Skip to content

isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo

MemorandumisiZulu HLGrade 1220258 pages

Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2025, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Gauteng June Exam 2025

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
IPHEPHA LESIFUNDAZWE IBANGA LE-12 NHLANGULANA 2025 UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL) IPHEPHA LOKUQALA (P1) 8-amakhasi
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 INDLELA YOKUMAKA: 1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha. 2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka. 3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/NGIYAVUMA azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole amamaki. 4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/UMBONO/ IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole amamaki. 5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize. 6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye kungabe kusanakwa. 7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe. 8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ephelele kanje: A. UKhethi/A (okuwuhlamvu oluphelele) 2
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA UMBHALO A (OFUNDWAYO) IMIBUZO YOMBHALO A (OFUNDWAYO) 1.1 Ukuntuleka kobuntu/Uphelelwa ubuntu/ Ukusweleleka kobuntu/ ukungabi nobuntu✓ (1) 1.2 Ubumbano/ukuzwana/ukubekezelelana/ukulekelelana ✓✓ (okubili kulokhu) (2) 1.3 Kusuke kuyinhloso yokuzuza okuthile okuzoba inkokhelo kuyena ✓✓ (2) 1.4 Isigaba sesi-2 sikhuluma ngomakhelwane ababesizana ezikhathini eziphambilini. Lapho wawuthola umakhelwane enyuka nomakhelwane wakhe uma eza eGoli ukuze naye ezokwazi ukuzitholela itoho. ✓ Isigaba sesi-3 sikhuluma ngokusizana emndenini. Lapho khona wawuthola izingane zozalo ezisebenzayo zisiza lezo ezingasebenzi ngokuzipha indawo yokuhlala zize nazo ziwuthole umsebenzi. ✓ Okufanayo kulezigaba zombili ukusizana kwabantu. ✓ (3) 1.5 B Ukusizana singabantu sakhelene ✓ (1) 1.6 Umphumela omuhle ongalethwa ukubuyiswa kobuntu ebantwini ngokwesigaba sesi-6 ukwanda kothando, ubumbano, kanye nokuphokophelela phambili. ✓✓ (Okubili kwalokhu) (2) 1.7 Ukwanda kobuntu kungaba isisekelo esihle ekugqugquzeleni ukusizana ebantwini ukuze kunqandeke ububha emphakathini. ✓ Umphakathi ungafundiswa ngokubaluleka kokubumbana kanye nokuthuthukisana. ✓ Kungaphinde kwande nothando ebantwini. ✓ (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (3) 1.8 Amazwi adwetshelwe isigabeni se-10 anobuqiniso ngoba akekho umuntu ongaphila eyedwa. Abantu bayadingana ukuze bazokwazi ukusizana uma kunesidingo ✓✓ (2) 1.9 Ukuntuleka kobuntu yikona okugcina kwenza abantu baziphathe njengezilwane baze bawelele esonweni. Bagcina bebulala, bedlwengula, baphinde bagqekeze emizini yabanye ngenxa yokungabi nobuntu. ✓✓ (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (2) 3
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 1.10 Ngingabaxwayisa ngokuthi ukungabi nobuntu kukwenza ulahlekelwe ubuwena ugcine wenza izinto ezimbi kwabanye abantu. Kungagcina kukwenza uphile wedwa kungabi nomuntu okusizayo ngisho usenkingeni. ✓✓ (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (2) KANYE NO MIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO) 1.11 Umuntu wesimame ogobile welekelela umuntu wesilisa ohleli phansi ngokumupha imali. ✓ (1) 1.12 Okungumehluko phakathi kwesithombe sesi-2 kanye nesithombe sesi-3 ukuthi esithombeni sesi-2 abasebenzi balekelela uzakwabo obukeka engathi unengcindezi kanti esithombeni sesi-3 kunokuthi bamelekelele umphathi uyamxosha. ✓✓ (2) 1.13 Isigaba sesi-4 esikuMBHALO A kukhulunywa ngokusweleka kobuntu ezindaweni zomsebenzi. Okugcina kwembuleka labo abathatha kancane emsebenzini bagcine bexoshwa kunokuthi bathole usizo. ✓ isithombe sesi-3 esikuMBHALO B kubonakala umphathi exosha isisebenzi. ✓ Yomibili lemibhalo ikhuluma ngento eyodwa okungukuxoshwa kwabantu emsebenzini kunokuthi basizwe kuze kufike lapho bewazi khona umsebenzi. ✓✓ (4) (Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.) 1.14 Isithombe sesi-4 siveza umuntu osephumelele ukuqwala intaba oselulela isandla kosazama ukuyiqwala. Lesi sithombe sigqamisa ukubaluleka kokusizana okuyibona ubuntu lobo. ✓ (Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.) (1) 1.15 Ngingaqikelela ukuthi ngaso sonke isikhathi ngiyabasiza abantu ukuze nabo bezobukela kimi bagcine benabo ubuntu. ✓✓ (Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa) (2) AMAMAKI ESIQEPHU A: 30 4
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 ISIQEPHU B: UKUFINGQA UMBUZO 2 UMBHALO C Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke ngamagama akho 1 Kubalulekile ukuthi abantu bazibekele 1 Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle imigomo abazokwazi ukuyilandela uma izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa bethatha izinqumo ngabazokwenza uma ngendlela kuqala unyaka, ikakhulukazi kulokho okuthinta izimali 2 Uma bengakwazi ukuzithiba kanye 2 Phumela obala kusenesikhathi uma nokuhlela, kubalulekile ukuthi baphumele ungakwazi ukuhlela nokuzithiba. obala kusenesikhathi. 3 Yazi ukuthi yini ekwenza ujabule bese 3 Thola isikhathi sokuzithokozisa ukuze uzinika isikhathi esithe xaxa sokwenza ugweme ingcindezi. lokho. 4 Isikhathi sokuqala konyaka kungaba 4 Idla ngendlela ehlanzekile yisikhathi esihle sokushintsha indlela odla enezakhamzimba uphinde ngayo nokuqinisa ekudleni okunomsoco ukuzivocavoca ukuze uzohlala uphilile. uphinde uzijwayeze ukuzivocavoca umzimba 5 Gwema ukwenza izinhlelo ezingaphezu 5 Ungazibekeli izinhlelo ozogcina kwamandla akho okungagcina kukwenza uhluleka ukuzenza ngoba lokhu ukuthi usebenze ngaphansi kwengcindezi kunyusa ingcindezi kuwena. kungenasidingo. 6 Nokho, qikelela ukuthi awugcini 6 Bhekana nawe kanye nezidingo zakho, usuziqhathanisa nempumelelo yomunye abanye abantu bazokunyusela umuntu. ingcindezi. 7 Ukuze ugweme ukuba isisulu salokho, 7 Hlela kusenesikhathi konke bhala phansi konke ofisa ukukuzuza olangazelela ukuba nakho ngokuthi kuloyo nyaka ukubhale phansi. Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa ngendlela. Akufuneki ukuthi balinde ingcindezi, mabazijwayeze ukubonana nabeluleki bezimali ukuze bathole uncedo ngokusebenzisa imali. Kudingeke nokuthi abantu bangazikhohlwa, qikelela ukuthi uthola isikhathi sokuzithokozisa ukuze ugweme ingcindezi. Idla ngendlela ehlanzekile enezakhamzimba ukuze uzohlala uphilile. Ungazibekeli izinhlelo ozogcina uhluleka ukuzenza ngoba lokho kunyusa ingcindezi kuwena. Bhekana nawe kanye nezidingo zakho, abanye abantu bazokunyusela ingcindezi. Hlela kusenesikhathi konke olangazelela ukuba nakho ngokuthi ukubhale phansi. [Inani lamagama-70] AMAMAKI ESIQEPHU B: 10 5
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 Indlela yokumaka ukufingqa Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo nahambisana nomyalelo. Iphuzu elifingqiwe kumele limakwe ngale ndlela. • Ukwabiwa kwamamaki: o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu elilodwa). o Amamaki ama-3 awolimi. o Amamaki esewonke: 10. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga njengoba kunjalo. o 1 – 3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini. o 4 – 5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini. o 6 – 7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini. • Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba kunjalo: o 6 – 7 acashuniwe, awekho amamaki olimi. o 1 – 5 acashuniwe, nikeza imaki eli-1 lolimi. • Ukubalwa kwamagama: o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe. o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama awasebenzisile. o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe, kumele kufundwe amagamaama-5 kuphela angaphezulu kwamiselwe bese engabe esabhekwa amagama alandelayo ohlolwayo eqe ngawo. QAPHELA: Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H). 6
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI INDLELA YOKUMAKA: • Isipelingi: ✓ Impendulo eyigama elilodwa mayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo. ✓ Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma impendulo yakhe inamaphutha kwizakhiwo zolimi okubuzwe ngalo. ✓ Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba ezifanele Isb: Umnumzane - Mnu • Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanelekile kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ ngokomyalelo onikeziwe. • Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje: C/imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele) UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI .2 3.1 Kukhangiswa isigeza mazinyo Ingqwele. ✓ (1) 3.2 Lesi sikhangisi sibhekiswe kubantu abangenaso isifo sikashukela, umfutho wegazi ophezulu kanye nalabo abangaphezu kweminyaka eyi-10. ✓✓ (2) 3.3 D. Ukulandula ✓ (1) 3.4 Ungasebenzisi isigezamazinyo INGQWELE ethenjwa ngongoti kwezokuhlanza amazinyo. ✓✓ (2) 3.5 Isithombe siveza amazinyo amise okwamadayisi okugenjulwa ngawo. Lokhu kuhambelana ngokuthi kugqanyiswa ukuthi kufanele singadlali ngamazinyo ethu. Kufanele siwanakekele ngokusebenzisa izigeza mazinyo ezifanele. ✓✓ (2) 3.6 Isimo sokukhuluma siyanxenxa ✓ ukuba sinakekele amanziyo ethu singadlali ngawo kodwa siwaphathe kahle ukuze ezohlezi emahle. ✓ (2) [10] 7
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA (IPHEPHA 1) GR12 0625 UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI 4.1 Shwele Baba ✓ , lolu ulimi olucheme nenkolo/ nenkolo yobuKrestu. ✓ (2) 4.2 Lo wesilisa akaneme neze ngesenzo sekati. Ubuso bakhe bunyukubele bukhomba ukudinwa ukuthi ikati liyamubuka eklinywa ikinati alinendaba nokuthi kwenzakalani kuye. ✓✓ (2) 4.3 Mbodla Ubaba yimbodla ngoba uthatha izimali zabantu. ✓✓ (neminye imisho enembayo) (2) 4.4 Lezi zimpawu zikhombisa ukuthi uyanyakaza lona wesilisa. Unyakaza ngoba uklinyekile uzama ukukhipha ikinathi elimbinde emphinjweni. ✓✓ (2) 4.5 Umdwebi wale khathuni wethula uteku ngokuthi ikati efreyimini yokuqala neyesibili lizenza engathi elinandaba nokwenzeka kulona wesilisa, kodwa efreyimini yokugcina lihlahla amehlo liyajabula ngoba selizwe indaba yamakinati. ✓✓ (2) [10] UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI 5.1 Sisetshenziselwe ukugcizelela ukuthi abantu abanjani laba abayizigqila. ✓ (1) 5.2 Bagqolozele- babukele ✓ Abafana babukele ibhola lezinyawo kumabonakude. ✓ (neminye imisho ezokwamukeleka) (2) 5.3 Ukungahwebi ✓ (1) 5.4 Leli gama lisebenze njengensizasenzo ukusiza isenzo esingakwazi ukuzimela emshweni. ✓✓ (1) 5.5 D Iyaqhwashisa. ✓ (1) 5.6 Ochwepheshwe bathi, “Imizimba yethu iyakhathala uma sizohlala phansi sigqolozele amaselula isikhathi eside.” ✓ (2) 5.7 Lesi simo sokukhuluma sisebenze ukuqwashisa abantu ukuthi abayeke ukuba izigqila zobuchwepheshe kodwa bezinakelele kusenesikhathi. ✓✓. (2) ✓ [10] AMAMAKI ESIQEPHU C: 30 AMAMAKI ESEWONKE: 70 8

Study this subject

More from Grade 12 isiZulu HL

View all