Downloaded from hlayiso.com
GRAAD 12
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESITSATFU (P3)
2016
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 100
Lememorandamu inemakhasi la-13.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 3 memorandum from the NSC June Exam 2016, 13 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · siswati. Memorandum, 13 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 3
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 13
- File size
- 299.4 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 13
This exam
NSC June Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
- Question 1.1Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.2Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.3Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.4Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.5Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)50 marks
- Question 1.6Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)200 marks
Show all 12 questions
- Question 2.1Lubukhwari (Literature — Set Works)25 marks
- Question 2.2Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.3Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)25 marks
- Question 2.4Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)25 marks
- Question 2.5Kulalela nekukhuluma (Listening and Speaking)25 marks
- Question 2.6Kubhala nekwetfula (Writing and Presenting)25 marks
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 2 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: INDZABA
UMBUTO 1: KUBHALWA KWENDZABA (340–390 emagama) (50 emamaki)
CAPHELA: Kuyo yonkhe imibhalo cikelela linani lemagama lelimisiwe. Indzaba
lephatselene nesitfombe inikwe sihloko.
1.1 Mhlazana kubekwa umholi welusha esigodzini sangakitsi.
LUHLOBO LWENDZABA: INDZABA LELANDZISAKO
LOKUBALULEKILE:
• Endzabeni lelandzisako kumele kucikelelwe kutsi kubhalwa ngesikhatsi
lesengca ngobe ilandzisa ngalokwenteka ngalelo langa.
• Caphela kutsi indzaba ikhuluma ngalokwenteka mhlazana kubekwa
umholi welusha esigodzini salapho lohlolwako ahlala khona.
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Tonkhe tindizima atiphatselane nesihloko.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
1.2 Kantsi kunje kuba kamatekuletjeni!
LUHLOBO LWENDZABA: INDZABA LECHAZAKO
LOKUBALULEKILE:
• Indzaba lechazako kumele icikelele kutsi ichaza intfo njengobe injalo.
Intfo lechazwako kumele kuvetwe sitfombe sayo ngalokusobala kuleto
tetsamelilwati tembhali.
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
1.3 Kutalwa emndenini lophuyile nobe lonjingile kuyayivimba nobe
kuyayitfutfukisa imphumelelo yemuntfu. Utsini umbono wakho?
LUHLOBO LWENDZABA: INDZABA LEVETA UMBONO WEMBHALI/
HLANGOTSILUNYE
LOKUBALULEKILE:
• Bahlolwa kumele bakhetse luhlangotsi lunye bangagudluki kulo
endzabeni yonkhe. (Bavumelane nobe baphikisane nalombono.)
• Caphela kutsi indzaba iveta luhlangotsi lolukhetfwe ngumhlolwa,
ingakhulumi ngako kokubili. Kutalwa emndenini lophuyile nobe lonjingile
kuyayivimba imphumelelo yemuntfu nobe akuyivimbi imphumelelo
yemuntfu.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 3 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
1.4 Kuntjintjantjintja kwesimo selitulu kuyawehlisa kubuye kuwukhuphule umnotfo
welive.
LUHLOBO LWENDZABA: INDZABA LENHLANGOTSIMBILI/MBACAMBILI/
LEVETA SIMO NJENGOBE SINJALO.
LOKUBALULEKILE:
• Kuloluhlobo lwendzaba bahlolwa kumele bavete bubi nebuhle besihloko,
totimbili tinhlangotsi.
• Caphela kutsi indzaba ikhuluma ngekwehla nekwenyuka kwemnotfo
welive lokubangwa kuntjintjantjintja kwesimo selitulu. (Sib.
Nakunesomiso: kufa kwemfuyo/kuncipha kwetivakashi, njll. Nakubandza
kakhulu: kudula kwetembatfo letishisako/kudleka kwagezi, phalafini, njll.)
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
1.5 Kubeketela ngiko lokungibeke kulelizinga lengikulo lomuhla.
LUHLOBO LWENDZABA: INDZABA LEBALISA NGEMPHILONCHANTI
YEMBHALI/LEVETA LIKAMUVA LEMBHALI.
LOKUBALULEKILE:
• Kuloluhlobo lwendzaba umbhali ubalisa ngato tonkhe tintfo latibeketelele
waze wefika kulelizinga lakulo lomuhla.
• Emaphuzu lasendzabeni akavete simo sembhali lapho abeketela khona
aze afike kulelizinga lakulo lomuhla. (Tonkhe tintfo latibeketelele waze
waphumelela.) (Sib. Kuyekela sikolo- emva kwekuyalwa umhlolwa
wabuyela wayochubeka nemfundvo/imikhuba lemibi - emva kwekuyalwa
umhlolwa wayekela/bangani lababi - emva kwekuyalwa umhlolwa
wabayekela/emva kwekushaywa - emva kwekuyalwa umhlolwa wabuyela
esikolweni
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 4 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
1.6 Tonkhe tindzaba letiphatselene netitfombe tingatsatsa nobe nguluphi luhlobo
lwendzaba: indzaba lechazako, nhlangotsilunye, nhlangotsitimbili,
lelandzisako naleveta likamuva lembhali/Imphilonchanti yembhali.
1.6.1 Indzaba lephatselene nesitfombe sekusetjentiswa kwendvuku.
LUHLOBO LWENDZABA: INGATSATSA NOBE NGULUPHI
LUHLOBO LWENDZABA KULETI
LETINGENHLA
LOKUBALULEKILE:
• Bahlolwa kumele babe nemaphuzu lesekelako lahambisana
nesitfombe, bangagudluki kuso.
• Tihloko titawehluka. Sib. Labangavumelani nekushaywa
etikolweni: Kukhishwa kwekusetjentiswa kwendvuku
etikolweni/Kuhlukunyetwa kwebantfwana etikolweni/Luswati
luyambhidlita umntfwana. Labavumelana nekusetjentiswa
kwendvuku etikolweni: Luswati luyamakha umntfwana/
Indvuku ayiwakhi umuti, njll.
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
1.6.2 Indzaba lephatselene nesitfombe semdlalo wemabhayisikili.
LUHLOBO LWENDZABA: INGATSATSA NOBE NGULUPHI
LUHLOBO LWENDZABA KULETI
LETINGENHLA.
LOKUBALULEKILE:
• Bahlolwa kumele babe nemaphuzu lavakalako lahambelana
nesitfombe, bangagudluki kuso.
• Tihloko titawehluka. Sib. Umjaho wemabhayisikili lengake
ngawubona/Tingoti temijaho yemabhayisikili/Kubaluleka
kwekutivocavoca, njll.
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba ayivete kutfutfuka.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 5 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
1.6.3 Indzaba lephatselene nesitfombe sentfombatane lekha emanti
empompini.
LUHLOBO LWENDZABA: INGATSATSA NOBE NGULUPHI
LUHLOBO LWENDZABA KULETI
LETINGENHLA.
LOKUBALULEKILE:
• Bahlolwa kumele babe nemaphuzu levakalako lahambelana
nesitfombe, bangagudluki kuso.
• Tihloko titawehluka. sib. Kuhlanteka/Kongiwa kwemanti/
Kubaluleka kwemanti, njll.
• Kubumbana kwemibono etindzimeni.
• Imibono ihambelane nesihloko.
• Indzaba itfokotise loyifundzako.
CAPHELA: KWABIWA KWEMAMAKI: (BONA IRUBHRIKI)
SAMBA SESIGABA A: 50
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 6 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA B: EMATHEKSTHI EMIBHALOMBIKO
UMBUTO 2: IMIBHALOMBIKO (100–120 emagama) (50 emamaki)
2.1 INCWADZI YEBUNGANI
SAKHIWO:
• Likheli linye leliphelele lelingakafakwa timphawu.
• Kweciwa umugca embikwesibingelelo.
• Sibingelelo sencwadzi. (Sibingelelo kufanele sivete buhlobo lobukhona
emkhatsini walobhalako nalobhalelwako, sib. Mnaketfu).
• Kweciwa umugca embikwesingeniso.
• Singeniso lesetfula loko lekutawucocwa ngako.
• Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
• Tindzima letinemicondvo lebumbene.
• Kweciwa umugca embikwesiphetfo.
• Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
• Kweciwa umugca embikwekuvalelisa.
• Kuvalelisa lokuhambelana nesibingelelo. (Sivaleliso kufanele sivete
buhlobo lobukhona emkhatsini walobhalako nalobhalelwako).
• Sibongo asifakwa.
LOKUBALULEKILE:
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Incwadzi ayililele umnakenu ngekulahlekelwa yimali yasenyuvesi.
• Veta secwayiso ngalesimo, sib. Kufuna umfundzate/Kuboleka imali
ebhange/Kutsengisa imphahla.)
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
2.2 UMLANDVOMUFI
SAKHIWO
• Sihloko semlandvomufi. Sib. Umlandvomufi wa … lotelwe …
washona …
• Ligama/Emagama nesibongo semufi.
• Lusuku latalwa ngalo nelusuku lashone ngalo.
• Batali bakhe.
• Wesingaki ekhaya ngekutalwa.
• Indzawo latalelwe kuyo nalashonele kuyo.
• Imfundvo yakhe.
• Umndeni wakhe lawushiya emhlabeni.
• Emavi ekumvalelisa. (sib. Lala ngekuthula/tinanatelo temufi njll.)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 7 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
LOKUBALULEKILE:
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Umlandvomufi awukhulume ngekushona kwamkhulu wakho.
• Akufakwe imininingwane lehambisana nemlandvomufi.
• Kungabi ngumbhalo wemufi kodvwa akube ngumbhalo walobikako.
• Naleminye imibono lehambisana yemukelekile.)
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
2.3. UMBIKO LOHLELEKILE
SAKHIWO:
• Sihloko (umbiko walokwenteke emcinjini wekuvala umnyaka nekumita
kwalomunye webafundzi).
• Lusuku lobhalwe ngalo.
• Ubhalwe ngubani (umgcugcuteli wemcimbi).
• Uya kubani (umphatsisikolo).
• Lokucuketfwe (lokwenteke emcinjini nekumita kwalomunye webafundzi).
• Ibhalwa ngetindzima nobe ngemaphuzu.
• Tincomo. (Sib. Kugwenywa Kusetjentiswa Kwetidzakamiva/Imicimbi
lefana nalena ingentelwa eceleni nemadamu.)
LOKUBALULEKILE:
• Lulwimi luhlelekile.
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Caphela kutsi umbiko uphatselene nalokwenteke emcinjini wekuvala
umnyaka nekumita kwalomunye webafundzi. (Sib. Imbangela
yekumita/Indlela lamite ngayo.)
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
2.4. INKHULUMISWANO/INKHULUMOMPHENDVULWANO
SAKHIWO:
• Labakhulumisanako abetsiwe emagama.
• Luhlaka (emagama alabakhulumako abhalwa ngasesandleni sebuncele
bese kufakwa ikholoni/bokhulunyiwe abafakwa)
• Lokwentekako kubhalwa kubakaki. (Sib. Ahleka, Ashaya
tandla/Abamba lukhalo/Asukuma, njill.)
• Kusetjentiswa inkhulumongco.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 8 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
LOKUBALULEKILE:
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Inkhulumiswano ayibe semkhatsini wemhlolwa nathishelanhloko.
• Akukhulunywe ngekulungiswa kwesimilo nendlela lengiyo yekuphila.
• Umhlolwa akabeke emaphuzu ekutivikela nembangela yesimo sakhe.
(Sib. Kugula/Kufa/Indlela laphatfwa ngayo ekhaya, njill.
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
2.5 LUHLELO LWEMHLANGANO NEMAMINITHI
SAKHIWO:
I-AJENDA
• Lusuku, indzawo nesikhatsi lekutawuhlanganwa ngaso.
• Kuvulwa kwemhlangano – ngu-
• Ifaka tihlokwana lekutawukhulunywa ngato emhlanganweni. Sib.
Kucashwa kwemaphoyisa emmango/kufunwa kwetigebengu/kubikwa
kwetigameko tekwebiwa kwebantfwana nobe timoti ngesikhatsi/tijeziso
kulababanjiwe, njll.
• Iba ngumsuka wekubhalwa kwemaminithi.
• Inika sikhala sekwengeta lokungakhulunywa ngako emhlanganweni.
• Kufanele ihambisane nemaminithi emhlangano.
• Kuvalwa kwemhlangano – ngu-
EMAMINITHI
• Ahambisana ne-ajenda futsi asuselwa kuyo.
• Tihlokwana letise-ajendeni tibuye tivele futsi tilandzelelwe njengobe
tinjalo emaminithini.
• Tincumo letitsetfwe emhlanganweni.
LOKUBALULEKILE:
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile.
• Akube ngummango losemhlanganweni.
• Akukhulunywe ngetindlela letitawusetjentiswa kubamba tigebengu
lesetihluphe ummango ngekweba bantfwana. Sib. Kusetjentiswa
kwemmango/emaphoyisa/emaphoyisa emmango/kufundziswa
kwebantfwana ngekwebiwa kwebantfwana, njll.
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 9 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
2.6 INCWADZI LEHLELEKILE
SAKHIWO:
• Emakheli aba mabili langakafakwa timphawu tekufundza.
• Likheli lesibili lifakwa sikhundla salobhalelwako.
• Iba nesingeniso, umtimba nesiphetfo.
• Kweciwa umugca embikwesibingelelo.
• Sibingelelo sencwadzi. (Sibingelelo kufanele sivete bulili
balobhalelwako, sib. Mnumzane/Nkhosatana).
• Sihloko sendzaba lokukhulunywa ngayo.
• Singeniso lesetfula loko lekutawucocwa ngako.
• Kweciwa umugca emva kwaleyo naleyo ndzima.
• Tindzima letinemicondvo lebumbene.
• Kweciwa umugca embikwesiphetfo.
• Siphetfo lesisonga loko lebekucocwa ngako emtimbeni wencwadzi.
• Kweciwa umugca embikwekuvalelisa.
• Kuvalelisa lokutitfobako lokuhambelana nesibingelelo. (Sib. Ngimi
lotitfobako).
• Sibongo siyafakwa.
LOKUBALULEKILE:
• Kusetjentiswa irejista lefanele.
• Kucikelelwa kusetjentiswa kwelulwimi ngalokujulile nangalokuhlelekile.
• Incwadzi yemhlolwa ayikhonone ngekuvalwa kwemtfolamphilo
ngetikhatsi tekudla emini lokwenta kutsi kube matima kutfola lusito.
• Incwadzi ayichaze tizatfu leticinile ngalesikhalo semhlolwa. (Sib. Kufa
kwebantfu/Kudla sikhatsi/Emadelesi lamadze, njll.)
CAPHELA: Kwabiwa kwemamaki: (Bona irubhriki)
SAMBA SESIGABA B: 50
SAMBA SAKO KONKHE: 100
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 10 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
CAPHELA:
• Sebentisa irubhriki njalo nawumaka indzaba (Liphepha le-3, SIGABA A).
• Emamaki lasukela ku-0–50 ehlukaniswe ngemazinga lasihlanu-(5) etinchazelo temakhono, (Emalengiso, Licophelo lelisetulu, Lokwenetisako,
Lokusacatfuta naLokungaphumelelisi).
• Kuletimphawu taLokucuketfwe, Lulwimi neSitayela, letinchazelo temakhono letisihlanu tehlukaniswe ngekwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako
nelizinga lelisetulu ngalokungababateki, ngekwehlukana kwemamaki netinchazelo temakhono.
• Sakhiwo sona asitsintseki ngalokwehlukaniswa kwelizinga lelisetulu ngalokubabatekako nelinelizinga lelisetulu ngalokungababateki.
IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 28–30 22–24 16–18 10–12 4–6
NEKUHLELA -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo leyenetisako -Imphendvulo -Yonkhe imphendvulo
lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu -Imibono ibumbene futsi lengakabumbani iyanhlanhlatsa
(Imphendvulo lababateka ngetulu ngalokubabatekako ikholweka -Imibono ayikacaci kantsi -Imibono ihlangahlangene
Lizinga lelisetulu
nemibono) kwalokulindzelekile -Imibono ivutsiwe, ngalokwenetisako futsi akusiyo futsi iyadidana, ayikacondzi
Kuhleleka kwemibono -Imibono ivutsiwe, iyaheha ihambisana -Kuhleleka kubumbene yekuticambela ngco
nakulungiselelwa inekuhlakanipha, nesihloko ngalokuphelele nesingeniso, umtimba -Buncane bufakazi -Kunekuphindzaphindza
kubhala lokukhombisa kucabanga -Kuhleleka nesiphetfo bekuhleleka lokungevakali
ngalokubabatekako
Kucikelelwa lokujulile kusecophelweni lelisetulu ngalokwenetisako nekubumbana -Akukho kuhleleka
kwenhloso, -Kuhleleka kakhulu, lokubumbene nekubumbana
tetsamelilwati kungemalengiso nesingeniso, umtimba
nesimongcondvo lababatekako, nesiphetfo
kubumbene nesingeniso,
30 EMAMAKI umtimba kanye
nesiphetfo
25–27 19–21 13–15 7–9 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo legcwele -Awukho namncane
Lizinga lelisetulu
lengemalengiso kodvwa lesecophelweni lelisetulu leyenetiisako kodvwa kunhlanhlatsa umzamo wekuphendvula
ingenato timphawu -Imibono iyaheha, kukhona lokungevakali -Imibono ayihlangani, ngesihloko
tekubabateka ihambisana nesihloko kahle iyadidana -Yonkhe imphendvulo
-Imibono ivutsiwe futsi -Kuhleleka -Imibono ibumbene, -Abukho bufakazi iyanhlanhlatsa,
ngalokungababateki
ihlakaniphile lokusecophelweni iyakholweka bekuhleleka ayemukeleki
-Kuhleleka lelisetulu lokubumbene -Kukhona kuhleleka nekubumbana -Akuvakali,
lokungemalengiso, nesingeniso, umtimba lokutsite kanye kuhlangahlangene
kubumbene nesingeniso, nesiphetfo nekubumbana
umtimba nesiphetfo nesingeniso, umtimba
nesiphetfo
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 11 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LULWIMI, SITAYELA 14–15 11–12 8–9 5–6 0–3
NEKUHLUNGWA -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, -Lulwimi aluvakali
KWEMAPHUTSA nesilulumagama nesilulumagama nesilulumagama sitayela -Umoya, irejista, sitayela
kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, kuhambelana nenhloso, nesilulumagama nesilulumagama
Lizinga lelisetulu ngalokubabatekako
Kuhambelana tetsamelilwati tetsamelilwati tetsamelilwati akuhambelani akuhambelani nakancane
kwemoya irejista, nesimongcondvo nesimongcondvo nesimongcondvo nenhloso, nenhloso, tetsamelilwati
sitayela, ngemalengiso ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako tetsamelilwati nesimongcondvo
silulumagama lababatekako -Lulwimi lusecophelweni -Lulwimi lusetjentiswe nesimongcondvo -Silulumagama sincane
nenhloso -Lulwimi lolunekutetsemba, lelisetulu kantsi nemoya ngalokwenetisako kwetfula -Kusetjentiswa ngendlela yekutsi
nesimongcondvo lolugculisako nalolunemba uyemukeleka lokushiwo embhalweni kwelulwimi lokubhaliwe
Kusetjentiswa ngemalengiso emphendvulweni yonkhe -Umoya uyenetisa kusacatfuta akungalandzeleki
kwelulwimi, timphawu lababatekako -Emaphutsa eluhlelo -Emasu ebugagu belulwimi -Umoya nekukhetseka
tekufundza -Emasu ebugagu belulwimi nesipelingi akasimanyenti asetjentisiwe kunotsisa kwemagama
nekubhala, luhlelo, asetjentiswe -Kuticambela lokucuketfwe akwemukeleki
sipelingi ngemphumelelo lenkhulu lokusecophelweni -Silulumagama
(lupelomagama) kuveta umoya nekuheha lelisetulu sincane kakhulu
kwemphendvulo
15 EMAMAKI -Esikhatsini lesinyenti
kakhulu emaphutsa eluhlelo
nesipelingi kute
-Kunekuticambela
lokungemalengiso lasetulu
kakhulu
13 10 7 4
-Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe -Lulwimi lusetjentiswe
Lizinga lelisetulu
ngemalengiso ngemphumelelo ngalokwenetisako kodvwa ngalokungenetisi
nangalokuveta umoya lesecopheweni lelisetulu ngalokungafani -Kusetjentiswa
lokhutsatako -Umoya uyemukeleka embhalweni wonkhe kwetinhlobo
ngemphumelelo futsi uneligalelo -Imvamisa umoya letehlukene temisho
ngalokungababateki
-Esikhatsini lesinyenti lelemukelekile wemukelekile, emasu kuncane/kute
emaphutsa eluhlelo -Emaphutsa eluhlelo ebugagu belulwimi -Silulumagama
nesipelingi awekho nesipelingi ambalwa asetjentiswe kancane sincane kakhulu
-Kuticambela -Icambeke kahle
kungemalengiso
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3 12 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABA YELULWIMI LWASEKHAYA [50 EMAMAKI] (iyachubeka)
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
SAKHIWO 5 4 3 2 0–1
-Sihloko sitfutfukiswe -Imininingwane -Imininingwane ihambisana -Lamanye emaphuzu -Emaphuzu ladzingekile
Timphawu tetheksthi ngemalengiso itfutfukiswe nesihloko emukelekile asilele
Kutfutfukiswa -Imininingwane yetfulwe ngalokuihlelekile -Imisho netindzima -Imisho netindzima -Imisho netindzima
kwetindzima ngemalengiso -Kunekubumbana kwakheke kahle kunemaphutsa kunemaphutsa
nekwakhiwa -Imisho, netindzima -Imisho, netindzima Indzaba iyevakala -Indzaba iyevakala -Indzaba ayinamcondvo
kwemisho kwakheke ngemalengiso kuhlelekile futsi noko
lababatekako kutinhlobonhlobo
5 EMAMAKI
KWEHLUKA
KWEMAMAKI 43–50 33–40 23–30 13–20 0–10
Emalungelo agodliwe Phenya
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P3
Downloaded from hlayiso.com 13 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
IRUBHRIKI YEKUHLOLA ITHEKSTHI YEMBHALOMBIKO LOMUDZE WELULWIMI LWASEKHAYA [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE, 13–15 10–12 7–9 4–6 0–3
KUHLELA NESAKHIWO -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo -Imphendvulo lecatfutako -Imphendvulo ayikhombisi
lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu leyenetisako, lekhombisa lwati loluncane nakancane kuba nelwati
Imphendvulo nemibono lababatekako lekhombisa lekhombisa lwati lweluhlobo lwetheksthi lwetimphawu teluhlobo
Kuhleleka kwemibono -Imibono ivutsiwe, -Lwati lolusecophelweni lweluhlobo lwetheksthi lebhalwako lwetheksthi lebhalwako
nakulungiselelwa kubhala inekuhlakanipha, lelisetulu lweluhlobo lebhalwako -Umbhalo unekutsemeleta -Inshokutsi iyanhlanhlatsa,
Inhloso, tetsamelilwati, lokukhombisa kucabanga lwetheksthi lebhalwako -Umbhalo awukacondzi lokunyenti igcwele kutsemeleta
timphawu/timiso, lokujulile -Umbhalo ucondze ngco – ngco ngalokuphelele, -Kubumbana kwemaphuzu lokunyenti
nesimongcondvo -Lwati lolungemalengiso awutsemeleti unekutsemeleta alokucuketfwe kuncane -Emaphuzu alokucuketfwe
lwetimphawu teluhlobo -Lokucuketfwe kunemibono lokutsite kakhulu akakabumbani nakancane
15 EMAMAKI lwetheksthi lebhalwako lebumbene ngelicophelo -Emaphuzu -Imbalwa imininingwane -Imbalwa kakhulu
-Umbhalo ucondze ngco lelisetulu alokucuketfwe leyesekela sihloko imininingwane leyesekela
-Lokucuketfwe kunemibono -Imininingwane yetfulwe abumbene -Imitsetfo netimiso sihloko
lebumbene ngemalengiso ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako letibalulekile tesakhiwo -Imitsetfo netimiso
-Yonkhe imininingwane kantsi yonkhe yesekela -Leminye imininingwane setheksthi atikalandzelwa tesakhiwo setheksthi
icaciswe ngemalengiso sihloko iyasesekela sihloko ngalokufanele letibalulekile
kantsi futsi yesekela sihloko -Sakhiwo lesemukelekako -Sakhiwo siyenetisa -Kunyenti lokubalulekile atikalandzelwa nakancane
-Sakhiwo lesifanele lesinemaphutsa langasho kodvwa sinemaphutsa lokusilele
lesingemalengiso lutfo latsite
nalesingenamaphutsa
LULWIMI, SITAYELA 9–10 7–8 5–6 3–4 0–2
NEKUHLUNGWA -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, -Umoya, irejista, sitayela -Umoya, irejista, sitayela
KWEMAPHUTSA nesilulumagama nesilulumagama sitayela nesilulumagama nesilulumagama
kuhambelana ngemalengiso kuhambelana nenhloso, nesilulumagama akuhambelani kahle akuhambelani nakancane
Umoya, irejista, sitayela, nenhloso, tetsamelilwati tetsamelilwati kuhambelana nenhloso, nenhloso, tetsamelilwati nenhloso, tetsamelilwati
inhloso, tetsamelilwati nesimongcondvo nesimongcondvo tetsamelilwati nesimongcondvo nesimongcondvo
nesimongcondvo -Luhlelo alunamaphutsa ngelicophelo lelisetulu nesimongcondvo -Kunemaphutsa -Kugcwele emaphutsa
Timiso nekusetjentiswa kantsi futsi icambeke kahle -Luhlelo luvame kungabi ngalokwenetisako lamanyenti eluhlelo lamanyenti ladidanako
kwelulwimi -Esikhatsini lesinyenti nemaphutsa kantsi futsi -Kunemaphutsa latsite -Silulumagama sincane -Silulumagama
Kukhetseka kwemagama akunamaphutsa umbhalo ucambeke eluhlelo kakhulu asihambisani nakancane
Timphawu tekufundza ngelicophelo lelisetulu -Silulumagama -Inshokutsi nenhloso
nekubhala nesipelingi -Silulumagama lesenetisako iyaphazamiseka -Inshokutsi
sisecophelweni lelisetulu -Emaphutsa ihlangahlangene kakhulu
10 EMAMAKI -Emaphutsa ambalwa akayiphazamisi
kakhulu inshokutsi
KWEHLUKA 22–25 17–20 12–15 7–10 0–5
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2024 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper