Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
SENIOR SERTIFIKAAT
IBANGA 12
SEPTEMBA 2022
LIFE SCIENCES P1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKA: 150
Eli phepha leempendulo linamaphepha asi8.
Skip to contentAll 2022 papers 





View all





Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2022 Memo
Grade 12 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Mock Exam 2022 (isiXhosa), 8 pages. Read online or download the free PDF.
Life Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2022 · isixhosa. Memorandum, 8 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Life Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2022
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 8
- File size
- 377.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 8
This exam
Questions in this paper
- Question 1.1RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)20 marks
- Question 1.2RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)6 marks
- Question 1.3RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)
- Question 1.4HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS6 marks
- Question 1.5RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)8 marks
- Question 2.1HUMAN REPRODUCTION11 marks
Show all 14 questions
- Question 2.2HUMAN REPRODUCTION8 marks
- Question 2.3HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS11 marks
- Question 2.4REPRODUCTION IN VERTEBRATES8 marks
- Question 2.5HUMAN REPRODUCTION12 marks
- Question 3.1RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)14 marks
- Question 3.2RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (PLANTS)13 marks
- Question 3.3RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)12 marks
- Question 3.4HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS11 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2022)
IPRINCIPLEZI EZIMAYELANA NOKUMAKISHA LIFE SCIENCES
1. Ukuba kunikwe iimpendulo ezingaphezu kwamanqaku anikiweyo
Yeka ukumakisha wakufika kumanqaku aphezulu ubhale umgca owavy no
‘max’ kwimargin esekunene.
2. Xa, umzekelo, zintathu izizathu ezifunwayo kube kunikwe ezintlanu
Makisha ezokuqala ezintathu noba zichanekile okanye azichanekanga.
3. Xa yonke iprocess inikwe apho bekufunwa isiqingatha
Yifunde yonke ucredithe iindawo ezamkelekileyo.
4. Xa kubuzwe icomparison, kodwa kunikwe inkcaza
Yamkele ukuba iidifference/nesimilarity zicazile.
5. Xa bekufunwa itabulation, kodwa kunikwe umhlathi
Abafundi baya kuphulukana namanqaku ngokungatabulathi.
6. Xa iidiagram ezihamba neannotation zinikwe endaweni ekufunwa kuyo
inkcaza
Abafundi bayakuphulukana namanqaku.
7. Xa iiflow zinikwe endaweni yedescription
Abafundi baya kuphulukana namanqaku.
8. Xa isequence ivutyiwe nelink zingenzi ngqiqo
Apho isequence ne link zichanekile, creditha. Xa isequence and ne link,
zingachanekanga, ungacredithi. Xa isequence ne link ziphinde zachaneka,
phinda ucredithe.
9. Iiabbreviation ezingekho mthethweni
Zamkele ukuba ziqale zachazwa kwimpendulo. Ukuba azichazwanga,
ungayicredithi abbreviation engaziwayo, kodwa yicredithe yonke enye indawo
yempendulo ukuba ichanekile.
10. Iwrong numbering
Ukuba iimpendulo zilandelelana ngokufanelekileyo ngokwemibuzo, kodwa
kunikwe inombolo ewrong, yamkela.
11. Xa ulwimi olusetyenzisiweyo lutshintsha inthetho ekubhekiswe kuyo
Ungamkeli.
12. Iispelling error
Ukuba impendulo isondele kweyaziwayo, yamkele, xa ingathethi enye into
kwiLife Sciences okanye ingaphumanga emxholweni.
13. Xa amagama acommon enikwe endaweni yeterminology
Wamkele, xa amkelekile kwinational memo discussion meeting.
14. Xa kubuzwe unobumba yedwa, kodwa kunikwe igama (okanye ivice
versa)
Ungacredithi.
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022) LIFE SCIENCES P1 3
15. Xa iiunit zinganikwanga kwimeasurement
Abafundi bayakuphulukana namanqaku. Imemorandum iyakubanamanqaku
asecani abelwa iiunit.
16. Yibanenkathalo ngempendulo ezinengqiqo, ezisenokubekwa ngendlela
eyahlukileyo.
17. Isihloko
Zonke iiillustration (iidiagram, iigraph, iitable, njalonjalo) mazibenesihloko.
18. Icode-switching yolwimi oluvumelekileyo (iiterm and iiconcept)
Igama elinye okanye amabini avela ngolwimi oluvumelekileyo lungeyilulo
olona lusetyenziswe kwimpendulo zovavanyo lomfundi malicredithwe, xa
lamkelekile. Imarker elwaziyo ulwimi olo mayicelwe. Ibhekisa kuzo zonke
iilwimi ezivumelekileyo.
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
4 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2022)
ICANDELO A
UMBUZO 1
1.1 1.1.1 A
1.1.2 A
1.1.3 B
1.1.4 D
1.1.5 D
1.1.6 C
1.1.7 D
1.1.8 A
1.1.9 A
1.1.10 C (10 x 2) (20)
1.2 1.2.1 Iprolactin
1.2.2 Imitosis
1.2.3 Ireflex arc
1.2.4 Iautonomic nervous system
1.2.5 Isynapse
1.2.6 Icranium
1.2.7 Igestation
1.2.8 Ithyroid stimulating hormone / TSH
1.2.9 Iosmoregulation
1.2.10 Icorpus callosum (10 x 1) (10)
1.3 1.3.1 A only
1.3.2 None
1.3.3 A only (3 x 2) (6)
1.4 1.4.1 (a) Ihypothalamus (1)
(b) Ipituitary gland (1)
(c) ADH / i-antidiuretic hormone (1)
(d) Iirenal tubule /collecting tubule/distal convoluted tubule (1)
1.4.2 Iwavumela ngakumbi amanzi ukuba agqithe kuyo (1)
1.4.3 Ukubila /ukuphefumla. (Nayiphi eNYE)
(Makisha eyokuqala Enye qha) (1)
1.5 1.5.1 (a) Imotor neuron (1)
(b) Isensory neuron (1)
1.5.2 Icell body (1)
1.5.3 (a) A Imyelin sheath (2)
(b) C Iidendrite (2)
1.5.4 II (1)
EWONKE AMANQAKU ECANDELO A: 50
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022) LIFE SCIENCES P1 5
ICANDELO B
UMBUZO 2
2.1 2.1.1 T
IDAYAGRAM I IDAYAGRAM II
Inecervix enye Ineecervix ezimbini
Inesibeleko esinye Inezibeleko ezibini
(Makisha ezokuqala eziMBINI qha) (Nawaphi ayi2 x 2 + 1) (5)
2.1.2 - Iectopic pregnancy
- I-intra-uterine foetal growth restriction
- Iabnormal placentation
- Ifoetal malposition (Nawaphi ayi 2 x 1) (2)
(Makisha ezokuqala eziMBINI qha)
2.1.3 - Amaqondo aphezulu eprogesterone
- ainhibita ipituitary gland
- ekukhupheni i-FSH
- Ngako oko, akukho follicle intsha iyakudevelopha
- kungekho naqanga liyakuphuma/ iovulation ayinakwenzeka
- nto leyo ithintela ifertilisation (Nawaphi ayi 4 x 1) (4)
2.2 - Iembryo idevelopha imembreyini engaphandle, ichorion
- ne membreyini engaphakathi, iamnion
- Iamnion yenza icavity
- eneamniotic fluid
- Ichorionic villi esuka kwichorion
- Idibana ne-endometrium
- zenze iplacenta
- Ihollow tube ebizwa ngeumbilical cord idibanisa
- Iembryo neplacenta
- Iumbilical cord ineumbilical artery
- neumbilical vein (Nawaphi ayi 8 x 1) (8)
2.3 2.3.1 Imithambo yegazi (1)
2.3.2 - Imithambo yegazi/ uA uyaconstricta /ivasoconstriction iyenzeka
- ethi yenze libelincinci igazi eliya kwisafeyisi yeskin
- ngako oko, bubabuncinci ubushushu obulahlekayo busiya
kwienvironment (3)
2.3.3 - Iyakubancinci/ingabikho ioxygen ne
- glucose eziya kwiskin cells
- nto leyo yenza ingabikho/yehle imetabolism/icellular
respiration/kwehle iheat energy (3)
2.3.4 - Ukuphuma kancinci kombilo /ukungabili kwehlisa ievaporation
/kwehle icooling
- into ethi inyuse ibody temperature /ioverheating
- Le nto yenza idenaturing yee-enzyme
- eyakwenza iimetabolic process ziyeke (4)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
6 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2022)
2.4 2.4.1 - Amehlo avalekile /akaboni
- Azikho iintsiba
- Azikwazi kuhamba (Nawaphi ayi2 x 1)
(Makisha ezokuqala eziMBINI qha) (2)
2.4.2 - Azifunyanwa lula zipredator
- nje ngoko zingakwazi kubaleka
- Ngako oko, ayanyuka amathuba okuphila (3)
2.4.3 - Umlinganiselo weyolk kwiprecocial bird uyakubamninzi
kunokwialtricial
- kuba zifuna iinutrient ezininzi
- ukuze zikwazi ukudevelopha ngokupheleleyo (3)
2.5 2.5.1 (a) Izinc supplement (1)
(b) Amaqondo etestosterone egazini (1)
2.5.2 - Amaqondo etestosterone egazini ametwa
- phambi kokuba kuadministarishwe izinc supplement (2)
2.5.3 - Udidi lwezinc product
- Iconcentration yezinc
- Umlinganiselo wezinc
- Indlela yokuadministarisha izinc
- Ixesha lokuadministearisha izinc supplement (Nawaphi ayi 2 x 1)
(Makisha awokuqala amaBINI qha) (2)
2.5.4 - Kwasetyenziswa amadoda ayi60
- Iinvestigation yenziwa ixesha eliziveki eziyi12 / eziyi6
(Nawaphi ayi 2 x 1) (2)
(Makisha awokuqala amaBINI qha)
2.5.5 Iizinc supplement zinyusa amaqondo etestosteroneels egazini (2)
2.5.6 - Istimuleyitha iproduction yesperm cells
- Stimuleyitha ipuberty
(Makisha awokuqala amaBINI qha) (2)
[50]
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2022) LIFE SCIENCES P1 7
UMBUZO 3
3.1 3.1.1 Icochlea (1)
3.1.2 Ihambisa i-impulse eya ebuchotsheni (1)
(Makisha elokuqala eliNYE qha)
3.1.3 Ithintela iecho (1)
3.1.4 - Ukutshintsha ngokukhawuleza kwespeed nedirection yehead
movement
- kustimuleyitha icristae
- ezikwisemi-circular canal
- Ukutshintsha kweposition kweposition yentloko
- kustimuleyitha imaculae
- ezikwiutriculus nesacculus
- ukuba zithumele i-impulse
- ehamba ngeauditory nerve
- iyointerprethwa kwicerebellum
- Icerebellum ithumela ii-impulse kwiskeletal muscle kurestorwe
ibalance (Nawaphi ayi 7 x 1) (7)
3.1.5 - Akukho zivibration ziyakwenzeka
- Kungekho napressure waves ziyakwenzeka kwiinner ear
- IOrgan of Corti/iihair cell aziyi kustimuleyithwa
- Ngako oko, akukho zi-impulse ziyakuthunyelwa kwicerebrum (4)
3.2 3.2.1 Ukuveza amagqabi kwilayithi ukulungiselela iphotosynthesis (1)
(Makisha elokuqala eliNYE qha)
3.2.2 Igeotropism / igravitropism (1)
3.2.3 Ukuelimineyitha igalelo legravity /ukuexpoza istem kwigravity
ngamacala onke (1)
3.2.4 - IiAuxin ziyakuya kwicala elingezantsi letip ekhulayo
- Kuyakubakho iiauxin ezininzi kwicala elingezantsi lestem
- nto leyo eyakustimuleyitha icell elongation / igrowth
- Ngako oko, icala elingezantsi liyakukhula ngokukhawuleza
- Le nto iyakwenza istem sigobele phezulu (5)
3.2.5 - Iauxin
- eprodyuswa kwitip yestem iyakusuka
- Ngako oko, istem asisayi kukhula
- Iilateral branch ziyakudevelopha
- xa ingekho iapical dominance (Any 4 x 1) (4)
3.2.6 Iigibberellin (1)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Downloaded from hlayiso.com
8 LIFE SCIENCES P1 (EC/SEPTEMBA 2022)
3.3 3.3.1 Icornea (1)
3.3.2 - Iicircular muscle ziyarelaxer
- Loo gama iiradial muscle zicontracta
- Nto leyo yenza ipupil idilate (Any 2 x 1) (2)
3.3.3 - Iimuscles ezikuA/ iciliary muscle ziyakucontracta
- Ze loo nto yenze iisuspensory ligament zibeslack
- Nto leyo ikhokelela kwilens eround ngakumbi /econvex (3)
3.3.4 (a) C (1)
(b) - Xa iidrainage channel zivaleke ngokupheleleyo
- iexcess fluid ihlala kwimehlo (2)
(c) - Xa iiphotoreceptor zonzakele izistimulus azinakuguqulwa
zibezinerve impulse
- Ukonzakala kweoptic nerve kuthintela ukuhamba
kweenerve impulse
- eziya kwicerebrum ukuyointerprethwa (3)
3.4 3.4.1 (a) Ikidney (1)
(b) Ialdosterone (1)
3.4.2 (a) - Amaqondo etyiwa egazini ayehla
- Kuba incinci/ayikho ialdosterone esecrethiweyo
- Ngako oko, iirenal tubule ziba permeable kancinci
- Ibencinci ityiwa ebuyela egazini
- njengoko amaqondo etyiwa egazini angaphaya
kwaqhelekileyo (5)
(b) - Iyakubancinci ityiwa emchanyeni
- Kuba iirenal tubule ziyigqithisa ngakumbi ityiwa
- Ityiwa eninzi iyakubuyela egazini
- Njenngoko amaqondo etyiwa egazini ebengaphantsi
kwaqhelekileyo (4)
[50]
EWONKE AMANQAKU ECANDELO B: 100
EWONKE AMANQAKU: 150
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2016 Memo (Eng)

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 QP

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 NSC June 2022 Question Paper (Eng)

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2022 QP (Eng)

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2021 QP
More from Grade 12 Life Sciences

Question paper
Life Sciences Grade 12 KZN March Test 2025 Question Paper

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Mpumalanga Mock 2025 QP

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 North West Mock 2025 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Free State June 2024 Memo

Memorandum