Skip to content

isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2019 Memo

MemorandumisiZulu HLGrade 1220199 pages

Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the NSC November Exam 2019, 9 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC November Exam 2019

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA LE-12 ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) NOVEMBA 2019 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA AMAMAKI: 70 Lo mhlahlandlela unamakhasi ayi-9. Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 2 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo lawo magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/ NGIYAVUMA azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/ UMBONO/IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo ethola amamaki. 5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye kungabe kusanakwa. 7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje: A. UThoko/A (okuwuhlamvu oluphelele) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 3 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA 1.1 UMBHALO A (OFUNDWAYO) 1.1.1 Yingoba basuke bebulawa yindlala bengacabangeli ikusasa labo. √√/Yingoba basuke bekhala ngokugqoza kwentuthuko nangezidingo zabo. √√ (2) 1.1.2 Gwiqiqi yibo futhi labo bazali obabona sebevimbela izingane ukuthi zingalubhadi ezikoleni ngoba bona bebhikisha.√ Kuyaye kuphele izinyanga ngezinyanga izingane zisemakhaya zingumhlambi kazelusile.√ (2) 1.1.3 • Ukungqongqiswa ngomlilo kwezakhiwo zikahulumeni. √ • Kuyaye kushaywe izimoto zabantu abangenacala abasuke bezidlulela√ • Kuvalwa imigwaqo ephithizelayo ngamathayi avuthayo kanye nokuchithwa kwemfucuza. √ • Kugqekezwa izitolo kutatshwe ukudla, izimpahla kwebiwe nemali. √ • Ukushiswa kwezitolo namagalaji kaphethiloli. √ • Ukuvimbela izingane ukuba zingayi ezikoleni ngoba bona abazali bebhikisha. √ (Okune kwalokhu) (4) 1.1.4 B/Isihawu √ (1) 1.1.5 Okukhombisa ukuziphikisa kwabazali yilokho okushiwo abazali nalokho abakwenzayo uma sekunemibhikisho.√ Abazali bahlala bekhuluma ukuthi bafisa ukuba izingane zabo ziphumelele esikoleni√ kodwa uma sekunemibhikisho yibona futhi abazivimbelayo ukuba ziye ezikoleni baphinde babhikishe nazo√ (3) 1.1.6 Abantu abasha nabantu abadala babhikisha ngezindlela ezifanayo nakuba izidingo zabo zingafani. √ Abantu abasha bafuna imfundo yamahhala baphinde bakhale ngamathuba emisebenzi /ngokuntuleka kwemisebenzi kuleli. √Abantu abadala bakhala ngokudembesela kwamakhansela/komasipala ekuletheni izidingo zomphakathi okuyizingqalasizinda. √ Okubi ngale mibhikisho iba nokucekela phansi kwezinto ezilusizo kanye nokubulawa kwabantu. √ (Nezinye izimpendulo ezinembayo.) (4) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 4 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka 1.1.7 Ngicabanga ukuthi ukuhlinzeka umphakathi ngezidingo nokuwazisa kusenesikhathi uma kuzoba nokuphazamiseka njengokuvalwa kwamanzi, ukunqanyulwa kukagesi nokunye kungaba isisombululo. √√/Kudingeka ukuthi abantu bafundiseke ukuthi izakhiwo zomphakathi nengqalasizinda akuzona ezikahulumeni kodwa zingezabo, futhi bangagcina sebehlupheka./ Kudingeka abantu bafundiseke ukuthi kuvumelekile ukubhikisha uma kungeke kube nodlame. √√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) (2) 1.1.8 La mazwi asetshenziswe kahle ngoba aveza ukungakhuzani kwabantu uma benza okungalungile/into embi njengokubhikisha okunodlame. Lezi zenzo zobugebengu/zobudlova ezivamile ngezikhathi zemibhikisho zibuyisela isizwe emuva ngoba ababhikishi basuke bengaboni ukuthi bazicekela bona phansi.√√ (2) 1.2 UMBHALO B (OBUKWAYO) 1.2.1 Kulesi sithombe kunomuntu/umbhikishi ophakamise izandla okhombisa umuzwa wokukuthakasela ukuthungelwa kwebhasi ngomlilo/Umuntu okhombisa ukubabaza/ukuxolisa ngokuphakamisa izandla okuveza ukuthi akayona ingxenye/ akahlangene nokushiswa kwebhasi ngomlilo.√√ (2) 1.2.2 Kungalimala amaphoyisa nabantu abaningi, abanye bagcine bedutshulwa amaphoyisa njengoba ababhikishi bevimbe imigwaqo ngokushisa okuthile. Kungaba nobungozi ngoba izimoto nama- ambulensi angeke kusakwazi ukuhamba ngenxa yokushiswa kwezinto ezithile emigwaqeni.√√ (2) 1.2.3 Ngicabanga ukuthi intsha eningi ingaphenduka izinswelaboya/ izigebengu/izigelekeqe/otsotsi igcine ngokuboshwa noma ilinyazwe abanikazi bezitolo√√ ngenxa yokugqekeza nokuzitapela impahla, ukudla nemali ezitolo okungenza bagcine belahlekelwe ikusasa eliqhakazile. √√ (4) (Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) 1.2.4 Esithombeni sesi-4 ababhikishi bashisa amathayi, bacekela phansi izimpawu zomgwaqo nokungcolisa umgwaqo. Lokhu kungaholela ekulimaleni kwabo kudaleke izingozi zomgwaqo ebezingeke zidaleke ukuba umbhikisho wabo ubunokuthula/bangahogela intuthu edalwa ukushiswa kwamathayi bese kugcina sekulimale/ sekugula noma kushone abantu abangenacala. √√ (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 5 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2: UKUFINGQA ISIQESHANA NGAMAGAMA AKHO Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke ngamagama akho 1 'Kulo mgubho izakhamuzi zikhunjuzwa 1 Abantu bakuleli basuke ngobuhle baleli lizwe ongabubona bekhunjuzwa futhi bekhuthazwa ezindaweni ezifana ne-Table Mountain, ngokuvakashela izindawo i-Kruger National Park, ulwandle kanye ezahlukahlukene ezingamagugu nezinye izindawo'. ezifundazweni ezahlukene. 2 'Umgubho walolu suku uqhakambisa 2 Kusuke kubukiswa/kutshengiswa amasiko anhlobonhlobo ezinhlanga ngobuhle/ngobumqoka / ezahlukene zakuleli'. ngokubaluleka kwamasiko ezinhlanga ezahlukene ezakhele leli laseNingizimu Afrika. 3 'Umgubho walolu suku ubalulekile 3 Lesi isikhathi lapho kubonakala ngoba uletha ubumbano kuzo zonke ubunye, ukuzwana izinhlanga zakuleli'. nokubekezelelana kwezizwe ezahlukene. 4 'Ukugubha lolu suku kusuke kufundiswa 4 Abantu bakuleli bathola ithuba izakhamuzi ngomlando wokubumbeka lokufundiseka ngemvelaphi/ kwezinhlanga ezahlukene zakuleli'. ngokusunguleka/ngokudabuka kwaleso naleso sizwe kubuye kubuyekezwe nomlando waso. 5 'Usuku lokugubha amasiko kusuke 5 Kukhunjulwa amaqhawe kukhunjulwa amaqhawe azo zonke namaqhawekazi/izihlabani zazo izinhlanga, abesilisa nabesifazane zonke izinhlanga ezazilwela ababelwela isithunzi sobuzwe kanye inkululeko yesizwe. nesamasiko'. 6 'Ukugujwa kwalolu suku kubuyisa 6 Luyalekelela lolu suku ekutheni ubuntu okuwumkhuba omuhle abantu bangaphathani kabi/ esintwini'. baphathane kahle ngenxa yobuhlanga kodwa bakwazi ukuphilisana nabanye abantu ngokulinganayo. 7 'Lolu suku lwenza izakhamuzi zakuleli 7 Ekupheleni kosuku abantu bezizwe zithandane ngoba zisuke sezazana nezinhlanga ezahlukene basuke kangcono kunakuqala'. sebazana kangcono sekuvunguza nomoya wobumbano. Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 6 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka Abantu bakuleli basuke bekhunjuzwa futhi bekhuthazwa ngokuvakashela izindawo ezinhle nezingamagugu ezifundazweni ezahlukene. Kusuke kubukiswa ngobuhle bamasiko ezinhlanga ezahlukene ezakhele leli laseNingizimu Afrika. Lesi isikhathi lapho kubonakala ubunye, ukuzwana nokubekezelelana kwezizwe ezahlukene. Okuphawulekayo, izakhamuzi zakuleli zithola ithuba lokufundiseka ngemvelaphi yesizwe ngasinye nokubuyekezwa komlando waso. Kukhunjulwa amaqhawe namaqhawekazi azo zonke izinhlanga ayelwela inkululeko yesizwe. Luyalekelela lolu suku ekutheni abantu bangaphathani kabi ngenxa yobuhlanga kodwa bakwazi ukuphilisana nabanye abantu ngokulinganayo. Ekupheleni kosuku abantu bezizwe nezinhlanga ezahlukene basuke sebazana kangcono sekuvunguza nomoya wobumbano. [Inani lamagama angama-79] AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 7 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka Indlela yokumaka ukufingqa Ukumaka lo mbuzo kweyame ekusebenziseni amaphuzu anembayo nahambisana nomyalelo. • Ukwabiwa kwamamaki: o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu elilodwa). o Amamaki ama-3 awolimi. o Amamaki esewonke: 10. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma abahlolwayo besebenzise amagama abo: o 1–3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli -1 olimini. o 4–5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini. o 6–7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba kunjalo: o 6–7 acashuniwe, awekho amamaki olimi. o 1–5 acashuniwe, nikeza imaki elilodwa lolimi. • Ukubalwa kwamagama: o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe. o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama awasebenzisile. o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe (80), kumele kufundwe amagama kuze kufike ekugcineni kwalowo musho eqe ngawo. Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 8 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI • Isipelingi: o Impendulo eyigama elilodwa ayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo. o Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma impendulo yakhe inamaphutha ezakhiweni zolimi okubuzwe ngalo. o Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba ezifanele. Isib: Umnumzane – Mnu. • Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanele kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ngokomyalelo onikeziwe. • Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje: C/Imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele) 3.1 Kukhangiswa ubisi inolac yakwa-clover.√ (1) 3.2 Yengeza ikhalisiyamu√, yengeza uvithamini D√, yengeza izakhamzimba ezishodayo ekudleni√ okudingwa abantu abaliwa i-lactose√ iphinde yenze ukugayeka kokudla kube lula emzimbeni. √ (Okuthathu kwalokhu) (3) 3.3 USipho uluthokozele (uluthakasele/ulwesasele/ulwenamele) uhambo lwakhe lokuya phesheya kwezilwandle. √ (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2) 3.4 Isithombe senkomo sinobudlelwano nalo mkhiqizo ngoba inkomo iyasengwa ukuze kutholakale ubisi. √ Ngakho-ke siqinisekisa abathengi ukuthi lo mkhiqizo i-nolac yenziwe ngobisi olutholakala kuyo inkomo.√ (2) 3.5 La magama akhetheke/asetshenziswe kahle ngoba angosonhlamvukazi/ ayifonti enkulu. Lokhu kunxenxa/kuheha abathengi ukuze bazi ukuthi lo mkhiqizo uhamba phambili futhi ungowakuleli. Yize ekhethe kahle kepha asenakho ukukhohlisa. √ √ (2) [10] UMBUZO 4: UKUHLAZIYA IKHATHUNI 4.1 Angizwani noqhwayilahle. √ Akazwani nabantu abangasebenzi. √ (2) 4.2 Ubudlelwane obuvezwa yilaba balingiswa bukhombisa ukuthi abubuhle/ ukungezwani.√ Lo wesimame uqhubeka nokuphuza isiphuzo sakhe, ubheke ngqo owesilisa emehlweni elindele ukuthi kube khona akushoyo.√ Owesilisa unobuso obunokumangala/obunokudangala umzimba ugoqene okukhombisa ukuthi ubemlalele√ kodwa akaqondi ukuthi lokhu akushoyo kuvelaphi.√ (3) Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P1 9 DBE/Novemba 2019 NSC – Umhlahlandlela wokumaka 4.3 Inhloso yomdwebi wale khathuni ukukhombisa ukumangala/ukwethuka ngoba lo wesilisa ubethi sebezobuqala ubudlelwane babo kodwa owesimame usekhombisa ukungayingeni aphinde ambize nangamazwi ayiziswana. √√/ Inhlosoyomdwebi ukukhombisa ukuthi kuyenzeka umuntu azitshele ukuthi lokho abekukhuluma kuwenzile umqondo kulabo abebelalele kanti ekugcineni akekho oyiqondile inkulumo abeyithula. √√ (Nezinye izimpendulo ezinembayo ziyokwamukelwa.) (2) 4.4 Inkulumo yowesifazane ikhombisa ukuthi uyamqhoshela/uyamdelela/ uyamklolodela lo wesilisa ngoba nakhu engasebenzi engaziboni yena eqala ubudlelwane nomuntu ongasebenzi. √ Ukubeka kucace ukuthi akamthandi√ futhi uyavalelisa. √ (3) [10] UMBUZO 5: ISIQESHANA 5.1 Sisetshenziselwe ukugcizelela umqondo wokwenziwa./Sigcizelela ukuthi kusetshenzisweni ekukhuliseni izinkukhu√ (1) 5.2 Zonke izifundo zizobhalwa abafundi ekupheleni kwalo nyaka. √√ (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2) 5.3 A/incoso√ (1) 5.4 • Inkomo ijovwa ngamakhemikhali ahlolisisiwe.√ • Inkomo ikhula ngokushesha.√ (2) 5.5 impesheni√ Impesheni yezaguga ikhushulwe kabili kulo nyaka. √ (2) (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) 5.6 Ukuguga akumemezi. √ Baqinisile abadala uma bethi ukuguga akumemezi sengimane ngikhohlwe ubala nje.√ (Neminye imisho enembayo iyokwamukelwa.) (2) [10] AMAMAKI ESIQEPHU C: 30 AMAMAKI ESEWONKE: 70 Akuvumelekile ukukopisha lo mhlahlandlela wokumaka

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu HL

View all