Music Grade 12 Paper 1 NSC November 2018 Memo (Afrikaans)

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 NASIONALE SENIOR SERTIFIKAAT GRAAD 12 MUSIEK V1 NOVEMBER 2018 NASIENRIGLYNE PUNTE: 120 Hierdie nasienriglynbestaan uit 28 bladsye. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 2 DBE/November 2018 NSS - Nasienriglyne INSTRUKSIES EN INLIGTING 1. Hierdie vraestel bestaan uit VYF afdelings, naamlik AFDELING A, B, C, D en E. 2. AFDELING A en B is VERPLIGTEND. 3. AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM), AFDELING D: JAZZ en AFDELING E: INHEEMSE AFRIKA-MUSIEK (IAM) is keusevrae. Beantwoord slegs EEN van hierdie afdelings (AFDELING C of D of E). 4. Skryf al die musieknotasie in AFDELING A met potlood en al die geskrewe teks met blou of swart ink op hierdie vraestel. 5. Beantwoord AFDELING B en AFDELING C of D of E met blou of swart ink in die ANTWOORDEBOEK wat verskaf is. 6. Nommer die antwoorde korrek volgens die nommeringstelsel wat in hierdie vraestel gebruik is. 7. Die laaste bladsy van hierdie vraestel is manuskrippapier wat vir rofwerk bedoel is. Kandidate mag hierdie bladsy verwyder. 8. Kandidate mag vir die duur van hierdie eksamen NIE toegang tot enige musiekinstrument hê NIE. 9. Kandidate moet let op die puntetoekenning van elke vraag om genoeg inligting in hul antwoorde te gee. 10. Skryf netjies en leesbaar. Kopiereg voorbehou Blaai om assebIief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 3 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne NASIENROOSTER AFDELING VRAAG PUNTE NASIENER MODERATOR A: MUSIEKTEORIE 1 20 (VERPLIGTEND) 2 15 3 10 4 15 SUBTOTAAL 60 EN B: ALGEMENE MUSIEKKENNIS 5 20 (VERPLIGTEND) SUBTOTAAL 20 EN C: WKM 6 10 7 5 8 5 9 5 10 15 SUBTOTAAL 40 OF D: JAZZ 11 10 12 5 13 5 14 5 15 15 SUBTOTAAL 40 OF E: IAM 16 10 17 5 18 5 19 5 20 15 SUBTOTAAL 40 GROOTTOTAAL 120 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 4 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne AFDELING A: MUSIEKTEORIE (VERPLIGTEND) (90 minute) Beantwoord VRAAG 1 EN VRAAG 2.1 OF 2.2 EN VRAAG 3.1 OF 3.2 EN VRAAG 4.1 OF 4.2. VRAAG 1 (25 minute) Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae. Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 5 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 1.1 Noem die submediant-mineurtoonsoort van hierdie stuk: Antwoord: F (mineur) 1 punt (1) 1.2 Noem die verwante dominanttoonsoort van hierdie stuk: Antwoord: Eb (majeur) 1 punt (1) 1.3 Noem die intervalle by (a) en (b) volgens tipe en afstand. Antwoord: (a) Saamgestelde rein (volmaakte) 5de/Rein 12de (a) 1x1 = 1 punt (b) Mineur 3de (b) 1x1 = 1 punt Geen ½ punte (2) 1.4 Transponeer die basparty van maat 1 by X 'n rein 5de laer. Voeg 'n nuwe toonsoortteken by. Antwoord: Korrekte toonsoortteken = 1 punt Notasie: Minus ½ punt per fout = 2 punte Geen punt word afgetrek vir die ontbrekende tydmaatteken nie (3) 1.5 Beskryf die drieklanke by (c) en (d) volgens tipe en posisie. Antwoord: (c) Mineur, Eerste omkering 2x½ = 1 punt (d) Mineur, Grondposisie 2x½ = 1 punt (2) 1.6 Halveer die nootwaardes en herskryf die bassleutelparty by Y in maat 4. Voeg 'n nuwe tydmaatteken by. Antwoord: OF Tydmaatteken = 1 punt Notasie = Minus ½ punt per fout = 2 punte (3) Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 6 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 1.7 Voltooi die melodie hieronder deur stygende sekwense te skryf soos aangedui. Antwoord: Motief A = 2 punte Motief B = 2 punte Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte per sekwens. (Sekwense wat op ander note begin kan ook korrek wees) (4) 1.8 Kies die toonleer/modus waarop ELK van die volgende TWEE uittreksels gebaseer is. Maak 'n kruisie (X) in die toepaslike blokkie. 1.8.1 Antwoord: Doriese modus 1 punt (1) 1.8.2 Antwoord: Heeltoontoonleer 1 punt (1) 1.9 Skryf die F# melodiese mineurtoonleer op- en afgaande sonder 'n toonsoortteken in die gegewe sleutel. Gebruik net heelnote en dui die halftone aan. Antwoord: Opgaande = 1 punt Afgaande = 1 punt Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 1 punt vir die opgaande en 1 punt vir die afgaande toonleer Minus ½ punt indien met toonsoortteken geskryf (2) [20] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 7 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 2 (25 minute) Beantwoord ÓF VRAAG 2.1 ÓF VRAAG 2.2. 2.1 Voltooi die aanvangsmate hieronder om 'n twaalfmaatmelodie in drieledige vorm vir enige enkellyn- melodiese instrument van jou keuse te vorm. Noem die instrument en verskaf 'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiese- en artikulasie-aanduidings, waar van toepassing, in. Konsepantwoord: Instrument: Saksofoon/Klarinet/Trompet/Viool/Fluit/Hobo/Horing, ens. Allegretto OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 8 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 2.2 Voltooi die aanvangsmate hieronder om 'n twaalfmaatmelodie in drieledige vorm vir enige enkellyn- melodiese instrument van jou keuse te vorm. Noem die instrument en verskaf 'n geskikte tempo-aanduiding. Voeg dinamiese- en artikulasie-aanduidings, waar van toepassing, in. Konsepantwoord: Instrument: Saksofoon/Klarinet/Trompet/Viool/Fluit/Hobo/Horing, ens. Allegretto Imperfect cadence in D Perfect cadence in A/G/b Onvolmaakte kadens in D Volmaakte kadens in A/G/b Imperfect cadence in D Perfect cadence in A/G/b Onvolmaakte kadens in D Volmaakte kadens in A/G/b Die melodie sal volgens die volgende kriteria nagesien word: BESKRYWING PUNTETOEKENNING Vorm en kadenspunte 1 punt per frase x 3 3 Korrektheid 2 Nootstele, polse per maat, Minus ½ punt per fout tot 'n maksimum van 2 punte toevallige tekens, spasiëring, uitleg 9–10 Uitstekend 10 Samehangend en musikaal; frases definieer vorm verbeeldingryk; aanvangsmotief innoverend voortgesit; suksesvolle gebruik van tonaliteit; melodiese kontoer meesterlik hanteer; kreatiewe benadering tot die keuse van toonhoogtes en ritme Kwaliteit 7–8 Goed - Kwaliteit van melodie en Korrek en musikaal; frases dui die vorm duidelik toepaslikheid vir die aan; aanvangsmotief sinvol voortgesit; stabiele gekose instrument tonaliteit; melodiese kontoer bevredigend; keuse - Toepaslikheid van tempo, van toonhoogtes en ritme akkuraat artikulasie en dinamiese 4–6 Gemiddeld aanduidings verhoog die kwaliteit van die antwoord Musikaal nie oortuigend; nie alle frases duidelik; aanvangsmotief nie goed gebruik; tonaliteit - Musikaliteit onstabiel; melodiese kontoer onder verdenking; keuse van toonhoogtes en ritme verbeeldingloos 0–3 Onaanvaarbaar Geen musikale singewing; frases maak nie sin nie; aanvangsmotief geïgnoreer; geen tonale sin; geen melodiese kontoer; toonhoogtes en ritme onsamehangend TOTAAL Nasieners mag ½ punte gebruik 15 [15] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 9 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 3 (10 minute) Beantwoord ÓF VRAAG 3.1 ÓF VRAAG 3.2. 3.1 Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae. Antwoord: V of V7 /Ic Toonsoort: A: V vi Kadens: Onderbroke/Bedrieglike kadens Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 10 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 3.1.1 Noem die nuwe toonsoort waarheen die stuk in maat 5–8 moduleer. Skryf die antwoord op die partituur. Antwoord: Sien partituur 1 punt (1) 3.1.2 Besyfer die akkoorde by (a)–(e) met Romeinse syfers op die partituur, bv. iii6/iiib. Antwoord: Sien partituur 1 punt per akkoord = 5 punte Minus ½ punt vir elke fout t.o.v. posisie (5) 3.1.3 Identifiseer die kadens by (f) in maat 12–13 op die partituur. Dui die toonsoort aan en besyfer die akkoorde met Romeinse syfers. Antwoord: Sien partituur ½ punt vir die toonsoort ½ punt vir die kadens ½ punt per akkoord = 1 = 2 punte (2) 3.1.4 Noem die tipe nie-akkoordnote by (i) en (ii). Antwoord: (i) Deurgangsnoot = 1 punt (ii) Hulpnoot/Wisselnoot = 1 punt (2) [10] OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 11 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 3.2 Bestudeer die uittreksel en beantwoord die vrae wat volg Antwoord: (of A9) Kadens: Volmaakte kadens Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 12 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 3.2.1 Identifiseer die akkoorde (a)–(e) en skryf die akkoordsimbole in die spasies wat daarvoor op die partituur verskaf is, bv. Bb/D. Antwoord: Sien partituur 1 punt per akkoord = 5 punte Minus ½ punt vir elke fout t.o.v. posisie Geen Romeinse syfers word aanvaar nie (5) 3.2.2 Noem die tipes nie-akkoordnote by (i)–(iii). Antwoord: (i) Terughouding = 1 punt (ii) Hulpnoot/Wisselnoot = 1 punt (iii) Deurgangsnoot = 1 punt (3) 3.2.3 Identifiseer die kadens wat in maat 12–13 op die partituur gevorm word. Dui die akkoordsimbole by (f) en (g) aan. Antwoord: Volmaakte kadens E - Aadd2 (of A9) Kadens = 1 punt Elke akkoordsimbool = ½ punt = 2 punte (2) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 13 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 4 (30 minute) Antwoord ÓF VRAAG 4.1 ÓF VRAAG 4.2. 4.1 Voltooi die vokale vierstemmige harmonisasie hieronder deur 'n alt-, tenoor- en basparty by te voeg. Konsepantwoord: I ii of IV Die harmonisasie sal volgens die volgende kriteria nagesien word: BESKRYWING PUNTETOEKENNING Akkoordprogressie 1 punt tussen elke paar akkoorde 12 Akkoordkeuse, korrekte kadens (behalwe tussen maat 4, 5 en 8) Korrektheid Minus ½ punt per fout maar nie meer as 1 punt Notasie, verdubbeling, spasiëring, 14 per akkoord nie stemvoering Kwaliteit Musikaliteit, nie-akkoordnote, Uitstekend = 3½–4 punte stylbewustheid, kreatiwiteit bv.gebruik van Goed = 2½–3 punte 4 6 6 kadensiële / 4 en deurgangs / 4 Gemiddeld = 1½–2 punte progressies Swak = 0–1 punt Nota aan die nasiener: 30 Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie (÷ 2) TOTAAL 15 Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word vir die simbole as sodanig toegeken nie. OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 14 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne 4.2 Voltooi die stuk hieronder deur toepaslike harmoniese materiaal in die oop spasies op die notebalk by te voeg. Gaan voort in die styl wat deur die gegewe materiaal in maat 1 en 2 voorgestel word. Konsepantwoord: Die harmonisasie sal volgens die volgende kriteria nagesien word: BESKRYWING PUNTETOEKENNING Akkoordprogressie 1 punt tussen elke paar akkoorde 14 Akkoordkeuse, korrekte kadens Korrektheid Minus ½ punt per fout maar nie meer as 1 punt Notasie, verdubbeling, spasiëring, 12 per akkoord nie stemvoering Kwaliteit Musikaliteit, nie-akkoordnote, Uitstekend = 3½–4 punte stylbewustheid, kreatiwiteit bv. gebruik van Goed = 2½–3 punte 4 6 6 kadensiële / 4 en deurgangs / 4 Gemiddeld = 1½–2 punte progressies Swak = 0–1 punt Nota aan die nasiener: 30 Punt uit 30 moet nie 'n ½ punt bevat nie (÷ 2) TOTAAL 15 Kandidate moet krediet kry vir 'n ander/kreatiewe en korrekte harmonisasie wat nie in hierdie nasienriglyn vervat is nie. Besyfering dien as 'n riglyn, maar geen punte word vir die simbole as sodanig toegeken nie. TOTAAL AFDELING A: 60 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 15 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne AFDELINGS B, C, D, E: ALGEMENE MUSIEKKENNIS (90 minute) Antwoord AFDELING B EN AFDELING C (Westerse Kunsmusiek) OF AFDELING D (Jazz) OF AFDELING E (Inheemse Afrikamusiek). Nota aan die nasiener: Een punt word toegeken vir elke korrekte feit. Kandidate moet krediet ontvang vir enige korrekte feit wat nie in hierdie nasienriglyn vervat is nie. Afgesien vir die feit dat hierdie nasienriglyn in puntvorm opgestel is, word dit van die kandidaat verwag, waar verlang, om in paragraaf-/opstelformaat te antwoord. AFDELING B: ALGEMEEN (VERPLIGTEND) VRAAG 5 5.1 5.1.1 B 5.1.2 C 5.1.3 D 5.1.4 B 5.1.5 D 5.1.6 D 5.1.7 D 5.1.8 B 5.1.9 C 5.1.10 B (10) 5.2 5.2.1 B 5.2.2 A 5.2.3 E 5.2.4 C 5.2.5 D VYF korrekte antwoorde = 5 punte (5) 5.3 • Liedjieskrywer/komponis • Uitvoerende kunstenaar/sanger/orkeslid/sessie-musikant • Klankingenieur • Regisseur • Opname-ingenieur • Vervaardiger/opnamemaatskappy • Verwerker • Liriekskrywer Enige VYF korrekte antwoorde = 5 (5) punte [20] TOTAAL AFDELING B: 20 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 16 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne Beantwoord AFDELING C (WKM) OF AFDELING D (JAZZ) OF AFDELING E (IAM). AFDELING C: WESTERSE KUNSMUSIEK (WKM) VRAAG 6 6.1 • Klarinet • Franse Horing • Trompet TWEE korrekte antwoorde = 2 punte (2) 6.2 Klarinet 1 punt (1) 6.3 Twee = ½ punt Timpani/Keteltromme = ½ punt (1) 6.4 Kodetta Koda Waar in die • Gevind aan die einde • Gevind aan die einde van werk van die uiteensetting die heruiteensetting Toonsoort • Eindig in 'n verwante • Eindig in die tonika- toonsoort toonsoort Funksie • Stertjie wat aangelas • Groter afsluitingsgedeelte word om die om die beweging mee af te uiteensetting netjies rond mee af te sluit Lengte • Gewoonlik 'n korterige • Kan kort wees maar is deel meer dikwels 'n uitgebreide afsluiting Strukturele • Gewoonlik in die vorm • Nuwe materiaal of verdere funksie van 'n uitgebreide ontwikkeling van reeds (herhaalde) kadens in bestaande materiaal wat die nuwe toonsoort eindig met 'n uitgebreide kadens Enige DRIE korrekte verbandhoudende verskille = 3 punte (Kandidate mag in tabelformaat antwoord) (3) 6.5 6.5.1 Staccato of of 1 punt (1) 6.5.2 Fermata of of 1 punt (1) 6.5.3 Simbool: < of > of ˄ of sf of subito f of sfz of rfz 1 punt (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 17 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 7 7.1 In Diesen Heil'gen Hallen/In Hierdie Heilige Sale/Within these Hallowed Halls 1 punt (1) 7.2 • Gesing deur Sarastro – 'n simbool van die goeie • Basstem – beklemtoon sy stabiele houding/invloed • Tweede Bedryf – skerp kontras met die Koningin van die Nag se wraaksugtige tweede aria • Redelike stadige tempo: Larghetto – om die 'heiligheid' van die tempel te beklemtoon • Toonsoort: E majeur – om 'n positiewe, gerusstellende atmosfeer te skep • Vorm: 2 verse – eenvoudige vorm beklemtoon kalmte en stabiele stemming • Gebruik van melismas • Atmosfeer: ernstig, kalm en gerusstellend • Sarastro sing van liefde, pligsbesef en vergifnis – ideale van die broedergemeenskap • Instrumentasie: 2 fluite, 2 fagotte, 2 horings, strykerseksie VIER korrekte feite = 4 punte Minus 1 punt vir geen paragraafformaat (4) [5] VRAAG 8 • Stel die uitleg van die standaard Klassieke orkes vas • Die standaard Klassieke orkes word in vier instrument groepe verdeel • Elke seksie van die orkes het 'n unieke rol • Groot strykerseksie speel meestal die hoofmelodie • Dubbel houtblasers (uitgesluit die klarinet) vervul 'n bindende/vullende rol • Houtblaas as melodiese instrumente • Beperkte rol deur koperblasers en perkussie (twee timpani) vertolk in veral ff- gedeeltes • Weggedoen met basso continuo • Die basparty gee ‘n sterker voorwaartse ritmiese dryfkrag • Franse horing dien as harmoniese verbindingsmiddel • Stel die struktuur vir die vierbeweging-simfonie bekend • Uitvoeringstegnieke word ontwikkel o Tremolo o Skielike sfz o Aanvangs-arpeggios o Crescendos en decrescendos o Speeltegnieke: Vuurpyl- en sugmotiewe Enige VYF korrekte feite Maksimum van 2 punte vir uitvoeringstegnieke = 5 punte [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 18 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 9 Instrumentasie • Vermeerder die aantal instrumente in die orkes • Gebruik van timpani is meer vir dramatiese effek eerder as harmoniese versterking • Piccolo verskaf kleur aan die opwinding en spanning • Trombone verskaf intensiteit en krag aan die kleur en omvang Dinamiek • Groter omvang en uiterstes van dinamiek word gebruik (pp – ff) o ff in tremolo's van strykerpassasies o pp strykerpassasie aan die einde van die simfonie • Skielike veranderinge in dinamiese vlak vir dramatiese effek bv. fortepiano fp • Meervoudige aanwending van aksente (sf) en klimakse • Uitgebreide gebruik van crescendi en decrescendi in opeenvolgende vlae • Uitgebreide orkestrasie om groter dinamiese moontlikhede daar te stel Enige VYF feite mits dinamiek en instrumentasie ingesluit is = 5 punte (Maksimum van 4 punte indien een aspek uitgelaat word) [5] VRAAG 10 Antwoord: Oorsprong • Komponeer a.g.v. 'n besoek aan Skotland – die Hebrides-eilande • Geïnspireer deur Fingal se Grot en die omliggende seelandskap, selfs sketse van die eiland gemaak • 'n Bootrit na die grot het 'n groot indruk op hom gemaak • Hy skryf in 'n brief aan sy suster waarin hy sy emosionele ervaring beskryf • Voltooi in 1830 (The Lonely Island), hersien en hernoem in 1833 Enige DRIE korrekte feite = 3 punte Beskrywing van komposisie Vorm • Konsert-ouverture • 'n Losstaande, enkeldelige werk • Sonatevorm OF Allegro-Sonatevorm o Uiteensetting: B mineur - D Majeur o Ontwikkeling: D Majeur o Heruiteensetting: begin in B mineur; sluit nuwe materiaal in die brug in; 2de tema in B Majeur; uitgebreide Koda • Die brugpassasies word grotendeels verleng Slegs 1 punt vir toonsoorte Slegs 1 punt vir feite rondom die heruiteensetting Enige DRIE korrekte feite = 3 punte Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 19 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne Instrumentasie/Orkestrasie • 'n Werk vir die standaard Klassieke orkes • Innoverende orkestrasie wat nuwe kombinasies van toonkleure en stemming moontlik gemaak het (bv. gebruik van hoë pedaalpunte) • Geen addisionele instrumente nie, anders as in meeste Romantiese orkeswerke • Beide temas word deur die laer register instrumente gespeel (tjello, fagot, altviool) • Vereis groter tegniese vaardigheid van die orkesspelers • Instrumentasie/orkestrasie dra by tot atmosfeerskepping: o die ruising van die see word deur die tremolo in die strykers verklank o die breek van golwe word verklank deur sforzandi-akkoorde van die volle orkes o die deining van die see word verklank deur die openingstema gespeel deur die fagot, altviool en tjello Enige DRIE korrekte feite = 3 punte Styl • Gebruik van chromatiek • Uiterste dinamiese kontraste • 'n Dramatiese simfoniese werk met programmatiese inhoud • Tekstuur: Meestal homofonies • Tempo: Allegro moderato • Tempo wisselinge – rubato • Programmatiese aard – roep 'n beeld voor die gees maar vertel nie 'n storie nie Enige DRIE korrekte feite = 3 punte Logiese uiteensetting en struktuur van die opstel = 3 punte Die opstel sal aan die hand van die volgende riglyne nagesien word. KRITERIA PUNTETOEKENNING Oorsprong 3 punte 3 Vorm 3 punte 3 Instrumentasie/ 3 punte 3 Orkestrasie Styl 3 punte 3 Uitstekend 'n Inleiding, afsluiting en stewige argument in = 3 punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Goed 'n Inleiding, afsluiting en redelike argument in = 2–2½ punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Redelik Logiese uiteensetting 'n Inleiding, afsluiting en vae argument in die = 1½ punte en struktuur van die middeldeel van die opstel teenwoordig 3 opstel Ondergemiddeld 'n Inleiding, afsluiting en swak argument in die = 1 punt middeldeel van die opstel teenwoordig Swak 'n Enkel paragraaf: swak poging met die skryf = ½ punt van 'n opstel Nie aanvaarbaar = 0 punte Feite puntsgewys aangebied TOTAAL 15 [15] TOTAAL AFDELING C: 40 Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 20 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne AFDELING D: JAZZ VRAAG 11 11.1 • Trompet • Saksofoon Enige korrekte antwoord = 1 punt (1) 11.2 • Klawerbord/orrel • Kitaar • Baskitaar • Tromstel Enige TWEE korrekte antwoorde = 2 punte (2) 11.3 POPULÊRE LIEDVORM BLUES-VORM 32 mate 12 mate (met lirieke in AAB vorm) AABA vorm/Vers en refrein Enkeldelige vorm Diatoniese akkoordprogressie bv. I7, IV7 en V7 in 'n 12-maat sikliese A: I-vi-IV-V skema B: V7/vi - V7/ii - V7/V - V7 (Alle akkoorde het 'n bygevoegde mineur 7de F7 (4 mate), Bb7 (2 mate), F7(2 mate), C7 (1 maat), Bb7 (1 maat), F7 (2 mate) Twee kontrasterende temas Een tema Enige TWEE korrekte verbandhoudende verskille 2 x 2 = 4 punte Kandidate mag in tabelformaat antwoord (4) 11.4 11.4.1 Improvisasie/”jamming” 1 punt (1) 11.4.2 • 'Comping' • Geïmproviseerde akkoordmatige begeleiding Korrekte feit = 1 punt 'Improvisasie' sal nie aanvaar word as 'n antwoord nie (1) 11.4.3 Akkoordvervanging 1 punt (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 21 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 12 Antwoord: Karaktereienskappe • 'n Unieke vermenging van Afrika-jazz met ritmes en melodieë van die tradisionele vhaVenda en baPedi musiek • Melodieë, perkussie en taal ontleen aan die baPedi en vhaVenda kulture • Prominente gebruik van Afrika-poliritmes • Afrika-ritmes word verskaf deur die bongo, malombo en meropa • Liriese, swewende kitaar en fluit melodieë word ruim gebruik • Vrye jazz-, blues- en rock-invloed uit Noord-Amerika • Kitaarverwerkings en improvisatories style word geleen van musikante soos Wes Montgomery en John McLaughlin • 12-maat blues-strukture word in party komposisies gebruik Enige VIER eienskappe = 4 punte Kunstenaar/Groep • Philip Tabane • Julian Bahula • Malombo Men • Malombo Jazz Enige EEN kunstenaar/groep = 1 punt [5] VRAAG 13 Antwoord: Marabi • Beide vokale en instrumentale musiek • Primêr 'n klawerbordstyl • Beïnvloed deur Duke Ellington (Afro-Amerikaanse vermenging) • Ander instrumente: klavier, pedaalorrel, kitaar/banjo, baskitaar, perkussie en stem in 'n klein instrumentale ensemble • Stem en klavier het 'n melodiese rol • Liedere begin dikwels met 'n kort inleiding gespeel deur die kitaar of klavier Kwêla • Meestal instrumentale musiek • Kitaar en banjo verskaf die buitelyne van die akkoordprogressie en die ritmiese voortstuwing • Die kitaar speel 'n 'skiffle'-agtige ritme • Penniefluit word dikwels as die leierinstrument gebruik (saksofoon later bygevoeg) • Liedjies begin met 'n penniefluit-inleiding • Penniefluit is as waarskuwingsteken gedurende die apartheidsera gebruik Enige VYF feite = 5 punte Minus 1 punt vir geen paragraafformaat [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 22 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 14 Abdullah Ibrahim Melodie • Folk-agtige melodieë • Gesangagtige/koraalmatige styl • Ghoema/Kaap-Maleise eienskappe • Modale melodieë • Uitgebreide improvisatoriese styl • Melodieë dikwels gerealiseer op die klavier Enige VIER korrekte feite = 4 punte Relevante voorbeeld • Mannenberg, Soweto is where it's at, Tsakwe (Royal Blue) Enige korrekte voorbeeld = 1 punt [5] OF Robbie Jansen Melodie • Folk-agtige melodieë • Khoisan/Kaap-Maleiese melodieë verweef met Maleisiese/Indonesiese melismatiese style • Saksofoonmelodie word geproduseer met 'n nasale toon en vibrato aan die einde van die frase • Leiersaksofoonspeler (alt) speel meestal die melodie • Uitgebreide improvisasie op al die instrumente, vermenging van verskillende style (eklekties) Enige VIER korrekte feite = 4 punte Relevante voorbeeld • Hoija Tjie Bonga, Tsakwe, Sommer Ghoema Enige korrekte voorbeeld = 1 punt [5] OF Winston Mankunku Ngozi Melodie • Leiersaksofoonspeler (tenoor) speel melodie • Folk-agtige melodieë • Khoi-Khoi- en San-melodieë word verweef • Maleisiese en Indonesiese melismatiese style word verweef • Uitgebreide improvisasie op al die instrumente, vermenging van verskillende style • Roep en antwoord tussen die leiersaksofoonspeler en die ander instrumente Enige VIER korrekte feite = 4 punte Relevante voorbeeld • Abantwana be Afrika, Crossroads Enige korrekte voorbeeld = 1 punt [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 23 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 15 Redes vir populariteit: • Die uiters gewilde tradisionele Zulu Indlamu-dansritmes is prominent deel van mbaqanga en is daarom populêr. Die moderne styl, mbaqanga, is gebaseer op tradisionele musiek • Die musiekstyl, mbaqanga, word geassosieer met die populêre stapelvoedsel, 'mieliebrood' • Die vermenging van populêre Amerikaanse jazz-, mbube-, kwêla- en marabi- musiek veroorsaak dat meer mense deur die vermengde styl aangetrek word • Die bekendstelling van Radio Bantu verseker dat baie musikante se musiek opgeneem en uitgesaai word • Die 'gees van kompetisie' rondom die uitreik van 'n nuwe opname maak die styl populêr • Een van die redes waarom die styl populêr geword het, is dat die musikante maklik en gou kon geldmaak Enige DRIE redes = 3 punte Styleienskappe • Gebruik beide tradisionele en Westerse instrumente • Vermeng tradisionele en Westerse musikale elemente • Elektriese kitaar is baie belangrik in mbaqanga, bv. by Mahlathini and the Mahotella Queens • Elektroniese orrel is meer belangrik in mbaqanga as in die voorafgaande style van die Soul Brothers • Somtyds word dit eksklusief deur mans gesing: Soul Brothers • Begin gewoonlik met 'n kort kitaarinleiding (of in die geval van die Soul Brothers, word die inleiding op 'n elektroniese orrel gespeel) • Swaarvoetige baslyn en rock-maatslag is prominente eienskappe • Akkoordprogressie I – IV – V – I siklus bo-oor 'n huppelende 8/8 ritme • Musiek het 'n herhalende karakter • Roep en antwoord tussen die leiersanger/kitaarspeler en die agtergrondsangers/groep Enige SEWE styleienskappe = 7 punte Kunstenaar/Groep: • Mahlathini and the Mahotella Queens • Soul Brothers • The Cool Crooners • Makgona Tsohle Band EnigeTWEE kunstenaars/groepe = 2 punte Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 24 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne Die opstel sal aan die hand van die volgende riglyne nagesien word. KRITERIA PUNTETOEKENNING Redes vir populariteit 1 punt vir elke korrekte feit x 3 3 Styleienskappe 1 punt vir elke korrekte feit x 7 7 Kunstenaars 1 punt vir elke korrekte feit x 2 2 Uitstekend 'n Inleiding, afsluiting en stewige argument in = 3 punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Goed 'n Inleiding, afsluiting en redelike argument in = 2 punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Redelik Logiese uiteensetting 'n Inleiding, afsluiting en vae argument in die = 1½ punte en struktuur van die middeldeel van die opstel teenwoordig 3 opstel Ondergemiddeld 'n Inleiding, afsluiting en swak argument in die = 1 punt middeldeel van die opstel teenwoordig Swak 'n Enkel paragraaf: swak poging met die skryf = ½ punt van 'n opstel Nie aanvaarbaar = 0 punte Feite puntsgewys aangebied TOTAAL 15 [15] TOTAAL AFDELING D: 40 OF Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 25 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne AFDELING E: INHEEMSE AFRIKAMUSIEK (IAM) VRAAG 16 16.1 • vhaVenda tromme o Mbila mutondo o Mbila dzamedza o Ngoma • Tshikona pipes Enige TWEE instrumente = 2 punte (2) 16.2 Fluit 1 punt (1) 16.3 • Klawerbord/orrel • Kitaar • Baskitaar • Tromstel Enige korrekte antwoord = 1 punt (1) 16.4 Indlamu Mokhibo amaZulu-dans baSotho-dans Vinnig en energiek Kan matige tempo en kalm wees Gebruik meestal die onderlyf en Gebruik meestal die bolyf en sluit die sluit voetstamp in skud van die rug en skouers in Uitgevoer deur die voete te gebruik Kniel tydens uitvoering Enige DRIE korrekte verbandhoudende verskille = 3 punte Kandidate mag in tabelformaat antwoord (3) 16.5 16.5.1 Ululasie 1 punt (1) 16.5.2 Izibongo 1 punt (1) 16.5.3 Chordofoon 1 punt (1) [10] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 26 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 17 • Tradisionele elemente wat behou is: o Kiba-poliritmes o Altyd in Sepedi taal o Roep en antwoord tussen stemme en instrumente o Ululasie, krepitasie en vokale swewing • Verandering wat aangebring is: o Moderne jazz-ritmes bygevoeg o Enige moderne instrumente (kitaar, klawerbord, tromstel) kan gebruik word o Enige Afrikataal kan gebruik word o Vrye kiba word opgeneem en verkoop vir finansiële gewin. Enige TWEE feite verwant aan tradisionele elemente = 2 punte Enige DRIE feite verwant aan getransformeerde elemente in die moderne styl = 3 punte = 5 punte [5] VRAAG 18 • Hy skep die moderne weergawe van die malombo-styl • Hy gebruik verskillende Afrikatale • Hy vervang die oorspronklike rietfluit met 'n Westerse fluit • Sikliese akkoordstruktuur word gebruik • Roep en antwoord tussen stem en instrumente word dikwels gebruik • Stemme, baskitaar, tromstel, inheemse tromme en skutters word gebruik Enige VYF korrekte feite = 5 punte [5] VRAAG 19 • Voorvaderaanbidding o Sekere liedere en danse bestaan uitsluitlik om met voorvadergeeste te kommunikeer, bv. by begrafnisse en troues o Sekere liedere en danse induseer 'n staat van beswyming waardeur kontak gemaak word o Deur musiek en dans word die hulp en seën van die voorvaders afgesmeek, bv. tydens inisiasie seremonies o Die deelname van die gemeenskap aan die musikale aktiwiteite dui dikwels die vreugde aan as die voorvadergeeste suksesvol gekontak is • Tradisionele Helers (Sangomas) o Sangomas word die agente en geleiers van geestelikheid bv. 'Saane' en 'Leepo' o Sangomas sal die proses van kontak maak met die voorvadergeeste inisieer deur van oproepsang en pryspoësie gebruik te maak o Sangomas sal die gemeenskap/mense opsweep om deel te neem aan die seremonie o Sang, tromme en fluite word gebruik gedurende die geritualiseerde uitvoering om 'n band te skep tussen die aanbidders en die godheid Enige VYF korrekte feite = 5 punte [5] Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 27 DBE/November 2018 NSS – Nasienriglyne VRAAG 20 Speeltegniek op die kitaar • Ukuvamba-tegniek: o perkussiewe tokkel van akkoorde • Ukupika tegniek: o 'n vingerpluk-styl o die duim speel die laer snare ('amadoda', die Zulu woord vir 'mans') o die ander vingers van die regterhand (hoofsaaklik die wysvinger) speel 'n melodie op die hoër snare ('amatombazane', die Zulu woord vir 'vroue') • 'n Plektrum (genoem ikati) word dikwels gebruik Enige DRIE korrekte feite = 3 punte Stem van die kitaar • Verskillende maskandi gebruik verskillende stemmings gebaseer op die spesifieke styl van die dans/lied • Standaard maskanda-kitaarstemming word genoem die isiZulu-styl o Snare gestem as: EADGBD • Isishameni-styl o Snare gestem as: DADABD • Isichunu-styl o Snare gestem as: DADABD (soos in Isishameni) • Isigeyane-styl o Gebruik isiZulu (standaard maskanda-stemming) maar met verskillend ritmiese patrone • Isimandolini styl o Snare gestem as: EBBC#F#G# Enige TWEE korrekte feite = 2 punte Sangstyl • Gebaseer op amahubo (gebruik die pentatoniese toonleer) • Umaskanda melodie is 'n outentieke oorblyfsel van die Zulu amahubo musiek, die fondament van alle vokale Zulu-musiek • Omvang van stemme is nie groot nie: tussen 'n 5de en 11de • Sangers wissel tussen sang en spraak • Vokale glissandi of toonhoogtebuiging word gebruik • Teks vir umaskanda musiek is in isiZulu • Formele ontwerp van umaskanda musiek boots die vokale styl van Zulu-musiek na wat opsigself op die Zulu-taal baseer is • Leier (roep) en agtergrondsangers (antwoord) Enige VYF korrekte feite = 5 punte Izihlabo • 'n Instrumentale inleiding gebaseer op 'n dalende motief wat op die kitaar of konsertina gespeel word • Bestaan uit kort, eksplosiewe motiewe • Dit klink soos 'n 'geïmproviseerde klanktoets' om die stem van snare te toets • Gebruik vrye ritme en metrum Enige TWEE korrekte feite = 2 punte Kopiereg voorbehou Blaai om asseblief

Downloaded from hlayiso.com Musiek/V1 28 DBE/November 2018 NSS - Nasienriglyne Die opstel sal aan die hand van die volgende riglyne nagesien word. KRITERIA PUNTETOEKENNING Speeltegnieke op die 1 punt vir elke korrekte feit x 3 3 kitaar Stem van die kitaar 1 punt vir elke korrekte feit x 2 2 Sangstyl 1 punt vir elke korrekte feit x 5 5 Izihlabo 1 punt vir elke korrekte feit x 2 2 Uitstekend 'n Inleiding, afsluiting en stewige argument in = 3 punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Goed 'n Inleiding, afsluiting en redelike argument in = 2 punte die middeldeel van die opstel teenwoordig Redelik Logiese uiteensetting 'n Inleiding, afsluiting en vae argument in die = 1½ punte en struktuur van die middeldeel van die opstel teenwoordig 3 opstel Ondergemiddeld 'n Inleiding, afsluiting en swak argument in die = 1 punt middeldeel van die opstel teenwoordig Swak 'n Enkel paragraaf: swak poging met die skryf = ½ punt van 'n opstel Nie aanvaarbaar = 0 punte Feite puntsgewys aangebied TOTAAL 15 [15] TOTAAL AFDELING E: 40 GROOTTOTAAL: 120 Kopiereg voorbehou