Downloaded from hlayiso.com
NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
IBANGA 12
SEPTEMBA 2024
LIFE SCIENCES P1
ISIKHOKELO SOKUMAKISHA
AMANQAKU: 150
Eli phepha lemibuzo linamaphepha ali10.
Hosted by www.ecexams.co.za.
Skip to contentAll 2024 papers 





View all





Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Prelim 2024 Memo
Grade 12 Life Sciences Paper 1 memorandum from the Eastern Cape Prelim Exam 2024 (isiXhosa), 10 pages. Read online or download the free PDF.
Life Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Prelim Exam · 2024 · isixhosa. Memorandum, 10 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Life Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Isixhosa
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2024
- Exam period
- Eastern Cape Prelim Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 10
- File size
- 497.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 10
This exam
Questions in this paper
- Question 1.1RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)18 marks
- Question 1.2RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)9 marks
- Question 1.3HUMAN REPRODUCTION16 marks
- Question 1.4RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)10 marks
- Question 1.5RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)55 marks
- Question 2.1HUMAN REPRODUCTION12 marks
Show all 14 questions
- Question 2.2REPRODUCTION IN VERTEBRATES7 marks
- Question 2.3RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)12 marks
- Question 2.4RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (Humans)10 marks
- Question 2.5RESPONDING TO THE ENVIRONMENT (PLANTS)9 marks
- Question 3.1HUMAN REPRODUCTION15 marks
- Question 3.2HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS15 marks
- Question 3.3HUMAN REPRODUCTION10 marks
- Question 3.4HUMAN ENDOCRINE SYSTEM AND HOMEOSTASIS IN HUMANS10 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
2 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024)
IMIYALELO YOKUKOREKISHA ILIFE SCIENCES
1. Ukuba iimpendulo zingaphezu kwamanqaku anikiweyo.
Yeka ukukorekisha xa ufikelele kumanqaku aphezulu ubonise ngomgca ogoso no ‘max’
kwi majini esekunene
2. Ukuba, umzekelo, kufunwa izizathu ezithathu ze kunikwe ezihlanu
Korekisha isithathu sokuqala kuphela nokuba ezilandelayo zamkelekile okanye
azamkelekanga.
3. Ukuba yonke inkqubo inikwe nakubeni bekufuneka inxalenye yayo
Yifunde yonke uze unike amanqaku kuloo ndawo ifanelekileyo.
4. Ukuba kubuzwe uthelekiso ze kunikwe iinkcazelo
Zamkele xa zibekwe wacaca umahluko nezinto ezifana ngazo.
5. Ukuba kufunwe impendulo ngetheyibhuli ze anike imihlathi
Abafundi baya kuphulukana namanqaku ngoko.
6. Ukuba imizobo inikwe yaneeannotation endaweni yeenkcazelo
ezifunwayo
Abafundi baya kuphulukana namanqaku.
7. Ukuba imizobo inikwe yaneeannotation endaweni yeenkcazelo ezifunwayo
Abafundi baya kuphulukana namanqaku.
8. Ukuba ulandelelwano lwezinto ngendlela efanelekileyo alwenzekanga
Abafumani manqaku. Apho lwenzekileyo ngokwamkelekileyo nika amanqaku
9. Ushunqulelo olungamkelekanga
Lwamkeleke ukuba luye lwachazwa kwimpendulo kuqala. Ukuba
aluchazangwa kuqala ungalwamkeli kodwa uzamkele iimpendulo ezilandelayo
10. Ukunombola ngokungafanelekanga
Ukuba iimpendulo zihamba ngendlela elindellekileyo kodwa inombolo
azibhalwanga ngokukuko, makafumane amanqaku.
11. Ukuba ulwimi olusetyenzisiweyo luyayitshintsha intsingiselo
Impendulo ayamkelekanga
12. Upelo olugwenxa
Ukuba lusondele, yamkela ukuba ayinalo elinye igama elinaloo ntsingiselo
kwiLife Sciences okanye ngaphandle komxholo.
13. Ukuba izithetha ntonye zinikiwe
Zamkele ukuba zamkelekile ngokweengxoxo zememo kwa national
14. Ukuba impendulo ifuna unobumba kwaze kwanikwa igama endaweni yoko
Makangafumani manqaku.
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 3
15. Ukuba iiyunithi azinikwanga kumenta
Abaviwa bayakuphulukana namanqaku. Isikhokelo sokukorekisha sabela iiyunithi
amanqaku ecaleni.
16. Qaphela iimpendulo ezinokunikwa ngenye indlela zibe zamkelekile
17. Isihloko
Yonke imibuzo (iidayagram, iigrafu, theyibhile,njalonjalo) mazibenesihloko.
18. Ukutshintshatshintsha iilwimi (iiterm neeconcept)
Ukuba umviwa usebenzise igama elinye okanye amabini
kwiimpendulo zakhe asuka kwezinye iilwimi ezisemthethweni kodwa
ingelulo olu avavanywa ngalo, makafumane amanqaku ukuba
iimpendulo zamkelekile. Makucelwe umkorekishi olwaziyo ncakasana
olo lwimi ancede.
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
4 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO A
UMBUZO 1
1.1 1.1.1 A ✓✓
1.1.2 B ✓✓
1.1.3 C ✓✓
1.1.4 A ✓✓
1.1.5 C ✓✓
1.1.6 B ✓✓
1.1.7 D ✓✓
1.1.8 A ✓✓
1.1.9 C ✓✓ (9 x 2) (18)
1.2 1.2.1 Receptor ✓
1.2.2 Chorion ✓
1.2.3 Effector ✓
1.2.4 Vasodilation ✓
1.2.5 Concave ✓
1.2.6 Mammary ✓
1.2.7 Retina ✓
1.2.8 Hypothalamus ✓
1.2.9 Synapse ✓/ synaptic cleft (9 x 1) (9)
1.3 1.3.1 A kuphela ✓✓
1.3.2 Akukho nanye ✓✓
1.3.3 Zombini A no B ✓✓
1.3.4 A kuphela✓✓ (4 x 2) (8)
1.4.1 (a) D ✓ ‒ cerebellum ✓ (2)
(b) A ✓ ‒ cerebrum ✓ (2)
(c) B ✓ ‒ medulla Oblongata ✓ (2)
1.4.2 - Vertebrae ✓
Ezithintela imechanical injury✓
- Cerebral spinal fluid ✓
Yenza ukuba i-ispinal cord sibesendaweni entofontofo ✓/
Singakhuhleki
- Meninges ✓
iimembrane ezigcina ispinal cord sisendaweni yaso✓/ezikhupha
icerebral spinal fluid.
(Makisha ezokuqala eziMBINI kuphela) (Naziphi ezi2 x 2) (4)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 5
1.5 Idayagram yesensory neuron
Cell body Nucleus
Cytoplasm
Dendrite Myelin
Axon
sheath
Axon
Terminal
Umgaqo wokumakisha:
✓ (T) isihloko esifanelekileyo
✓✓✓ (L) iileyibheli (naziphi ezi3)
✓ (D) umzobo owamkelekileyo (wesensory neuron) (5)
EWONKE AMANQAKU A: 50
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
6 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024)
ICANDELO B
UMBUZO 2
2.1 2.1.1 10
✓ x 84 000 ✓ = 8 400 yabantwana ✓ (3)
100
2.1.2 (a) - Ingxowa yeplastic ethick ✓
Evalela (ekhusela) intshontsho elidevelophayo de lizalwe ✓
(Makisha eyokuqala ibeNYE kuphela) (2)
(b) - Ioxygenator ✓
Evumela igaseous exchange ✓
OKANYE
- I-intravenous bag ✓
Inikezela ngekhamzimba ✓
(Makisha eyokuqala ibeNYE kuphela) (Nayiphi e1 x 2) (2)
2.1.3 - Intshontsho elidevelophayo (amalungu) liyakwazi ukuqhubeka
- lidevelopha ✓ /amalungu omzimba afumana ixesha elaneleyo
- Ukudevelopha okuqhelekileyo ✓/ ukudevelopha ngokupheleleyo/
ukudevelopha okugqibeleleyo
- Iiscientist ziyakwazi ukubona xa ixesha lokumitha liphelile ✓/xa
ilixesha lokuzala (3)
2.1.4 - Ifoetus yomntu ingalahleka lula / itshabalale ✓
- Kufuneka imvume kwibhodi eyongameleyo ✓/ebazalini
- Abazali azaziidonor mabafumane ulwazi olwaneleyo ngobungozi ✓
- Ichasene nenkolo. ✓
(Makisha ezokuqala eziMBINI kuphela) (Naziphi ezi2 x 1) (2)
2.2 2.2.1 I-internal ✓ fertilisation (1)
2.2.2 Inkunzi ithululela isemen emzimbeni wethokazi ✓ (1)
2.2.3 Vivipary ✓ (1)
2.2.4 - Itakane lekangaroo lidevelopha kwisingxobo sikamama ixesha
elongezelelweyo ✓ / de kuphele iintsuku ezinga235
- Inika ukhuseleko olwaneleyo ✓kwimicelimingeni ye-
environment (yamkela nawuphi umzekelo womcelimngeni)
OKANYE
- Itakane lekangaroo liyancanca kwingono kamama ✓
- Lifumane izakhamzimba✓
(Makisha eyokuqala eNYE kuphela) (Nayiphi e1 x 2) (2)
2.2.5 Itakane lekangaroo …
- aliboni ✓
- lize ✓
- lixhomekeke emzalini ngokutya ✓ (Naziphi ezi2 x 1) (2)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 7
2.3 2.3.1 (a) Ivitreous humour ✓* / ichamber
- inezakhamzimba zeinner eye ✓
- Igcina ishape ye-eyeball✓
- Itransparent ukulungiselela ukuba ukukhanya kuye kwiretina ✓
(✓* enyanzelekileyo + ✓ umsebenzi) (2)
(b) Icornea ✓*
- igoba imitha yelanga ✓
- ikhusela ✓ imehlo
- ivumela ukukhanya ukuba kungene kwimehlo. ✓
(✓* enyanzelekileyo + ✓ umsebenzi) (2)
2.3.2 - Ukukhanya okungena kwimehlo akusayi kuredyuleyithwa
ngokufanelekileyo ✓ /khontrolwa
- Ukukhanya okugqithisileyo / okuncinci kungangena kwimehlo ✓
- I-image ezingacacanga zingawa kwiretina ✓ /yenze angaboni
kakuhle (3)
2.3.3 - Iiciliary muscle ziyacontracta ✓
- Iisuspensory ligament slacken ✓
- Itension kwilens iyehla ✓
- Ilens ibaconvex ngakumbi ✓ / iyabulga
- Irefractive power yelens iyanyuka ✓/ imitha yelanga igotywa
- ngakumbi
(i-image ecacileyo iya kwiretina) (5)
2.4 2.4.1 (a) D ✓ ‒ oval window ✓ (2)
(b) B ✓ ‒ cochlea ✓ (2)
2.4.2 - ukutshintsha kwespeed/ idirection yentloko ✓
- kustimuleyitha iicristae ✓
- Istimulus sijikwa sibeyi-impulse ✓
- I-impulse iya kwicerebellum ✓
- Ihamba ngeauditory nerve ✓
- Icerebellum ithumela ii-impulse kwivoluntary / skeletal muscle ✓
ukugcina ibalance (Any 4 x 1) (4)
2.4.3 - Isitrakhitsha eside esisongeneyo ✓
Ukwandisa umhlaba wokudetecta iipressure vibration ze-endolymph ✓
/ ukwandisa ubunako bokudetecta ilow frequency sound
OKANYE
- Ubukho beemechanoreceptor / iorgan of Corti ✓
butshintsha iipressure vibration zibeyinerve impulse ✓
OKANYE
- Inefluid ✓/iperilymph ne-endolymph
eyimedium ekuphuma kuyo iipressure vibration ziphinde zihambe
kuyo ✓
(Nayiphi e1 x 2) (2)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
8 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024)
2.5 2.5.1 Geotropism ✓ (1)
2.5.2 Ngenxa yeclinostat ejikelezayo
- igravity iyakulingana kuwo onke amacala ✓ / ayizubanagalelo
- Iiauxin zikho ngokulinganayo ✓ kwitip yengcambu
- Yenze icell elongation ngokulinganayo ✓ /ukukhula
- Lo nto yenza ingcambu ikhule horizontally ✓ / ingagobi
(Naziphi e3 x 1) (3)
2.5.3 - Iauxin iya kwicala elimnyama/elisemthunzini ✓ lestem
- Iiauxin ezininzi zikhulisa ngakumbi ✓
- Ikhokelele ekukhuleni ngakumbi ✓ kweli cala
- Istem sigobele elangenil ✓ (Naziphi e3 x 1) (3)
2.5.4 - Mechanical ✓ /ameva
- Chemical ✓ (2)
[50]
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
(EC/SEPTEMBA 2024) LIFE SCIENCES P1 9
UMBUZO 3
3.1 3.1.1 - Iimpuku ezinga20 zabekwa kwiqela ngalinye ✓
Ukuqinisekisa ukuba isampling size inkulu ✓
OKANYE
- Itesting yenziwa amatyeli ama3 kwiintsuku ezingama90✓
Lilonke iexperiment yaphindwa ✓
OKANYE
- Imilinganiselo yegazi yathathwa ngokungenamkhethe ✓
Ukuze kufunyanwe iavareji ✓
(Makisha eyokuqala eNYE ) (Nayiphi e1 x 2) (2)
3.1.2 - Ngokusebenzisa iimpuku ezifike ebudaleni obulinganayo
bokuzala ✓
- Ngokunika iimpuku amanzi alinganayo ✓
(Makisha eyokuqala eNYE) (Nayiphi e1 x 1) (1)
3.1.3 - Amaqondo etestosterone ✓ / umlinganiselo wetestosterone (1)
3.1.4 - Yicontrol / iyasivumela ukuba sifanise iziphumo ✓
- Ukubonisa ukuba itestosterone yehla✓
- ngenxa yeemicroplastic ✓
- hayi ngenxa yamanzi ✓ (Naziphi ezi3 x 1) (3)
3.1.5 Ngokuya zisanda iimicroplastic emzimbeni weorganism (weempuku),
iifertility rate ziyehla ✓✓
OKANYE
Xa zincinci iimicroplastic emzimbeni weorganism (wempuku)
iyakubaphezulu ifertility rate ✓✓ (2)
3.1.6 - Phantsi kweempembelelo zetestosterone ✓
- iidiploid cell kwiiseminiferous tubule ✓ zetestes
- zenza imeiosis ✓
- ukukhupha iihaploid sperm cell ✓ (4)
3.1.7 - Amaqondo aphantsi etestosterone ✓ akhokelela
- kwispermatogenes esiphantsi✓/zimbalwa iisperm ezenziwayo
/ezimatshorishayo (2)
3.2 3.2.1 (a) Adrenal gland ✓ (1)
(b) Pancreas ✓ (1)
3.2.2 Ukugcina amaqondo ethyroxin ✓amkelekile ✓ emzimbeni (2)
3.2.3 Exocrine
- Ngenxa yesecretion ✓/pancreatic juice
- engena kwiduct ✓
Endocrine
- Ikhupha ihormone ✓/iglucagon/i-insulin
- ingene ngqo egazini ✓ (4)
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Downloaded from hlayiso.com
10 LIFE SCIENCES P2 (EC/SEPTEMBA 2024)
3.2.4 - Idlala uC lisecreta ihormone iadrenalin ✓
- enyusa ukutshintshwa kweglycogen ibeyiglucose ✓
- anyuke amaqondo eglucose egazini ✓
- inyuke ibreathing rate ✓
- ibeninzi ioxygen engena egazini ✓
- iyanyuka iheart rate ✓
- ivuleke imithambo yegazi eliya kwiiskeletal muscle ✓
- libelininzi igazi elifika kwisikeletal muscle ✓ (Naziphi ezi5 x 1) (5)
3.2.5 (a) Pituitary gland ✓ / hypophysis / indawo uA (1)
(b) Acromegaly ✓ (1)
3.3.1 (a) Ovary ✓/ graafian follicle / iifollicle ezidevelophayo (1)
(b) Corpus luteum ✓ (1)
3.3.2 - Ngosuku lwe14 ✓ (1)
3.3.3 - Amaqondo eLH anyuka ngokukhawuleza✓/abaphezulu (1)
3.3.4 - I-implantation/ ifertilisation iyenzeka ✓
- Icorpus luteum ayipheli ✓ /iyaqhubeka ikhupha iprogesterone (2)
3.3.5 - Amaqondo aphezulu eprogesterone ✓
- Athintela ipituitary gland ✓
- ekusecretheni iFSH ✓
- kungabikho zifollicle zidevelophayo ✓ (4)
3.4 3.4.1 - Iichemoreceptor ezikwicarotid artery zistimuleyithwa✓yipH ephantsi
- I-impulse ithunyelwa kwimedulla oblongata ✓ /imedulla oblongata
iyastimuleyithwa
- Imedulla oblongata istimuleyitha intliziyo✓
- Ukuze ibethe ngamandla ✓ nto leyo yenza
- icarbon dioxide eninzi ingene emaphaphini ✓
- iibreathing muscle ✓ /ii-intercostal muscle nediaphragm
- zicontracta actively ngakumbi✓ ne
- rate/depth yokuphefumla iyanyuka✓
- ibeninzi icarbon dioxide ephefumlelwa ngaphandle ✓
- Amaqondo ecarbon dioxide egazini ehle ✓ /abuyele kwisiqhelo.
(Naziphi ezisi7 x 1) (7)
3.4.2 - Imbaleki iyakubanehyperthermia ✓
- Iiprotein/iienzyme zinokudenature ✓
- Angangabikho zingqondweni ✓
- Nto leyo inokumonzakalisa okokoko ✓/afe (Naziphi ezi3 x 1) (3)
[50]
EWONKE AMANQAKU ECANDELO B: 50
EWONKE AMANQAKU: 150
Akuvumelekanga ukukopa Tyhila
Hosted by www.ecexams.co.za.
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Free State June 2024 Memo

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2021 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 NSC November 2020 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Life Sciences Grade 12 P1 NSC June 2019 Memo (Afrikaans)

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Paper 1 Gauteng Mock 2018 Memo
More from Grade 12 Life Sciences

Question paper
Life Sciences Grade 12 KZN March Test 2025 Question Paper

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Paper 2 Mpumalanga Mock 2025 Memo

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 Mpumalanga Mock 2025 QP

Question paper
Life Sciences Grade 12 P1 North West Mock 2025 QP

Memorandum
Life Sciences Grade 12 Paper 2 Limpopo Mock 2022 Memo

Question paper