Downloaded from hlayiso.com
SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/
NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS
TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL)
BAMMBIRI ·A U THOMA (P1)
2021
MARAGA: 80
TSHIFHINGA: AWARA 2
Tsumban»ila iyi ya u maka i na masia¾ari a 12.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Skip to contentAll 2021 papers 





View all





Tshivenda FAL Grade 12 P1 NSC May June 2021 Question Paper
Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the NSC May June 2021, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.
Tshivenda Fal · Grade 12 · NSC May June · 2021 · tshivenda. Question paper, 12 pages. Read online or download the PDF.
- Subject
- Tshivenda FAL
- Grade
- Grade 12
- Language
- Tshivenda
- Document type
- Question paper
- Year
- 2021
- Exam period
- NSC May June
- Paper
- 1
- Curriculum
- CAPS
- Pages
- 12
- File size
- 282.0 KB
Free to read online, no sign-up needed
Loading document…
Loading document…
1 of 12
This exam
NSC May June 2021
- Paper 1Question paperMemo
- Paper 2Question paperMemo
- Paper 3Question paperMemo
Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 2 DBE/2021
SC/NSC
NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI
1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU:
KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30)
KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10)
KHETHEKANYO YA C: Luambo (40)
2. Fhindulani mbudziso DZO¹HE.
3. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA.
4. Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele.
5. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa
mbudziso.
6. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i
tevhelaho.
7. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya
maipfi.
8. Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo
anganywaho:
KHETHEKANYO YA A: Henefha kha minetse ya 50
KHETHEKANYO YA B: Henefha kha minetse ya 20
KHETHEKANYO YA C: Henefha kha minetse ya 50
9. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 3 DBE/2021
SC/NSC
KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO
MBUDZISO 1: PHUROSA
Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho
khao.
TSHIBVELEDZWA TSHA A
U KHAUWA HA MU¶AGASI NGA TSHIFHINGA TSHA MULINGO
1 U khauwa ha muµagasi zwo ¾odou ntshinyela vhumatshelo hanga. Ndi
musi ndi kha ndugiselo dza mulingo wa ma¾iriki ngauri ndi wone u
dzhielwaho n¾ha kha pfunzo. Ndi wone u vulaho dzinµila dza mabuµo
o¾he.
2 Nga dzi 19 Shundunthule a tho ngo dzi bonya ndi tshi khou dzudzanyela 5
bammbiri ¼a u thoma ¼a thero ya ¶ivhazwakale. Ndo vha ndo
kuvhanganya mabammbiri a milingo yo fhiraho ndi tshi khou vhala ngao.
Ndo vha ndo tou fombe kha u vhala.
3 Ndi vhukati nadzo bugu, muµagasi wa mbo µi khauwa. Ndo pfa ndo
hanganea ngauri na khanµela ndo vha ndi si na. Ndo wana zwo nkela 10
ma¾ari. Ndo lingedza u isa phanµa na u vhala nga u shumisa luvhone lwa
founu ye na yone ya vho fhela be¾iri, ya dzima. Ngoho ndo wana zwo
nndangana hu tshi nga hu na zwi¿we ngeno hu si na.
4 U vhona nyimele yo tou rali, ndo mbo µidzhena nguvhoni nga mbiti.
Khofhe dze ndi bva vhubvo. Ndo lala ndi tshi shanavhiµa nga u tshuwa 15
uri ndi µo ¿wala mini nga ¼i tevhelaho sa izwi ndo vha ndi sa athu fhedza
u dzudzanyela bammbiri i¼o.
5 ·o ri ¼i tshi tou mbala, nda tou zwi pfela khofheni mme anga vha tshi
khou vhidzelela vha tshi ri: 'Nyadzani no no vuwa?' Ndo vuwa nda
µilugisela u ya tshikoloni. Ndo vha ndi tshi khou ya u ¿wala bammbiri ¼a 20
nga matsheloni. Ndo µo ¾amba nda ¼a vhuragane he na u dzhena ha vha
vhu sa dzheni vhunga muhumbulo wo vha u kha mulingo. Nda dzhia
zwo¾he zwi ¾oµeaho muthu a tshi ¿wala mulingo nda ¼ela muri gwalani.
6 Yo ri i tshi ri iri ya vhurathi nga matsheloni nda vha ndi tshi swika
vhuimathekhisi uri ndi namele ndi ye tshikoloni tsha Mphaphuli he nda 25
vha ndi tshi dzhena hone. Thekhisi dzo vha dzi khou fhira dzo µala. Ho
no fhela minetse dza fumi, ndo mbo µi wana thekhisi nda namela.
Tshikolo tsho vha tshi vhukule ha khi¼omithara dza malo u bva ha hashu.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 4 DBE/2021
SC/NSC
7 Musi ndi ngomu nda wana vhuendi ho tsitsikana nge roboto dza vha dzi
sa shumi zwo vhangwa nga u khauwa ha muµagasi. Yo vha i tshi tou vha 30
tsetsetse ya dzigoloi badani lune na u tshimbila nga milenzhe zwo vha zwi
khwi½e.
8 U sa shuma ha robotho zwo tou phapha mbulu n¾ha ha i¿we. Ndo pfa
ndo hanganea nga nyimele iyi. Ndo vha ndi tshi tama na u mela phapha
nda fhufha nda ¾avhanya u swika tshikoloni. Vhalangavhuendi vho swika 35
i tshi khou ya kha iri ya vhu¾ahe ngeno mulingo u tshi thoma nga iri ya
vhu¾ahe. Vho thusa vhukuma kha u fhelisa u tsitsikana ha vhuendi.
9 Ndo swika tshikoloni vha¿we vho no thoma u ¿wala mulingo. U µaµa na
u tshuwa zwa vha zwo tou vhuya tsho¾he. Biko ¼o vha ¼i tshi tou elela sa
maµi. Mugudisi we a vha e nnµa, o nthusa nga u mpha maµi a u nwa na 40
labi ¼a u phumula biko. Ndo no dzika nda dzhena hune ha khou ¿walelwa
hone mulingo, vha mpha mabammbiri nda thoma u ¿wala.
10 Ndo ri ndi tshi khou ¿wala khofhe na maneto zwa ntswikela. Ndo
lingedza u µikhwa¾hisa. Nda humbela u bvela nnµa u ya bungani ndivho
hu u ¾oµou rwiwa nga muya. Ngoho ndo dzivhuluwa nda isa phanµa na u 45
¿wala u swika ndi tshi fhedza.
11 Ro fhedza u ¿wala nga iri ya vhufumi na vhuvhili. Bammbiri ¼o vha ¼i sa
konµi naho ndo vha ndi songo vhala lu fushaho nga n¾hani ha u khauwa
ha muµagasi.
12 Ndo pfa ndo takala musi mulingo wo¾he u tshi fhela hu songo tsha vha na 50
u khauwa ha muµagasi. Mvelelo dzi tshi bva ndo wana ndo phasa. Ndo
fhufha nda nga ndi sa ½anzwa makole. Muvhuso kha u lwe na nyimele iyi.
[Zwi bva kha thimu ya vhalingi]
1.1 Ndi nnyi we u khauwa ha muµagasi zwa ¾oµou mu tshinyela vhumatshelo? (1)
1.2 Mu¿wali o vha a khou ita mini musi muµagasi u tshi khauwa? (1)
1.3 Thaidzo ye a ¾angana nayo o i tandulula nga nµila-µe? (2)
1.4 Ndi zwifhio zwi sumbedzaho uri mu¿wali vhusiku a ho ngo muµifhela? (2)
1.5 Bulani ndungiselo MBILI dze mu¿wali a ita a sa athu u ya tshikoloni. (2)
1.6 ·ifurase ¼o swifhadzwaho kha phara ya 5 ¼i amba mini? (2)
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 5 DBE/2021
SC/NSC
1.7 Masiandaitwa e a vha a tshi nga bvelela kha mu¿wali arali vhalangavhuendi
vho lenga u swika ndi afhio? (2)
1.8 Nµaµo yo bvelelaho kha mu¿wali i ri gudisa mini vhutshiloni? (2)
1.9 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho.
Mu¿wali o swikelwa nga ... musi a tshi khou ¿wala mulingo.
A khofhe na maneto
B u tshuwa na khofhe
C maneto na u µaµa
D mbiti na khofhe (1)
1.10 Muhumbulo muhulwane wo faredzwaho nga phara ya 11 ndi ufhio? (2)
1.11 Vhuµipfi ha mu¿wali musi mafhungo a tshi fhela ndi vhufhio? Tikedzani. (2)
1.12 No sedza mafhungo o¾he, mu¿wali o bvukululwa sa muthu-µe? (2)
1.13 Inwi ni vhona u khauwa ha muµagasi zwi tshi khakhisa kutshilele kwa
vhathu? Tikedzani phindulo ya½u nga mbuno tharu. (3)
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 6 DBE/2021
SC/NSC
¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO
[www.black and white images]
1.14 Bulani mushumo wa watshi i re afho kha tshifanyiso itshi. (2)
1.15 Ndi tshini tshi no khwa¾hisedza uri ndi kale zwa u bika zwo thoma afho
kha tshifanyiso? (2)
1.16 Ndi dzifhio nyeletshedzo dzine na nga ½ea mubiki malugana na tsireledzo
yawe musi a tshi khou bika? (2)
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 7 DBE/2021
SC/NSC
KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI
MBUDZISO 2
Vhalani mafhungo a (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala
mbuno dza SUMBE nga ha nµila dzine vhaswa vha nga µisikela mishumo ngadzo.
NDAELA:
1. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga ha nµila dzine
vhaswa vha nga µisikela mishumo ngadzo.
2. Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70.
3. Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7.
4. ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we.
5. Shumisani maipfi A¸U.
6. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a
manweledzo/samari ya½u.
TSHIBVELEDZWA TSHA C
N¶ILA DZINE VHASWA VHA NGA ¶ISIKELA MISHUMO NGADZO
Vhaswa vho livhana na khaedu dza ¾hahelelo ya mishumo ine vha nga i tandulula
nga nµila dzi tevhelaho.
Vhaswa kha vha µidzhenise kha zwa vhulimi. Vha lime zwili¿wa vha tshi rengisa uri
vha wane tshelede.
U luka mavhudzi na u a gera ndi mi¿we mishumo ine ya nga vha thusa. ¸amusi
vhathu vha tama zwitaela zwo fhambanaho zwa mavhudzi.
Vhaswa kha vha ite zwa vhufuwi. Musi zwo no hula vha rengise vha wane tshelede i
si na vhukono.
U baga zwikontsi a zwi lemeli nahone zwi a ¾avhanya. Arali vhaswa vha baga
zwikontsi vha nga kona u rengisa vha wana tshelede vhusiwana ha fhela.
Zwinepe zwi sia zwiga mi¾ani. Vhaswa vha nga wana fhethu ho nakaho vha thoma u
foda zwifanyiso. Vhaswa vha shumisa mitshini ya u ¾anzwela henefho vha wana
tshelede.
U bika zwi¼iwa zwi nga thusa vhaswa kha u µisikela mishumo. U bika zwi¼iwa zwi
dzhenisa tshelede sa miswaswo. Vhane vha khou rengisa vha khou ita tshelede sa
miswaswo.
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 8 DBE/2021
SC/NSC
Vhaswa vha nga ¾anzwa goloi hu i¿we nµila ya u µisikela mishumo. Vha nga
kuvhanganya masheleni manzhi ane a nga vha thusa.
Arali vhaswa vha shumisa nµila idzi na dzi¿we dzi songo buliwaho, ¾hahelelo ya
mishumo kha vhaswa i nga fhungudzea.
[Zwi bva kha vhalingi]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 9 DBE/2021
SC/NSC
KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE
KWA LUAMBO
MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO
¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
TSHIBVELEDZWA TSHA D
KHA VHA ¸ETSHEDZE MALOFHA
VHA TSHIDZE VHATHU!
Malofha mpho ya ndeme.
Hu µo vha hu tshi khou dzhiiwa malofha nga dzi 20 Fulwi 2021.
Fhethu ndi kiliniki ya Thengwe tsini na vhuimabisi u bva nga iri ya
malo u swika ¼i tshi thabama. Malofha avho ndi vhutshilo ha mu¿we.
Malofha avho a ½ula mu¿we dindini ¼a lufu.
Vhafumi vha u thoma vha µo wana zwikhipha zwo ¿walwaho
mulaedza wa u ½etshedza malofha. Mafhungo nga vhuµalo vha nga
kwama.
Itani kha nomboro hedzi: 078 223 3174.
[www.black and white images]
3.1 Bulani dzina ¼a tshiga tsha u vhala tshi re kha khephusheni. (1)
3.2 Khungedzelo iyi yo livhiswa kha tshigwada tshifhio? Tikedzani. (2)
3.3 Ndeme ya fhungo ¼o swifhadzwaho afho n¾ha ndi ifhio? (2)
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 10 DBE/2021
SC/NSC
3.4 Nangani phindulo yone yone kha mutevhe wo nekedzwaho:
Mushumo wa u ½etshedza malofha u µo thoma nga iri ya ...
A rathi.
B malo.
C fumi.
D fumimbili. (1)
3.5 Ndivho ya khungedzelo iyi ndi ifhio? (2)
3.6 Inwi ni vhona zwi zwifhio zwine zwa nga itwa uri tshitshavha tshi dzhiele
n¾ha ndeme ya u netshedza malofha? (2)
[10]
MBUDZISO 4: KHATHUNI
¹alelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
TSHIBVELEDZWA TSHA E
FUREME 1 FUREME 2 FUREME 3
Ee, ndo ni hangwela.
Mmawe, ndo vhuya Iµani ndi ni Vha khou amba
hayani. Vho nkhangwela? kuvhatedze. Ndi a ni ngoho?
A thi tsha µo dovha. funa ¿wananga.
[www.black and white images]
4.1 Bulani vhushaka vhu re hone vhukati ha vhathu vha re kha khathuni iyi. (2)
4.2 Avha vhathu vha khou amba vhe ngafhi? Tikedzani. (2)
4.3 Ndi nnyi o khakhaho kha khathuni iyi? Tikedzani. (2)
4.4 Ndi ngani mme vho ¾haramudza zwanµa kha fureme 2? (2)
4.5 No lavhelesa khathuni iyi, ndi zwifhio zwe na guda? (2)
[10]
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 11 DBE/2021
SC/NSC
MBUDZISO 5: PHUROSA
5.1 Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo
»isendekaho khao.
TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA
1 U tambudzwa ha vhana hu khou ½a½a ano maµuvha. Muvhuso u
khou lingedza u tsivhudza vhathu fhedzi zwi nga u shela maµi n¾ha
ha tombo.
2 Vhana vha tambudzwaho vha vhonala nga u shanduka matshilele
avho. U wana vha si tsha tamba na vha¿we. Vha ofha vhathu. Arali e 5
¿wana wa tshikolo, maraga dzawe dzi a tsa. Vha¿we vha fhedza vho
litsha na tshikolo. Ha vha u tshinyala ha vhumatshelo hawe.
3 Vha¿we vha thoma u ita zwa dzinndwa na vha¿we, u shumisa
zwidzidzivhadzi na u pa¾a mahaya nga mulandu wa u tambudzwa.
Vhunzhi havho vha fhedza vho dzhia matshilo avho. 10
4 Iyi ndi thaidzo i sa takuwi ine ri½e sa vhadzulapo ri tea u farisana
kha u i tandulula. Ra ita mutingati hu si na a la¾edzaho vha¿we.
Vhavenµa i¾eli vha tshi ri munwe muthihi a u ¾usi mathuthu. Zwa sa
ralo tshilonda itshi tshi µo endelela ra sala ri si na vharangaphanµa
vha matshelo. 15
5.1.1 Kha phara 1 topolani ¼ibulazwithihi ¼a ipfi: Shengedzwa. (1)
5.1.2 Kha phara 1 hu na dzina ¼o vhumbiwaho ¼i tshi bva kha i¿we
thinwaipfi. ·i topoleni ni dovhe ni bule na thinwaipfi yeneyo. (2)
5.1.3 Kha phara 2 topolani ¼iiti ¼i¾aluli ni ¼i shumise u vhumba fhungo
¼i pfalaho ¼e na tou µisikela. (2)
5.1.4 Isani fhungo ¼o swifhadzwaho kha khanedza. (2)
5.1.5 ºwalani fhungo ¼o talwaho nga fhasi kha phara 3 ¼i kha
tshifhinga tshi µaho. (2)
5.1.6 Ipfi ¼o swifhadzwaho kha phara 3 ndi thinwaipfi ifhio? (2)
5.1.7 Ipfi farisana kha phara ya 4 ndi:
A ·iitisa
B ·iitesa
C ·iitea
D ·iitana (1)
5.1.8 ¹alutshedzani murero u wanalaho kha phara 4. (2)
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com
Tshivenµa Luambo lwa u engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 12 DBE/2021
SC/NSC
5.2 ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone
u fhindula mbudziso dzi no tevhela.
TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO
Hu na vha¿we vhathu vhane vha dzhiela vhaholefhali fhasi. Vha hangwa
uri vhaholefhali na vhone ndi vhathu. Vhaholefhali vho funzea vho¾he.
Vha¿we vha vhaholefhali vho ¾alifha u fhira na vhathu vha songo
holefhalaho. Vhathu kha ri ¾utshele kule na u nyadza vhaholefhali u bva
½amusi.
[www.black and white images]
5.2.1 Topolani ¼iµadzisi ¼a tshifhinga mafhungoni ayo ni vhumbe
fhungo nga¼o. (2)
5.2.2 Vhumbani homonimi nga ipfi: Fhira. (2)
5.2.3 Ndi ngafhi he mu¿wali a dzhia sia mafhungoni e na vhala? (2)
[20]
¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40
MARAGAGU¹E: 80
Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa
Study this subject
Recommended for this subject

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P2 NSC May June 2021 Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P3 NSC May June 2021 Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2021 Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P1 NSC May June 2022 Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P1 NSC May June 2019 Question Paper

Question paper
Tshivenda FAL Grade 12 P1 NSC May June 2018 Question Paper
More from Grade 12 Tshivenda FAL

Annual teaching plan
Gr 12 Tshivenda FAL ATP 2023 24

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2024 NSC Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 NSC June 2023 Memo

Memorandum
Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 NSC June 2023 Memo

Question paper