IPHEPHA LESIFUNDAZWE
IBANGA LE-12
NHLANGULANA 2025
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA (HL)
IPHEPHA LOKUQALA (P1)
8-amakhasi
Skip to contentAll 2025 papers 





View all





isiZulu HL Grade 12 Paper 1 Gauteng June 2025 Memo
Grade 12 isiZulu HL Paper 1 memorandum from the Gauteng June Exam 2025, 8 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Isizulu Hl · Grade 12 · Gauteng June Exam · 2025 · isizulu. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- isiZulu HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isizulu
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2025
- Exam period
- Gauteng June Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 270.7 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
Gauteng June Exam 2025
- Paper 1Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)30 marks
- Question 3Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
- Question 4Ulimi: izakhiwo nemithetho / Language Structures and Conventions10 marks
- Question 5Ukufunda nokubukela / Reading and Viewing (non-literary)10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
INDLELA YOKUMAKA:
1. Ngenxa yokuthi sigxila emqondweni wempendulo; ukungabhaleki kahle
kwamagama namaphutha olimi sikushaya indiva/asikunaki ngaphandle uma
kuthinta umqondo wempendulo yonke. Amaphutha kumele omakayo
awatshengise ngezimpawu ezisetshenziswayo uma kunamaphutha.
2. Uma umfundi esebenzise amagama angekho olimini ahlolwa ngalo, lawo magama
ngeke anakwe uma ngabe impendulo ayibhalile inomqondo ophelele. Uma
kunegama elithathelwe kolunye ulimi embhalweni onikeziwe noma kudingeka
ukuthi impendulo inike lona lokho kuyovumeleka.
3. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo YEBO/CHA/ANGIVUMI/NGIYAVUMA
azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole amamaki.
4. Imibuzo edinga izimpendulo ezinjengo IQINISO/AKUSILO IQINISO/UMBONO/
IQINISO azinikwa amamaki kodwa indlela umfundi asekela ngayo eyenza athole
amamaki.
5. Uma impendulo iyigama elilodwa kodwa umfundi abhale umusho wonke; umfundi
uthola amamaki uma edwebele impendulo noma eyikhombise ngandlela thize.
6. Uma impendulo idinga amaphuzu amabili/amathathu kodwa umfundi wabhala
angaphezulu kwalokho kumakwa amaphuzu amabili/amathathu okuqala okunye
kungabe kusanakwa.
7. Umfundi uyanikwa amamaki uma esebenzise ulimi lwesigodi empendulweni yakhe.
8. Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki
uma ebhale impendulo ephelele kanje:
A. UKhethi/A (okuwuhlamvu oluphelele)
2
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
ISIQEPHU A: ISIVIVINYO SOKUQONDISISA
UMBUZO 1: UKUFUNDELA UKUQONDISISA
UMBHALO A (OFUNDWAYO)
IMIBUZO YOMBHALO A (OFUNDWAYO)
1.1 Ukuntuleka kobuntu/Uphelelwa ubuntu/ Ukusweleleka kobuntu/ ukungabi
nobuntu✓ (1)
1.2 Ubumbano/ukuzwana/ukubekezelelana/ukulekelelana ✓✓ (okubili kulokhu) (2)
1.3 Kusuke kuyinhloso yokuzuza okuthile okuzoba inkokhelo kuyena ✓✓ (2)
1.4 Isigaba sesi-2 sikhuluma ngomakhelwane ababesizana ezikhathini
eziphambilini. Lapho wawuthola umakhelwane enyuka nomakhelwane wakhe
uma eza eGoli ukuze naye ezokwazi ukuzitholela itoho. ✓
Isigaba sesi-3 sikhuluma ngokusizana emndenini. Lapho khona wawuthola
izingane zozalo ezisebenzayo zisiza lezo ezingasebenzi ngokuzipha indawo
yokuhlala zize nazo ziwuthole umsebenzi. ✓
Okufanayo kulezigaba zombili ukusizana kwabantu. ✓ (3)
1.5 B Ukusizana singabantu sakhelene ✓ (1)
1.6 Umphumela omuhle ongalethwa ukubuyiswa kobuntu ebantwini ngokwesigaba
sesi-6 ukwanda kothando, ubumbano, kanye nokuphokophelela phambili. ✓✓
(Okubili kwalokhu) (2)
1.7 Ukwanda kobuntu kungaba isisekelo esihle ekugqugquzeleni ukusizana
ebantwini ukuze kunqandeke ububha emphakathini. ✓ Umphakathi
ungafundiswa ngokubaluleka kokubumbana kanye nokuthuthukisana. ✓
Kungaphinde kwande nothando ebantwini. ✓
(Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (3)
1.8 Amazwi adwetshelwe isigabeni se-10 anobuqiniso ngoba akekho umuntu
ongaphila eyedwa. Abantu bayadingana ukuze bazokwazi ukusizana uma
kunesidingo ✓✓ (2)
1.9 Ukuntuleka kobuntu yikona okugcina kwenza abantu baziphathe njengezilwane
baze bawelele esonweni. Bagcina bebulala, bedlwengula, baphinde bagqekeze
emizini yabanye ngenxa yokungabi nobuntu. ✓✓
(Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (2)
3
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
1.10 Ngingabaxwayisa ngokuthi ukungabi nobuntu kukwenza ulahlekelwe ubuwena
ugcine wenza izinto ezimbi kwabanye abantu. Kungagcina kukwenza uphile
wedwa kungabi nomuntu okusizayo ngisho usenkingeni. ✓✓
(Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa.) (2)
KANYE NO
MIBUZO YOMBHALO B (OBUKWAYO)
1.11 Umuntu wesimame ogobile welekelela umuntu wesilisa ohleli phansi
ngokumupha imali. ✓ (1)
1.12 Okungumehluko phakathi kwesithombe sesi-2 kanye nesithombe sesi-3 ukuthi
esithombeni sesi-2 abasebenzi balekelela uzakwabo obukeka engathi
unengcindezi kanti esithombeni sesi-3 kunokuthi bamelekelele umphathi
uyamxosha. ✓✓ (2)
1.13 Isigaba sesi-4 esikuMBHALO A kukhulunywa ngokusweleka kobuntu
ezindaweni zomsebenzi. Okugcina kwembuleka labo abathatha kancane
emsebenzini bagcine bexoshwa kunokuthi bathole usizo. ✓ isithombe sesi-3
esikuMBHALO B kubonakala umphathi exosha isisebenzi. ✓ Yomibili
lemibhalo ikhuluma ngento eyodwa okungukuxoshwa kwabantu emsebenzini
kunokuthi basizwe kuze kufike lapho bewazi khona umsebenzi. ✓✓
(4)
(Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.)
1.14 Isithombe sesi-4 siveza umuntu osephumelele ukuqwala intaba oselulela
isandla kosazama ukuyiqwala. Lesi sithombe sigqamisa ukubaluleka
kokusizana okuyibona ubuntu lobo. ✓
(Kanye nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukeleka.) (1)
1.15 Ngingaqikelela ukuthi ngaso sonke isikhathi ngiyabasiza abantu ukuze nabo
bezobukela kimi bagcine benabo ubuntu. ✓✓
(Nezinye izimpendulo ezinembayo zokwamukelwa) (2)
AMAMAKI ESIQEPHU A: 30
4
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
ISIQEPHU B: UKUFINGQA
UMBUZO 2
UMBHALO C
Amaphuzu acashuniwe Amaphuzu owabeke ngamagama akho
1 Kubalulekile ukuthi abantu bazibekele 1 Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle
imigomo abazokwazi ukuyilandela uma izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa
bethatha izinqumo ngabazokwenza uma ngendlela
kuqala unyaka, ikakhulukazi kulokho
okuthinta izimali
2 Uma bengakwazi ukuzithiba kanye 2 Phumela obala kusenesikhathi uma
nokuhlela, kubalulekile ukuthi baphumele ungakwazi ukuhlela nokuzithiba.
obala kusenesikhathi.
3 Yazi ukuthi yini ekwenza ujabule bese 3 Thola isikhathi sokuzithokozisa ukuze
uzinika isikhathi esithe xaxa sokwenza ugweme ingcindezi.
lokho.
4 Isikhathi sokuqala konyaka kungaba 4 Idla ngendlela ehlanzekile
yisikhathi esihle sokushintsha indlela odla enezakhamzimba uphinde
ngayo nokuqinisa ekudleni okunomsoco ukuzivocavoca ukuze uzohlala uphilile.
uphinde uzijwayeze ukuzivocavoca
umzimba
5 Gwema ukwenza izinhlelo ezingaphezu 5 Ungazibekeli izinhlelo ozogcina
kwamandla akho okungagcina kukwenza uhluleka ukuzenza ngoba lokhu
ukuthi usebenze ngaphansi kwengcindezi kunyusa ingcindezi kuwena.
kungenasidingo.
6 Nokho, qikelela ukuthi awugcini 6 Bhekana nawe kanye nezidingo zakho,
usuziqhathanisa nempumelelo yomunye abanye abantu bazokunyusela
umuntu. ingcindezi.
7 Ukuze ugweme ukuba isisulu salokho, 7 Hlela kusenesikhathi konke
bhala phansi konke ofisa ukukuzuza olangazelela ukuba nakho ngokuthi
kuloyo nyaka ukubhale phansi.
Kusemqoka ukuthi abantu bahlele kahle izidingo zemali ukuze bezoyisebenzisa ngendlela.
Akufuneki ukuthi balinde ingcindezi, mabazijwayeze ukubonana nabeluleki bezimali ukuze
bathole uncedo ngokusebenzisa imali. Kudingeke nokuthi abantu bangazikhohlwa, qikelela
ukuthi uthola isikhathi sokuzithokozisa ukuze ugweme ingcindezi. Idla ngendlela ehlanzekile
enezakhamzimba ukuze uzohlala uphilile. Ungazibekeli izinhlelo ozogcina uhluleka
ukuzenza ngoba lokho kunyusa ingcindezi kuwena. Bhekana nawe kanye nezidingo zakho,
abanye abantu bazokunyusela ingcindezi. Hlela kusenesikhathi konke olangazelela ukuba
nakho ngokuthi ukubhale phansi.
[Inani lamagama-70]
AMAMAKI ESIQEPHU B: 10
5
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
Indlela yokumaka ukufingqa
Ukumaka lo mbuzo wokufingqa kweyeme ekusebenziseni amaphuzu anembayo
nahambisana nomyalelo.
Iphuzu elifingqiwe kumele limakwe ngale ndlela.
• Ukwabiwa kwamamaki:
o Amamaki ayisi-7 awamaphuzu ayisi-7 (imaki elilodwa lihambisana nephuzu
elilodwa).
o Amamaki ama-3 awolimi.
o Amamaki esewonke: 10.
• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo engacaphunanga
njengoba kunjalo.
o 1 – 3 amaphuzu anembayo: nikeza imaki eli-1 olimini.
o 4 – 5 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-2 olimini.
o 6 – 7 amaphuzu anembayo: nikeza amamaki ama-3 olimini.
• Ukucozululwa kwamamaki olimi uma ohlolwayo ecaphune njengoba
kunjalo:
o 6 – 7 acashuniwe, awekho amamaki olimi.
o 1 – 5 acashuniwe, nikeza imaki eli-1 lolimi.
• Ukubalwa kwamagama:
o Abamakayo kumele baqinisekise inani lamagama asetshenzisiwe.
o Alikho imaki okumele liphucwe ohlolwayo ngokuhluleka ukuveza inani
lamagama awasebenzisile noma ukuveza inani okungesilo lamagama
awasebenzisile.
o Uma ohlolwayo eqile enanini lamagama amiselwe, kumele kufundwe
amagamaama-5 kuphela angaphezulu kwamiselwe bese engabe esabhekwa
amagama alandelayo ohlolwayo eqe ngawo.
QAPHELA: Izinkomba zamaphuzu acashuniwe (C) bese kuthi ahunyushiwe (H).
6
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
ISIQEPHU C: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
INDLELA YOKUMAKA:
• Isipelingi:
✓ Impendulo eyigama elilodwa mayinikezwe iphuzu noma ngabe isipelingi
sinamaphutha, ngaphandle uma lelo phutha liguqula umqondo wempendulo.
✓ Uma impendulo idinga umusho ophelele, umfundi akanikwa imaki uma impendulo
yakhe inamaphutha kwizakhiwo zolimi okubuzwe ngalo.
✓ Lapho kubuzwe khona isifinyezo, impendulo mayibe nezimpawu zokuloba ezifanele
Isb: Umnumzane - Mnu
• Izakhiwo zemisho mazibhalwe ngokufanelekile kulandelwa uhlelo nezakhiwo zolimi
futhi zibhalwe zibe imisho ephelele/ ngokomyalelo onikeziwe.
• Emibuzweni lapho umfundi ekhetha impendulo kwazinikiwe; uyawathola amamaki
uma ebhale impendulo ewuhlamvu noma ephelele kanje:
C/imizuzwana engama-60 (okuwuhlamvu oluphelele)
UMBUZO 3: UKUHLAZIYA ISIKHANGISI .2
3.1 Kukhangiswa isigeza mazinyo Ingqwele. ✓ (1)
3.2 Lesi sikhangisi sibhekiswe kubantu abangenaso isifo sikashukela, umfutho
wegazi ophezulu kanye nalabo abangaphezu kweminyaka eyi-10. ✓✓ (2)
3.3 D. Ukulandula ✓ (1)
3.4 Ungasebenzisi isigezamazinyo INGQWELE ethenjwa ngongoti kwezokuhlanza
amazinyo. ✓✓ (2)
3.5 Isithombe siveza amazinyo amise okwamadayisi okugenjulwa ngawo. Lokhu
kuhambelana ngokuthi kugqanyiswa ukuthi kufanele singadlali ngamazinyo
ethu. Kufanele siwanakekele ngokusebenzisa izigeza mazinyo ezifanele. ✓✓ (2)
3.6 Isimo sokukhuluma siyanxenxa ✓ ukuba sinakekele amanziyo ethu singadlali
ngawo kodwa siwaphathe kahle ukuze ezohlezi emahle. ✓ (2)
[10]
7
ISIZULU ULIMI LWASEKHAYA
UMHLAHLANDLELA WOKUMAKA
(IPHEPHA 1) GR12 0625
UMBUZO 4: UKUHUMUSHA IKHATHUNI
4.1 Shwele Baba ✓ , lolu ulimi olucheme nenkolo/ nenkolo yobuKrestu. ✓ (2)
4.2 Lo wesilisa akaneme neze ngesenzo sekati. Ubuso bakhe bunyukubele
bukhomba ukudinwa ukuthi ikati liyamubuka eklinywa ikinati alinendaba nokuthi
kwenzakalani kuye. ✓✓ (2)
4.3 Mbodla
Ubaba yimbodla ngoba uthatha izimali zabantu. ✓✓
(neminye imisho enembayo) (2)
4.4 Lezi zimpawu zikhombisa ukuthi uyanyakaza lona wesilisa. Unyakaza ngoba
uklinyekile uzama ukukhipha ikinathi elimbinde emphinjweni. ✓✓ (2)
4.5 Umdwebi wale khathuni wethula uteku ngokuthi ikati efreyimini yokuqala
neyesibili lizenza engathi elinandaba nokwenzeka kulona wesilisa, kodwa
efreyimini yokugcina lihlahla amehlo liyajabula ngoba selizwe indaba
yamakinati. ✓✓ (2)
[10]
UMBUZO 5: IZAKHIWO NEZIMISO ZOKUSETSHENZISWA KOLIMI
5.1 Sisetshenziselwe ukugcizelela ukuthi abantu abanjani laba abayizigqila. ✓ (1)
5.2 Bagqolozele- babukele ✓
Abafana babukele ibhola lezinyawo kumabonakude. ✓
(neminye imisho ezokwamukeleka) (2)
5.3 Ukungahwebi ✓ (1)
5.4 Leli gama lisebenze njengensizasenzo ukusiza isenzo esingakwazi ukuzimela
emshweni. ✓✓ (1)
5.5 D Iyaqhwashisa. ✓ (1)
5.6 Ochwepheshwe bathi, “Imizimba yethu iyakhathala uma sizohlala phansi
sigqolozele amaselula isikhathi eside.” ✓ (2)
5.7 Lesi simo sokukhuluma sisebenze ukuqwashisa abantu ukuthi abayeke ukuba
izigqila zobuchwepheshe kodwa bezinakelele kusenesikhathi. ✓✓. (2)
✓
[10]
AMAMAKI ESIQEPHU C: 30
AMAMAKI ESEWONKE: 70
8
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2024 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2023 Memo

Memorandum
isiZulu HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2022 Memo
More from Grade 12 isiZulu HL

Annual teaching plan
Gr 12 IsiZulu HL ATP 2023 24

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
isiZulu HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Memorandum