Skip to content

siSwati HL Grade 12 Paper 2 NSC June 2016 Memo

MemorandumsiSwati HLGrade 12201620 pages

Grade 12 siSwati HL Paper 2 memorandum from the NSC June Exam 2016, 20 pages. Read online or get the free PDF download, question paper linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

NSC June Exam 2016

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com SENIOR CERTIFICATE EXAMINATION SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS SISWATI LULWIMI LWASEKHAYA (HL) LIPHEPHA LESIBILI (P2) 2016 IMEMORANDAMU EMAMAKI: 80 Leliphepha linemakhasi a-20. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 2 DBE/2016 SCE – Imemorandamu TICONDZISO TEKUMAKA 1. Nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lengetulu kwaleyo lelindzelekile, maka timphendvulo letisekucaleni kuphela. (Umhlolwa akumelanga aphendvule indzabambhalo kanye nemibuto lemifisha encwadzini yinye.) 2. Esigabeni A, nangabe umhlolwa aphendvule ngato tonkhe totine tinkondlo (Tinkondlo letifundvwe eklasini), maka letimbili tekucala kuphela. 3. Esigabeni B na C (Lulwimi Lwasekhaya), nangabe umhlolwa aphendvule imibuto lemibili kulemifisha nobe imibuto lemibili yetindzabambhalo, maka imphendvulo yekucala kuphela uyekele lelandzelako. Nangabe umhlolwa aphendvule yomine imibuto, maka kuphela imphendvulo yembuto wekucala kuleso naleso SIGABA, ngaphandle kwekutsi uphendvule munye umbuto lonemibuto lemifisha namunye umbuto wendzabambhalo. 4. Nangabe umhlolwa anike timphendvulo letimbili lapho imphendvulo yekucala iliphutsa kantsi lena yesibili iliciniso, akumakwe imphendvulo yekucala yesibili ingamakwa. 5. Nangabe tinombolo tetimphendvulo tinemaphutsa, maka ulandzele memorandamu. 6. Nangabe liphutsa lesipelingi litsikameta inshokutsi, akunganikwa limaki, kantsi nangabe inshokutsi ayitsikameteki, akunikwe limaki. 7. Umbuto wendzabambhalo: Nangabe indzabambhalo inemagama langaphasi kwalawo lemisiwe, umhlolwa akangajeziswa ngobe vele sewutijezise yena ngekwakhe. Nangabe indzabambhalo iyindze kakhulu, akahlolwe ngekwelikhono lakhe bese kucociswana nalabaphetse umsebenti wekumaka. Akusetjentiswe irubhrikiyekumaka indzabambhalo lesesichibiyelweni A na B 8. Imibuto lemifisha: Nangabe umhlolwa angakafaki bokhulumile nangabe kufanele acaphune akangajeziswa. 9. Emibutweni levulekile bahlolwa abanganikwa emamaki nangabe baphendvule ngetimphendvulo letitsi: YEBO/CHA nobe NGIYAVUMA/ANGIVUMI. Onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. 10. Emibutweni lefuna LICINISO/LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO emamaki akangehlukaniswa emkhatsini, lokusho kutsi alikho limaki lelinikwa LICINISO/ LIPHUTSA nobe LIPHUZU/UMBONO, onkhe emamaki anikwa sizatfu/kuchaza ngalokugcwele/kwesekela/kucaphuna. Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 3 DBE/2016 SCE – Imemorandamu SIGABA A: TINKONDLO TINKONDLO LETIFUNDVWE EKLASINI UMBUTO 1 (UMBUTO LOYINDZATJANAMBHALO) 'NCAMUL' EMAVE' – SR Mdluli INDZATJANAMBHALO Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Kuphumelela kwasonkondlo ekusebentiseni sifanisongco/ sinongo sesifanisongco. Sakhiwo sendzatjanambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. SINGENISO: Bahlolwa bachaza sihloko. Kuvetwa ngalokufisha kutsi siyini sifanisongco, banike netibonelo tesifanisongco. Sib. Intfo lenhle kakhulu ngekutsi 'simomondiya', njll. UMTIMBA: Kuchazwa kabanti ngaloko lokubaliwe enkondlweni lokugcamisa kusetjentiswa kwesifanisongco kulenkondlo. Bahlolwa bangahle bavete lamaphuzu lalandzelako: Sib. Kubita imoti yakhe ngalamagama lalandzelako: • Ncamul' emave: Kuhamba tindzawo letinyenti naletikhashane sonkondlo ukubona kukuncamula emave. • Lomagadvula: Litubane legijima ngalo, sonkondlo ukubona kufana nekugadvula kwelihhashi. • Tintsaba tiyamdedela: Kusala ngemuva kwetintsaba nayengca lemoti, sonkondlo ukubona kukuyidedela tiyivulele indlela. • Sikhikhikhi: Emandla lenawo, sonkondlo uyibona isikhikhikhi. • Sishingishane: Indlela leshesha ngayo, sonkondlo ubona lemoti isishingishane. • Simomondiya: Buhle balemoti sonkondlo ububona bubuhle besimomondiya. • Silwane: Indlela lenta tintfo ngayo, imenta ahlonipheke nobe esatjwe njengesilwane. • Lilanga: Buhle balemoti sonkondlo ububona bubuhle belilanga. Labatsi akakaphumeleli batawesekela ngetizatfu banike netibonelo labatitsetse enkondlweni. (Naletinye tifanisongco letisetjentiswe kulenkondlo letingakabalwa lapha ngenhla temukelekile). SIPHETFO: Bahlolwa basonga konkhe lebebakhuluma ngako etindzatjanenimbhalo tabo. Baphawula ngekuphumelela nobe kwehluleka kwasonkondlo kusebentisa sifanisongco/sinongo sesifanisongco kwendlulisa lomlayeto walenkondlo yakhe. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZATJANAMBHALO YETINKONDLO SICHIBIYELO A. [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 4 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 2 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'NTFOMBI YETIMANGA' – SR Mdluli 2.1 Sotilwimilwimi ntsandvose wababe. (1) 2.2 Luchumanosigcino. (1) 2.3 Ungumaphikelela wetimanga ntfombi yetimanga. (1) 2.4 Kucitsa situnge/Kutijabulisa/Kukhaliphisa tingcondvo/Kubenta bahlaliseke bavikeleke ekutfoleni tifo/Kutfutfukisa emakhono abo elulwimi/Kwengeta lwati lwabo/Kubenta baphephe ekusebentiseni tidzakamiva, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 2.5 Lemigca isho kutsi konakala kwamabonakhashane kutawusita kutsi umsebenti wesikolo wentiwe. (Naleminye imibono yemukelekile.) (2) 2.6 Intfombi ngumuntfu lomsikati losakhula futsi lotsandzekako, itsandvwa nguwo wonkhe umuntfu/Intfombi isibani selive. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 2.7 Imibono itawehluka. Labatsi kuliciniso batawesekela ngekutsi bantfu labangasebenti, labanabomabonakhashane, babukela konkhe lokwenteka kumabonakhashane imini yonkhe, kulesinye sikhatsi nasebusuku. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labangavumelani nawo batawesekela ngekutsi: linyenti lebantfu livuka liye emsebentini, bokhewane baye etinkhulisa, lokwenta kutsi mabonakhashane abukelwe nakubuywa emsebentini nasesikolweni nabacedza kwenta imisetjentana yasekhaya nemisebenti yesikolo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 5 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 3 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'IMFIHLO YETIMFIHLO' – JJ Ncongwane 3.1 Uyembulek' utuse kube lusizi- (1) 3.2 Letetfweswa labakwatiko (1) 3.3 Sinongo lesiyindida/Imphindza/Sicatsaniso. (Kunye kwaloku.) (1) 3.4 Kusemshadweni/Kungalesikhatsi kushadwa/Emendvweni/Emtsimbeni. (Kunye kwaloku.) (1) 3.5 Yisathaya, igceka kufa/Igceka bubi lobentiwa kufa. (2) 3.6 Bantfu bangabaleka bangafuni kutsi kufa kubatfole/Labangakholwa bangalungisa tindlela tabo kuze kutsi nabafa baye eZulwini/Liningi lebantfu ngeke lingcwatjwe ngobe lingatiwa lapho lafela khona/Bantfu bangamosha timali nemafa kuze kutsi nabafa bangashiyi lutfo/Bangagcina banuka ngekuhlala emahlatsini bangagezi/Bangagcina baphambana tingcondvo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 3.7 Imibono itawehluka. Labavumelana nako batawesekela ngekutsi: bantfu bayangcwatjwa, ummango awati kutsi kwentekani emva kwekungcwatjwa/ imfihlo yemhlaba kufa, kuliciniso kutsi umhlaba unemfihlo lekufa, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labangavumelani nako batawesekela ngekutsi: bososayensi bayakhona kwenta lucwaningo basho lokwenteka kulabafile, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] UMBUTO 4 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'YINAKEKELE!' – SR Mdluli 4.1 Liyakhukhumuka. (1) 4.2 Intfuntfu ibhunya emishinini nasemafemini. (1) 4.3 Kulahlwa emaphepha, emabhodlela netikotela yonkhe indzawo/Imililo leshiswako netitfutsi kubhunyisa intfutfu lengcolisa umoya/emafemu acitsela butsi emantini/tibi tiyekelwa tize tibe yintsaba/yindvundvuma, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 4.4 Silinganisamcondvo/Kucatsaniswa kwemcondvo lophikako. (1) 4.5 Uchaza kutsi letibi letingaka, letingapheli akakatetayeli futsi tiyammangalisa. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 6 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 4.6 Budlelwane bekutsi kokubili kuphatselene nekukhatsalela imvelo, sihloko sitsi ayinakekelwe kantsi lomugca utsi ayongiwe/Kunakekela kusho konga. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 4.7 Imibono itawehluka: Labatsi uphumelele batawesekela ngekutsi: umuntfu utelwe imvelo ikhona, nalabahambako bayishiya ikhona, ngaloko, ayipheleli iyohlala ikhona situkulwane nesitukulwane. Labatsi akakaphumeleli nabo batawesekela. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] NA INKONDLO LENGAKAFUNDVWA EKLASINI UMBUTO 5 (IMIBUTO LEMIFISHA) 'DUMAZILE' – MJ Masilela 5.1 Imphilo yekweswela indilinga. (1) 5.2 Uvundlisa lutsi lwakho. (1) 5.3 Sidvonsamoya/Imphindvwa/Imphindza. (Kunye kwaloku.) (1) 5.4 Live lisuke lifana yonkhe indzawo/Lokwentekako kusuke kwenteka ngalokufanako yonkhe indzawo. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (1) 5.5 Wentiwe kutsi ufuna kugcizelela abuye agcamise imphilo yasonkondlo lebeseyimatima ngobe besekuphele umsebenti kungasenamali/Ugcizelela bulukhuni bemphilo ayifanise nentfo lengenteki nanini. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 5.6 Bekafuna kugcizelela nekuvakalisa kudvumala kwakhe ngekugucukelwa nguDumazile labemtsandza, ahambe amshiye ahlupheka. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 5.7 Imibono itawehluka. Labatsi uphumelele batawesekela ngekutsi lenkondlo ikhuluma ngaDumazile netintfo latentile kusukela ekucaleni kuze kube sekugcineni/Lenkondlo ikhuluma ngetintfo letidvumatako letentiwa nguDumazile kusonkondlo kusukela ekucaleni kuze kube sekugcineni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labatsi akakaphumeleli batawesekela ngekutsi: Sonkondlo abengayetsa inkondlo yakhe ngendlela lejulile angadzaluli kutsi ucondzise kuDumazile, umuntfu lomsikati, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) [10] SAMBA SESIGABA A: 30 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 7 DBE/2016 SCE – Imemorandamu SIGABA B: INOVELI UMBUTO 6 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima. SINGENISO: Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo lokutigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima, babhekise kuLaMagagula. Bahlolwa baveta ngalokufisha loko labatawukhuluma ngako emitimbeni yetindzabambhalo tabo. UMTIMBA Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete kabanti tigameko letimatima LaMagagula lahlangabetana nato nekuphumelela kwakhe ekugcineni kwalenoveli: Bumatima LaMagagula lahlangabetana nabo. • Bumatima bekushiywa nguLushawulo ngoba asaganwe nguTintfombi. • Inhlupheko yekondlana nebantfwana labangasanakwa nguyise wabo. • Kubandlululwa nguninatala LaHlophe ngobe sekaneligugu laTintfombi. • Kwetfweswa umtfwalo wekutsi akhe indlu yaTintfombi abe Tintfombi aphila. • Kushonelwa bantfwabakhe babulawa nguTintfombi. • Kushiyelwa emapulango ekubetsela libhokisi lekungcwaba umntfwanakhe. • Kubukana nebumatima bekwetfwala umngcwabo ayedvwa Lushawulo angafuni kutewungcwaba indvodzana yakhe. • Kuloyiswa kwaLaMagagula nguTintfombi. • Kugulelwa nguninatala ehle enyuka, Lushawulo angayingeni. • Kubukana nemngcwabo weninatala ayedvwa, Lushawulo angayingeni. • Kugula kwakhe kamatima atsakatfwa nguTintfombi, njll. Kuphumelela kwakhe: • Kuhlanteka kweligama laLaMagagula ekunukweni nguTintfombi. • Kubuyisana kwaLaMagagula naLushawulo emva kwekushaywa kwaTintfombi emkhayeni. • Kuphela kwenhlupheko kuLaMagagula emva kwekucoshwa kwaTintfombi kaKhumalo. • Kuphumula kwaLaMagagula kuphila imphilo yasesitsenjini. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha). SIPHETFO SENDZABAMBHALO: Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha ngenhla, basho nekutsi ngabe tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima kulenoveli. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisencwadzini letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 8 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 7 (IMIBUTO LEMIFISHA) LIPHUME NEBOVU – BB Malangwane 7.1 Besekulula kuya ekhaya ngobe bekehla njalo ngaboMgcibelo aze abuyele emuva ngeMsombuluko/Bekulula kutsi bafati bakhe baye bayewumgezela timphahla/Bekuba lula kutsi kutfunywe bantfwana nangabe kudzingekile. (Kubili kwaloku.) (2) 7.2 Lushawulo washiya LaMagagula wayohlala naTintfombi eJozi/Lushawulo wakhona kwemukela Tintfombi nanobe aphingile watfola umntfwana wangaphandle/Lushawulo wayalela LaMagagula kutsi akhele Tintfombi indlu abe anetandla totimbili, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 7.3 Kwabangelwa kutsi njengobe lapha ahlala khona kutfolakele insangu, kungenteka nasekhaya batayitfola/Kwabangelwa kutsi njengobe lapha ahlala khona kutfolakele mankantjane, kungenteka nasekhaya batamtfola. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.4 Lushawulo watsi nanobe ehlulekile kuya emngcwabeni wemntfwanakhe ekhaya, wakhona kutfumela emapulango ekwakha libhokisi lemngcwabo nelisaka letinkhwa. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.5 Abefanele ngobe unele waganwa nguTintfombi Lushawulo, simo santjintja ekhaya wangasawondli umndeni wakhe/Lushawulo abengasabuyi ekhaya asahlala naTintfombi esilungwini/Tintfombi watsatsela LaMagagula indvodza/ Kuvamile kutsi bafati labendze esitsenjini bangatsandzani njengobe LaMagagula enta nje, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 7.6 Lamagama aveta Lushawulo angubabe longuvilakhe, longafuni kuva luvo lwalabanye/Nguye lotsatsa tincumo emtini wakhe futsi kugcina yena. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 7.7 Hulumende bakaKhumalo bekatabasita ngekubakhela indlu yamahhala i- RDP/LaMagagula bekatawuhola imali yesondlo sebantfwana/LaMagagula bekatawutfola nemaphasela ekudla kwamahhala/Bantfwana bebatawufundza babuye badle mahhala etikolweni/bekatababonelela ngekwekugcoka, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 7.8 Inkelebhe iveta kutsi lendzaba yenteka endzaweni yasemakhaya lesengakatfutfuki/Kusete timpompi tekukha emanti ngobe emanti asakhiwa etinkelebheni/Kufuyiwe ngobe enkelebheni banatsa netinkhomo letaholela ekumiteni kwemntfwana waLaMagagula. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 9 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 7.9 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako: • Wamtfola ngekutsi aye matfupha Ejozi ayofuna Lushawulo. • Weva ngemahemuhemu kutsi Lushawulo uye Ejozi. • Watfola luhala ngetihlobo nebangani baLushawulo kutsi useJozi. • Kungenteka Lushawulo wambhalela incwadzi lenelikheli laseJozi. • Kungenteka bashayelana tincingo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 7.10 Lushawulo wabona ngekutsi bantfwana bakhe bachubeke bafe butsaphutsaphu nanobe unina lebekucatjangwa kutsi ungumtsakatsi sekashonile/Lushawulo wabona ngekutsi Tintfombi angayi kuyewuvusela LaMagagula emva kwekubuya kwakhe esibhedlela/Bekatjelwa natinyanga nebabholofidi labekabahambela kutsi sisusa saletigigaba nguTintfombi/ Bangani bakhe labameluleka kutsi ayekuva etangomeni, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 7.11 Imibono itawehluka. Labatsi siyahambisana batawesekela ngekutsi: setfulo salenoveli siveta LaMagagula ahlupheka ngenca yemphilo yasesitsenjini. Lesetfulo siyahambisana nalokwenteka kulenoveli ngobe kulenoveli kukhulunywa ngekuhamba kwaLushawulo ashiye LaMagagula, aganwe, kugcine kutsiwa LaMagagula uyatsakatsa, ashonelwe nabantfwana indvodza ingeti. Konkhe loku kuhambisana nalenhlupheko levetwe esetfulweni. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labatsi asihambisani batawesekela. (2) 7.12 Lesaga sichaza kutsi imphi isuswa lite. Lushawulo wacabana nenina batondzana ngenca yemanga labekacanjwa nguTintfombi ekutsi unina uyatsakatsa, nguye lobulala bantfwana baLushawulo kube kutsakatsa yena. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 10 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 8 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima. SINGENISO: Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo lokutigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima, babhekise kuMphikeleli. Bahlolwa baveta ngalokufisha loko labatawukhuluma ngako emtimbeni wetindzabambhalo tabo. UMTIMBA Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa kulindzeleke kutsi bavete kabanti tigameko letimatima Mphikeleli lahlangabetana nato nekuphumelela kwakhe ekugcineni kwalenoveli: Bumatima baMphikeleli lahlangabetana nabo. • Waba nebumatima bekutfola indzawo yekufihla inhloko, waze wasitwa nguMatsiya. • Mphikeleli wacoshwa esikolweni. • Wavakashelwa ngemaphoyisa atewusesha tikhali nensangu ekamelweni lakhe. • Mphikeleli wahlaselwa licembu lelitsite ngobe litsi alenetiswa yimfundziso yetembusave layihlanyela elusheni. • Kungati kutsi batali bakhe bagcinelaphi. • Sigameko sekuhlanganisa belaphi baseNshonalanga nebase-Afrika sadala ludvweshu emkhatsini wakhe naSikhulu Tsabetse. • Kwehlukana ngekwemibono emkhatsini waMagumeni naMphikeleli mayelana nekuphatsa emmangweni kwenta Tsabetse atondze Mphikeleli. • Magumeni wafaka ummango umoya lomubi wekutsi Mphikeleli ungumchamuki. Kuphumelela kwakhe: • Ukhetfwa kutsi abe likhansela lendzawo. • Nakacedza kufundza eVaal ukhetfwa kutsi abe yimeya. • Ushada naKhulumile, batfola umntfwana wemfana, liyavuka likhaya lakaZwane. • Utfola tincwadzi temaliba ebatali bakhe. • Ekugcineni ukhetfwa kutsi abe nguSosifundzave. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha). SIPHETFO SENDZABAMBHALO: Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha ngenhla, basho nekutsi ngabe tiyabonakala nobe atibonakali tigameko letifakazela kutsi indlela leya emphumelelweni imatima kulenoveli. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisendzabeni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 11 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 9 (IMIBUTO LEMIFISHA) KUBAMBA LETINGELAKO – DE Nkosi 9.1 Wazuza kuba naSosifundzave lofundze wagogodza, lokwati kwenta tonkhe tidzingo temmango lokufaka ekhatsi kubakhela tindlu, kukhutsata imfundvo yalabadzala, njll. (2) 9.2 Mphikeleli walelwa kutsi achubeke nesikolo ngobe kutsiwa semdzala loku kukhomba kutsi sive asati kutsi umtsetfosisekelo utsi wonkhe umntfwana unelilungelo lekufundza. (2) 9.3 Mphikeleli utsi akucedvwe kwehlukana, tindzawo tibitwe ngemadolobha nemasabhabhu. Nanobe kwentekile etindzaweni lekuhlalwa kuto lomuhla kodvwa kusengakabi sezingeni lelemukelekile. Tisekhona letinye tindzawo letingakantjintji/Letinye tindzawo tetsiwa ngaphandle kwekuvunyelwana, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.4 Imphilo yaMphikeleli beyilukhuni abuya ekudzingisweni, adla imbuya ngelutsi, angemukeleki emmangweni waseMbalenhle ngobe kutsiwa ungumchamuki. (2) 9.5 Lobutsatfu tikolo tibuphumelelisa ngekwenta loku lokulandzelako: • Kubita imihlangano yebatali. • Umntfwana nangabe agangile, kubitwa umtali • Umntfwana nangabe angenti kahle etifundvweni kubitwa umtali, njll (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.6 Indlela laphatsa ngayo bantfu imveta angumlingisi longenalubandlululo/ longahlutfuki lula/lobahloniphako bantfu/longenamagcubu nabo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.7 Imibono itawehluka. Labavumako batawesekela ngekutsi: Sive saseNingizimu Afrika sihlanganise tinhlanga letehlukene/Sinemishado yetinhlanga letehlukene/tikolo tihlanganise bafundzi betinhlanga letehlukene/ Asinalubandlululo ngekwebuhlanga, njll. Labangavumi batawesekela labakushoko. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.8 Bekangenta sicelo semfundzate/Bekangaphumelela ngemalengiso kuto tonkhe tifundvo takhe kute hulumende amuphe umfundzate wamahhala/ Bekangacela kwakhelwa indzawo yekuhlala/Bekangacela kuphiwa emaphasela ekudla lakhishwa nguhulumende, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 9.9 Umphumela wekufundza wekucala ukhutsata kutsi bantfu banikane ematfuba ekukhuluma nekutsi balalelane. Magumeni akawuhloniphi lomphumela ngobe emhlanganweni wemibiko yetigodzi akazange afune kulalela labanye nabetfula imibiko bekafuna kulalelwe yena/bekafuna kungalandzelelwa luhlelo lwemhlangano lokwenta kutsi agcine angasafuni kukhuluma, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 12 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 9.10 Imibono itawehluka, ifake ekhatsi lena lelandzelako: Kungaphumeleli kwebatali nababitelwa emhlanganweni/Bantfwana labatintsandzane bangaba netinkinga nangabe kufunwa batali esikolweni/Kungabi nesicinisekiso sekutsi tincwadzisimemo tifikile emakhaya/Bantfwana labangemahlongandlebe ngeke baye emhlanganweni ngekwesabela kutsi batali batawati ngekungeva kwabo, njll. (Kubili kwaloku). (2) 9.11 Sikhulu Tsabetse wabita Mphikeleli wacolisa ngako konkhe lokubi lamenta kona/Wamnika tonkhe tincwadi letimayelana nekufa nekungcwatjwa kwebatali bakhe/Wamcobelela lwati lwetemmango. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 9.12 Imibono itawehluka. Labavumelana nayo batawesekela ngekutsi: Iphatselene nemphilo nendlela bantfu labahlalisene ngayo emmangweni waseMbalenhle/ Iphatselene nebudlelwane emkhatsini wetakhamuti taseMbalenhle nemphilo yamphikeleli/Iphatselene nekwemukelana kwebantfu emimangweni njengewaseMbalenhle naMphikeleli, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labaphikisako nabo batawesekela. (3) [25] SAMBA SESIGABA B: 25 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 13 DBE/2016 SCE – Imemorandamu SIGABA C: UMDLALO UMBUTO 10 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Kuphumelela kwembhali kuveta badlali (bangiswako, imbangi nemelekeleli). SINGENISO SENDZABAMBHALO: Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo lekukuvetwa kwebadlali lababobangiswako, imbangi nemelekeleli. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete emabito ebadlali labatawubhala ngabo emtimbeni wendzabambhalo. UMTIMBA: Kulesigaba bahlolwa balindzeleke kutsi bacoce kabanti ngendlela letinhlobo tebalingisi tivetwe ngayo lokufaka ekhatsi loku lokulandzelako: Sib. BANGISWAKO (Makhosi) • Makhosi wetfulwa esetfulweni semdlalo. • Inkinga labukene nayo yekukhetfwa kutsi abe yinkhosi emva kweyise ivetwe esetfulweni salomdlalo. • Kubangiswa kwakhe bukhosi nguNkhanise nelicembu lemfelandzawonye ngobe ati kutsi ulitibulo kaNhlapho. • Kuncoba kwakhe ekugcineni, njll. IMBANGI (Nkhanise) • Uvetwa esetfulweni salomdlalo. • Uphikisana nekubekwa kwaMakhosi ngoba ati kutsi ulitibulo kaNhlapho. • Wakha licembu leMfelandzawonye nebangani bakhe lelenta lisu lekubulala Makhosi. • Ekugcineni emachinga akhe ayaphela, Makhosi uyasindza. UMELEKELELI (Sicongo nobe Sifiso) • Ungumngani lomkhulu lowesekela Nkhanise. • Uba yinhloli lehamba iyewuva Makhosi sifuba ibuye itsatse tindzaba iye nato ecenjini leMfelandzawonye kute kutewuhlaselwa Makhosi. • Ute nelisu lekubulala Makhosi ngetikhali. • Ekugcineni emachinga akhe abulele yena nalamanye emalunga elicembu labelisebentela. (Naleminye imibono lenembako lengakabalwa lapha). SIPHETFO SENDZABAMBHALO Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako etindzabenimbhalo tabo, basho nekutsi ngabe umbhali uphumelele nobe akakaphumeleli kusivetela letinhlobo letingenhla tebadlali. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 14 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 11 (IMIBUTO LEMIFISHA) KWAHLWA EMINI – JJ Thwala 11.1 Sengatsi kunetimfihlo letijulile batali labangafuni kutibeka ebaleni tivakale/ Kulukhuni kugubha umuntfu lomdzala ufune kutsi akutjele liciniso. (Kunye kwaloku.) (2) 11.2 Uyameluleka ngalesikhudla sebukhosi lekufanele abekwe kuso/Umfisela lokuhle kodvwa kutsi emadloti abe naye, abekwe kahle esikhundleni/Ushaywa luvalo njalo ngalomsebenti ngobe atsandza Makhosi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 11.3 Bekafanele ngoba Mkhalelwa wamtjela kutsi uyindvodzana yekucala kaNhlapho/Unina walotjolwa sive kwatsiwa nguye loyawutala inkhosana/ Utelwe waba yedvwa kabo akelanywa/Mkhalelwa wakhetsa Makhosi wamfaka luphawu lwebukhosi embikwaNkhanise. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 11.4 Ligwalagwala liluphawu lwebukhosi njengobe naMakhosi atawube ahlonywe lona ngeMgcibelo nabekwa kutsi abe yinkhosi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.5 Bafana labasengakateki abacaphele kutsi nabateka, bangateki bafati labatetfwele imitfwalo yangaphandle njengaMkhalelwa nakateka LaJele atetfwele, lokwadala ingcabano emkhatsini waMakhosi naNkhanise babanga bukhosi. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 11.6 Imibono itawehluka. Labatsi kwenteka batawesekela ngekutsi emva kwekungcwatjwa kwaboNkhanise naNdleleni, kwaba nemcimbi wekubekwa kwaMakhosi lapho bekudvuma khona bayethe, kukuhle/Ngekwelisiko, umsebenti lofana nalona ungaze uhlelwe, kubekwe nelusuku, awuhlehliswa nanobe sekufiwe. Labatsi akuzange kwenteke batawesekela ngekutsi uMgcibelo waphendvuka lusuku lwekungcwatjwa kwaNkhanise naNdleleni ngobe imicimbi lemibili beyingeke yenteke ngelilanga linye/bukhosi bakaNhlapho bebusazilile. (2) 11.7 Letinkhulumo titawusita Nkhanise nelicembu leMfelandzawonye kutfola kutsi Makhosi umephi ngalobukhosi kute likhone kuhlela kahle lisu labatalisebentisa kubulala Makhosi angakanaki. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile). (2) 11.8 Lesaga lesitsi imbilapho ivuna silondza sichaza kutsi bantfu bengati yinye nobe labasondzelene bayamelana. Loko umbhali ukuvete ngekusebentisa LaJele lapho aphikisa Ntfwasahlobo khona, esekela umntfwanakhe Nkhanise atsi bukhosi bakhe/Usebentise Ndleleni esekela umnakabo Nkhanise lamshiyela libele, ngalesikhatsi kwentiwa lisu lekubulala Makhosi/Usebentise LaHlatjwako lapho esekela umntfwanakhe Makhosi atsi bukhosi bakhe/Usebentise Mkhalelwa lapho anika Makhosi bukhosi nanobe sive sitsi baNkhanise, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 15 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 11.9 Imibono itawehluka. Labatsi nguSicongo batawesekela ngekutsi uyakhona kuyovakashela Makhosi, acoce naye amuve sifuba ngalakuhlosile kute atewukhona kubonisa Nkhanise kutsi kufanele bamngene ngakuphi Makhosi/ Labatsi nguNdzabeni batawesekela ngekutsi uyakhona kuyewuhlala phasi naMkhalelwa amuve sifuba abuye aye nakuMakhosi naye amuve kutsi umephi kute akwati kutjela Nkhanise ngalabakucabangako. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) (2) 11.10 Kuhola sive ngebucotfo/Kukwati kugweba emacala/Kukwati kwehlulela ngalokufanele/Kuba neliso lekusheshe ubone tintfo, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (3) 11.11 Labatsi aliciniso batawesekela ngekutsi: Sigameko sekwakha lisu lekubulala Makhosi sibufakazi bekutsi nangabe ayinkhosi kungaba netiphitsiphitsi kuvuke nelulaka esiveni njengobe anelulaka lwekubulala Makhosi/Nangabe Nkhanise ayinkhosi, emasiko ekubekwa kwemakhosi bekatawuphela ngobe naye abekwe ngekungalandzeli emasiko, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kunye kwaloku.) Labatsi awasilo liciniso batawesekela ngalokunembako lokusemdlalweni. (2) 11.12 Lesaga sichaza kutsi indzaba leyimfihlo ingaze ikhulunywe isheshe idvume. Indzaba yekubangwa kwebukhosi bakaNhlapho beseyifikile nasetindlebeni taLungile. (3) [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 16 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 12 (UMBUTO LOYINDZABAMBHALO) UMVUZO – NS Nzima Sakhiwo sendzabambhalo kumele sivete singeniso, umtimba nesiphetfo. Kuphumelela kwembhali kuveta badlali (bangiswako, imbangi nemelekeleli). SINGENISO SENDZABAMBHALO: Bahlolwa bachaza sihloko naloko labatawucoca ngako etindzabenimbhalo tabo lekukuvetwa kwebadlali lababobangiswako, imbangi nemelekeleli. Bahlolwa balindzeleke kutsi bavete emabito ebadlali labatawubhala ngabo emtimbeni wendzabambhalo. UMTIMBA: Kulesigaba bahlolwa balindzeleke kutsi bacoce kabanti ngendlela letinhlobo tebalingisi tivetwe ngayo lokufaka ekhatsi loku lokulandzelako: Sib. BANGISWAKO (Batjele) • Batjele uvetwe esetfulweni salomdlalo. • Inkinga labukene nayo yekufeza liphupho lakhe lekuba nguthishelakati nayo ivetiwe esetfulweni. • Ukhutsata wonkhe umntfwana emmangweni kutsi afundze kute bonkhe baphumelele. • Ekugcineni uphumelela ngemalengiso etifundvweni takhe neliphupho lakhe liba yimphumelelo, njll. IMBANGI (Satile nobe Mlandzeli) • Satile uvetiwe esetfulweni semdlalo. • Uphikisana netifiso taBatjele ngekutsi angabi nguthishelakati. • Satile ukhombisa kungayikhatsaleli imfundvo. • Wakhetsa kudla tidzakamiva nekuba nebangani lababi labahamba ebusuku. • Wagcina asagula aphetfwe sifo sembulalave. • Wagcina angakaphumeleli tifundvo telibanga lelishumi nakubili. UMELEKELELI (LaMbuli nobe Shabalala) • Ungunina waBatjele, uyamelekelela ekugcugcuteleni batali baSatile kutsi batibandzakanye ngemfundvo yemntfwanabo. • LaMbuli wakhulumisana nebatali baSatile kutsi bayekele libhizinisi letjwala leliphazamisa Satile. • Ugcina ngekuphumelela ngobe nemntfwana wakhe uphumelele etifundvweni takhe, njll. (Naleminye imibono lengakabalwa lapha.) SIPHETFO SENDZABAMBHALO Kulesigaba sendzabambhalo bahlolwa basonga konkhe lebebacoca ngako lapha ngenhla, basho nekutsi ngabe umbhali uphumelele nobe akakaphumeleli kusivetela letinhlobo letingenhla tebadlali. CAPHELA: Bahlolwa kumele bacaphune tigameko letisemdlalweni letesekela imibono yabo. BONA EMARUBHRIKI EKUMAKWA KWENDZABAMBHALO, SICHIBIYELO B na C [25] Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 17 DBE/2016 SCE – Imemorandamu UMBUTO 13 (IMIBUTO LEMIFISHA) UMVUZO – NS Nzima 13.1 Ngumsebenti wekuba ngusotilwimi/ngumeluleki/ngumcondzisi/ngumcwaningi/ ngumbhali, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.2 Emagama lekuvunyelenwe ngawo asuke amibono yelinyenti/Ummango uwemukela lula lamagama ngobe nawo usuke ube yincenye yekuwakhetsa/ Wonkhe umuntfu uyatibandzakanya ngobe kusuke kulilungelo lakhe lekukhetsa, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.3 Imibono itawehluka. Labatsi aticali batawesekela ngekutsi: Emimangweni letiphila kuyo, bakhona bantfwana labanatsa tjwala labahamba ebusuku/ labanebangani lababi/labadoja sikolo njengaye Satile, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labatsi tiyacala batawesekela ngemaphuzu lanembako lasemdlalweni. (2) 13.4 Sicakacaka sitfolakala lapho boBatjele, Maphahla naSakhile bayala khona Satile naMlandzeli ngekutsi bayekele imikhuba lemibi labayentako, babuke imfundvo. Isicakacaka ngobe Batjele nebangani bakhe bebazama kugucula tingcondvo taboSatile naMlandzeli kodvwa bagcina behlulekile. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.5 Umdlali lophilako uyagucugucuka ahambisane nesimo lesentekako emdlalweni. Batjele akemukeleki ngobe ungumdlali losicaba. Wati konkhe abuye aphumelele kusukela ekucaleni kuze kube sekugcineni kwalomdlalo, akagucuki. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.6 Kuyenteka, Satile bekanesifiso sekuba ngummeli kodvwa ekugcineni wangaphumeleli, wagcina sekagula asesibhedlela anesifo sembulalave. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.7 Bothishelanhloko kufanele banike imvumo ngekwemukela tivakashi esikolweni/ Bahlole kutsi lwati loluchamuka netivakashi lunaliphi ligalelo emfundvweni yebantfwana/Baphephise bantfwana kutsi bangatfoli imfundzisolite/Bacinisekise kutsi tivakashi atilwisi bantfwana/Sikolo kumele sibe nenchubomgomo lelawula kwemukelwa kwetivakashi, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) (2) 13.8 Lesifundvo amange simsite ngobe akazange alandzele lebekufundziswa nguShabalala, kakhulukati ngetindlela tekuvikela sifo sembulalave, nekuba nebudlelwane betelutsandvo lobuphephile, njengobe sagcina simbambile ekugcineni kwalomdlalo. (2) Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 18 DBE/2016 SCE – Imemorandamu 13.9 Umphumelamcoka ufuna bafundzi bakwati kusebenta ngekubambisana nalabanye njengelilunga lelicembu nemmango ngemphumelelo. Lomphumela usita bantfwana kutsi bakwati kutimela nasebakhulile, babe baholi labakhona kubambisana nekubonisana nemmango, bahloniphe imibono yalabanye. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (2) 13.10 Imibono itawehluka. Labatsi ubumbene batawesekela ngekutsi: Ukhuluma ngengcikitsi yinye, imfundvo, kusukela ekucaleni kuze kube sesiphetfweni/ tigaba tesakhiwo semdlalo tibumbene/tigameko letenteka emdlaweni titselelana emanti, njll. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) (Kubili kwaloku.) Labatsi awukabumbani batawesekela ngalokusemdlalweni. (2) 13.11 Bekuludvweshu lolwabangwa kungavumelani emkhatsini waLaNgwenya naLaMbuli ngekuta kwetinyanga nabodokotela kutewufundzisa bantfwana eMkhuphukantsaba. (2) 13.12 Imibono itawehluka. Labatsi simfanele, batawesekela ngekutsi: Bekaphatsa sibhamu lesingekho emtsetfweni abhema nensangu. Loku kwenta kutsi agcine aboshiwe, asejele. (Naleminye imibono lenembako yemukelekile.) Labatsi asikamfaneli batawesekela ngalokwenteka emdlalweni. (3) [25] SAMBA SESIGABA C: 25 SAMBA SAKO KONKHE: 80 Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 19 DBE/2016 SCE – Imemorandamu SIGABA A: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZATJANAMBHALO YENKONDLO [10 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuchazwa kwesihloko -Sihloko asikavisiswa Kuchazwa kwesihloko ngalokujulile ngelicophelo lelisetulu ngalokwenetisako akwenetisi nakancane Kujula kwemibono, -Luchungechunge kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Kulukhuni kutfola -Akukho kucaphuna Kwesekela nekuvisiswa lwemaphuzu -Emaphuzu ekwesekela emaphuzu lamahle emaphuzu lesekela enkondlweni kwetheksthi lababatekako ayevakala kodvwa lesesekela sihloko sihloko -Luhlobo lwembhalo ekwesekela lacashunwe akaketfulwa ngendlela ngalokwenetisako -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo 7 EMAMAKI enkondlweni lelindzelekile -Leminye imibono kanye nenkondlo akukavisiswa nakancane -Luhlobo lwembhalo -Luhlobo lwembhalo yesekelwe kodvwa akukavisiswa kahle kanye nenkondlo kanye nenkondlo esikhatsini lesinyenti kuvisiswa ngemalengiso kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki lelisetulu -Luhlobo lwembhalo kanye nenkondlo kuvisiswa ngalokwenetisako SAKHIWO NELULWIMI -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Sakhiwo lesingemukeleki ngemalengiso lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela nakancane Sakhiwo, Kuhleleka -Imibono yakhiwe ngelicophelo lelisetulu -Kubumbana nekuhleleka -Imibono ayikahleleki -Imibono ihlangahlangene nekwetfula yahleleka ngalokucace -Imibono letfuliwe kwemibono kuyenetisa ngalokubumbene -Lulwimi lolunemaphutsa Kusetjentiswa ngemalengiso iyalandzeleka -Lulwimi lunemaphutsa -Lulwimi lunemaphutsa lamanyenti nesitayela kwelulwimi, umoya, -Lulwimi, umoya -Kunemaphutsa langasho lutfo; umoya lamanyenti lesingemukeleki nesitayela nesitayela kuvutsiwe lambalwa elulwimi, nesitayela kuyenetisa -Umoya nesitayela -Umoya nesitayela futsi akunamaphutsa umoya nesitayela akukemukeleki akwemukeleki nakancane 3 EMAMAKI -Emaphutsa eluhlelo, sipelingi netimphawu tekufundza kuyindlala KWEHLUKA 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe Phenya
Downloaded from hlayiso.com Siswati Lulwimi Lwasekhaya (HL)/P2 20 DBE/2016 SCE – Imemorandamu SIGABA B NA-C: IRUBHRIKI YEKUHLOLA INDZABAMBHALO – YENOVELI NEMDLALO [25 EMAMAKI] Timphawu Emalengiso Licophelo lelisetulu Lokwenetisako Lokusilele Lokungaphumelelisi LOKUCUKETFWE 12–15 9–11 6–8 4–5 0–3 -Imphendvulo -Imphendvulo -Sihloko sichazwe -Sihloko sichazwe -Kuncane kakhulu Kuchazwa kwesihloko lenemininingwane lenemininingwane ngalokwenetisako ngekunyanyalata kuvisiswa kwesihloko Kujula kwemibono, lengemalengiso lesecophelweni lelisetulu kodvwa akusito tonkhe ngaphandle -Mncane kakhulu Kwesekelwa lababatekako: 14–15 -Sihloko sichazwe tinhlangotsi leticikelelwe kwemininingwane umzamo wekuphendvula nekuvisiswa kwetheksthi Imphendvulo ngelicophelo lelisetulu ngalokuphelele lesekelako umbuto lenemininingwane kukhomba kusivisisa -Akhona lamanye -Ambalwa kakhulu -Imibono ayikholweki 15 EMAMAKI lengemalengiso -Lamanye emaphuzu emaphuzu lamahle emaphuzu lafanele -Luhlobo lwembhalo langababateki: 12–13 ekwesekela ayevakala lesesekela sihloko kwesekela sihloko kanye netheksthi -Sihloko sichazwe kodvwa akaketfulwa ngalokwenetisako -Kuncane kakhulu akukavisiswa nakancane ngalokujulile ngendlela lelindzelekile -Lamanye emaphuzu kuvisiswa kweluhlobo -Luchungechunge -Luhlobo lwembhalo esekelwe kodvwa lwembhalo netheksthi lwemaphuzu kanye netheksthi esikhatsini lesinyenti lababatekako kuvisiswa ngelicophelo bufakazi abukholweki ekwesekela lacashunwe lelisetulu -Kukhona lokusilele etheksthini ekuvisiseni luhlobo -Luhlobo lwembhalo lwembhalo kanye kanye netheksthi netheksthi kuvisiswe ngemalengiso SAKHIWO NELULWIMI 8–10 6–7 4–5 2–3 0–1 -Sakhiwo lesibumbene -Sakhiwo lesicacile -Bukhona bufakazi -Sakhiwo sikhomba -Kungahleleki kahle Sakhiwo, Kuhleleka -Singeniso nesiphetfo lesinemibono lehleleke lobutsite besakhiwo emaphutsa ekuhlela kwesakhiwo kukhinyabeta nekwetfula lesingemalengiso ngelicophelo lelisetulu -Kuhleleka nekubumbana -Imibono ayikahleleki kubumbana kwemibono Kusetjentiswa -Imibono yakhiwe -Singeniso nesiphetfo -Kuhleleka nekubumbana ngalokubumbene -Emaphutsa elulwimi kwelulwimi, umoya, yahleleka ngemalengiso kanye naletinye tindzima kwemubono kuyenetisa -Lulwimi lunemaphutsa nesitayela nesitayela -Lulwimi, umoya kuhleleke kodvwa kunemaphutsa lamanyenti lesingakemukeleki kwenta nesitayela kuvutsiwe ngalokubumbene -Lulwimi lunemaphutsa -Umoya nesitayela lombhalo ungabi 10 EMAMAKI futsi akunamaphutsa -Imibono ihleleke lambalwa; umoya akwemukeleki yimphumelelo ngelicophelo lelisetulu nesitayela kuyenetisa Kuhleleka kwetindzima -Umoya nesitayela -Kunemaphutsa Kuhleleka kwetindzima kunemaphutsa akwemukeleki lambalwa elulwimi, kuyenetisa -Tindzima umoya nesitayela tihlangahlangene KWEHLUKA 20–25 15–19 10–14 5–9 0–4 KWEMAMAKI Emalungelo agodliwe

Study this subject

More from Grade 12 siSwati HL

View all