Skip to content

Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo

MemorandumLife SciencesGrade 12202410 pages

Grade 12 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024 (isiXhosa), 10 pages. Read online or download the free PDF.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE IBANGA 12 SEPTEMBA 2024 LIFE SCIENCES P1 ISIKHOKELO SOKUMAKISHA AMANQAKU: 150 Eli phepha lemibuzo linamaphepha ali10. Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 2 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024) IMIYALELO YOKUKOREKISHA ILIFE SCIENCES 1. Ukuba iimpendulo zingaphezu kwamanqaku anikiweyo. Yeka ukukorekisha xa ufikelele kumanqaku aphezulu ubonise ngomgca ogoso no ‘max’ kwi majini esekunene 2. Ukuba, umzekelo, kufunwa izizathu ezithathu ze kunikwe ezihlanu Korekisha isithathu sokuqala kuphela nokuba ezilandelayo zamkelekile okanye azamkelekanga. 3. Ukuba yonke inkqubo inikwe nakubeni bekufuneka inxalenye yayo Yifunde yonke uze unike amanqaku kuloo ndawo ifanelekileyo. 4. Ukuba kubuzwe uthelekiso ze kunikwe iinkcazelo Zamkele xa zibekwe wacaca umahluko nezinto ezifana ngazo. 5. Ukuba kufunwe impendulo ngetheyibhuli ze anike imihlathi Abafundi baya kuphulukana namanqaku ngoko. 6. Ukuba imizobo inikwe yaneeannotation endaweni yeenkcazelo ezifunwayo Abafundi baya kuphulukana namanqaku. 7. Ukuba imizobo inikwe yaneeannotation endaweni yeenkcazelo ezifunwayo Abafundi baya kuphulukana namanqaku. 8. Ukuba ulandelelwano lwezinto ngendlela efanelekileyo alwenzekanga Abafumani manqaku. Apho lwenzekileyo ngokwamkelekileyo nika amanqaku 9. Ushunqulelo olungamkelekanga Lwamkeleke ukuba luye lwachazwa kwimpendulo kuqala. Ukuba aluchazangwa kuqala ungalwamkeli kodwa uzamkele iimpendulo ezilandelayo 10. Ukunombola ngokungafanelekanga Ukuba iimpendulo zihamba ngendlela elindellekileyo kodwa inombolo azibhalwanga ngokukuko, makafumane amanqaku. 11. Ukuba ulwimi olusetyenzisiweyo luyayitshintsha intsingiselo Impendulo ayamkelekanga 12. Upelo olugwenxa Ukuba lusondele, yamkela ukuba ayinalo elinye igama elinaloo ntsingiselo kwiLife Sciences okanye ngaphandle komxholo. 13. Ukuba izithetha ntonye zinikiwe Zamkele ukuba zamkelekile ngokweengxoxo zememo kwa national 14. Ukuba impendulo ifuna unobumba kwaze kwanikwa igama endaweni yoko Makangafumani manqaku. Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 3 15. Ukuba iiyunithi azinikwanga kumenta Abaviwa bayakuphulukana namanqaku. Isikhokelo sokukorekisha sabela iiyunithi amanqaku ecaleni. 16. Qaphela iimpendulo ezinokunikwa ngenye indlela zibe zamkelekile 17. Isihloko Yonke imibuzo (iidayagram, iigrafu, theyibhile,njalonjalo) mazibenesihloko. 18. Ukutshintshatshintsha iilwimi (iiterm neeconcept) Ukuba umviwa usebenzise igama elinye okanye amabini kwiimpendulo zakhe asuka kwezinye iilwimi ezisemthethweni kodwa ingelulo olu avavanywa ngalo, makafumane amanqaku ukuba iimpendulo zamkelekile. Makucelwe umkorekishi olwaziyo ncakasana olo lwimi ancede. Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 4 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024) ICANDELO A UMBUZO 1 1.1 1.1.1 A ✓✓ 1.1.2 B ✓✓ 1.1.3 C ✓✓ 1.1.4 A ✓✓ 1.1.5 C ✓✓ 1.1.6 B ✓✓ 1.1.7 D ✓✓ 1.1.8 A ✓✓ 1.1.9 C ✓✓ (9 x 2) (18) 1.2 1.2.1 Receptor ✓ 1.2.2 Chorion ✓ 1.2.3 Effector ✓ 1.2.4 Vasodilation ✓ 1.2.5 Concave ✓ 1.2.6 Mammary ✓ 1.2.7 Retina ✓ 1.2.8 Hypothalamus ✓ 1.2.9 Synapse ✓/ synaptic cleft (9 x 1) (9) 1.3 1.3.1 A kuphela ✓✓ 1.3.2 Akukho nanye ✓✓ 1.3.3 Zombini A no B ✓✓ 1.3.4 A kuphela✓✓ (4 x 2) (8) 1.4.1 (a) D ✓ ‒ cerebellum ✓ (2) (b) A ✓ ‒ cerebrum ✓ (2) (c) B ✓ ‒ medulla Oblongata ✓ (2) 1.4.2 - Vertebrae ✓ Ezithintela imechanical injury✓ - Cerebral spinal fluid ✓ Yenza ukuba i-ispinal cord sibesendaweni entofontofo ✓/ Singakhuhleki - Meninges ✓ iimembrane ezigcina ispinal cord sisendaweni yaso✓/ezikhupha icerebral spinal fluid. (Makisha ezokuqala eziMBINI kuphela) (Naziphi ezi2 x 2) (4) Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 5 1.5 Idayagram yesensory neuron Cell body Nucleus Cytoplasm Dendrite Myelin Axon sheath Axon Terminal Umgaqo wokumakisha: ✓ (T) isihloko esifanelekileyo ✓✓✓ (L) iileyibheli (naziphi ezi3) ✓ (D) umzobo owamkelekileyo (wesensory neuron) (5) EWONKE AMANQAKU A: 50 Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 6 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024) ICANDELO B UMBUZO 2 2.1 2.1.1 10 ✓ x 84 000 ✓ = 8 400 yabantwana ✓ (3) 100 2.1.2 (a) - Ingxowa yeplastic ethick ✓ Evalela (ekhusela) intshontsho elidevelophayo de lizalwe ✓ (Makisha eyokuqala ibeNYE kuphela) (2) (b) - Ioxygenator ✓ Evumela igaseous exchange ✓ OKANYE - I-intravenous bag ✓ Inikezela ngekhamzimba ✓ (Makisha eyokuqala ibeNYE kuphela) (Nayiphi e1 x 2) (2) 2.1.3 - Intshontsho elidevelophayo (amalungu) liyakwazi ukuqhubeka - lidevelopha ✓ /amalungu omzimba afumana ixesha elaneleyo - Ukudevelopha okuqhelekileyo ✓/ ukudevelopha ngokupheleleyo/ ukudevelopha okugqibeleleyo - Iiscientist ziyakwazi ukubona xa ixesha lokumitha liphelile ✓/xa ilixesha lokuzala (3) 2.1.4 - Ifoetus yomntu ingalahleka lula / itshabalale ✓ - Kufuneka imvume kwibhodi eyongameleyo ✓/ebazalini - Abazali azaziidonor mabafumane ulwazi olwaneleyo ngobungozi ✓ - Ichasene nenkolo. ✓ (Makisha ezokuqala eziMBINI kuphela) (Naziphi ezi2 x 1) (2) 2.2 2.2.1 I-internal ✓ fertilisation (1) 2.2.2 Inkunzi ithululela isemen emzimbeni wethokazi ✓ (1) 2.2.3 Vivipary ✓ (1) 2.2.4 - Itakane lekangaroo lidevelopha kwisingxobo sikamama ixesha elongezelelweyo ✓ / de kuphele iintsuku ezinga235 - Inika ukhuseleko olwaneleyo ✓kwimicelimingeni ye- environment (yamkela nawuphi umzekelo womcelimngeni) OKANYE - Itakane lekangaroo liyancanca kwingono kamama ✓ - Lifumane izakhamzimba✓ (Makisha eyokuqala eNYE kuphela) (Nayiphi e1 x 2) (2) 2.2.5 Itakane lekangaroo … - aliboni ✓ - lize ✓ - lixhomekeke emzalini ngokutya ✓ (Naziphi ezi2 x 1) (2) Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 7 2.3 2.3.1 (a) Ivitreous humour ✓* / ichamber - inezakhamzimba zeinner eye ✓ - Igcina ishape ye-eyeball✓ - Itransparent ukulungiselela ukuba ukukhanya kuye kwiretina ✓ (✓* enyanzelekileyo + ✓ umsebenzi) (2) (b) Icornea ✓* - igoba imitha yelanga ✓ - ikhusela ✓ imehlo - ivumela ukukhanya ukuba kungene kwimehlo. ✓ (✓* enyanzelekileyo + ✓ umsebenzi) (2) 2.3.2 - Ukukhanya okungena kwimehlo akusayi kuredyuleyithwa ngokufanelekileyo ✓ /khontrolwa - Ukukhanya okugqithisileyo / okuncinci kungangena kwimehlo ✓ - I-image ezingacacanga zingawa kwiretina ✓ /yenze angaboni kakuhle (3) 2.3.3 - Iiciliary muscle ziyacontracta ✓ - Iisuspensory ligament slacken ✓ - Itension kwilens iyehla ✓ - Ilens ibaconvex ngakumbi ✓ / iyabulga - Irefractive power yelens iyanyuka ✓/ imitha yelanga igotywa - ngakumbi (i-image ecacileyo iya kwiretina) (5) 2.4 2.4.1 (a) D ✓ ‒ oval window ✓ (2) (b) B ✓ ‒ cochlea ✓ (2) 2.4.2 - ukutshintsha kwespeed/ idirection yentloko ✓ - kustimuleyitha iicristae ✓ - Istimulus sijikwa sibeyi-impulse ✓ - I-impulse iya kwicerebellum ✓ - Ihamba ngeauditory nerve ✓ - Icerebellum ithumela ii-impulse kwivoluntary / skeletal muscle ✓ ukugcina ibalance (Any 4 x 1) (4) 2.4.3 - Isitrakhitsha eside esisongeneyo ✓ Ukwandisa umhlaba wokudetecta iipressure vibration ze-endolymph ✓ / ukwandisa ubunako bokudetecta ilow frequency sound OKANYE - Ubukho beemechanoreceptor / iorgan of Corti ✓ butshintsha iipressure vibration zibeyinerve impulse ✓ OKANYE - Inefluid ✓/iperilymph ne-endolymph eyimedium ekuphuma kuyo iipressure vibration ziphinde zihambe kuyo ✓ (Nayiphi e1 x 2) (2) Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 8 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024) 2.5 2.5.1 Geotropism ✓ (1) 2.5.2 Ngenxa yeclinostat ejikelezayo - igravity iyakulingana kuwo onke amacala ✓ / ayizubanagalelo - Iiauxin zikho ngokulinganayo ✓ kwitip yengcambu - Yenze icell elongation ngokulinganayo ✓ /ukukhula - Lo nto yenza ingcambu ikhule horizontally ✓ / ingagobi (Naziphi e3 x 1) (3) 2.5.3 - Iauxin iya kwicala elimnyama/elisemthunzini ✓ lestem - Iiauxin ezininzi zikhulisa ngakumbi ✓ - Ikhokelele ekukhuleni ngakumbi ✓ kweli cala - Istem sigobele elangenil ✓ (Naziphi e3 x 1) (3) 2.5.4 - Mechanical ✓ /ameva - Chemical ✓ (2) [50] Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com (EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 9 UMBUZO 3 3.1 3.1.1 - Iimpuku ezinga20 zabekwa kwiqela ngalinye ✓ Ukuqinisekisa ukuba isampling size inkulu ✓ OKANYE - Itesting yenziwa amatyeli ama3 kwiintsuku ezingama90✓ Lilonke iexperiment yaphindwa ✓ OKANYE - Imilinganiselo yegazi yathathwa ngokungenamkhethe ✓ Ukuze kufunyanwe iavareji ✓ (Makisha eyokuqala eNYE ) (Nayiphi e1 x 2) (2) 3.1.2 - Ngokusebenzisa iimpuku ezifike ebudaleni obulinganayo bokuzala ✓ - Ngokunika iimpuku amanzi alinganayo ✓ (Makisha eyokuqala eNYE) (Nayiphi e1 x 1) (1) 3.1.3 - Amaqondo etestosterone ✓ / umlinganiselo wetestosterone (1) 3.1.4 - Yicontrol / iyasivumela ukuba sifanise iziphumo ✓ - Ukubonisa ukuba itestosterone yehla✓ - ngenxa yeemicroplastic ✓ - hayi ngenxa yamanzi ✓ (Naziphi ezi3 x 1) (3) 3.1.5 Ngokuya zisanda iimicroplastic emzimbeni weorganism (weempuku), iifertility rate ziyehla ✓✓ OKANYE Xa zincinci iimicroplastic emzimbeni weorganism (wempuku) iyakubaphezulu ifertility rate ✓✓ (2) 3.1.6 - Phantsi kweempembelelo zetestosterone ✓ - iidiploid cell kwiiseminiferous tubule ✓ zetestes - zenza imeiosis ✓ - ukukhupha iihaploid sperm cell ✓ (4) 3.1.7 - Amaqondo aphantsi etestosterone ✓ akhokelela - kwispermatogenes esiphantsi✓/zimbalwa iisperm ezenziwayo /ezimatshorishayo (2) 3.2 3.2.1 (a) Adrenal gland ✓ (1) (b) Pancreas ✓ (1) 3.2.2 Ukugcina amaqondo ethyroxin ✓amkelekile ✓ emzimbeni (2) 3.2.3 Exocrine - Ngenxa yesecretion ✓/pancreatic juice - engena kwiduct ✓ Endocrine - Ikhupha ihormone ✓/iglucagon/i-insulin - ingene ngqo egazini ✓ (4) Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com 10 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024) 3.2.4 - Idlala uC lisecreta ihormone iadrenalin ✓ - enyusa ukutshintshwa kweglycogen ibeyiglucose ✓ - anyuke amaqondo eglucose egazini ✓ - inyuke ibreathing rate ✓ - ibeninzi ioxygen engena egazini ✓ - iyanyuka iheart rate ✓ - ivuleke imithambo yegazi eliya kwiiskeletal muscle ✓ - libelininzi igazi elifika kwisikeletal muscle ✓ (Naziphi ezi5 x 1) (5) 3.2.5 (a) Pituitary gland ✓ / hypophysis / indawo uA (1) (b) Acromegaly ✓ (1) 3.3.1 (a) Ovary ✓/ graafian follicle / iifollicle ezidevelophayo (1) (b) Corpus luteum ✓ (1) 3.3.2 - Ngosuku lwe14 ✓ (1) 3.3.3 - Amaqondo eLH anyuka ngokukhawuleza✓/abaphezulu (1) 3.3.4 - I-implantation/ ifertilisation iyenzeka ✓ - Icorpus luteum ayipheli ✓ /iyaqhubeka ikhupha iprogesterone (2) 3.3.5 - Amaqondo aphezulu eprogesterone ✓ - Athintela ipituitary gland ✓ - ekusecretheni iFSH ✓ - kungabikho zifollicle zidevelophayo ✓ (4) 3.4 3.4.1 - Iichemoreceptor ezikwicarotid artery zistimuleyithwa✓yipH ephantsi - I-impulse ithunyelwa kwimedulla oblongata ✓ /imedulla oblongata iyastimuleyithwa - Imedulla oblongata istimuleyitha intliziyo✓ - Ukuze ibethe ngamandla ✓ nto leyo yenza - icarbon dioxide eninzi ingene emaphaphini ✓ - iibreathing muscle ✓ /ii-intercostal muscle nediaphragm - zicontracta actively ngakumbi✓ ne - rate/depth yokuphefumla iyanyuka✓ - ibeninzi icarbon dioxide ephefumlelwa ngaphandle ✓ - Amaqondo ecarbon dioxide egazini ehle ✓ /abuyele kwisiqhelo. (Naziphi ezisi7 x 1) (7) 3.4.2 - Imbaleki iyakubanehyperthermia ✓ - Iiprotein/iienzyme zinokudenature ✓ - Angangabikho zingqondweni ✓ - Nto leyo inokumonzakalisa okokoko ✓/afe (Naziphi ezi3 x 1) (3) [50] EWONKE AMANQAKU ECANDELO B: 50 EWONKE AMANQAKU: 150 Akuvumelekanga ukukopa Tyhila Hosted by www.ecexams.co.za.

Study this subject

More from Grade 12 Life Sciences

View all