Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL)
LIPHEPHA LESIBILI (P2)
2016
IMEMORANDAMU
EMAMAKI: 80
Leliphepha linemakhasi a-20.
Emalungelo agodliwe Phenya
Skip to contentAll 2016 papers 





View all





siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo
Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2016, 20 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.
Siswati Hl · Grade 12 · NSC June Exam · 2016 · siswati. Memorandum, 20 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- siSwati HL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Siswati
- Document type
- Memorandum
- Year
- 2016
- Exam period
- NSC June Exam
- Paper
- 2
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 20
- File size
- 373.1 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 20
This exam
NSC June Exam 2016
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Questions in this paper
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
TICONDZISO TEKUMAKA
1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka
timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule
indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.)
2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo
(Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela.
3. Esigabeni B na C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule imibuto
lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka imphendvulo
yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa aphendvule yomine
imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA,
ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye
umbuto wendzabambhalo.
4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala
iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili
ingamakwa.
5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele
memorandamu.
6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi
nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki.
7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi
kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena
ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono
lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe
irubhrikiyekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na B
8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele
acaphune akangajeziswa.
9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule
ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe
emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki
akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/
LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza
ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna.
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: TINKONDLO
TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI
UMBUTO 1 (UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO)
'NCAMUL' EMAVE' – SR Mdluli
INDZATJANAMBHALO
Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kuphumelela kwasonkondlo ekusebentiseni sifanisongco/ sinongo
sesifanisongco.
Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko. Kuvetwa ngalokufisha kutsi siyini sifanisongco, banike
netibonelo tesifanisongco. Sib. Intfo lenhle kakhulu ngekutsi 'simomondiya', njll.
UMTIMBA:
Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokugcamisa kusetjentiswa
kwesifanisongco kulenkondlo. Bahlolwa bangahle bavete lamaphuzu lalandzelako:
Sib.
Kubita imoti yakhe ngalamagama lalandzelako:
• Ncamul' emave: Kuhamba tindzawo letinyenti naletikhashane sonkondlo ukubona
kukuncamula emave.
• Lomagadvula: Litubane legijima ngalo, sonkondlo ukubona kufana nekugadvula
kwelihhashi.
• Tintsaba tiyamdedela: Kusala ngemuva kwetintsaba nayengca lemoti, sonkondlo
ukubona kukuyidedela tiyivulele indlela.
• Sikhikhikhi: Emandla lenawo, sonkondlo uyibona isikhikhikhi.
• Sishingishane: Indlela leshesha ngayo, sonkondlo ubona lemoti isishingishane.
• Simomondiya: Buhle balemoti sonkondlo ububona bubuhle besimomondiya.
• Silwane: Indlela lenta tintfo ngayo, imenta ahlonipheke nobe esatjwe
njengesilwane.
• Lilanga: Buhle balemoti sonkondlo ububona bubuhle belilanga.
Labatsi akakaphumeleli batawesekela ngetizatfu banike netibonelo labatitsetse
enkondlweni.
(Naletinye tifanisongco letisetjentiswe kulenkondlo letingakabalwa lapha ngenhla
temukelekile).
SIPHETFO:
Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako etindzatjanenimbhalo tabo.
Baphawula ngekuphumelela nobe kwehluleka kwasonkondlo kusebentisa
sifanisongco/sinongo sesifanisongco kwendlulisa lomlayeto walenkondlo yakhe.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO
SICHIBIYELO A. [10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 2 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'NTFOMBI YETIMANGA' – SR Mdluli
2.1 Sotilwimilwimi ntsandvose wababe. (1)
2.2 Luchumanosigcino. (1)
2.3 Ungumaphikelela wetimanga ntfombi yetimanga. (1)
2.4 Kucitsa situnge/Kutijabulisa/Kukhaliphisa tingcondvo/Kubenta bahlaliseke
bavikeleke ekutfoleni tifo/Kutfutfukisa emakhono abo elulwimi/Kwengeta lwati
lwabo/Kubenta baphephe ekusebentiseni tidzakamiva, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
2.5 Lemigca isho kutsi konakala kwamabonakhashane kutawusita kutsi umsebenti
wesikolo wentiwe. (Naleminye imibono yemukelekile.) (2)
2.6 Intfombi ngumuntfu lomsikati losakhula futsi lotsandzekako, itsandvwa nguwo
wonkhe umuntfu/Intfombi isibani selive. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (2)
2.7 Imibono itawehluka. Labatsi kuliciniso batawesekela ngekutsi bantfu
labangasebenti, labanabomabonakhashane, babukela konkhe lokwenteka
kumabonakhashane imini yonkhe, kulesinye sikhatsi nasebusuku. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.)
Labangavumelani nawo batawesekela ngekutsi: linyenti lebantfu livuka liye
emsebentini, bokhewane baye etinkhulisa, lokwenta kutsi mabonakhashane
abukelwe nakubuywa emsebentini nasesikolweni nabacedza kwenta
imisetjentana yasekhaya nemisebenti yesikolo. (Naleminye imibono lenembako
yemukelekile.) (2)
[10]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 3 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'IMFIHLO YETIMFIHLO' – JJ Ncongwane
3.1 Uyembulek' utuse kube lusizi- (1)
3.2 Letetfweswa labakwatiko (1)
3.3 Sinongo lesiyindida/Imphindza/Sicatsaniso.
(Kunye kwaloku.) (1)
3.4 Kusemshadweni/Kungalesikhatsi kushadwa/Emendvweni/Emtsimbeni.
(Kunye kwaloku.) (1)
3.5 Yisathaya, igceka kufa/Igceka bubi lobentiwa kufa. (2)
3.6 Bantfu bangabaleka bangafuni kutsi kufa kubatfole/Labangakholwa
bangalungisa tindlela tabo kuze kutsi nabafa baye eZulwini/Liningi lebantfu
ngeke lingcwatjwe ngobe lingatiwa lapho lafela khona/Bantfu bangamosha
timali nemafa kuze kutsi nabafa bangashiyi lutfo/Bangagcina banuka
ngekuhlala emahlatsini bangagezi/Bangagcina baphambana tingcondvo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
3.7 Imibono itawehluka. Labavumelana nako batawesekela ngekutsi: bantfu
bayangcwatjwa, ummango awati kutsi kwentekani emva kwekungcwatjwa/
imfihlo yemhlaba kufa, kuliciniso kutsi umhlaba unemfihlo lekufa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labangavumelani nako batawesekela ngekutsi: bososayensi bayakhona
kwenta lucwaningo basho lokwenteka kulabafile, njll. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
UMBUTO 4 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'YINAKEKELE!' – SR Mdluli
4.1 Liyakhukhumuka. (1)
4.2 Intfuntfu ibhunya emishinini nasemafemini. (1)
4.3 Kulahlwa emaphepha, emabhodlela netikotela yonkhe indzawo/Imililo
leshiswako netitfutsi kubhunyisa intfutfu lengcolisa umoya/emafemu acitsela
butsi emantini/tibi tiyekelwa tize tibe yintsaba/yindvundvuma, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
4.4 Silinganisamcondvo/Kucatsaniswa kwemcondvo lophikako. (1)
4.5 Uchaza kutsi letibi letingaka, letingapheli akakatetayeli futsi tiyammangalisa. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
4.6 Budlelwane bekutsi kokubili kuphatselene nekukhatsalela imvelo, sihloko sitsi
ayinakekelwe kantsi lomugca utsi ayongiwe/Kunakekela kusho konga.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
4.7 Imibono itawehluka: Labatsi uphumelele batawesekela ngekutsi: umuntfu
utelwe imvelo ikhona, nalabahambako bayishiya ikhona, ngaloko, ayipheleli
iyohlala ikhona situkulwane nesitukulwane.
Labatsi akakaphumeleli nabo batawesekela.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
NA
INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI
UMBUTO 5 (IMIBUTO LEMIFISHA)
'DUMAZILE' – MJ Masilela
5.1 Imphilo yekweswela indilinga. (1)
5.2 Uvundlisa lutsi lwakho. (1)
5.3 Sidvonsamoya/Imphindvwa/Imphindza. (Kunye kwaloku.) (1)
5.4 Live lisuke lifana yonkhe indzawo/Lokwentekako kusuke kwenteka
ngalokufanako yonkhe indzawo.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1)
5.5 Wentiwe kutsi ufuna kugcizelela abuye agcamise imphilo yasonkondlo
lebeseyimatima ngobe besekuphele umsebenti kungasenamali/Ugcizelela
bulukhuni bemphilo ayifanise nentfo lengenteki nanini. (Naleminye imibono
lenembako yemukelekile.) (2)
5.6 Bekafuna kugcizelela nekuvakalisa kudvumala kwakhe ngekugucukelwa
nguDumazile labemtsandza, ahambe amshiye ahlupheka. (Naleminye
imibono lenembako yemukelekile.) (2)
5.7 Imibono itawehluka. Labatsi uphumelele batawesekela ngekutsi lenkondlo
ikhuluma ngaDumazile netintfo latentile kusukela ekucaleni kuze kube
sekugcineni/Lenkondlo ikhuluma ngetintfo letidvumatako letentiwa
nguDumazile kusonkondlo kusukela ekucaleni kuze kube sekugcineni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi akakaphumeleli batawesekela ngekutsi: Sonkondlo abengayetsa
inkondlo yakhe ngendlela lejulile angadzaluli kutsi ucondzise kuDumazile,
umuntfu lomsikati, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
[10]
SAMBA SESIGABA A: 30
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA B: INOVELI
UMBUTO 6 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo
lokutigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima, babhekise
kuLaMagagula. Bahlolwa baveta ngalokufisha loko labatawukhuluma ngako
emitimbeni yetindzabambhalo tabo.
UMTIMBA
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete kabanti tigameko
letimatima LaMagagula lahlangabetana nato nekuphumelela kwakhe ekugcineni
kwalenoveli:
Bumatima LaMagagula lahlangabetana nabo.
• Bumatima bekushiywa nguLushawulo ngoba asaganwe nguTintfombi.
• Inhlupheko yekondlana nebantfwana labangasanakwa nguyise wabo.
• Kubandlululwa nguninatala LaHlophe ngobe sekaneligugu laTintfombi.
• Kwetfweswa umtfwalo wekutsi akhe indlu yaTintfombi abe Tintfombi aphila.
• Kushonelwa bantfwabakhe babulawa nguTintfombi.
• Kushiyelwa emapulango ekubetsela libhokisi lekungcwaba umntfwanakhe.
• Kubukana nebumatima bekwetfwala umngcwabo ayedvwa Lushawulo angafuni
kutewungcwaba indvodzana yakhe.
• Kuloyiswa kwaLaMagagula nguTintfombi.
• Kugulelwa nguninatala ehle enyuka, Lushawulo angayingeni.
• Kubukana nemngcwabo weninatala ayedvwa, Lushawulo angayingeni.
• Kugula kwakhe kamatima atsakatfwa nguTintfombi, njll.
Kuphumelela kwakhe:
• Kuhlanteka kweligama laLaMagagula ekunukweni nguTintfombi.
• Kubuyisana kwaLaMagagula naLushawulo emva kwekushaywa kwaTintfombi
emkhayeni.
• Kuphela kwenhlupheko kuLaMagagula emva kwekucoshwa kwaTintfombi
kaKhumalo.
• Kuphumula kwaLaMagagula kuphila imphilo yasesitsenjini.
(Naleminye imibono lengakabalwa lapha).
SIPHETFO SENDZABAMBHALO:
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha
ngenhla, basho nekutsi ngabe tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letifakazela
kutsi indlela leya emphumelelweni imatima kulenoveli.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisencwadzini letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 7 (IMIBUTO LEMIFISHA)
LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane
7.1 Besekulula kuya ekhaya ngobe bekehla njalo ngaboMgcibelo aze abuyele
emuva ngeMsombuluko/Bekulula kutsi bafati bakhe baye bayewumgezela
timphahla/Bekuba lula kutsi kutfunywe bantfwana nangabe kudzingekile.
(Kubili kwaloku.) (2)
7.2 Lushawulo washiya LaMagagula wayohlala naTintfombi eJozi/Lushawulo
wakhona kwemukela Tintfombi nanobe aphingile watfola umntfwana
wangaphandle/Lushawulo wayalela LaMagagula kutsi akhele Tintfombi indlu
abe anetandla totimbili, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
(Kunye kwaloku.) (2)
7.3 Kwabangelwa kutsi njengobe lapha ahlala khona kutfolakele insangu,
kungenteka nasekhaya batayitfola/Kwabangelwa kutsi njengobe lapha ahlala
khona kutfolakele mankantjane, kungenteka nasekhaya batamtfola.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.4 Lushawulo watsi nanobe ehlulekile kuya emngcwabeni wemntfwanakhe
ekhaya, wakhona kutfumela emapulango ekwakha libhokisi lemngcwabo
nelisaka letinkhwa.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.5 Abefanele ngobe unele waganwa nguTintfombi Lushawulo, simo santjintja
ekhaya wangasawondli umndeni wakhe/Lushawulo abengasabuyi ekhaya
asahlala naTintfombi esilungwini/Tintfombi watsatsela LaMagagula indvodza/
Kuvamile kutsi bafati labendze esitsenjini bangatsandzani njengobe
LaMagagula enta nje, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.6 Lamagama aveta Lushawulo angubabe longuvilakhe, longafuni kuva luvo
lwalabanye/Nguye lotsatsa tincumo emtini wakhe futsi kugcina yena.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.7 Hulumende bakaKhumalo bekatabasita ngekubakhela indlu yamahhala i-
RDP/LaMagagula bekatawuhola imali yesondlo sebantfwana/LaMagagula
bekatawutfola nemaphasela ekudla kwamahhala/Bantfwana bebatawufundza
babuye badle mahhala etikolweni/bekatababonelela ngekwekugcoka, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
7.8 Inkelebhe iveta kutsi lendzaba yenteka endzaweni yasemakhaya
lesengakatfutfuki/Kusete timpompi tekukha emanti ngobe emanti asakhiwa
etinkelebheni/Kufuyiwe ngobe enkelebheni banatsa netinkhomo letaholela
ekumiteni kwemntfwana waLaMagagula.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
7.9 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako:
• Wamtfola ngekutsi aye matfupha Ejozi ayofuna Lushawulo.
• Weva ngemahemuhemu kutsi Lushawulo uye Ejozi.
• Watfola luhala ngetihlobo nebangani baLushawulo kutsi useJozi.
• Kungenteka Lushawulo wambhalela incwadzi lenelikheli laseJozi.
• Kungenteka bashayelana tincingo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
7.10 Lushawulo wabona ngekutsi bantfwana bakhe bachubeke bafe
butsaphutsaphu nanobe unina lebekucatjangwa kutsi ungumtsakatsi
sekashonile/Lushawulo wabona ngekutsi Tintfombi angayi kuyewuvusela
LaMagagula emva kwekubuya kwakhe esibhedlela/Bekatjelwa natinyanga
nebabholofidi labekabahambela kutsi sisusa saletigigaba nguTintfombi/
Bangani bakhe labameluleka kutsi ayekuva etangomeni, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
7.11 Imibono itawehluka. Labatsi siyahambisana batawesekela ngekutsi: setfulo
salenoveli siveta LaMagagula ahlupheka ngenca yemphilo yasesitsenjini.
Lesetfulo siyahambisana nalokwenteka kulenoveli ngobe kulenoveli
kukhulunywa ngekuhamba kwaLushawulo ashiye LaMagagula, aganwe,
kugcine kutsiwa LaMagagula uyatsakatsa, ashonelwe nabantfwana indvodza
ingeti. Konkhe loku kuhambisana nalenhlupheko levetwe esetfulweni.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asihambisani batawesekela. (2)
7.12 Lesaga sichaza kutsi imphi isuswa lite. Lushawulo wacabana nenina
batondzana ngenca yemanga labekacanjwa nguTintfombi ekutsi unina
uyatsakatsa, nguye lobulala bantfwana baLushawulo kube kutsakatsa yena.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 8 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima.
SINGENISO:
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo
lokutigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima, babhekise
kuMphikeleli. Bahlolwa baveta ngalokufisha loko labatawukhuluma ngako emtimbeni
wetindzabambhalo tabo.
UMTIMBA
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete kabanti tigameko
letimatima Mphikeleli lahlangabetana nato nekuphumelela kwakhe ekugcineni
kwalenoveli:
Bumatima baMphikeleli lahlangabetana nabo.
• Waba nebumatima bekutfola indzawo yekufihla inhloko, waze wasitwa nguMatsiya.
• Mphikeleli wacoshwa esikolweni.
• Wavakashelwa ngemaphoyisa atewusesha tikhali nensangu ekamelweni lakhe.
• Mphikeleli wahlaselwa licembu lelitsite ngobe litsi alenetiswa yimfundziso
yetembusave layihlanyela elusheni.
• Kungati kutsi batali bakhe bagcinelaphi.
• Sigameko sekuhlanganisa belaphi baseNshonalanga nebase-Afrika sadala
ludvweshu emkhatsini wakhe naSikhulu Tsabetse.
• Kwehlukana ngekwemibono emkhatsini waMagumeni naMphikeleli mayelana
nekuphatsa emmangweni kwenta Tsabetse atondze Mphikeleli.
• Magumeni wafaka ummango umoya lomubi wekutsi Mphikeleli ungumchamuki.
Kuphumelela kwakhe:
• Ukhetfwa kutsi abe likhansela lendzawo.
• Nakacedza kufundza eVaal ukhetfwa kutsi abe yimeya.
• Ushada naKhulumile, batfola umntfwana wemfana, liyavuka likhaya lakaZwane.
• Utfola tincwadzi temaliba ebatali bakhe.
• Ekugcineni ukhetfwa kutsi abe nguSosifundzave.
(Naleminye imibono lengakabalwa lapha).
SIPHETFO SENDZABAMBHALO:
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha
ngenhla, basho nekutsi ngabe tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letifakazela
kutsi indlela leya emphumelelweni imatima kulenoveli.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 9 (IMIBUTO LEMIFISHA)
KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi
9.1 Wazuza kuba naSosifundzave lofundze wagogodza, lokwati kwenta tonkhe
tidzingo temmango lokufaka ekhatsi kubakhela tindlu, kukhutsata imfundvo
yalabadzala, njll. (2)
9.2 Mphikeleli walelwa kutsi achubeke nesikolo ngobe kutsiwa semdzala loku
kukhomba kutsi sive asati kutsi umtsetfosisekelo utsi wonkhe umntfwana
unelilungelo lekufundza. (2)
9.3 Mphikeleli utsi akucedvwe kwehlukana, tindzawo tibitwe ngemadolobha
nemasabhabhu. Nanobe kwentekile etindzaweni lekuhlalwa kuto lomuhla
kodvwa kusengakabi sezingeni lelemukelekile. Tisekhona letinye tindzawo
letingakantjintji/Letinye tindzawo tetsiwa ngaphandle kwekuvunyelwana, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.4 Imphilo yaMphikeleli beyilukhuni abuya ekudzingisweni, adla imbuya ngelutsi,
angemukeleki emmangweni waseMbalenhle ngobe kutsiwa ungumchamuki. (2)
9.5 Lobutsatfu tikolo tibuphumelelisa ngekwenta loku lokulandzelako:
• Kubita imihlangano yebatali.
• Umntfwana nangabe agangile, kubitwa umtali
• Umntfwana nangabe angenti kahle etifundvweni kubitwa umtali, njll
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.6 Indlela laphatsa ngayo bantfu imveta angumlingisi longenalubandlululo/
longahlutfuki lula/lobahloniphako bantfu/longenamagcubu nabo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.7 Imibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi: Sive saseNingizimu
Afrika sihlanganise tinhlanga letehlukene/Sinemishado yetinhlanga
letehlukene/tikolo tihlanganise bafundzi betinhlanga letehlukene/
Asinalubandlululo ngekwebuhlanga, njll.
Labangavumi batawesekela labakushoko.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.8 Bekangenta sicelo semfundzate/Bekangaphumelela ngemalengiso kuto
tonkhe tifundvo takhe kute hulumende amuphe umfundzate wamahhala/
Bekangacela kwakhelwa indzawo yekuhlala/Bekangacela kuphiwa
emaphasela ekudla lakhishwa nguhulumende, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
9.9 Umphumela wekufundza wekucala ukhutsata kutsi bantfu banikane ematfuba
ekukhuluma nekutsi balalelane. Magumeni akawuhloniphi lomphumela ngobe
emhlanganweni wemibiko yetigodzi akazange afune kulalela labanye
nabetfula imibiko bekafuna kulalelwe yena/bekafuna kungalandzelelwa luhlelo
lwemhlangano lokwenta kutsi agcine angasafuni kukhuluma, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
9.10 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako: Kungaphumeleli
kwebatali nababitelwa emhlanganweni/Bantfwana labatintsandzane bangaba
netinkinga nangabe kufunwa batali esikolweni/Kungabi nesicinisekiso sekutsi
tincwadzisimemo tifikile emakhaya/Bantfwana labangemahlongandlebe ngeke
baye emhlanganweni ngekwesabela kutsi batali batawati ngekungeva kwabo,
njll. (Kubili kwaloku). (2)
9.11 Sikhulu Tsabetse wabita Mphikeleli wacolisa ngako konkhe lokubi lamenta
kona/Wamnika tonkhe tincwadi letimayelana nekufa nekungcwatjwa kwebatali
bakhe/Wamcobelela lwati lwetemmango.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
9.12 Imibono itawehluka. Labavumelana nayo batawesekela ngekutsi: Iphatselene
nemphilo nendlela bantfu labahlalisene ngayo emmangweni waseMbalenhle/
Iphatselene nebudlelwane emkhatsini wetakhamuti taseMbalenhle nemphilo
yamphikeleli/Iphatselene nekwemukelana kwebantfu emimangweni
njengewaseMbalenhle naMphikeleli, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labaphikisako nabo batawesekela. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA B: 25
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA C: UMDLALO
UMBUTO 10 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kuphumelela kwembhali kuveta badlali (bangiswako, imbangi nemelekeleli).
SINGENISO SENDZABAMBHALO:
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo
lekukuvetwa kwebadlali lababobangiswako, imbangi nemelekeleli. Bahlolwa
balindzeleke kutsi bavete emabito ebadlali labatawubhala ngabo emtimbeni
wendzabambhalo.
UMTIMBA:
Kulesigaba bahlolwa balindzeleke kutsi bacoce kabanti ngendlela letinhlobo tebalingisi
tivetwe ngayo lokufaka ekhatsi loku lokulandzelako: Sib.
BANGISWAKO (Makhosi)
• Makhosi wetfulwa esetfulweni semdlalo.
• Inkinga labukene nayo yekukhetfwa kutsi abe yinkhosi emva kweyise ivetwe
esetfulweni salomdlalo.
• Kubangiswa kwakhe bukhosi nguNkhanise nelicembu lemfelandzawonye ngobe ati
kutsi ulitibulo kaNhlapho.
• Kuncoba kwakhe ekugcineni, njll.
IMBANGI (Nkhanise)
• Uvetwa esetfulweni salomdlalo.
• Uphikisana nekubekwa kwaMakhosi ngoba ati kutsi ulitibulo kaNhlapho.
• Wakha licembu leMfelandzawonye nebangani bakhe lelenta lisu lekubulala
Makhosi.
• Ekugcineni emachinga akhe ayaphela, Makhosi uyasindza.
UMELEKELELI (Sicongo nobe Sifiso)
• Ungumngani lomkhulu lowesekela Nkhanise.
• Uba yinhloli lehamba iyewuva Makhosi sifuba ibuye itsatse tindzaba iye nato
ecenjini leMfelandzawonye kute kutewuhlaselwa Makhosi.
• Ute nelisu lekubulala Makhosi ngetikhali.
• Ekugcineni emachinga akhe abulele yena nalamanye emalunga elicembu
labelisebentela.
(Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha).
SIPHETFO SENDZABAMBHALO
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako
etindzabenimbhalo tabo, basho nekutsi ngabe umbhali uphumelele nobe
akakaphumeleli kusivetela letinhlobo letingenhla tebadlali.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 11 (IMIBUTO LEMIFISHA)
KWAHLWA EMINI – JJ Thwala
11.1 Sengatsi kunetimfihlo letijulile batali labangafuni kutibeka ebaleni tivakale/
Kulukhuni kugubha umuntfu lomdzala ufune kutsi akutjele liciniso.
(Kunye kwaloku.) (2)
11.2 Uyameluleka ngalesikhudla sebukhosi lekufanele abekwe kuso/Umfisela
lokuhle kodvwa kutsi emadloti abe naye, abekwe kahle esikhundleni/Ushaywa
luvalo njalo ngalomsebenti ngobe atsandza Makhosi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.3 Bekafanele ngoba Mkhalelwa wamtjela kutsi uyindvodzana yekucala
kaNhlapho/Unina walotjolwa sive kwatsiwa nguye loyawutala inkhosana/
Utelwe waba yedvwa kabo akelanywa/Mkhalelwa wakhetsa Makhosi
wamfaka luphawu lwebukhosi embikwaNkhanise.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.4 Ligwalagwala liluphawu lwebukhosi njengobe naMakhosi atawube ahlonywe
lona ngeMgcibelo nabekwa kutsi abe yinkhosi.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.5 Bafana labasengakateki abacaphele kutsi nabateka, bangateki bafati
labatetfwele imitfwalo yangaphandle njengaMkhalelwa nakateka LaJele
atetfwele, lokwadala ingcabano emkhatsini waMakhosi naNkhanise babanga
bukhosi.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
11.6 Imibono itawehluka. Labatsi kwenteka batawesekela ngekutsi emva
kwekungcwatjwa kwaboNkhanise naNdleleni, kwaba nemcimbi wekubekwa
kwaMakhosi lapho bekudvuma khona bayethe, kukuhle/Ngekwelisiko,
umsebenti lofana nalona ungaze uhlelwe, kubekwe nelusuku, awuhlehliswa
nanobe sekufiwe.
Labatsi akuzange kwenteke batawesekela ngekutsi uMgcibelo waphendvuka
lusuku lwekungcwatjwa kwaNkhanise naNdleleni ngobe imicimbi lemibili
beyingeke yenteke ngelilanga linye/bukhosi bakaNhlapho bebusazilile. (2)
11.7 Letinkhulumo titawusita Nkhanise nelicembu leMfelandzawonye kutfola kutsi
Makhosi umephi ngalobukhosi kute likhone kuhlela kahle lisu
labatalisebentisa kubulala Makhosi angakanaki.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2)
11.8 Lesaga lesitsi imbilapho ivuna silondza sichaza kutsi bantfu bengati yinye
nobe labasondzelene bayamelana. Loko umbhali ukuvete ngekusebentisa
LaJele lapho aphikisa Ntfwasahlobo khona, esekela umntfwanakhe Nkhanise
atsi bukhosi bakhe/Usebentise Ndleleni esekela umnakabo Nkhanise
lamshiyela libele, ngalesikhatsi kwentiwa lisu lekubulala Makhosi/Usebentise
LaHlatjwako lapho esekela umntfwanakhe Makhosi atsi bukhosi
bakhe/Usebentise Mkhalelwa lapho anika Makhosi bukhosi nanobe sive sitsi
baNkhanise, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
11.9 Imibono itawehluka. Labatsi nguSicongo batawesekela ngekutsi uyakhona
kuyovakashela Makhosi, acoce naye amuve sifuba ngalakuhlosile kute
atewukhona kubonisa Nkhanise kutsi kufanele bamngene ngakuphi Makhosi/
Labatsi nguNdzabeni batawesekela ngekutsi uyakhona kuyewuhlala phasi
naMkhalelwa amuve sifuba abuye aye nakuMakhosi naye amuve kutsi
umephi kute akwati kutjela Nkhanise ngalabakucabangako.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2)
11.10 Kuhola sive ngebucotfo/Kukwati kugweba emacala/Kukwati kwehlulela
ngalokufanele/Kuba neliso lekusheshe ubone tintfo, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (3)
11.11 Labatsi aliciniso batawesekela ngekutsi: Sigameko sekwakha lisu lekubulala
Makhosi sibufakazi bekutsi nangabe ayinkhosi kungaba netiphitsiphitsi
kuvuke nelulaka esiveni njengobe anelulaka lwekubulala Makhosi/Nangabe
Nkhanise ayinkhosi, emasiko ekubekwa kwemakhosi bekatawuphela ngobe
naye abekwe ngekungalandzeli emasiko, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.)
Labatsi awasilo liciniso batawesekela ngalokunembako lokusemdlalweni. (2)
11.12 Lesaga sichaza kutsi indzaba leyimfihlo ingaze ikhulunywe isheshe idvume.
Indzaba yekubangwa kwebukhosi bakaNhlapho beseyifikile nasetindlebeni
taLungile. (3)
[25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 12 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO)
UMVUZO – NS Nzima
Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo.
Kuphumelela kwembhali kuveta badlali (bangiswako, imbangi nemelekeleli).
SINGENISO SENDZABAMBHALO:
Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo
lekukuvetwa kwebadlali lababobangiswako, imbangi nemelekeleli. Bahlolwa
balindzeleke kutsi bavete emabito ebadlali labatawubhala ngabo emtimbeni
wendzabambhalo.
UMTIMBA:
Kulesigaba bahlolwa balindzeleke kutsi bacoce kabanti ngendlela letinhlobo tebalingisi
tivetwe ngayo lokufaka ekhatsi loku lokulandzelako: Sib.
BANGISWAKO (Batjele)
• Batjele uvetwe esetfulweni salomdlalo.
• Inkinga labukene nayo yekufeza liphupho lakhe lekuba nguthishelakati nayo ivetiwe
esetfulweni.
• Ukhutsata wonkhe umntfwana emmangweni kutsi afundze kute bonkhe
baphumelele.
• Ekugcineni uphumelela ngemalengiso etifundvweni takhe neliphupho lakhe liba
yimphumelelo, njll.
IMBANGI (Satile nobe Mlandzeli)
• Satile uvetiwe esetfulweni semdlalo.
• Uphikisana netifiso taBatjele ngekutsi angabi nguthishelakati.
• Satile ukhombisa kungayikhatsaleli imfundvo.
• Wakhetsa kudla tidzakamiva nekuba nebangani lababi labahamba ebusuku.
• Wagcina asagula aphetfwe sifo sembulalave.
• Wagcina angakaphumeleli tifundvo telibanga lelishumi nakubili.
UMELEKELELI (LaMbuli nobe Shabalala)
• Ungunina waBatjele, uyamelekelela ekugcugcuteleni batali baSatile kutsi
batibandzakanye ngemfundvo yemntfwanabo.
• LaMbuli wakhulumisana nebatali baSatile kutsi bayekele libhizinisi letjwala
leliphazamisa Satile.
• Ugcina ngekuphumelela ngobe nemntfwana wakhe uphumelele etifundvweni takhe,
njll.
(Naleminye imibono lengakabalwa lapha.)
SIPHETFO SENDZABAMBHALO
Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha
ngenhla, basho nekutsi ngabe umbhali uphumelele nobe akakaphumeleli kusivetela
letinhlobo letingenhla tebadlali.
CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono
yabo.
BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25]
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
UMBUTO 13 (IMIBUTO LEMIFISHA)
UMVUZO – NS Nzima
13.1 Ngumsebenti wekuba ngusotilwimi/ngumeluleki/ngumcondzisi/ngumcwaningi/
ngumbhali, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.2 Emagama lekuvunyelenwe ngawo asuke amibono yelinyenti/Ummango
uwemukela lula lamagama ngobe nawo usuke ube yincenye yekuwakhetsa/
Wonkhe umuntfu uyatibandzakanya ngobe kusuke kulilungelo lakhe
lekukhetsa, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.3 Imibono itawehluka. Labatsi aticali batawesekela ngekutsi: Emimangweni
letiphila kuyo, bakhona bantfwana labanatsa tjwala labahamba ebusuku/
labanebangani lababi/labadoja sikolo njengaye Satile, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi tiyacala batawesekela ngemaphuzu lanembako lasemdlalweni. (2)
13.4 Sicakacaka sitfolakala lapho boBatjele, Maphahla naSakhile bayala khona
Satile naMlandzeli ngekutsi bayekele imikhuba lemibi labayentako, babuke
imfundvo. Isicakacaka ngobe Batjele nebangani bakhe bebazama kugucula
tingcondvo taboSatile naMlandzeli kodvwa bagcina behlulekile.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.5 Umdlali lophilako uyagucugucuka ahambisane nesimo lesentekako
emdlalweni. Batjele akemukeleki ngobe ungumdlali losicaba. Wati konkhe
abuye aphumelele kusukela ekucaleni kuze kube sekugcineni kwalomdlalo,
akagucuki.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.6 Kuyenteka, Satile bekanesifiso sekuba ngummeli kodvwa ekugcineni
wangaphumeleli, wagcina sekagula asesibhedlela anesifo sembulalave.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.7 Bothishelanhloko kufanele banike imvumo ngekwemukela tivakashi
esikolweni/ Bahlole kutsi lwati loluchamuka netivakashi lunaliphi ligalelo
emfundvweni yebantfwana/Baphephise bantfwana kutsi bangatfoli
imfundzisolite/Bacinisekise kutsi tivakashi atilwisi bantfwana/Sikolo kumele
sibe nenchubomgomo lelawula kwemukelwa kwetivakashi, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2)
13.8 Lesifundvo amange simsite ngobe akazange alandzele lebekufundziswa
nguShabalala, kakhulukati ngetindlela tekuvikela sifo sembulalave, nekuba
nebudlelwane betelutsandvo lobuphephile, njengobe sagcina simbambile
ekugcineni kwalomdlalo. (2)
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
13.9 Umphumelamcoka ufuna bafundzi bakwati kusebenta ngekubambisana
nalabanye njengelilunga lelicembu nemmango ngemphumelelo. Lomphumela
usita bantfwana kutsi bakwati kutimela nasebakhulile, babe baholi labakhona
kubambisana nekubonisana nemmango, bahloniphe imibono yalabanye.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2)
13.10 Imibono itawehluka. Labatsi ubumbene batawesekela ngekutsi: Ukhuluma
ngengcikitsi yinye, imfundvo, kusukela ekucaleni kuze kube sesiphetfweni/
tigaba tesakhiwo semdlalo tibumbene/tigameko letenteka emdlaweni
titselelana emanti, njll.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.)
Labatsi awukabumbani batawesekela ngalokusemdlalweni. (2)
13.11 Bekuludvweshu lolwabangwa kungavumelani emkhatsini waLaNgwenya
naLaMbuli ngekuta kwetinyanga nabodokotela kutewufundzisa bantfwana
eMkhuphukantsaba. (2)
13.12 Imibono itawehluka. Labatsi simfanele, batawesekela ngekutsi: Bekaphatsa
sibhamu lesingekho emtsetfweni abhema nensangu. Loku kwenta kutsi
agcine aboshiwe, asejele.
(Naleminye imibono lenembako yemukelekile.)
Labatsi asikamfaneli batawesekela ngalokwenteka emdlalweni. (3)
[25]
SAMBA SESIGABA C: 25
SAMBA SAKO KONKHE: 80
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa
Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane
Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna
Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni
kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo
ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo
7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane
-Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle
kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti
kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
lelisetulu -Luhlobo lwembhalo
kanye nenkondlo
kuvisiswa
ngalokwenetisako
SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki
ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane
Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene
nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa
Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela
kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki
nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela
futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane
3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo,
sipelingi netimphawu
tekufundza kuyindlala
KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com
Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2016
SCE – Imemorandamu
SIGABA B NA-C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI]
Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi
LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3
-Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu
Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko
Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu
Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula
nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto
lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki
15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo
langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi
-Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane
ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo
-Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi
lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti
lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki
ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele
etheksthini ekuvisiseni luhlobo
-Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye
kanye netheksthi netheksthi
kuvisiswe ngemalengiso
SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1
-Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle
Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta
nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono
Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi
kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela
nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta
nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi
10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo
ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela
-Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki
lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima
umoya nesitayela tihlangahlangene
KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4
KWEMAMAKI
Emalungelo agodliwe
Study this subject
Recommended for this subject

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC June 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC Supplementary 2016 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2024 Memo

Memorandum
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo
More from Grade 12 siSwati HL

Annual teaching plan
Gr 12 Siswati HL ATP 2023 24

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 3 NSC November 2025 Question Paper

Question paper
siSwati HL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Question Paper

Question paper