe senkomo sinobudlelwano nalo mkhiqizo ngoba inkomo iyasengwa
ukuze kutholakale ubisi. √ Ngakho-ke siqinisekisa abathengi ukuthi lo
mkhiqizo i-nolac yenziwe ngobisi olutholakala kuyo inkomo.√ (2)
3.5 La magama akhetheke/asetshenziswe kahle ngoba angosonhlamvukazi/
ayifonti enkulu. Lokhu kunxenxa/kuheha abathengi ukuze bazi ukuthi lo
mkhiqizo uhamba phambili futhi ungowakuleli. Yize ekhethe kahle kepha
asenakho ukukhohlisa. √ √ (2)
[10]
UMBUZO 4: UKUHLAZIYA IKHATHUNI
4.1 Angizwani noqhwayilahle. √ Akazwani nabantu abangasebenzi. √ (2)
4.2 Ubudlelwane obuvezwa yilaba balingiswa bukhombisa ukuthi abubuhle/
ukungezwani.√ Lo wesimame uqhubeka nokuphuza isiphuzo sakhe, ubheke
ngqo owesilisa emehlweni elindele ukuthi kube khona akushoyo.√ Owesilisa
unobuso obunokumangala/obunokudangala umzimba ugoqene okukhombisa
ukuthi ubemlalele√ kodwa akaqondi ukuthi lokhu akushoyo kuvelaphi.√
(3)
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2019
NSC – Umhlahlandlela wokumaka
4.3 Inhloso yomdwebi wale khathuni ukukhombisa ukumangala/ukwethuka
ngoba lo wesilisa ubethi sebezobuqala ubudlelwane babo kodwa owesimame
usekhombisa ukungayingeni aphinde ambize nangamazwi ayiziswana. √√/
Inhlosoyomdwebi ukukhombisa ukuthi kuyenzeka umuntu azitshele ukuthi
lokho abekukhuluma kuwenzile umqondo kulabo abebelalele kanti ekugcineni
akekho oyiqondile inkulumo abeyithula. √√
(Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) (2)
4.4 Inkulumo yowesifazane ikhombisa ukuthi uyamqhoshela/uyamdelela/
uyamklolodela lo wesilisa ngoba nakhu engasebenzi engaziboni yena eqala
ubudlelwane nomuntu ongasebenzi. √ Ukubeka kucace ukuthi akamthandi√
futhi uyavalelisa. √ (3)
[10]
UMBUZO 5: ISIQESHANA
5.1 Sisetshenziselwe ukugcizelela umqondo wokwenziwa./Sigcizelela ukuthi
kusetshenzisweni ekukhuliseni izinkukhu√ (1)
5.2 Zonke izifundo zizobhalwa abafundi ekupheleni kwalo nyaka. √√
(Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2)
5.3 A/incoso√ (1)
5.4 • Inkomo ijovwa ngamakhemikhali ahlolisisiwe.√
• Inkomo ikhula ngokushesha.√ (2)
5.5 impesheni√
Impesheni yezaguga ikhushulwe kabili kulo nyaka. √ (2)
(Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.)
5.6 Ukuguga akumemezi. √
Baqinisile abadala uma bethi ukuguga akumemezi sengimane ngikhohlwe
ubala nje.√
(Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 30
AMAMAKI ESEWONKE: 70
Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2019 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2019 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2021 Memo
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Question%20Paper--51c827b8-016c-4021-a345-cbe82046b794/v1-0648853016e76cd656bb/card.webp)
Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper