Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA LE-12
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LESIBILI (P2)
FEBRUWARI/MASHI 2016
AMAMAKI: 80
ISIKHATHI: Amahora ama-2½
Leli phepha linamakhasi angama-33.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Skip to contentAll 2016 papers 





View all
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)




isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2016 Question Paper
Grade 12 isiZulu HL Paper 2 question paper from the NSC Supplementary Exam 2016, 33 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · NSC Supplementary Exam · 2016 · isizulu. Question paper, 33 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Question paper
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC Supplementary Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 33
- File size
- 479.9 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 33
This exam
NSC Supplementary Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 2Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 3Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 4Ubuciko / Literature (Set Works)10 marks
- Question 5Ubuciko / Literature (Set Works)20 marks
- Question 7Ubuciko / Literature (Set Works)25 marks
- Question 9Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
IMIYALELO KWABAHLOLWAYO
1. Fundisisa kahle imiyalelo ngaphambi kokuba uqale ukuphendula imibuzo.
2. Ungafundi imibuzo yonke yephepha. Qala ubheke uhla lokuqukethwe
olukhonjisiwe bese ukhetha imibhalo oyifundile kulo nyaka. Emva kwalokho,
funda imibuzo yaleyo mibhalo bese ukhetha imibuzo ozoyiphendula.
3. Leli phepha LINEZIQEPHU EZINTATHU:
ISIQEPHU A: Izinkondlo (30)
ISIQEPHU B: Inoveli/Ubuciko bomlomo (25)
ISIQEPHU C: Umdlalo (25)
4. Phendula imibuzo EMIHLANU isiyonke: ISIQEPHU A: Imibuzo EMITHATHU,
ISIQEPHU B: Umbuzo OWODWA, ISIQEPHU C: Umbuzo OWODWA
njengoba kukhonjisiwe.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE – Phendula imibuzo EMIBILI.
INKONDLO ENGAMISELWE – UPHOQELEKILE ukuphendula lo mbuzo.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Phendula umbuzo OWODWA.
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA.
5. INDLELA YOKUPHENDULA IMIBUZO YESIQEPHU B (INOVELI/UBUCIKO
BOMLOMO) KANYE NEYESIQEPHU C (UMDLALO).
• Phendula KUPHELA imibuzo yenoveli/ubuciko bomlomo kanye
neyomdlalo owufundile.
• Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA
OMFUSHANE. Uma ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI
B, kufanele uphendule umbuzo omfushane ESIQESHINI C. Uma ukhetha
ukuphendula umbuzo omfushane ESIQESHINI B, kufanele uphendule
umbuzo omude ESIQESHINI C. Sebenzisa uhla oluyinkomba
lokuphendulwa kwemibuzo ukuze lukwelekelele ekukhetheni imibuzo.
6. UBUDE OBULINDELEKILE BEZIMPENDULO
• Impendulo yombuzo omude ezinkondlweni mayibe ngamagama ayi-190
kuya kwangama-240.
• Izimpendulo zemibuzo emide enovelini/ebucikweni bomlomo kanye
nasemdlalweni mazibe ngamagama angama-340 kuya kwangama-390.
• Ubude bezimpendulo zemibuzo emifushane buyolekelelwa amamaki
anikeziwe okuyiwona ayolawula ohlolwayo ukuthi kumele aphendule
kangakanani. Abafundi mabaqaphele ukuthi bangathemelezi kodwa
baphendule okubuziwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
7. Landela ngokucophelela imiyalelo oyinikeziwe ekuqaleni kwaleso naleso
siqephu.
8. Qaphela ukuthi izinombolo ozisebenzise ezimpendulweni zakho
ziyahambisana nalezo ezisetshenziswe abahlolayo emibuzweni.
9. Qalisa isiqephu NGASINYE ekhasini ELISHA.
10. Ukusetshenziswa kwesikhathi kungahlelwa ngale ndlela:
ISIQEPHU A: Imizuzu engama-40
ISIQEPHU B: Imizuzu engama-55
ISIQEPHU C: Imizuzu engama-55
11. Bhala ngobunono nangesandla esibonakalayo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
OKUQUKETHWE
Leli khasi liyolekelela abahlolwayo ukuba bakhethe imibuzo abazoyiphendula
ngaphandle kokufunda imibuzo yephepha lonke.
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
Izinkondlo ezimiselwe: Phendula noma ngabe yimiphi imibuzo EMIBILI.
INOMBOLO YOMBUZO UMBUZO AMAMAKI INOMBOLO
YEKHASI
1. 'Juba Lami' Umbuzo omude 10 6
2. 'Isililo' Umbuzo omfushane 10 7
3. 'Inhlonipho' Umbuzo omfushane 10 8
4. 'Noma Sekunje' Umbuzo omfushane 10 10
KANYE
Nenkondlo engamiselwe: Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
5. 'Namhlanje Usubuya Umbuzo omfushane 10 11
Ngebhokisi'
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE. Uma
ukhetha ukuphendula umbuzo omude ESIQESHINI B, kufanele uphendule umbuzo
omfushane ESIQESHINI C. Phendula umbuzo OWODWA ESIQESHINI B kanye
ESIQESHINI C.
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
INOVELI: Phendula umbuzo OWODWA kule noveli emiselwe.
6. Bengithi Lizokuna Umbuzo omude 25 13
7. Bengithi Lizokuna Umbuzo omfushane 25 13
8. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omude 25 15
9. Usumenyezelwe-ke Umcebo Umbuzo omfushane 25 16
10. Kunjalo-ke Umbuzo omude 25 18
11. Kunjalo-ke Umbuzo omfushane 25 18
NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: Phendula umbuzo OWODWA kolobu buciko bomlomo
obumiselwe.
12. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omude 25 20
13. Uju Lwezizukulwane Umbuzo omfushane 15 23
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA kule midlalo emiselwe.
14. Kudela Owaziyo Umbuzo omude 25 27
15. Kudela Owaziyo Umbuzo omfushane 25 27
16. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omude 25 30
17. Awuwelwa UMngeni Umbuzo omfushane 25 30
QAPHELA: Phendula UMBUZO OWODWA OMUDE kanye NOWODWA OMFUSHANE
ESIQESHINI B kanye ESIQESHINI C. Akuvumelekile ukuphendula imibuzo
EMIBILI emide noma EMIBILI emfushane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Uhla oluyinkomba yokuphendulwa kwemibuzo.
Emuva kokuphendula imibuzo yaleli phepha sebenzisa lolu hla oluyinkomba
yokuphendulwa kwemibuzo olulandelayo ukuze ube nesiqiniseko sokuthi uyikhethe
ngokufanele imibuzo okulindeleke uyiphendule.
ISIQEPHU INOMBOLO INANI THIKA
YEMIBUZO LEMIBUZO
EPHENDULIWE
A: Izinkondlo
(Ezimiselwe) 1–4 2
A: Inkondlo
(Engamiselwe) 5 1
B: Inoveli
(Umbuzo omude NOMA 6–11 1
omfushane)
B: Ubuciko bomlomo
(Umbuzo omude NOMA 12–13 1
omfushane)
C: Umdlalo
(Omude NOMA omfushane) 14–17 1
QAPHELA: ESIQESHINI B no C, qinisekisa ukuthi uphendule umbuzo OWODWA
OMUDE kanye nombuzo OWODWA OMFUSHANE.
Awuvumelekile ukuphendula imibuzo EMIBILI emide noma imibuzo
EMIBILI emifushane.
ESIQESHINI B, khetha phakathi kwenoveli nobuciko bomlomo,
uphendule UMBUZO OWODWA, ungaphenduli ngazo zombili lezi
zinhlobo zemibhalo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
ISIQEPHU A: IZINKONDLO
IZINKONDLO EZIMISELWE:
Phendula noma yimiphi imibuzo EMIBILI kulena emine ebuziwe elandelayo.
UMBUZO 1 (UMBUZO OMUDE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
JUBA LAMI – JJ Thwala
1 Hlala entendeni yesami,
2 Ngikubukisise ngikudlalise,
3 Inhliziyo yami iyokwenama,
4 Yenamiswe ubuhl' obungaphuphi
5 Obuyohlala njalo ingunaphakade,
6 Kuze kulamul' uNokufa.
7 Lapho undiza ezinkalweni,
8 Ungakhohlwa intende yekhethelo,
9 Owadalelwa ukuhlala kuyona,
10 Nayo yadalelwa wena,
11 Iyilokhu eyikhona ngawe,
12 Uyilokhu owuyikhona ngayo.
13 Lapho undiza ezigangeni
14 Ukhangwa ubukhwebezane namahlala,
15 Ukhangwa amakhiwane namathunduluka,
16 Ukhangwa ngamajikijolo namanumbela,
17 Ukhangwa ngamabhelebhele namaphozi,
18 Uz'ungangilibali juba lami.
19 Kimina uluphawu lwempilo,
20 Kimina uyisizinda somusa,
21 Kimina uyizimpande zothando
22 Kimina uyisisekelo sobunye,
23 Kimina uluphawu lokukhanya-
24 Hlal'entendeni yekhethelo!
25 Ndiza juba lami
26 Elingefaniswe nedlanga indlanyama,
27 Elingefaniswe nevukuthu indlamabele,
28 Elingefaniswe nomandunkulu ivumakabili,
29 Elingefaniswe nesakabuli unontandakubukwa-
30 Uyisipho sami sakwamhlaba.
31 Jubalala juba lami
32 Ngizishay' isifuba ngawe,
33 Nom'ukwelojobela emihlangeni,
34 Nom'ukwelofukwe emihosheni'
35 Nom'ukwelamajubantendele emaweni,
36 Ungowami namuhla nangomuso.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Umqondo ocashile wale nkondlo uyenza ibe seqophelweni eliphezulu. Xoxa
ngomqondo ocashile wale nkondlo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama ayi-190 kuya kwangama-240. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo
njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Makuchazwe umqondo ocashile.
• Makusekelwe ngokucaphuna nokubhekisa enkondlweni. [10]
NOMA
UMBUZO 2 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISILILO – FY Ncube
1 Ngizihambile izindawo ngezindawo
2 Ngafic' abazali bekhihl' isililo
3 Bekhihl' esezimal' ezemuke namanzi.
4 Izingane zihambe iminyaka
5 Ziyothekela ulwazi olunzulu
6 Oluzoleth' intokozo ngomuso.
7 Liphumile lashona
8 Wagamanxa, waphela unyaka.
9 Yalandela neminye.
10 Lugcine lufikil' olwamanqamu
11 Bagoduk' oNjabulo noNonjabulo
12 Bananela ngenkul' injabul' abazali
13 Bancoma babonga banconcoza.
14 Ziphume zizinhl' izinsizwa nezintokazi
15 Ziphume zagcwal' izinkalo namathafa
16 Zihamba zithungath' imisebenzi;
17 Zigabe ngemfund' eziyijulukele.
18 Zonke ziphum' inqina kamabuyaze;
19 Izikhulu neziphathimandla ndawo zonke
20 Zikhuze zababaza umhlola
21 Zikhala ngezikhungo ezingaziwa
22 Ezikhipha' iziqu zomgunyathi.
23 Kusuke esinamathambo
24 Kuqhume isililo esikhulu
25 Sebeshay' utshan' omahamba nendlwana
26 Sebeyobhubhisa phambili.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
27 Zikhulu zemfundo sukumani,
28 Vulan' amehlo kuliwe nale mpi
29 Nas' isizwe sifa siphela
30 Naz' izimali zabazali zicwila,
31 Nazi izingane zabantu zijulukel' ubala!
2.1 Tomula umugqa oqukethe isizura/isikhawu bese usho ukuthi sibe namuphi
umthelela kule nkondlo. (2)
2.2 Yisho okufanayo ebinzeni loku-1 nelesi-7. (2)
2.3 Sizathu sini esenze imbongi yakhetha amagama 'oNjabulo noNonjabulo'
ebinzeni lesine kule nkondlo? Sekela impendulo yakho. (2)
2.4 Kungaba namphumela muni uma izikhulu zemfundo zingalusukumela lolu
daba lwezikhungo ezingekho emthethweni? (2)
2.5 Uyavumelana noma uyaphikisana nombono wokuthi imbongi isebenzise
ithoni enokuphoqa ebinzeni lokugcina kule nkondlo? Sekela impendulo yakho
ngokubhekisa emazwini ayo. (2)
[10]
NOMA
UMBUZO 3: UMBUZO OMFUSHANE
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
INHLONIPHO – KM Hlongwane
1 Laf' elihle kakhulu!
2 Laf' elikaPhunga noMageba!
3 Yashona ngaph' inhlonipho?
4 Yadliwa inja iyinyama yini?
5 Waqophisana nami kwagcin' elakho,
6 Wangibuka phansi wangibuka phezulu
7 Qede washingila wangishiya nginkemile.
8 Izeluleko zam' uzishay' indiva!
9 Wahamb' izindlela zobumnyama,
10 Wabuya ngesikabhadakazi,
11 Wadudana nabangan' ababi,
12 Ngakhuza kwanhlanga zimuka nomoya!
13 Ngakhuluma nawe wachiz' ukotshi,
14 Wangibuka wanginyonkoloza,
15 Ngihloniphe mntanami
16 Ukuze nawe uhlonishwe.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
17 Waqophisana nothish' esikoleni
18 Waphikisana nendalo nokuphila kuyo,
19 Wab'ukhanda limtshel' okwakhe,
20 Konakelephi sizwe sakithi?
21 Wazinikel' otshwaleni,
22 Walala ngabo wavuka ngabo,
23 Okuya ngasethunjini do!
24 Ngihloniphe bo!
25 Ngakukhuza wangibiza ngoMadala,
26 Ngathi ngikubek' isandla ngaphenduk' isiboshwa,
27 Indlel' ibuzwa kwabaphambili mntanami!
28 Ngeliny'ilang' uyokhal' ezimathonsi,
29 Ngobe ngingasekho mntanami!
30 Waba nguNdabuzekwayo emphakathini,
31 Waba inhlekisa ezweni
32 Qede ngahlebeka nami
33 Ngelinye ilanga eliyisilima
34 Uyoba ngumtshing' ubethwa ngubani!
35 Ukhala ngokuthi ngiyakuhlukumeza
36 Uma ngikululeka ngokwakhayo,
37 Ngizam' ukwakha nokukubumba,
38 Ukuz' ungabhidliki noma
39 Sengaya kwagoqanyawo!
40 Ukhohlwa yint' eyodwa vo:
41 Uthando aluhlukumezi,
42 Iqiniso alihlukumezi,
43 Azihlukumez' izeluleko,
44 Ayihlukumez' imibono,
45 Inhlonipho ayisoze yahlukumeza.
46 Zihloniphe ukuz' uhlonipheke
47 Zithand' ukuzuthandwe.
48 Mntanami uhloniph' umhlaba
49 Ukuz' ikusasa lakho liqhakaze.
50 Ungakhohlwa, 'Kuhlonishwana kabili.'
3.1 Tomula isibonelo semvumelwano ebinzeni lesi-2 bese unika nohlobo lwayo. (2)
3.2 Ngokubhekisa emgqeni wesi-9 nowe-10, chaza kafushane okushiwo imbongi
mayelana nezenzo zale ngane ekhuluma ngayo. (2)
3.3 Isenzukuthi esidwetshelwe emgqeni wama-40 sinamthelela muni kuleli binza? (2)
3.4 Amagama aqukethwe umugqa wesi-2 kule nkondlo asivezela muphi umqondo
mayelana namagugu esizwe okukhulunywa ngaso lapha? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
3.5 Uyavumelana nokushiwo imbongi emgqeni wama-50? Sekela impendulo
yakho. (2)
[10]
NOMA
UMBUZO 4 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula imibuzo elandelayo.
NOMA SEKUNJE – LF Mathenjwa
1 Ngibon' amakhand' ekhedamisile,
2 Ubuso bembethe usizi nokujabha,
3 Ukushabalala kwamathemba akubuzwa.
4 Imuva kalisabonwa,
5 Ikusasa liluvindi,
6 Kuzothiwan' uma kunje?
7 Amathemb' ayizolo ashabalele.
8 Izithembiso ziyagxotshwagxotshwa,
9 Isibindi simiswa ngelilodwa:
10 Qhubekani kuzolunga,
11 Umzabalazo awukapheli,
12 Silwela impilo engcono.
13 Njengobani olwa elambile?
14 Njengoban' odukuz' umnyama engaboni?
15 Likhethekile bala emasini,
16 Badansazile kwamakhelwane,
17 Basho ngelilodwa:
18 Qinan' isibindi sekuzolunga.
19 Ngabe ntombi usawakhumbula awakho?
20 Lon' usuku usalwazi na?
21 Kodwa ngingakulibala khona kanye?
22 Mhla sichwaza ngenhlokomo,
23 Inhliziy' ish' ukuphuma ngomlomo.
24 Phinde ngizophila noma sekunje.
4.1 Gagula imigqa EMIBILI eveza ukuthi isimo salaba okukhulunywa ngabo
sasikhombisa ukudumala. Bhekisa impendulo yakho ebinzeni loku-1. (2)
4.2 Chaza kafushane okushiwo yimbongi ebinzeni lesi-2. (2)
4.3 Isimo sokukhuluma esiqukethwe umugqa we-15 sinamthelela muni
ekuqondeni kwakho le nkondlo? (2)
4.4 Ucabanga ukuthi imbongi ihloseni ngokusebenzisa ukuxhumana emgqeni
we-13 nowe-14? (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
4.5 Phawula ngophawu lokuloba olusetshenziswe imbongi emgqeni we-19 kuya
kowama-21. (2)
[10]
KANYE
INKONDLO ENGAMISELWE
Uphoqelekile ukuphendula lo mbuzo.
UMBUZO 5 (UMBUZO OMFUSHANE)
Fundisisa le nkondlo bese uphendula umbuzo olandelayo.
NAMHLANJE USUBUYA NGEBHOKISI – ASM Zuma
1 Ngangikutshela mntanami,
2 Ngikuqeqesha ngazo zonk ' izindlela;
3 Ngikucongisa kuyo yonk' imiqansa;
4 Ngikuhlomisa ngazo zonk' izikhali;
5 Ngikuweza ngawo wonk'amazibuko:
6 Ngiyihawu lakho lensimbi
7 Kwinsunguz' emnyama,
8 Ngicongis' isibusiso sam' esivel' ezulwini:
9 Ngangingasoze mntanami ngikulahle
10 Ngoba nanini ngiyakuzala;
11 Kulo mhlaba, ukhona ngami;
12 Uyigazi nenyama namathambo ami-
13 Kepha ngakulwa ngahluleka,
14 Waputshuk' ezandleni zami.
15 Kwathi ngoba waphuma
16 Wazididiyela nemihlambi yakozalusile,
17 Yabhuntsha eyam' imizamo nezeluleko –
18 Namhlanje usubuya ngebhokisi;
19 Usuyingcuba emehlweni ezulu
20 Elingadli mjwaqu.
21 Noma bengikuthanda mntanami.
22 Bengingekweseke kokunje.
[Icashunwe encwadini ethi, Usinga 1– NS Ntuli]
5.1 Tomula umugqa ebinzeni loku-1 okhombisa ukuthi umzali wale ngane
okukhulunywa ngayo kule nkondlo wayeyivikela bese usho ukuthi lo mugqa
uqukethe sifenqo sini. (2)
5.2 Fingqa ibinza lesi-4 ngamagama akho. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
5.3 Kunamthelela muni ukusetshenziswa kokuxhumana okusekugcineni ebinzeni
lesi-2? (2)
5.4 Chaza umqondo oqukethwe umugqa we-16 nowe-17 kule nkondlo. (2)
5.5 Phawula ngomoya otholakala kule nkondlo. (2)
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
ISIQEPHU B: INOVELI/UBUCIKO BOMLOMO
Khetha uhlobo OLULODWA lombhalo phakathi KWENOVELI NOBUCIKO BOMLOMO,
uphendule ngokulandela imiyalelo engezansi.
INOVELI
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 6 (UMBUZO OMUDE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Ngokubona kwakho ngabe umlandi ukwazile yini ukwethula indaba yakhe kule noveli
ethi: Bengithi Lizokuna? Sekela impendulo yakho ucaphune izibonelo ezinembayo
endabeni. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340
kuya kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza umsebenzi womlandi ekwethuleni indaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngezibonelo ezinembayo.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokuthi umlandi ukwazile yini ukwethula indaba
yakhe. [25]
NOMA
UMBUZO 7 (UMBUZO OMFUSHANE)
BENGITHI LIZOKUNA – NG Sibiya
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
Laliduma ikhanda kuNkululeko. Zazingavumi ukusha izinyembezi, esikhundleni
salokho zazilokhu zigobhozile nje, zigeleza njengomfula ogcwaliswe yimvula
yezikhukhula ezinolaka. Babezama bandla ukumduduza abazali bakhe, izingane
zakwabo, abangani nezihlobo. 'Ngizoba yini ngaphandle kukaNontobeko?' esho
ephindaphinda umbuzo ayesewubuze kaninginingi, kungekho mpendulo efikayo.
'Kuzolunga mntanami,' kududuza unina ngezinyembezi.
'Kanjani kodwa mama?' ebuza ebihlika futhi.
'Indoda iyaqinisela ndodana. Indoda kayikhali,' kuchaza uyise edla imihlathi.
'Ngingakhali kanjani nje ekubeni ngifelwe yizwe?'
'Kalikufele izwe. Sikhona thina, siyakuthanda,' kuncenga uZinhle uthunjana wakwabo
abalamana naye emhlane, abangamathe nolimi naye.
'Kaniyena uNontobeko nina. Kaniyena,' edazuluka kakhulu futhi. 'Siyakuthanda,' besho
kanye kanye endlini.
'Kaniwuyena uNontobeko. Ngeke nisivale isikhala sakhe. Ngeke!'
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Wasiphinda futhi isililo, wabashiya bethothongene, washona ekamelweni lakhe,
wazithanqaza phezu kombhede wakhe, wo, wasidinda isililo. Ukhala nje kubuya yonke
imizuzu emtoti ebichichima uthando lwakhe noNontobeko wakhe bandla. Kubuya
zonke izifiso, amathemba, amaphupho. Nasi nje isithabathaba somuzi ebebehlale
bethembisana ukuthi bayoqeda izikweletu zomshado qede bawuthenge. Nazi nje
izithohlongwana zezingane ezimpofu njengabo bobabili ebebehlala bexoxa ngazo,
bethi kuyodlula iminyaka emibili beshadile qede bazithole.
Kwabuya konke lokhu kuNkululeko, kwaphinde kwawuvula umthombo wezinyembezi,
wawabona ephihlizeka amaphupho akhe, wakubona konke abekuphilela kuncipha
phambi kwakhe.
7.1 Shono isizathu esasenza uNkululeko abe kulesi simo ayekuso ngokwalesi
siqeshana. (2)
7.2 Chaza kafushane okwakucatshangwa nguNkululeko nababehlele ukukwenza
benoNontobeko uma sebeshadile ngokwalesi siqeshana. (3)
7.3 Ucabanga ukuthi lolu dweshu lwangaphakathi olwalwenzeka kuNkululeko
kulesi siqeshana lwaba namthelela muni kumama wakhe? (2)
7.4 Isenzo sikaNkululeko sokukhalela uNontobeko kangaka simveza
njengomlingiswa onjani? Sekela impendulo yakho. (3)
7.5 Uyavumelana nokuthi isigameko sokwaliwa kukaNkululeko nguNontobeko
sasike sabikezelwa ngaphambili kule ncwadi? Sekela impendulo yakho. (3)
KANYE
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
'Usendlini, ngenani bafowethu nimbone, kusekhaya lapha,' esho egxala eqonda
ngasemotweni yakhe.
'Wena? Kwasengathi uyahamba nje?' kubuza uSabelo emangele.
'Ngiyabuya mzala, kuningi okudinga ukulungiswa. Kusafanele ngiphuthume
emaphoyiseni.'
'Kawudingi pho umuntu ozokukhapha?' NguMthokozisi ebuza ngexhala.
'Khululeka mzala, kangizukuba nankinga. Umuntu onidinga kakhulu nguye lona
osendlini. Kangizukuhlala-ke nje futhi, ngiyabuya khona manje,' esho engena
emotweni ngejubane esenqena ukuthi bazoze bamlibazise kakhulu kunalokhu.
Yathi iyophuma ngesango imoto wayeseyichofoza inamba kaMahlengi kuselula yakhe.
Lwakhala kanye ngalena, lwabanjwa.
'S'thandwa sami, wasiza washaya, cishe ngafa yinkumbulo,' kuqeketha uMahlengi
echichima injabulo engabuzwa.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
'Kunjani?'
'Ungaze ubuze kodwa s'thandwa? Ngiwumqemane.'
'Ukuphi?'
'Ngisefulethini, kangizukusheshe ngiye e-ofisi ngoba kunezivakashi engizilindele.'
'Kufanele ngikubone. Manje nje.'
'Yini s'thandwa?' ebuza ngovalo.
'Eyi, yindaba ende s'thandwa sami,' kuhlengezela izinyembezi.
'Ngizokubona kanjani kodwa ngoba …?' Lunqamuke besakhuluma,
uXolani ubekhohliwe ukushaja ibhethri. Anxaphe ayigijimise kakhulu
imoto. Uma nje ebone isithandwa sakhe kuzobe kwanele. Wo bakithi
uMahlengi wakhe! Ubalisa ngoMahlengi nje, naye uMahlengi yiso leso.
Osekumkhathaza ngukuthi umzwile uXolani ukuthi lukhulu luyamudla. Hawu bakithi,
kazi sesidliwa yini isithandwa sakhe nokwenza bethandane ngakho kodwa nje lokhu,
empeleni ebusuku izolo? Hawu, angaba yini nje ngesithandwa sakhe angasangabazi
ukuthi usithanda lokhu okuxakile?
7.6 Yisho ukuthi uXolani wasifica sinjani isimo sezinto efulethini likaMahlengi
ngenkathi eshiya emzini wakhe isimo singesihle. (2)
7.7 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwakwenzeka kumlingiswa
onguMahlengi ngokwalesi siqeshana. (3)
7.8 Ucabanga ukuthi kungani uXolani engabatshelanga iqiniso omzala bakhe
ngenkathi eya kuMahlengi? (2)
7.9 Chaza uphinde wesekele umyalezo wale noveli. (2)
7.10 Phawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni ilukuluku kule noveli. Bhekisa
esigamekweni sokudutshulwa kukaNyambose nguNdumiso. (3)
[25]
NOMA
UMBUZO 8 (UMBUZO OMUDE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Ngokubona kwakho ngabe umlandi ukwazile yini ukwethula indaba yakhe kule noveli
ethi: Usumenyezelwe-ke Umcebo? Sekela impendulo yakho ucaphune izibonelo
ezinembayo endabeni. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama
angama-340 kuya kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-
eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza umsebenzi womlandi ekwethuleni indaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngezibonelo ezinembayo.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokuthi umlandi ukwazile yini ukwethula indaba
yakhe. [25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
UMBUZO 9 (UMBUZO OMFUSHANE)
USUMENYEZELWE-KE UMCEBO – MJ Mngadi
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
'Nansi incwadi yakho engiyithola esigxotsheni seposi,' emnika. Wayemukela
uMaNgcobo wayibuka, wayeseyivula. Amehlo abo abingelelwa yimali engamaphepha
iqamele. Umniniyo washeshe wayivala engakayifundi nakuyifunda.
'Ivule Nora uyifunde.'
'Eyami incwadi. Akuyona eyakho,' esho eyivula eyifunda buthule. USithole
wayihlwitha esayifunda, kwasakazeka imali phansi. Esikhundleni sokuba
uMaNgcobo aphuthume incwadi ayeseyifunda umyeni, wacosha imali.
Yayinamazwi okweshela. Ngasesiphethweni yayithi:
'Uyazi ukuthi ngangivele ngikuthanda sisebancane, ngizimisele ngokuba ube wumkami
esengibonile ukuthi nanamuhla ngabe ngiphila kamnandi naye. Ngeshwa, uthando
lwakho lwazuzwa yileyo mpisi ohlezi nayo. Ngiyaye ngiyibuke idla izimali zabafelokazi
izama ukukondla ngazo, ngikudabukele. Iwile manje, futhi ngeke iphinde ivuke leyo
mpungushe ngoba abafelokazi banamuhla sebehlakaniphile, sebeyawazi umahluko
phakathi kwenyamazane nempisi. Ngicela ungaphatheki kabi. Ngale mali elapha
angikwesheli, angikuthengi ngayo. Ngiyakuzwela. Ngithi khanyisa ngayo ugesi, uvule
nocingo engizwe kuthiwa luvaliwe, uphakele nempungushe leyo edla amatshwele
abantu. Ingozi enkulu esengikwesabela kuyo wukuthi kunezifo manje ezingelapheki.
Leli nkentshane lakho lizothi zinoju kondlafa, lithi litapa imali njengoba selejwayela,
likutapele ukufa. Nokho lapho ofa khona nami ngiyofa nawe.'
Amazwi amadala owaziyo nawe kusengawami namanje.
Yimina isesheli sakho esidala.
HK.
'Buyisa incwadi yami Sithole,' umkakhe emjamele imali eseyifihle ezincenceni.
9.1 Shono isizathu esenza ukuba lona ozibiza ngo-HK ashele uMaNgcobo ebe
azi kahle ukuthi ungunkosikazi womngani wakhe. (2)
9.2 Chaza kafushane okushiwo ngumbhali wale ncwadi ozibiza ngo-HK mayelana
noSithole ukumehlisa isithunzi kunkosikazi wakhe. (3)
9.3 Ucabanga ukuthi uzoba njani umphumela walolu dweshu oluqubuka phakathi
kukaMaNgcobo noSithole mayelana nale ncwadi ekulesi siqeshana? (2)
9.4 Isenzo sikaChule sokubhalela unkosikazi kamngani wakhe uSithole ezenza
isesheli sakhe simveza njengomlingiswa onjani uChule? Sekela impendulo
yakho. (3)
9.5 Uyavumelana nokuthi amagama adwetshelwe enkulumeni ka-HK encwadini
ayibhalele uMaNgcobo kulesi siqeshana akhombisa ukubikezela? Sekela
impendulo yakho. (3)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
Abasenegugu lolimi lwesiZulu izinsizi nezinkathazo zomphefumulo bazibiza
ngomzwangedwa. Asebebhungukele esilungwini bavame ukuzibiza ngamawari. Ngale
kwalawa mabizo, namuhla umqondo kaNkosiyaphakade wawushukwa amarabi
omphefumulo. A, amarabi omphefumulo ngalokho kuhlwa! Ngokuncipha kwamahora
empilo kaNomvula ukudideka kwaya ngokwanda kuChule.
Wayekhuluma yedwa nalapho esevala esuphamakethe. Wakhumbula umzalwane
othile ayehlangane naye wamcasula ngokubiza uSicingamazibuko
ngoSigencamazibuko. Nempela ukuze namuhla lo bhazabhaza wesitolo ube
ngowakhe yedwa kwakufanele amgence uKaMazibuko. Kwaba umzukuzuku ukuba
aphume kusona. Wayevala abuye avule angene, angazi ukuthi wayekhohlweni.
Wagcina ephumile, wahamba wayoba umzenzisi ekhaya. Nakhona ekhaya
amahlayana ayethi uyawaqhulula, njengoba ayengaphumi emsukeni wemizwa
yothando, anqumela, aduma. Yingakho nje athi abasheshe bayolala. Balala
balinganisana. Nalapho uvalo lwamshaya lwadabula izibili. Inhliziyo yayimkhumbuza
ukuthi babelinganisene okokugcina, uNomvula ephefumula okokugcina ekulo mbhede.
Ngomuso kwakuyothi kuba yilezi zikhathi abe egingqika emakhazeni, emzimba
wembethe amahlule.
Abehlanga ubuthongo.
'Baba kwenzenjani?' evuka uNomvula embuka ngokumdabukela uChule
owaphendula ngokumwola amange ethi, 'Angazi ukuthi kwenzenjani. Ngizizwa
nginothando ngaphezu kwebenginalo kuzo zonke izinsuku esiziphilile nawe,' ehlafuna
ubala.
'Ngiyakuthokozela ukuthandwa uwena sithandwa. Nami ngiyakuthanda,' emanga,
ethuswa nawukujuluka ayikho.
Kwaba yisikhathi eside amarabi enhliziyo etshikizisa imisila ezinhliziyweni zoChule
noDaffo.
9.6 Yisho ukuthi yini eyayibangela ukuba isimo sezinto sibe muncu emzini
kaChule noNomvula ngalobu busuku. (2)
9.7 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU okwenzeka kuChule ngesikhathi belele
belinganisene noNomvula ngokwalesi siqeshana. (3)
9.8 Ucabanga ukuthi ukuqanjwa kukaSonosemali ngaleli gama kwaba namthelela
muni ekuziphatheni kwakhe? (2)
9.9 Chaza uphinde wesekele umyalezo wale noveli. (3)
9.10 Phawula ngempumelelo yombhali ekwethuleni ipholavuthondaba kule noveli. (2)
[25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
UMBUZO 10 (UMBUZO OMUDE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Ngokubona kwakho ngabe umlandi ukwazile yini ukwethula indaba yakhe kule noveli
ethi: Kunjalo-Ke? Sekela impendulo yakho ucaphune izibonelo ezinembayo endabeni.
Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi kwamagama angama-340 kuya
kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kula maphuzu alandelayo:
• Ukuchaza umsebenzi womlandi ekwethuleni indaba.
• Ukuphendula umbuzo ngokucaphuna nokwesekela ngezibonelo ezinembayo.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nokuthi umlandi ukwazile yini ukwethula indaba
yakhe. [25]
NOMA
UMBUZO 11 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUNJALO-KE – ME Wanda
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
'Lalela lapha ngikutshele-ke mina: uJeffrey yi boy-friend yami. Uthi mina!' Washo
waze wambambatha isifuba phezu kwamabele.
'Uyazi bengithi uzothi ungu vrou wakhe. Kanti uyi girl-friend nje?'
'Ngicela ushaye sengathi uyahlukana naye! Uyangizwa?
Hlukana naye, kungenjalo kukhona okusina kukujeqeza.
Angikwazi ukubanga nengane yesikole mina.'
'Wangishela-ke nami uthisha njengoba nawe akushela.'
Washo maqede washingila uDumazile, wamshiya umisi
egcwalelana wukucikeka.
UDumazile wakhabuzela waqonda endlini encane. Wangena, wathula ecabanga:
'Lo Misi uyangihlanyela. Ucabanga ukuthi mina ngingahlukana no father of my child
to be? Unamagangangozi! Ufuna kube ngeyakhe kuphela ingane ezokuba nobaba?
Kanti ngeke akubone lokho. Ngeke mina ngihlukane nothisha uMoloi; noma kuthiwani,
ngeke! Sekungamane kungijeqeze-ke lokho okuthiwa kuyasina. Uma kuthanda
kungasina kuze kushaye amankeyane. Ngixhumaphi mina ezintweni ezisinayo?'
UMisi Hlophe wangena esitafulumu ebitoza, kungavumi ngisho ukuba akhulume.
'Kwenzenjani misi? Nibambanile yini ngezandla?' kubuza uMemu Mpungose
eseqala ukukhathazeka. Wayazi phela ukuthi isikhuni sibuya nomkhwezeli. Umisi
akawuphendulanga umbuzo, kodwa wacela ukuba aphuziswe amanzi ukuze ehlise
igwebu.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
'Angikwazi mina ukubanga nale nto! UJeffrey uzongitshela kahle ukuthi
ubeqondeni ngalesi senzo sakhe.'
'Uvumile kodwa ukuthi bayathandana?'
'Uqale wangichwensa nje, wangibhekisa lena nalena. Kwathi ekugcineni wavuma.'
11.1 Shono isizathu esasibanga ukuba uMisi Hlophe abe nokuzethemba okungaka
ngokuthandana kwakhe noJeffrey kulesi siqeshana. (2)
11.2 Chaza kafushane ngokulandelana kwezigameko ezenzeka ngenkathi uMisi
Hlophe ehlangana noDumazile. Bhekisa impendulo yakho kulesi siqeshana. (3)
11.3 Ucabanga ukuthi uzoba njani umphumela wodweshu phakathi kukaDumazile
noMisi Hlophe empilweni kaMisi Hlophe njengothisha? (2)
11.4 Isenzo sikaMemu Mpungose sokutshela uMisi Hlophe ngoDumazile simveza
njengomlingiswa onjani uMemu Mpungose? Sekela impendulo yakho. (3)
11.5 Uyavumelana nokuthi amagama adwetshelwe enkulumeni kaDumazile kulesi
siqeshana akhombisa ukubikezela? Sekela impendulo yakho. (3)
KANYE
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
'Ngizomemeza.' UDumazile esho ngoba ebona uSithole ekhuluma ngendlela
ayengayejwayele neze.
'Umemezeni?'
'Hhayi bo! Kodwa bazothini nje abantu?' 'Bazothini kwani? Abantu balapha abazi lutho
ukuthi mina nawe siyizini. Bazocabanga ukuthi wena uyinkosikazi yami. Akekho
umuntu owazi uMaNzimande lapha.'
'Ngeke bo baba kaMpisendlini! Ngeke kulunge!' asho uDumazile aze anikine ikhanda
ekhombisa ukuthi akafuni ngempela nje. USithole wehlisa umoya. Wabona ukuthi
kufanele aqwale umqansa. Wathembisa uDumazile umhlaba nezulu. Akukho
ayengakusho ukuthi kuyoba ngokwakhe uma sebethandene. Ngisho indlu lena
wamthembisa yona. Kwathi ngesikade babuye bazixoxela nezinye izindaba
eziphathelene nomsebenzi. Ngesikhathi sokulala, uDumazile walala ekamelweni lakhe,
kanti uSithole walala kwelinye.
UMaNzimande akazange abuthi quthu ubuthongo e-Adams. USithole wayeqala ngqa
ukungalali ekhaya engabikanga. Kwathi ngesikabhadakazi, wavuka uMaNzimande,
wahlala ngezinqe phezu kombhede, wacabanga:
'Kungenzeka nje uyise kaMpisendlini uphukelwe yimoto? Mhlawumbe useqonyiwe,
kwazi bani? Uma kuze kusa engaqhamuki, kuzofanele ngivuke ngiyombheka esitolo.
Ehhe, ngizokwenze njalo.' Bathi lelele ubuthongo, wazumeka.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Nakho-ke esefikelwa yiphupho elethusayo. Uphupha ebona uvava lwenkunzi
olumnyama bhuqe luza kuyena luthibile. Wathi zinyawo zami ngibelethe. Wabaleka
waze wayoqhamukela emfuleni owawungenisa; kwehla izigodo kanye namabibi.
Amanzi kwakungekhona ukungcola kuyizibhidi. Kwathi kusenjalo, kwaqhamuka
isihlenga sewusa umfula. Kusona kwakukhona uSithole kanye nesipatsha sentokazi
engathandanga ukubheka ngakuyena uMaNzimande. Wakhala kakhulu uMaNzimande
efuna ukuya kumyeni wakhe kodwa isihlenga samshiya. Wazama ukugijima osebeni
lomfula kodwa kwaba nhlanga zimuka nomoya.
11.6 Yisho imbangela yokushuba kwesimo emzini kaSithole esaholela ekuthengeni
kwakhe umuzi emafezini. (2)
11.7 Fingqa iphupho likaMaNzimande ngamaphuzu AMATHATHU. (3)
11.8 Ucabanga ukuthi ukuqanjwa kukaDumazile ngaleli gama kwaba namthelela
muni ekuziphatheni kwakhe? (2)
11.9 Chaza uphinde wesekele umyalezo wale noveli. (3)
11.10 Phawula ngempumelelo yombhali yokwethula uvuthondaba kule noveli. (2)
[25]
NOMA
UBUCIKO BOMLOMO: UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
Phendula umbuzo OWODWA.
UMBUZO 12 (UMBUZO OMUDE)
Lezi zinhlobo zobuciko bomlomo ezingezansi zisifundisa ngomlando wokudabuka
kwezinto (imvelaphi) ezithinta impilo yomphakathi nezici zezilwane ezithile.
Uyavumelana noma uyaphikisana nalo mbono? Sekela. Ubude bempendulo yakho
abube inani lamagama elisukela kwangama-340 kuya kwangama-390, ihleleke ngale
ndlela:
- Cacisa ukuthi uyavumelana noma uyaphikisana yini nombono.
- Yethula amaphuzu asekela impendulo yakho ngokubhekisa engqikithini noma
emqondweni oqukethwe isibonelo sohlobo ngalunye lobuciko bomlomo olubalwe
ngezansi.
- Uvo lomfundi.
- Impendulo mayihlelwe njenge-eseyi.
INGANEKWANE: UNWABU NENTULO
'Gijima kakhulu uyotshela abantu ukuthi sebezokufa kusuka namuhla. Sengifuna
ukuba nesibalo esilingene sabantu emhlabeni. Ungahambi kancane njengoba kwenze
unwabu,' uMdali ekhuluma njengomzali. Yaphuma endlini seyiqhasha njengenhlansi
intulo. Yaluleka intulo, yanwebeka intulo. Yafingqana intulo yafinyela yaze
yangangenhlamvu yesibhamu. Yathi seyinqamula emafusini, yazithela kumthakathi
wezindaba ongunwabu ephulula umkhaba ngaphansi kwesihlahla sobukhwebezane.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 21 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Usadla phela unkabi, kuphela nje usekhetha izinhlamvu ezinkulu futhi ezivuthwe
kakhulu kunezinye. Ngisho ukuthi ime intulo ibuze unwabu ukuthi kuhamba kanjani,
yashaya yachitha. Kwathi noma sekufika ukuhalela ubukhwebezane kodwa yaqinisela
yadlula sengathi ayibonanga. Yaqhubeka nohambo njengoba ithunyiwe nguMdali.
Yafika ngokushesha emhlabeni intulo. 'Kuthiwe abantu abafe, kusuka namuhla.
Ngithunywe nguMdali!' yakhuluma yanqamulela intulo, ngoba yayisifile ukukhathala.
Yabuyela emuva ngokushesha ingenandaba nesidumo esasuka uma bezwa lezi
zindaba abantu.
Kwathi emuva kwezinsuku unwabu lwazidonsa yize lusuthi kakhulu, lwaya
emhlabeni luhambisa umbiko. 'Abantu bazophila unomphela akekho umuntu ozokufa.
Ngithunywe nguMdali!' Unwabu lwamemeza kakhulu yize ukusutha kuphazamisa
ekukhulumeni.
'Hamba ushone silwane esibi! Hamba nwabu ndini. Sibambe elentulo efike kuqala
thina. Ungadlali ngathi lapha,' abantu behebeza unwabu beluxosha. Lwabuyela emuva
unwabu luzihudula. Ayelubambile amahloni ngokungazilaleli iziyalo zoMdali. Lwafika
seludangele lwabika konke okwenzekile endleleni. 'Silwane esingezwa,
ngizokuhlawulisa ngokuthi wena nenzalo yakho nihambe ngokugema nisikaze uma
ninyathela. Ngizokwenza ukuthi uhambe ufana nanoma iyiphi indawo ohamba kuyona
ngoba awethembekile,' uMdali ekhomba unwabu ngekhanda. Wena ntulo, uzogijima
kakhulu namuhla futhi uzokwazi nokuhamba emadwaleni nasemthini ukuze uzivikele
ezitheni.'
IZIBONGO: IZIBONGO ZENKOSI U-ALBERT LUTHULI
1 Ingqungqul' eshay' amaphiko phezu koMvoti,
2 Kwanyakaz' amahlomb' abelungu,
3 Kwathi i-American Board
4 Yamthwesa isicoco.
5 Abelungu bakufundis' ulimi lwenkomo kaHaga
6 Kant' uzobaphendukel' esiswini njengotshwala.
7 Umkhombi wendlela ayikhathule,
8 Umhambi wendlela ayikhombile.
9 Ongagcinanga ngokukhomb' inkululeko,
10 Kodwa wayifaka wayitshikitshela,
11 Wayifaka esikoleni
12 Wayifaka esontweni.
13 Indlela yenkululeko.
14 Ngiyasesaba isibindi sakho we Mandlanduna!
15 Ndlovu Kayibhekeki,
16 Ndlovu edel' ukubusa
17 Yaqoma ukuhlupheka.
18 Indlovu ethe iwela ibheke kwaBulawayo
19 Babeyixokozelela abasekhaya,
20 Indlovu ethe iwela ibheke koNoweyi,
21 Babeyihlanganisela abasezitheni.
22 Namhlanje bakhexile ngeNobel Peace Prize.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 22 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
23 Mqali wezindlela ezenyukelayo,
24 Mqambi wezindlel' eziya ku-1994,
25 Uyibekile induku ebandla,
26 Wabashaya engeqiwa ntwal' abaMhlophe,
27 Madlanduna awuseyikubhubha.
28 INkosi evivise ngepensela,
29 Abelungu bevivisa ngemijojantaba.
30 Wabengul' inkung' abakithi,
31 Kwath' abeLumbi wabagez' ubebebe,
32 Sewungenisile mfo kaMvumbi
33 Zaziyishumi kuZibandlela 1961,
34 Bekwethwes' imyezane yokuthula,
35 Kwamangala umhlaba wonke,
36 Awusalweli uKhongolose kuphela,
37 Awusalweli ama-Afrika kuphela,
38 Sewulwela umhlaba wonke.
39 Uyingqwayingqwayi, uyingqonyela!
AMAHUBO: THINA SENZE NJE
IGOSA: Thina senze nje,
ABASEBENZI: Thina senze nje uma sifun' imali. Thina senze nje.
IZIMO ZOKUKHULUMA
ISAGA: Sibambe elentulo
ISISHO: Ukuba unwabu
*ISIPHICAPHICWANO: Ngikuphica ngomkhwenyana wami ongathwali masudu kodwa
owashintsha ewashintshile.
Impendulo: Unwabu [25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 23 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
UMBUZO 13 (UMBUZO OMFUSHANE)
UJU LWEZIZUKULWANE – KL Makhoba
IZINGANEKWANE
Fundisisa lezi ziqeshana zezinganekwane ezimbili bese uphendula imibuzo elandelayo
ngezansi kwesiqeshana ngasinye.
ISIQESHANA A: AMAHLAYA ALALA INSILA
UVelaphansi wayehola abantu bakwaNzimande ngalezo zikhathi zikaShaka.
Abantu bakwaNzimande badume ngezithakazelo zoGwala noMphephethe.
AMaphephethe ayengasebenzi. Ayenekhono lokukhetha usawoti esihlabathini.
Isithakazelo sakwaMphephethe savela ngokuthi babephephetha isihlabathi solwandle
kusawoti. Uma-ke usawoti sebewunekile waze woma, babewuthatha bawusonge
ngezikhumba bawuyise eNdlunkulu.
ISilo uShaka wayebathanda abantu bakwaNzimande ngenxa yokuthi wayekhonze
uVelaphansi. Phela uVelaphansi wayehola aMaphephethe futhi edume ngokuba
noteku. UShaka wayezifela ngomuntu otekulayo. ISilo sagcina sesikwenze kwaba
umthetho ukuthi uVelaphansi abe ngusomahlaya waseNdlunkulu. UVelaphansi
wayesholo iSilo amahlaya njalo uma siphumulile noma kukhona izivakashi.
Sesiyohleka-ke iSilo kujabule wonke umuntu. Akekho ongeke ajabule uma ebona
okaNdaba emoyizela.
Langa limbe uVelaphansi wacabanga ukuthi uzosihlekisa ngani iSilo uma
esebizwa ukuzokwenza amahlaya. Wacabanga wacabanga, do ukufika ihlaya elisha.
Akufuneki phela ukuthi asho ihlaya elidala futhi elaziwayo eNdlunkulu. Kubi kakhulu
uma lelo hlaya selake lashiwo nguyena. Akufuneki ukuthi adlale ngezindlebe zeSilo.
Wafika umcabango ngokushesha. Wahleka yedwa umfo kaMphephethe.
Wayesephumile osizini ngoba ihlaya elisha seliqhamukile.
Wadumela amaqaqa amabili azifele wawasonga ngesikhumba esikhulu sengwe.
Safika ngaleso sikhathi isithunywa esivela eNkosini uShaka. INkosi yayifuna ukuthi
uVelaphansi enze adume ngakho.
'Hlanga lwezwe! Ngiphathele inkosi yami engiyithandayo futhi engiziqhenyayo ngayo
isipho esihle …'
13.1 Gagula umlingiswa omkhulu kule nganekwane. (1)
13.2 Chaza kafushane umlando wokudaleka kwesithakazelo sakwaNzimande
esithi, Mphephethe ngokwalesi siqeshana esingenhla. (2)
13.3 'Isenzo sikaVelaphansi sokuletha iqaqa elinukayo eNkosini uShaka
sahumusheka njengokwedelela okukhulu.' Yisiphi isisho esakhiwe
ngamagama 'inja nesonto' esichaza lo mbono? (1)
13.4 Phawula ngodweshu lwangaphandle, uchaze ukuthi lwaba namthelela muni
ekudalekeni kwesithakazelo sakwaGwala esibongweni sakwaNzimande. (2)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 24 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
ISIQESHANA B: INKOSI YEZINYONI
'Ubukhosi lobu ngobami,' washo ungcede ebuka ezinye izinyoni ezihlekela.
'Kubukeka kusahlaya ukuthi usigaqele kabi lesi sikhundla ngcede. Uzazi kahle ukuthi
awukwazi ukundiza,' laphendula iqola.
Walala ephenduka ungcede ecabanga amazwi eqola. Wabheka zonke izilwane
ezazingenela umncintiswano. Wabona kungumathebethebana ozokudla umhlanganiso.
Ngubani ongazi ukuthi ukhozi lunejubane ngoba phela lundiza luze lume mpo
emkhathini, lubhakuzisa amaphiko lusamile lunganyakazi? Kuzwakale okungabafana
bokwelusa sekulubongela: 'Mathebethebana awungishayel' inkondlo!
Mathebethebana awungishayel' inkondlo!'
Wasuka-ke umjaho, izinyoni zasuka zasitha ilanga, kwasala ithunzi emhlabeni.
Zatshuza zonke zibheke phezulu. 'Bha! Bha! Bha! Bha!' kuzwakala amaphiko ebanga
umsindo wokudabula umkhathi. Kwathula umoya, amaphiko abusa emkhathini.
Idada kanye nempangele zaphuma phambili ngokushesha. Ayingangamlomo! Kade
idada liqalile linyenyezela ezinye izilwane likhombisa ukuthi lizophumelela kanjani uma
sekuncintiswana. Lezi zinyoni zombili azibuzanga elangeni ngoba lwasuka ukhozi
lwaqonga lwaze lwedlula emafini. Lwazishiya lwazithela ngothuli yize lundiza
emkhathini.
'Yimina inkosi!' ukhozi lwakloloda lubuka ezinye izinyoni ngaphansi kwalo.
Kwaduma ihlombe elikhulu ezibukelini ezikude emhlabeni. Lusakloloda ukhozi,
senzeka isimanga. Kwaphuma okungungcede ekhwapheni lokhozi. Kwaphuma
kwaqhasha sengathi inhlamvu uma iphuma kudutshulwa. Watshuza ungcede
wenyukela emafini.
'Halala ngcede! Halala ngcede! Azwakala amazwi ezibukeli ezisemhlabeni.
'Bhekani okuwungcede!' ...
13.5 Shono isizathu esenza iqola liwathathise okwehlaya amazwi kangcede uma
ethi ubukhosi buzoba ngobakhe. (1)
13.6 Ngomusho OWODWA, qoqela ndawonye zonke izimpawu zokhozi ezazenza
ungcede abone kuyilo oluzodla umhlanganiso ngokwalesi siqeshana
senganekwane. (2)
13.7 Chaza isaga esithi, intuthwane iyalithwala itsheketshe ngokubhekisa
ezigamekweni zalezi zinganekwane ezimbili ezingenhla ngokwehlukana. (2)
13.8 Chaza ukuthi impendulo yalesi siphicaphicwano esingezansi ixhumana
kanjani nesigameko sale nganekwane:
Ngikuphica ngongqi mana la.
Impendulo: ameva (1)
13.9 Phawula ngesiphetho sale nganekwane, uchaze ukuthi siyifanele yini
inganeko-silwane. (2)
13.10 Isikhova sajeziselwa iphutha okwakungelula ukuba siligweme.
Uyavumelana noma uyaphikisana nalo mbono? Sekela impendulo yakho. (1)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 25 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
IZINKONDLO ZOMDABU
Funda la mabinza acashunwe ezibongweni, emahubeni nasezithakazelweni bese
uphendula imibuzo ezolandela ngezansi:
IZIBONGO: USUKU LWAMAGUGU
1 Ngivumele ngisine ngosiba lwakithi,
2 Ngivumele ngigiye ngokugiya engikwaziyo,
3 Ngivumele ngihlobe ngengizigqaja ngakho,
4 Ngizibonakalise ukuthi mina ngingubani.
5 Noma sengaveteza nje
6 Kodwa akubona ubunjalo bami,
7 Ngubani owakutshela okungesikho ngami?
8 Engehlisa izinga ngamamodeli?
9 Ngibe ngizazi kahle
10 Ngingadinge kubalelwa amamodeli.
IHUBO: QHAKAZA
1 Qhakaza, uqhakazisise,
2 Noma ngingaqhakazanga.
3 Kodwa ngizamil' ukukuqhakazisa.
4 Ukuze uqhakazise.
5 Noma ngingelutho futhi
6 Noma ngingenalutho kulo mphakathi
7 Sengethembe wena
8 Kunto kwami ukuthi uzoqhakazisa
9 Nobengangiboni uzobheka ngamany' amehlo
10 Ekhangw'ukuqhakaz'akubonayo.
IZITHAKAZELO: EZAKWASITHOLE
1 Maphitha!
2 Mthembu waseGubazi,
3 AbaThembu bengabakwaMvelase.
4 Ngqikazi kaGabela,
5 Zitsha zimnyama
6 Zingamankankazana,
13.11 Tomula amagama enza impindamqondo emgqeni woku-1 nowesi-2
ezibongweni: Usuku Lwamagugu. (1)
13.12 Funda lesi siphicaphicwano bese uchaza ukuthi impendulo yaso ixhumana
kanjani nokuqukethwe umugqa wesi-3 kuleli binza lezibongo elingenhla.
Ngikuphica ngezinceku zami ezithi uma zihamba zibe zigiya ziqephuza zithi:
'Sibuz' indlela! Sibuz' indlela!'
Impendulo: injobo (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 26 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
13.13 Caphuna imigqa equkethe isibonelo se-enjambamenti lapho imbongi
igcizelela umqondo wokuziqhenya ngolimi lwayo ezibongweni: Usuku
Lwamagugu. (1)
13.14 Uthini umyalezo owethulwa yileli binza elisezibongweni mayelana namagugu
emphakathini? Impendulo yakho mayiqukathe isisho esisuselwe esilwaneni
esingaqondakali ukuthi siyinyoni noma singolunye nje uhlobo lwesilwane. (1)
13.15 Beka ngokuqoqekile umqondo oqukethwe umugqa wesi-2 kuya kowesi-3
ehubeni: Qhakaza. (1)
13.16 Uyavumelana noma uyaphikisana nombono wokuthi ibinza elicashunwe
ezibongweni zosuku lwamagugu nehubo elithi, Qhakaza, kokubili kuqukethe
umoya wokugqugquzela? Sekela impendulo yakho. (2)
13.17 Ucabanga ukuthi bukhona yini ubuhlobo phakathi kwesibongo
sakwaMthembu nesakwaSithole? (1)
13.18 Tomula isibonelo semvumelwano-siqalo etholakala kule ngxenye
yezithakazelo ezingenhla. (1)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 25
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 27 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
ISIQEPHU C: UMDLALO
Phendula umbuzo OWODWA ngencwadi oyifundile.
UMBUZO 14 (UMBUZO OMUDE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Uyavumelana nombono othi indikimba yalo mdlalo othi: Kudela owaziyo imayelana
nodlame lwasekhaya nolwezifiki? Sekela impendulo yakho ngokubhekisa
ezehlakalweni ezinembayo zalo mdlalo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama angama-340 kuya kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo
mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuphumela obala: Ngiyavumelana/Angivumelani.
• Ukuchaza indikimba.
• Ukuphendula umbuzo ngokusekela ucaphune izehlakalo ezinembayo zalo mdlalo
ezigqamisa indikimba.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nendikimba onikezwe yona. [25]
NOMA
UMBUZO 15 (UMBUZO OMFUSHANE)
KUDELA OWAZIYO – BP Maphumulo
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
MDALULI: Ekuseni namhlanje ngivuka nephupho ebelingihlasele ebusuku
bona kanye impela lobu esisuka kubo ... (aphazamiseke)
MBHEBHEZELI: (ngokumangala esemnqakela phezulu ngenkulumo)
Hhayi bo! Kahle wena! Kanti namanje usakholelwa emaphusheni?
Wagcina nini nje ukuchatha nokuphalaza ukhiphe inyongo?
MDALULI: (ngezwi eliphakeme) Musa ukungihlala emadevini mngane.
Bengiseza nayo indaba ...
MBHEBHEZELI: (enqekuzisa ikhanda) Hhayi- ke mangingabe ngisakuxhila ntanga.
Qhubeka wena.
MDALULI: Ephusheni engivuka nalo ngibona iviyo labantu besilisa
abampisholo. Laba bantu bakhuluma ulimi olungaqondakali.
Baliqhamukisa eNyakatho yakuleli lengabadi uma bezama
ukukhuluma lolu limi lwethu, inkulumo ayihlangani kahle.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 28 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Kukhona inkulumo engeqiseleka kuyona ngenxa yokuphimiseleka
kwamagama. Ngithi ngisabuka lokho futhi ngisamangele bavele
baphele emehlweni laba bantu ngingabe ngisazi ukuthi
baphelelephi. Emizuzwini emibalwa ukusuka lapho ngivele
ngiphazanyiswe ngesinamandla isiphepho lesi esibhenguza
ngendlela engilahlisa ithemba lempilo. Khona manjalo linqamuke
iphupho ngenxa yokugajwa wukuthuthumela …
MBHEBHEZELI: (aphefumulele phezulu) Angiqedi kwazi ntanga ngalezi zinto
ezihambelana namaphupho ngoba angisiyena uJosefa
waseBhayibhelini mina inyanga yamaphupho kumbe -ke
umphrofethi uDanyeli esizwa ngaye eTestamenteni elidala kuthiwa
wabe engumchazi wamaphupho enkosi yaseBabele uBelishasari.
Khona ngokubuka kwami isiphepho lesi sibika uhlupho nenkathazo
okuzohamba kuhambe ubhekane nayo. Engingakucebisa ngalo nje
mina ntanga wukuthi uthole UNGQEQE INCWADI YAMAPHUPHO.
Yiyona ezokudwebela sigqame bha isithombe sokuthi ngabe leli
phupho lakho liphethe myalezo muni.
15.1 Yisho isigameko esehlela uMdaluli esifakazela incazelo yephupho ayithola
kuMbhebhezeli. (2)
15.2 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU iphupho likaMdaluli elikulesi siqeshana. (3)
15.3 Ngabe amazwi adwetshelwe kulesi siqeshana akunikeza muphi umqondo
kunkulumo-mpendulwano ephakathi kukaMbhebhebhezeli noMdaluli ekulesi
siqeshana? (2)
15.4 Izenzo zikaZenyezile kulo mdlalo zikhombisani ngoSonhlalakahle
emiphakathini abayisebenzelayo? Bhekisa impendulo yakho emndenini
wakwaMemela. (3)
15.5 Lo mdlalo uyimbangalusizi. Uyavumelana yini nalo mbono? Sekela impendulo
yakho. (3)
KANYE
Fundisisa lesi siqeshana somdlalo bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
MAMLANDULI: (ngezwi elidabukisayo) Wewu! Asisale sesihlanza ngedela
bantabami. Lisilahlile ngempela uma kuya ngoba singenelwa imibiko
enjengale.
ZENYEZILE: Londiwe dade, uma kuya ngoba iqhawe liwile okwangempela lalala
umlalela wafuthi, amehlo wonke asebheke wena lapha ekhaya ukuba
ucoshe inkemba yalo njengosisi omdala phela osezokuma
njengeqhawekazi phakathi kwalo muzi. Lesi sikhali sokunqoba
engikhuluma ngaso ngesokubhukula ukuze uxoshe indlala lapha
ekhaya … (aphazamiseke)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 29 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
LONDIWE: (amenqakele phezulu) Hhayi bo! Wadlala ngami nje wena Zenyezile
dadewethu? Ngingayinqoba kanjani kodwa le mpi engaka yokuxosha
indlala lapha ekhaya njengoba ngingakahlomi ngokuphelele nje
ngezikhali zemfundo? Ingani uyazazela nje nawe ukuthi ngisasalelwe
iminyaka emithathu yonke ngaphambi kokuba ngiphothule eKolishi
lobuChwepheshe nokuqeqeshwa ngicijele umsebenzi anduba ngibe
sethubeni elihle kakhulu lomsebenzi?
ZENYEZILE: Yinto engiyazi kahle kakhulu leyo Londiwe kodwa-ke phela
ungecashe ngayo. Akuqali ngawe ukuhlangabezana nesimo
sokugubuzelwa ifu elimnyama lokulahlekelwa ngubaba wekhaya
ngesikhathi isimo sisacikizela njengalesi salapha ekhaya. Miningi
imindeni eke iqondane nesimo esibucayi njengalesi kumbe ngaphezu
kwalesi salapha ekhaya kodwa iNkosi iwenze khona kunjalo amandla
okuba ijike isimame. Phela kuthiwa uNkulunkulu ngumqambi
wamacebo enjalo nje futhi unguyise wezinkedama nabafelokazi.
LONDIWE: Njengesisebenzi esesimnkantshubomvu kulo msebenzi
wezeNhlalakahle, sale sewungihlahlela indlela phela Zenyezile
dadewethu.
15.6 Kwakubangelwa yini ukuthi uZenyezile athi kuLondiwe amehlo wonke
asebheke yena uma kuya ngokuthi uyise useshonile? Bhekisa impendulo
yakho kulesi siqeshana. (2)
15.7 Chaza kafushane okushiwo uZenyezile mayelana nesimo sokugutshezelwa
ifu elimnyama kukaLondiwe ngokwalesi siqeshana. (3)
15.8 Ucabanga ukuthi sizoba njani isimo sezinto emndenini wakwaMemela uma
uLondiwe engaphothuli izifundo zakhe eKolishi lezobuChwepheshe? Sekela
impendulo yakho. (2)
15.9 Yini inhloso yomlandi yokusebenzisa amazwi kubakaki enkulumeni
kaMaMlanduli kulesi siqeshana? Sekela impendulo yakho. (3)
15.10 Phawula ngobudlelwano bomlingiswa ongummeleli nendikimba yalo mdlalo. (2)
[25]
NOMA
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 30 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
UMBUZO 16 (UMBUZO OMUDE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Uyavumelana nombono othi indikimba yalo mdlalo othi: Awuwelwa Umngeni
imayelana nombangazwe nobulungiswa? Sekela impendulo yakho ngokubhekisa
ezehlakalweni ezinembayo zalo mdlalo. Impendulo yakho mayibe ubude obuphakathi
kwamagama angama-340 kuya kwangama-390. Ulindeleke ukuba uphendule lo
mbuzo njenge-eseyi.
Impendulo mayibhekiswe kulokhu okulandelayo:
• Ukuphumela obala: Ngiyavumelana/Angivumelani.
• Ukuchaza indikimba.
• Ukuphendula umbuzo ngokusekela ucaphune izehlakalo ezinembayo zalo mdlalo
ezigqamisa indikimba.
• Ukuveza uvo lwakho mayelana nendikimba onikezwe yona. [25]
NOMA
UMBUZO 17 (UMBUZO OMFUSHANE)
AWUWELWA UMNGENI – M Gcumisa
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA A
MBONGOLO: Kungefihlwe belungu nani mambuka akithi ukuthi izinhliziyo ziyopha
kithina ngokugejulwa kwezwe likaBaba limane liphiwe abelungu
kuhle komgexo singasalilwelanga. Nokho izinhliziyo zethu bese
zaxola sabamukela abelungu bamapulazi. Kodwa ngokuwuhlaba
kwabo inhlali uma uSomtsewu esiqhatha bafuna ukubona into
abangakaze bayibone selokhu kwathi nhlo mhlawumbe selokhu
bayigcina eSandlwane. Nifunelani ukuba sibhoxabhoxane
ngemikhonto ngento esobala kangaka? Niqonde ukusidubula konje?
ZITHULELE: Khuza lo muntu wakho Salimani!
SALIMANI: Ngumfowethu lona usuyamazi. Angizomkhuza. Mina wena
Mgqabula ngikweluleka ukuba ubuyele emuva kulabo
obusuvumelene nabo ukuthi uzosemukela lesi sipho abanipha sona,
ubakhuze behlukane nalo mqondo.
MGQABULA: Ngizozama ukubonisana nabanye onkosana. Nami angifisi neze
ukubona ulaka lwabantu bakho. Kodwa-ke kumele nawe nabantu
bakho niqaphele. Ningazivuseli ulaka lukaHulumeni, onkosana
bamapulazi nabantu babo.
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 31 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
MCONDO: Seninabantu nani? (Ebhuqa). Kungakuhle wenzenjalo. Mgqabula
kuhle usheshe wenze njengoba wethembisa ukuze sihlalisaneni
ngokuthula. Kodwa uyeke ukusonga.
MBAKABAKA: (Kwangena izintombi ezine ziphethe utshwala ngezichumo zobumba
nezelala. Enye ithwele ukhamba. Eyesine iphethe amanzi ngesitsha
sokuhlambela.)
MCONDO
NOMEHLO (Basukuma bayakhuleka bayalandelana bayongena ekhaya
MPHILIPHILI kwaMcondo.)
UMphiliphili ubuya ugquba ugadlakazi lwemvu. UNomehlo uphethe
inyama yemvu evuthiwe ngogqoko. UMcondo uyabalandela uphethe
izingqoko ezimbili. UNomehlo ukudla ukubeka phambi kukaSalimani.
UMphiliphili imvu uyimisa phakathi nesibaya sodiwo budebuduze
noSalimani.)
SALIMANI: Hlambisa nampa abelungu izandla wena kaMgingqika.
NOMEHLO: (uthatha amanzi unikeza uMbakabaka. Enye intombi ithi ihlambisa
uZithulele nahamba nabo.)
ZITHULELE: (asukume). Angiyidli inyama 'nabantu' mina.
17.1 Yini eyayibangela ukuthi umlingiswa onguZithulele athi uSalimani akakhuze
umfowabo uMbongolo? (2)
17.2 Fingqa ngamaphuzu AMATHATHU inkulumo kaMbongolo ekulesi siqeshana
ngawakho amagama. (3)
17.3 Ngabe amazwi adwetshelwe kulesi siqeshana anikeza muphi umqondo
ngokwesimo senhlalo kulo mdlalo? (2)
17.4 Izenzo zikaMphiliphili kulo mdlalo zikhombisani ngezinye izinduna ezindaweni
zamakhosi? Bhekisa impendulo yakho kulo mdlalo. (3)
17.5 Lo mdlalo uyisenamisi. Uyavumelana nalo mbono? Sekela impendulo yakho. (3)
KANYE
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 32 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
Fundisisa lesi siqeshana senoveli bese uphendula imibuzo elandelayo.
ISIQESHANA B
IJAJI: (litolikelwa) Kuyacaca ebufakazini osebethuliwe ukuthi impi yalwa
kwaVimbingwenya. UVimbingwenya yindawo ephethwe uSalimani.
Kuyacaca-ke ukuthi abantu basemapulazini abeqa umngcele
wendawo yabo beqela kwekaSalimani, baqonda enkundleni esemzini
wenduna engomunye wofakazi. UMgqabula wayengekho ilwa le mpi.
Ofakazi bohlangothi lukaMgqabula nabo babengekho bobabili.
Babengekho endaweni okwalwela kuyona impi, ngisho ngabe omunye
wabo wayibona ukusuka nokuphela kwayo le mpi. Ababili bofakazi
bohlangothi lukaSalimani babekuyo le ndawo okwabambana kuyona
impi. Omunye wabo wayelamula. Ngakho-ke kuyacaca ukuthi
uMgqabula nguyena owahlasela uSalimani base beyaziphindisela-ke.
Ngakho-ke liyamthetha uSalimani leli cala. Ayesulwa wonke amacala
abekwe uSalimani nabantu bakhe. Zonke izindleko zecala zizothwala
ummangali.
NODWENGU: (Esholo phansi.) Lilahle bani yena! Yeka Nowelamuva
wawoSomtsewu!
AMABUTHO: (Ayahhomuzela kuba nobuxokololo.)
ONONGQAYI: (Bakhuza umsindo.)
IJAJI: (Litolikelwa libhekisa kumshushisi.) Kukhona ofuna ukukusho?
UMSHUSHISI: (etolikelwa) Mehluleli ohloniphekileyo. Kuyacaca ebufakazini bonke
obuphambi kwenkantolo nosebethulelwe le nkantolo ukuthi
ummangalelwa ecaleni lokuqala akanacala. Abantu bakammangali
abasuka endaweni yabo bayongena endaweni kammangalelwa
ngenhloso yokususa uchuku. Babeyohlasela. Uma babengayile
kohlasela babengeke babe baningi. Babengeke bafike khona
ebusuku. Babengeke bathwale izikhali. Babengeke baphathe futhi
bashaye amacilongo. Ngakho-ke kufanele limlahle icala lokuhlasela
ummangali.
MCONDO: (Ekhulumela phansi.) Niyayizwa indoda eyabufundela yagogoda
ubushushisi?
17.6 Chaza indlela abantu basemapulazini abafinyelela ngayo kwaVimbingwenya
ngokwalesi siqeshana. (2)
17.7 Nikeza OKUTHATHU okuyincazelo yejaji okwabangela ukuba limthethe
uSalimani icala ngokwalesi siqeshana. (3)
17.8 Chaza imbangela yokukhulumela phansi kukaNodwengu. (2)
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha Pheqa ikhasi
Downloaded from hlayiso.com
IsiZulu Ulimi Lwasekhaya (HL)/P2 33 DBE/Februwari–Mashi 2016
NSC
17.9 Yini inhloso yomlandi yokusebenzisa amazwi adwetshelwe kubakaki
enkulumeni yejaji kulesi siqeshana? (3)
17.10 Phawula ngobudlelwano bomlingiswa ongummeleli nendikimba yalo mdlalo. (2)
[25]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 25
AMAMAKI ESEWONKE: 80
Akuvumelekile ukukopisha leli phepha
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P1 NSC Supplementary 2016 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P3 NSC Supplementary 2016 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2018 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 P2 NSC Supplementary 2015 Question Paper
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24
%20June%202025%20Possible%20Answers--fb8e2fe1-962f-4ce7-8ece-e8248a6089c9/v1-2e81dcce6aebb4d1e1c1/card.webp)
Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Memo

Memorandum