Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2021 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12202111 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2021, 11 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November 2021

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI YA 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) LARA 2021 MARAGA: 80 TSHIFHINGA: AWARA 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 11. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 2 DBE/Lara 2021 NSC NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Luambo (40) 2. Fhindulani mbudziso DZO¹HE. 3. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 4. Hune khethekanyo IºWE na IºWE ya fhelela hone ni talele. 5. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 6. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho. 7. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya maipfi. 8. Ni eletshedzwa lwa tsho¾he uri ni shumise ndangatshifhinga iyi yo anganywaho: KHETHEKANYO YA A: Henefha kha minetse ya 50 KHETHEKANYO YA B: Henefha kha minetse ya 20 KHETHEKANYO YA C: Henefha kha minetse ya 50 9. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 3 DBE/Lara 2021 NSC KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1: PHUROSA Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao. TSHIBVELEDZWA TSHA A ¹HINGOKHWALWA A DZI NA ZWI¹UKU ARALI DZA SA SHUMISWA ZWAVHU¶I 1 Maµembe ndi musidzana wa u naka a no dzula shangoni ¼a Vuvha. Siani ¼a pfunzo o vha o ½eiwa a dovha a ingwa. Malume awe Vho ¶ala vho mu rengela lu¾ingokhwalwa sa mpho ya µuvha ¼awe ¼a mabebo, vho ¾u¾uwedzwa nga u kona hawe siani ¼a pfunzo. 2 Lu¾ingokhwalwa ulwo lwo vha lu tshi tou vha tshinembe khambana ya 5 funzani kha Maµembe. Ri ri a si tshinembe ngani, vhunga ho¾he hune a ya u vha e nalwo. Na zwa bannda na vhurukhu zwi vhuya zwa tou sala murahu ngauri vhurukhu vhu tshi kuvhiwa bannda ¼i a vhofhololwa. 3 Hezwo zwo vhangwa nga dzema ¼a u dzula a tshi µifoda tshifhinga tsho¾he nga lu¾ingokhwalwa lwawe. Mme awe Vho La¾ani vho edzisa u 10 mu kaidzela lwone, vho pfiwa nga nnyi. Namusi vho mu shushedza ngauri vha µo vhudza malume uri vha µe vha lu dzhie, a ho ngo vha na tshanduko. Maµembe o µi isa phanµa na u dzula o nambatelana na lu¾ingokhwalwa lwawe. 4 Dzema ¼a u foda dzise¼ifi ¼a hulela vhukuma he muthada ya thoma u 15 µifoda i songo ambara. Vhunzhi ha zwinepe zwine a µifoda u zwi vhea kha feisibugu, isitagireme na kha thwitha. Na zwenezwi zwine a µifoda e sheleni o vha a tshi zwi vhea henengei hune ha vha na zwi¿we. Maµembe ho ngo vhuya a vhona hu na zwo khakheaho kha zwine a khou ita. Ene u khou vhona hu hone a tshi khou µiphina nga 20 lu¾ingokhwalwa lwawe. 5 Maitele haya a dzise¼ifi o vha o ¾anganya shango fhedzi vhane vha bva phanµa khao ndi thangana ya murole. Mbudziso ndi ya uri na vhone vha a µifoda vha songo ambara, vha ita zwine Maµembe a ita naa? Mbudziso iyi a si vhanzhi vha na phindulo nayo. Vhaambi vha ri maitele 25 ayo a ¾u¾uwedzwa nga mi¿waha ine muthu a vha nayo. Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 4 DBE/Lara 2021 NSC 6 A tshi swika yunivesithi a mbo µi thupha maitele awe a dzise¼ifi. A futelela kha dzibugu dzawe u swika a tshi wana digirii ya mulayo nga tshifhinga tsho vheiwaho. Zwenezwi e yunivesithi, o mbo µi seisana na mu¿we wa matshudeni vha fulufhedzisana u dzula vho¾he. 30 7 O mbo µi wana mushumo kha vha¿we vhoramilayo kha µorobo ya tsini na hune a dzula hone. Mafhungo ayo o takadza mme awe Vho La¾ani, malume awe a ri tsha amba. Lufuno lwa Maµembe na mu¾hannga wawe lwo µi ya phanµa. Vho µo anµana kha zwa u ita munyanya muhulu. Vho dzudzanya zwo¾he zwi kwamaho munyanya ha sa vhe na tshithihi 35 tsho salaho nga nnµa ha µuvha ¼a munyanya uri ¼i swika lini? 8 Nangoho µuvha ¼a munyanya ¼a swika. Vhathu vha bva masia o¾he a shango. Wo vha u tshi ri muthu wa lifha. Ho bva na vha si no ngo bva. Kereke ya µala ya tou phaa! 9 Musi munyanya u vhukati, mu¿we musidzana a no pfi Ndifhedzo a mbo 40 µi takuwa a la¾ekanya zwinepe zwa Maµembe a songo ambara henefho kerekeni. Vhaambi vha ri musidzana uyo o zwi itiswa nga vuvu ¼a uri o dzhielwa mu¾hannga wawe nga Maµembe. 10 Mu¾hannga wa Maµembe a tshi vhona zwinepe zwa gede wawe a songo ambara, a mbo µi ¼a nyala na zwenezwo. A mbo µi livha goloini yawe a 45 rwa a tshi sendedza. Maµembe ene o sala e tshililo tshawe ¾hukhu, a kundwa na mufhumudzi. Ha mbo µi vha u pfuvha ha munyanya. Vhafunzi na vhathu vho¾he vho µaho vho sala vho fara zwi¾efu. 11 Haa! Ndi zwavhukuma, ¾hingokhwalwa dzi a leludza zwithu fhedzi kha vha dzi shumise zwavhuµi. Zwa sa ralo hu µo vhuya a enea¼a a Maµembe 50 a munyanya u tshi pfuvha nga mulandu wa zwe a ita mulovha. Nangoho ¼a mulovha ¼o tshinya ¼a ½amusi. [Zwi bva kha thimu ya vhalingi] 1.1 Ndi nnyi we a rengela Maµembe lu¾ingokhwalwa nga μuvha ¼awe ¼a mabebo? (1) 1.2 Malume a Maµembe vho ¾u¾uwedzwa ngani u mu rengela lu¾ingokhwalwa? (1) 1.3 Dzema ¼e Maµembe a vha e na¼o ndi ¼a mini? (2) 1.4 Sumbedzani zwithu ZWIVHILI zwe mme a Maµembe vha ita u lingedza fhelisa dzema ¼a ¿wana wavho. (2) Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 5 DBE/Lara 2021 NSC 1.5 Ndi zwifhio zwi sumbedzaho uri Maµembe u tshimbila na tshifhinga ro sedza kutshilele kwawe? (2) 1.6 ·ifurase ¼o talwaho nga fhasi ¼i bvisela khagala zwifhio? (2) 1.7 Ndi ngani Maµembe o phasa digirii yawe nga tshifhinga tsho vheiwaho? (2) 1.8 Vhambedzani Maµembe wa musi a sa athu u ya yunivesithi na Maµembe wa musi o no vha yunivesithi? (2) 1.9 Nangani phindulo yo teaho kha mutevhe wo ½ekedzwaho. Musidzana we a pfuvhisa munyanya wa Maµembe ndi ... A La¾ani. B Fhulufhedzo. C Ndifhedzo. D Ntshavhedzeni. (1) 1.10 U la¾ekanywa ha zwinepe zwa Maµembe zwo bvukulula zwifhio kha mu¾hannga wawe. (2) 1.11 Ndi mulaedza ufhio une mu¿wali a khou bvisela khagala kha phara ya 11? (2) 1.12 Ni a pfela vhu¾ungu Maµembe kha zwe a ¾angana nazwo musi mafhungo a tshi fhela? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 1.13 Arali ho vha hu inwi Maµembe we a pfuvhiselwa munyanya no vha ni tshi µo ita mini? ºwalani mbuno tharu. (3) Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 6 DBE/Lara 2021 NSC ¹alelani tshifanyiso uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA B: TSHIFANYISO [Tshi bva kha www.black and white images] 1.14 Bulani ZWIVHILI zwo iledzwaho kha tshifhinga tsha khovidi-19 no sedza tshifanyiso itshi? (2) 1.15 Vhathu vha re kha tshifanyiso vha khou vhonala vhe ngafhi? Tikedzani. (2) 1.16 No sedza kuambarele kha vhathu vha re kha tshifanyiso, inwi ni a tama u μiwana ni kha nyimele iyo naa? Tikedzani. (2) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 7 DBE/Lara 2021 NSC KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 Vhalani mafhungo a (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala mbuno dza SUMBE nga maga a u µitsireledza kha Khovidi-19. NDAELA: 1. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, nga maga a u µitsireledza kha Khovidi-19. 2. Tshivhalo tsha maipfi TSHI SONGO PA¶A 70. 3. Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u ya kha 7. 4. ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we. 5. Shumisani maipfi A¸U. 6. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheloni a manweledzo/samari ya½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C MAGA A U ¶ITSIRELEDZA KHA KHOVIDI-19 Dwadze ¼a Khovidi-19 ¼o swika ri songo lavhelela ¼a dzinginyisa ¼ifhasi ¼o¾he. World Health Organisation yo vhea maga ane vhathu vha tea u a tevhela vhutshiloni ha µuvha na µuvha u tsireledza u phaµalala ha dwadze i¼i. Maga ayo ndi haya: Vhathu vha fanela u sa tsitsikana uri vhulwadze vhu si pfukele kha vha¿we. U kha»ana, u kuvhatedzana na u mamana zwo iledzwa. Vhathu vha tea u lumelisana nga u kwamana ha dzikhu»avhavha na milenzhe. Zwanµa zwi fanela u ¾ambiwa nga tshisibe tshifhinga tsho¾he lwa mithethe ya 20. Sanithaiza dza alcohol ya 70% na u ya n¾ha dzi fanela u shumiswa ngauri dzi na maanµa a u vhulaha zwitshili. Musi muthu a tshi ya vhathuni u fanela u ambara masiki u thivhaho mulomo na ningo u thivhela zwitshili zwine zwa nga pha»aladzwa nga u ho¾ola kana u atsamula. Thempharetsha dzi fanela u dzhiiwa musi vhathu vha tshi ya fhethu ha vhathu vhanzhi. Ya wanala i n¾ha muthu uyo u fanela u µivalela fhethu hawe e e¾he a ita ndingo. Ndingo dza bva dzi tshi ri u na Khovidi-19 u fanela u dzula e e¾he a tshi khou tevhedza ndaela dza dokotela u swika a tshi fhola. Zwishumiswa zwi fanela u ¾anzwiwa nga mishonga i vhulayaho zwitshili. Ra tevhedza maga hayo ri µo fhenya dwadze he¼i. [Zwi bva kha vhalingi] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 8 DBE/Lara 2021 NSC KHETHEKANYO YA C: ZWIVHUMBEO NA MILAYO YA KUSHUMISELE KWA LUAMBO MBUDZISO 3: KHUNGEDZELO ¹alelani khungedzelo uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA D ZWISHUMISWA ZWA NGADENI BUKU¹A. IWE VHATHU! Vhalimi zwi µo vha leludzela mushumo. Ri wanala Mangondi tsini na tshigayo. Nga mulandu wa Khovidi-19, mitengo yashu yo tsa lu mangadzaho. Ri shuma u bva nga iri ya 08:00 u swika ya 17:00 vhukati ha vhege. Vhathu vhafumi vha u thoma vha wana luafhulelo. Kha vha ri kwame kha: 082 833 3062 [Tshi bva kha www.black and white images] 3.1 Mushumo wa khephusheni kha khungedzelo iyi ndi ufhio? (1) 3.2 Ndi vhafhio vhane vha nga gidimela zwo kungedzelwaho? (2) 3.3 Ndi ngani mitengo yo tsa u ya nga khungedzelo iyi? (2) 3.4 Nangani phindulo yone yone kha mutevhe wo ½ekedzwaho: Mukungedzeli u khou tama vhathu vha tshi tou ... A renga zwili¿wa zwa mavhengeleni. B humbela zwili¿wa kha vhane vha shuma. C renga zwishumiswa zwa u lima. D wana zwi¼iwa. (1) Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 9 DBE/Lara 2021 NSC 3.5 Avha vhathu vha a shuma nga Mugivhela na Swondaha naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 3.6 Inwi ni vhona zwa vhulimi kana u ita ngade zwi zwa ndeme naa? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [10] MBUDZISO 4: KHATHUNI ¹alelani khathuni uri ni µo kona u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA E FUREME 1 FUREME 2 FUREME 3 Ni songo dovha na Khomphiyutha i Ndi a i µivha. Ndi amba na n½e khou nndina. mi¿waha ya tshanµa ngauralo, Maria. Ngeno mulilo wo ndi khou shuma tou phaa! ngayo. Shumani. Khomphiyuth a a ni i µivhi inwi Mpho. [Tshi bva kha www.black and white images] 4.1 ºwalani fhungo ¼o swifhadzwaho kha fureme ya 1 ¼i vhe kha thenda. (2) 4.2 Kha fureme ya 1 topolani ¼inyanyu ni dovhe ni ¼i shumise kha fhungo ¼e na tou µisikela. (2) 4.3 No sedza fureme ya 2, ndi ngani Mpho o tou ruµa ma¾o? (2) 4.4 Ni a tendelana naa na uri Mpho ndi kale o gudela zwa khomphiyutha? Tikedzani muhumbulo wa½u. (2) 4.5 Ni vhona kuambele kwa Maria kwo tea naa malugana na zwine a khou vhudza Mpho? Tikedzani. (2) [10] Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 10 DBE/Lara 2021 NSC MBUDZISO 5 5.1 Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khao: TSHIBVELEDZWA TSHA F: PHUROSA 1 Vho Mulaudzi vha ri: 'Vhathu kha vha sendele murahu.' Vha tshi khou itela uri mapholisa na vha thusothanzi vha shume zwavhuµi. Haya o vha mafhungo a khombo ye ya tou vhangwa nga n¾hani ha lufhilo lwo kalulaho. 2 Pholisa ¼a u dzhia zwinepe na ¼one ¼o mbo µi thi ta¿wi. Pholisa ¼o 5 foda khuvhabvu. Ndi hone nga murahu vhathusothanzi vha tshi thoma u thusa u¼a mu¾hannga o thuliwaho nga goloi. 3 Vhunga vhathu vho vha vho µala, a hu kundwi vhasasaladzi vha tshiwo. Mu¿we wa vhafumakadzi we a vha a tshi µivha khuvhabvu o ri: 'Ndi hone ri tshi µo eµela khofhe tshidele ri sa tsha tswelwa. 10 Arali a tou vha muholefhali zwi nga thusa.' Mu¿we e nga thungo hu tou vha vhanna vha funesa luvhilo nahone vho vha vha tshi fanela u tou mu valela tshi¾okisini. 4 Vha thusothanzi vho fhedza vho hwalela khuvhabvu sibadela tsha henefho tsini. O vha o huvhala kha mulenzhe. Mapholisa vho ri vha 15 tshi ¾uwa vha sia vho laedza mu¾hannga wa thanga yawe uri a µivhadze vha hayani ha uyo mu¾hannga nga ha khombo yo bvelelaho. 5 Vha hashu kha ri ¾honifhe bada, ri dovhe ri ¾honifhe na ri½e vha½e uri ri si ¾angane na khombo badani. 20 5.1.1 Bulani uri ipfi ¼o swifhadzwaho ndi ¼iµadzisi ¼a lushaka lufhio? (1) 5.1.2 Kha phara 1 hu na ipfi ¼o khakheaho mupele¾o. Inwi ¼i topoleni ni ¼i shumise fhungoni no ¼i khakhulula. (2) 5.1.3 Topolani pfanywa ya ipfi zwifanyiso kha phara 2 ni vhumbe fhungo ngayo. (2) 5.1.4 Hu na ¼iitesa kha phara 3, ¼i topoleni ni bule mushumo wa¼o afho he ¼a shumiswa hone. (2) 5.1.5 Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Khuvhabvu. Pholisa ¼o foda khuvhabvu. (2) 5.1.6 Vhumbani pho¼isemi nga ipfi: Mulenzhe. (2) Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa u Engedzwa lwa u Thoma(FAL)/P1 11 DBE/Lara 2021 NSC 5.1.7 Nangani phindulo yo teaho. Dzina muholefhali kha phara 3 ¼o vhumbwa ¼i tshi bva kha ¼iiti ... A vhuhole. B holefhala. C hola. D holela. (1) 5.1.8 ºwalani ¼ifurase ¼o talelwaho nga fhasi ¼i kha tshifhinga tshi µaho. (2) 5.2 ¹alelani tshifanyiso, ni vhale na mafhungo o »isendekaho khatsho, ni kone u fhindula mbudziso dzi no tevhela. TSHIBVELEDZWA TSHA G: TSHIFANYISO U vala ha zwikolo zwo ita uri vhana vha tou khana sa ½amana nga dakalo. Tsho ½a½isaho dakalo ndi nge vhu½a havho vha phasa milingo yavho. Vhabebi vhavho vho vha fhulufhedzisa na dzimpho nge vha phasa. Vha µo vha isa Thavhani Mall u renga zwine vha funa. Vha µo µiphi½a nga u tamba mitambo yo fhambanaho sa nµila ya u µimvumvusa. [Tshi bva kha www.black and white images] 5.2.1 Topolani ¼i¾anganyi kha mutaladzi wa u thoma ni vhumbe fhungo nga¼o. (2) 5.2.2 Isani dzina 'Vhana' kha vhuthihi ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni ¼i pfalaho. (2) 5.2.3 ¹alutshedzani ¼ifurase ¼o swifhadzwaho afho mafhungoni? (2) [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40 MARAGAGU¹E: 80 Vhu½e ha khan»iso iyi ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all