NATIONAL
SENIOR CERTIFICATE
KEREITI YA 12
LOETSE 2023
FISIKALE SAENSESE P1
MATSHWAO: 150
NAKO: Dihora tse 3
Pampiri ena e na le maqephe a 19 ho kenyeletsa le didatha shiti tse-3.
Skip to contentAll 2023 papers 





View all





Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP
Grade 12 Physical Sciences Paper 1 question paper from the Eastern Cape Mock Exam 2023 (Sesotho), 19 pages. Read online or download the free PDF.
Physical Sciences · Grade 12 · Eastern Cape Mock Exam · 2023 · sesotho. Question paper, 19 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Physical Sciences
- Grade
- Grade 12
- Language
- Sesotho
- Document type
- Question paper
- Year
- 2023
- Exam period
- Eastern Cape Mock Exam
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 19
- File size
- 805.3 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 19
This exam
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
2 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
MELAO LE TLHAHISO-LESEDING
1. Ngola LEBITSO le FANE tsa hao ka botlalo dibakeng tse nepahetseng
BUKENG YA HO ARABELA.
2. Araba dipotso KAOFELA.
3. O ka sebedisa khaltjhuleitha e sa porokerengwang.
4. O ka sebedisa dihlomo tse nepahetseng tsa mathamatikisi.
5. Nomora dikarabo tsa hao ho jwalo ka ha ho nomorilwe ho pampiri ena ya
dipotso.
6. O eletswa ho sebedisa DATA SHITI tse kgomareditsweng.
7. Difomulara le dikenyelletso ditlameha ho bontshwa HOHLE
dikhaltjhuleisheneng.
8. Fana ka kgothatso le dimanollo ka bokgutswanyane moo ho hlokehang.
9. Qetellong phethela dikarabo tsa hao ka ho di atametsa ho bonyane
dinomoro TSE PEDI tsa didesimale.
10. Qala potso KA NNGWE leqepheng le LETJHA.
11. Ditayekeramo kaofela HA DI YA teroyiwa ho latela sekala.
12 Ngola ka makgethe le ka mongolo o hlakileng.
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 3
POTSO 1: DIPOTSO TSA KGETHO
Ho fanwe ka dikgetho tse fapaneng e le dikarabo tse ka kgonehang dipotsong
tse latelang. Kgetha karabo mme o ngole tlhaku feela (A–D) pela nomoro ya
dipotso(1.1 ho ya ho 1.10), BUKENG YA HO ARABELA, mohlala 1.11 E.
1.1 Ke efe E LE NNGWE ho tse latelang eo e leng measure of inertia of a
body?
A Ke acceleration
B Ke energy
C Ke velocity
D Ke mass (2)
1.2 Velocity-time kerafo e ka tlase e emetse motsamao wa ntho e tlasa
tshusumetso ya gravitational force feela.
v
Velocity (m·s-1)
3t
t Time(s)
-2v
Disepoleisemente ya ntho ka 3t ke ...
A vt.
B -vt.
-3
C vt.
2
D Zero. (2)
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
4 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
1.3 Di-airbag di ka tshirelletsa mokganni dikotsing ha kotsi e etsahala. Ke efe
E LE NNGWE ya metswako e tafoleng ka tlse e hlalosang ka botlalo seo
di-airbag di ka se etsang nakong ya ho kopana le net fose e etsahalang ho
mokganni nakong ya kotsi, hlalosa hore hobaneng mokganni a tlo
tshirelletseha kotsing eo?.
NAKO YA HO KOPANA NETE FOSE
A E a ata E a ata
B E a ata E a fokotseha
C E a fokotseha E a ata
D E a fokotseha E a fokotseha (2)
1.4 Ntho e betsetswa hodimo ho tloha fatshe mme e fihla tsullung h. Ke EFE
ya ditatemente tse latelang e mabapi le motsamao wa ntho ho tloha fatshe
ho ya tsullung h e nepahetseng?
Se natse kgahlamelo ya forekeshene.
A Mechanical energy ya ntho ho bolelele ba h ke zero.
B Phetoho mo kinetic energy ya ntho ke zero.
C The loss in the object’s kinetic energy e a lekana le gain in the object’s
gravitational potential energy.
D Weke e dirilweng on the object e lekana le zero. (2)
1.5 Fose ya gravitational attraction lefatsheng e makgetlo a 6 ho feta ya
kgweding. Lebaka la sena ke hore:
A Kgwedi ha e na metsi bokahodimong ba yona.
B Boima le retiase ya lefatshe di kgolo ho feta tsa kgwedi.
C Boima ba lefatshe fela bo boholo ho feta boima ba kgwedi.
D Fela rediase ya lefatshe e kgolo ho feta rediase ya kgwedi. (2)
1.6 Observer e tsamaya ka lebelo le tshwanang a tloha ho ntho e emeng e
etsang modumo, o bona pitjhi ya modumo e ya theoha. Hona ke hobane
ho etsahala hore:
WAVELENGTH FOREKWENSI
A E a ata E a fokotseha
B E a fokotseha E dula e tshwana
C E a ata E a ata
D E a fokotseha E a ata (2)
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 5
1.7 Dipoente tjhatjhe tse tharo tse posetifo tse tshwanang,Q1, Q2 le Q3,
di hlophuwe ka tatellano tayakeramong e bontshitsweng ka tlase.
Ke efe E LE NGWE ya tse latelang tetayakeramong e nepahetseng e
emelang NETE eleketerosetatiki fose e ekesepirienswang ke tjhatjhe
Q2?
A B
C D
(2)
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
6 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
1.8 Ho sekete tayakeramo e ka tlase, laete balebo,X le Y di a tshwana. Switjhi
S e butswe.
X
A
X
Y
S
Switjhi S e kwetswe jwale.
Ke efe E LE NGWE ya kopano tse ka tlase e hlalosang ka botlalo phetoho
ya total resisetense ya sekete le ammeter reading ha switjhi S e kwetswe?
TOTAL RESISTANCE AMMETER READING
A E a ata E a fokotseha
B E a ata E dula e tshwana
C E a fokotseha E a ata
D E a fokotseha E dula e tshwana (2)
1.9 Lebone le hokahantswe ho AC jenereita, e laeta ka khanya e tshwanang le
ha e hokahantswe le DC jenereita e hlahisang potenshiale diforense ya Y
volts. Phawara e lahlwang ke lebone ha e hokahantswe ho AC jenereita e
lekana le.
A Y
(IMAX).
√2
B 1
Imax(Y).
2
C Imax (Y).
D Y
(Irms). (2)
√2
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 7
1.10 Kerafo e ka tlase e bontsha kamano dipakeng tsa sehlohlolong(tsullung)
kaenetike eneji ya photo-electrons tse tswang le forekwensi ya incident
photon.
Diinthasepte P le Q kerafong di emetseng?
INTHASEPOTE P INTHASEPOTE Q
A Planck’s constant Threshold forekwensi
B Threshold forekwensi Weke fankeshene
C Weke function Threshold forekwensi
D Threshold forekwensi Planck’s constant (2)
[20]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
8 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
POTSO 2
Teraka ya boima ba 1 300 kg e hokahantswe le koloi ya boima ba 950 kg ka ropo
e sa sarolloheng, e se nang boima, R, e hula koloi tseleng e kgorofo e horisonthale
e se nang methinya. Enjene ya teraka e hula ka fose ya 9 000 N ho tsamaisa
kopano ya teraka-koloi e yang ho leletshehali jwalo ka ha ho bontshitswe
tayakeramong e ka tlase. Teraka e kopana le forekishenale fose e sa fetoheng ya
3 500N. Teraka le koloi di tsamaya ka FELOSITI E SA FETOHENG.
Se natse kgahlamelo ya ho potapota ha mabidi.
2.1 Moithuti o bolela hore ha teraka e tlo ema hang-hang, koloi e tla tswelapele
ho tsamaya ka felositi e sa fetoheng.
Ke molao ofe wa fisikisi oo moithuti a o sebedisitseng ho etsa setatement? (1)
2.2 Taka free-body diagram e leibotsweng ya difose tsohle tse etsahalang ho
teraka. (5)
2.3 Khaltjhuleitha:
2.3.1 Tenshene e ropong e hokanyang teraka le koloi. (3)
2.3.2 Coefficient ya kinetic friction dipakeng tsa koloi le tsela. (4)
2.4 Ropo e dipakeng tsa teraka le koloi e kgaoha hang-hang jwale koloi e
tswelapele ho tsamaya ho ya ho le letshehadi pele e ema.
Khaltjhuleitha magnitude ya acceleration ya koloi kamora hore ropo e
kgaohe. (3)
[16]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 9
POTSO 3
Lequlwana la baithuti le etsa ekeseperimente ho fumana bolelele h ba sekolo sa
bona. Ba tlohella bolo ya tenese ho tloha ntlheng ya A e qophelleng ya marulelo
a moaho wa sekolo jwalo ka ha ho bontshitswe tayakeramong e ka tlase. Ntlha
ya B e 2 m ka hodima lefatshe, ha bolo e nka 0,125s ho nka sebaka se tlohang
ntlheng ya B ho ya fatshe(ntlha ya C)
Se natse kgahlamelo ya forekeshene ya moya.
A
Bolo
h
h
B
2m
C
3.1 Ngola makenetjhute ya sekgahla sa ho fetoha ha felositi ya bolo. (1)
3.2 Khaltjhuleitha:
3.2.1 Bolelele, h, ba moaho wa sekolo (5)
3.2.2 Nako eo bolo e e nkileng ho fihla fatshe (4)
3.2.3 Felositi eo bolo e e nkileng ho otla fatshe (3)
3.3 Sketjha position versus time graph ya motsamao wa bolo nakong ya ha e
tloha ho fihlela e otla fatshe. Sebedisa lefatshe e le ntlha ya zero-reference.
Bontsha tse latelang kerafong:
• Height ho tloha moo bolo e tlohetsweng ho yona.
• Nako eo bolo e otlang fatshe (3)
[16]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
10 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
POTSO 4
Ditorole tse pedi, A ya boima ba 1 kg, le B ya boima ba 2 kg, di tshwerwe ho se
tsamaye tseleng e boreledi e tsitsitseng ka spring se khompresitsweng dipakeng
tsa tsona, tayakeramong e ka tlase jwalo ka ha ho bontshitswe. Spring se a tlohelwa
ebe se wela fatshe. Torole ya A e ya letshohong le letona ka felositi e sa fetoheng
ya 5,0 m.s-1 mme e thulana le lebota.
Nka eka ke isolated system.
Lebota
B A
4.1 Hlalosa isolated system. (2)
4.2 Khaltjhuleitha felositi ya kariki ya B hang kamora hore spring se tlohelwe. (4)
4.3 Afarege fose e etswang ke lebota ho torole ya A ke 80 N le thulano ya torole
le lebota e nka e 0,5 seconds.
Khaltjhuleitha felositi eo torole ya A e tlohang ka yona leboteng. (4)
4.4 Moithuti o hopola hore collision ya torole ya A le lebota e inelastic.
Hlalosa ka ho botlalo se bolelwang ka inelastic collision. (2)
[12]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 11
POTSO 5
Kereiti ya mase ya 50 kg e dutse ntlheng ya A ya fethikale height ya 5 m ho ya
hodimo ho sebaka se horisonthale. Sebaka se nyolosetsang se etsa engele θ le
sebaka se motsitseng, jwalo ka ha ho bontshitswe tayakeramong e ka tlase. Ha
kereiti e tlohelwa, e thella e ya tlase sebakeng se motheong ho yo fihla ntlheng
ya B tlase sebakeng se theosetsang ka lebelo la 8 m.s-1. Sebaka se theosetsang
se etsa konsetente forekeshenale fose ya 72 N ho kereiti ha kereiti e thella ho
tloha ntlheng ya A ho ya ntlheng ya B.
5.1 Fana ka work-energy theorem ka mantswe. (2)
5.2 Sebedisa eneji porinsipole ho khaltjhuleitha engele θ. (6)
Kamora ho feta ntlha ya B, kereiti e thella tseleng ya safeise e kgorofo e
horisonthale moo e emang ho ntlha ya C,eo e leng 10 m ho tloha ho ntlha
ya B.
5.3 Teroya free body diagram ya difose tsohle tse etsahalang ho kereiti nakong
eo e thellang ho tloha ho B ho ya ho C. (3)
5.4 Khaltjhuleitha work done e entsweng ke forekeshenale fose ho fihlela
kereiti e ema. (4)
[15]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
12 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
POTSO 6
Koloi ya mapolesa ka saerini e buletsweng, e tsamaya ka lebelo le sa fetoheng
dipakeng tsa diobserver tse pedi A le B. Observer A e tlwa modumo wa forekwensi
ya 545 Hz ho tloha ho saerini, ha observer wa B e utlwa forekwensi ya 615 Hz.
6.1 Fana ka tlhaloso ya Doppler effect ka mantswe. (2)
6.2 Koloi ya mapolesa e ya lehlakoreng lefe?
Kgetha HO TLOHA HO OBSERVER A kapa HO TLOHA HO
OBSERVER B.
Fana ka lebaka la karabo ya hao. (2)
6.3 Lebelo la modumo wa moya ke 343 m.s-1. Khaltjhuleitha forekwensi ya
saerini. (7)
6.4 Dispectral laine tsa kgase e itseng e obsefuweng ho tloha naleding e hole e
hlaha e le red shifted. Hlalosa se bonwang o ipapisitse le MOTION OF THE
STAR le FOREKWENSI ya mela ya sepeketerale. (2)
[13]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 13
POTSO 7
Dipoint tjhatje tse pedi tsa, P le T, di beuwe 0,03 m di arohane. Tjhatje ya P ke
+36 x 10-6 C ha T e na le tjhatje ya 16 x 10-6 C E SA TSEJWENG LETSHWAO.
7.1 Hlalosa Coulomb’s law ka mantswe. (2)
7.2 Teroya electric field pattern ho potapota posetifo tjhatje. (3)
7.3 Khaltjhuleitha makenetjhute ya fose eo ditjhatje P le T di e etsetsanang. (3)
Ha test charge e beuwe ntlheng ya X, sebaka sa r m ho le letona ho T jwalo ka
ha ho bontshitswe tayakeramong e ka tlase, test charge e dula e EME.
7.4 Ngola letshwao la tjhatje (POSETIFO kapa NEKETIFO) ya T.
Hlalosa karabo ya hao. (3)
7.5 Khaltjhuleitha bolelele ba r. (5)
[16]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
14 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
POTSO 8
diresisetara tse tharo le defaese ya motlakase di reituwe 16 W di koneketuwe ho
betiri ya emf ya 36 V le inthenale resisetense r, jwalo ka ha ho bontshiswe sekete
tayakeramong e ka tlase. Ammeter A2 e bontsha 2 A ha switjhi S e kwatswe.
𝜺 = 36 V
S
r A2
2A
8Ω
10 Ω
A1
16 W
2Ω DEVICE
8.1 Hlalosa lentswe emf ya betiri ka mantswe. (2)
8.2 Khaltjhuleitha:
8.2.1 Resisetense ya sesebediswa sa motlakase (3)
8.2.2 Karente e fetang betiring. (5)
8.2.3 Inthenale resisetense r ya betiri. (6)
8.3 Switjhi S jwale e butswe. Sena se tla ama palo ya amethara A1 jwang?
Kgetha ho e a ATA ,E A FOKOTSEHA, kapa E DULA E LE JWALO.
Hlalosa karabo ya hao. (2)
[18]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 15
POTSO 9
Phawara seteishene sa mashala e sebedisa diAC jenereita ho hlahisa motlakase.
9.1 Hlalosa eneji konfeshene e etsahalang jenereiteng. (2)
9.2 Teroya sketch graph ya emf e generated versus time ya disaekele tse pedi
tse feletseng tsa AC jenereita. (2)
9.3 Olethaneiting kharente e sebediswa bakeng sa ho tsamaisa motlakase
sebaka se setelele. Fana ka lebaka la hore hobaneng AC e kgethwa ho
feta DC ho tsamaisa motlakase dibakeng tse telele. (1)
9.4 Ketlele ya motlakase e tshwauwe 220 V. 220 V e emetseng? (1)
9.5 AC jenereita e itseng e hlahisa peak current ya 6,25 A ha e koneketuwe ho
ketlele ya motlakase ya resisetense ya 45 Ω.
Khaltjhuleitha:
9.5.1 Root mean square (rms) current (3)
9.5.2 Average power e sebedisuweng ke ketlele ha e koneketuwe
jenereiteng ena. (3)
[12]
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
16 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
POTSO 10
Dipatlisiso di entswe ho fumana efekete ya phawara ya light bulb karenteng e
hlahisitsweng ke photo-electric cell. Aphareithase e sebedisitsweng dipatlisisong
e bontshitswe teyakeramong e nolofaditsweng e ka tlase. Ultraviolet light ya
wavelength ya 490 nm entshwa ke light bulb tse pedi , A le B, e kgantshitswe ho
kathote ya photo-electric cell mme maximum sepiti sa phot-electrons sa methwa
.
UV Laete sose
+
e-
A
Diphetho tsa dipatlisiso tsa bona di bontshitswe tafoleng ka tlase.
BALEBO PHAWARA YA LAETE LEBELO LA
BALEBO SEHLOHLOLONG LA
DIPHOTO-ECTRON
A 100 W 7,5 x 105 m·s-1
B 200 W 7,5 x 105 m·s-1
10.1 Hlalosa lentswe photoelectric effect. (2)
10.2 Hlalosa ka ho hlaka hore hobanaeng phawara ya dllaete balebo e sa ame
maximum sepiti se ntshuwang ke diphoto-electron? (2)
10.3 Ke efe E LE NNGWE ya light bulb, A le B, e tla hlahisa reding ya amethara
e sehlohlolong?
Hlalosa karabo ya hao. (2)
10.4 Khaltjhuleitha:
10.4.1 Eneji ya ultraviolet photon (3)
10.4.2 Work function ya metal cathode (4)
[13]
TOTAL: 150
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 17
DATHA YA FISIKALE SAENSESE KEREITI 12
PAMPIRI YA 1 (FISIKISI)
TABLE 1: PHYSICAL CONSTANTS/TAFOLE YA 1: DIFISIKALE KONSETENTE
SYMBOL/
NAME/LEBITSO VALUE/BOLENG
LETSHWAO
Acceleration due to gravity / g 9,8 m•s-2
Akeselereishene ya kerafiti
Universal gravitational constant / G 6,67 × 10-11 N•m2.kg-2
Kerafiteishenale ya ho phatlalla
Speed of light in a vacuum / Lebelo la c 3,0 × 108 m•s-1
kganya fakhumung
Planck’s constant / Planck’s konsetente h 6,63 × 10-34 J•s
Coulomb’s constant / Coulomb konsetante k 9,0 × 109 N•m2•C-2
Charge on electron / Tjhatje ya eleketorone e -1,6 × 10-19 C
Electron mass / Boima ba eleketorone me 9,11 × 10-31 kg
Mass of earth / Boima ba lefatshe M 5,98 × 1024 kg
Radius of earth / Rediyase ya lefatshe RE 6,38 × 106 m
TAFOLE 2: FOMULARA
LEBELO
Δx = v i Δt + 21 at 2 or/kapa
v f = vi + a t
Δy = v i Δt + 21 at 2
v + vf
2 2 Δx = i Δt or/kapa
v f = v i + 2ax or/kapa 2
2 2
v f = v i + 2ay v + vf
Δy = i Δt
2
FOSE
Fnet = ma
fsmax = µsN fk = µkN
Fnet t = p
w = mg
p = mv f − mv i
g=G
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
18 FISIKALE SAENSESE P1 (EC/LOETSE 2023)
WEKE, ENEJI LE PHAWARA
W = F Δx cos θ U = mgh or/kapa Ep = mgh
Wnett = ΔK or/kapa Wnett = ΔEk
K = ½mv2 or/kapa Ek = ½mv2
ΔK = Kf - Ki or/ kapa ΔEk = Ekf – Eki
W
Wnc = ΔK + ΔU or/kapa Wnc = ΔEk + ΔEp P=
t
Pave = Fv
WAEFO, MODUMO LE KGANYA
1
v=f T=
f
v vL v vL c
fL = fs fL = fb E = hf or/kapa E = h
v vs v vb
E = Wo + Ek(max) where/moo
E = hf le W0 = hf 0 and/le Ek(max) = ½mvmax2 or/kapa K(max) = ½mvmax2
ELEKETEROSETATIKESE
kQ 1Q 2 kQ
F= E=
r2 r2
W F
V= E=
q q
n=Q
qe
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
(EC/LOETSE 2023) FISIKALE SAENSESE P1 19
DIELETERIKI SEKETE
emf ( ε ) = I(R + r)
R=V
I
Rs = R1 + R2 + R3 + …
1 1 1 Q = IΔt
= + + ...
R p R1 R 2
W = Vq W
P=
W = VIΔt t
W = I2RΔt P = VI
W=
P = I2R
P=
OLETHANEITING KARENTE
Pav erage = Vrms I rms / Pgemiddeld = Vwgk I wgk
I I
Irms = max / I wgk = maks
2 2
Pav erage = I rms
2
R / Pgemiddeld = I 2wgk R
Vmax Vmaks
Vrms = / Vwgk = 2
2 2 V2 Vwgk
Pav erage = rms / Pgemiddeld =
R R
Ha o a dumellwa ho kopitsa Ka kopo phetla
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape Mock 2023 QP

Question paper
Physical Sciences Grade 12 P1 NSC June 2023 QP (Afr)

Question paper and memo
Physical Sciences Grade 12 P1 Free State Mock 2023 QP & Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2025 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P1 Eastern Cape Mock 2017 Memo
More from Grade 12 Physical Sciences

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 P2 Eastern Cape June 2025 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 Paper 1 Limpopo June 2025 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 Paper 2 Limpopo June 2025 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 Paper 1 Limpopo Mock 2025 Memo

Memorandum
Physical Sciences Grade 12 Mpumalanga March Test 2025 Memo

Question paper