Skip to content

Tshivenda FAL Grade 12 Paper 1 November 2012 Question Paper

Question paperTshivenda FALGrade 12201212 pages

Grade 12 Tshivenda FAL Paper 1 question paper from the November 2012, 12 pages. Read online or get the free PDF download, memo linked when available.

Free to read online, no sign-up needed

Answer online

Loading document…

Loading document…

November 2012

Questions in this paper

Document textSearch extracted text and jump to a page.
Downloaded from hlayiso.com GRADE 12 NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI GIREIDIYA YA12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A U THOMA (P1) ·ARA 2012 MARAGA: 80 TSHIFHINGA: awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 12. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 2 DBE/·ara 2012 NSC PFESESANI 1. Bammbiri i¼i ¼i na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Tholokanyon»ivho (30) KHETHEKANYO YA B: Manweledzo/Samari (10) KHETHEKANYO YA C: Luambo (40) 2. Vhalani ndaela DZO¹HE nga vhuronwane. 3. Fhindulani mbudziso DZO¹HE kha hedzi khethekanyo. 4. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Hune khethekanyo i¿we na i¿we ya fhelela hone ni talele. 6. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 7. Ni tshi fhedza u fhindula mbudziso, ni pfuke mutala ni kone u ya kha i tevhelaho. 8. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhudele. 9. Ni dzhiele nzhele zwiga zwa u vhala, mupele¾o, tswayo na khethekanyo ya maipfi. 10. Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga n»ila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: Minetse ya 45 KHETHEKANYO YA B: Minetse ya 30 KHETHEKANYO YA C: Minetse ya 45 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 3 DBE/·ara 2012 NSC KHETHEKANYO YA A: THOLOKANYON¶IVHO MBUDZISO 1 Shumisani TSHIBVELEDZWA TSHA A na TSHA B kha u fhindula mbudziso dzi tevhelaho. TSHIBVELEDZWA TSHA A Mudzimu o sika muthu mu¿we na mu¿we a tshi mu funa; a dovha a mu ½ea vhu»ifhinduleli kha vhumatshelo hawe. Kha zwo¾he zwine muthu a zwi tama u zwi bveledza u tea u tou »ipalela. A hu na fhethu na huthihi hune ha ¾o»a muthu a tshi gungulela mu¿we muthu kha u sa bvelela hawe naho a tshi nga vha e mubebi wawe. Tshiven»a tshi ri khokhonya i ¼a maan»a ayo. Muthu kha thanye a »iitele vhumatshelo hawe ene mu½e, ha tei u sedza kha vha¿we vhane a vha nga mu fhi tshithu. Ri si hangwe uri hu na vhomutandangauwe ri wane makwati, vha u tshutshudza vha tshi ri ri fane; vhenevho ri tea u vha thanyela musi ri tshi fha¾a vhumatshelo hashu. Thanyani wa ngei musanda, ene o vha na mashudu nge a vha na vhabebi vhane vha pfesesa kha zwa pfunzo. Naho o vha muthu wa u sa tou konesa, u kon»elela hawe na mafulufulu e vhabebi vhawe vha a ¾avha khae o mbo »i bvelela kha pfunzo dzawe. Ene u vhala o vha a tshi vhala ¿wana wa vhathu, ¼o vha ¼i tshi tou khesekhese o donolela kha one mabammbiri. Mukegulu vho vha vha tshi tou mu humbudza na u ¼a zwi¼iwa. Zwino a si zwenezwi a tshi khou vhalwa kha vhathu vhane vha vha na zwavho. Mudzunga ene o tou fa ene mu½e, khotsi awe Vho-Mulelu vho vha vha sa »ivhi na mu½ango wa tshikolo. Tshavho vho vha vha tshi ¾o»a uri a ye kholomoni. Vho vha vha tshi mu tevhela na tshikoloni vha tshi ri kha ye u lisa kholomo vhunga vha tshi ri tshikolo a tshi ¼iwi. Naho zwo ralo ho ngo la¾a tshovha, o »i ya tshikoloni. E malisoni bugu yo vha i tshi dzula i tshan»ani. Kholomo dzi tshi khou fula enevho u vha a tshi khou ¼a ma¿walo. O ri a tshi phasa sekondari bazari dza tou mu lwela. Henengei yunivesithi ndi he a phasa nga ½aledzi. Nazwino hu pfi u khou ranga phan»a ¼ikampani ¼i si na vhukono, tshelede i tou baba khae. ºwana wa vhathu vhumatshelo hawe o tou »ipalela. Mutshutshu u a dina kha vhathu. A¼idzuli ene o tenda zwa mutshutshu a dzhena vhuhadzi nga ¾hoho, a ri o lu fukula ludzula lwa Vhanyai. A si zwi »ivhe uri ha ngo langana na Mudzimu kha tshivhalo tsha ma»uvha a mu½e wawe. Ngoho o mu sia vhusiwanani na zwikope zwiraru. Wa u shavhedza vhana e ndi bva vhubvo. Hone malume vho mu thusa nge vhe tshikolo a tshi alutshelwi, vhuyelelani tshikoloni. Mi¿waha i si mingana, a vho »imangala o no vha mugudisi wa vhana vha phuraimari. Ngoho vhana vhawe vho wana vho thusalea, na zwino vha vho tou kapula mapfura nga lebula. Matsina muthu arali a tenda u laiwa naho o vha o xedza vhu¾ala n»ilani u a fhedza o bvelela. A¼idzuli a si onoyu o zwi kona. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 4 DBE/·ara 2012 NSC Mulisa ene naho zwa mabammbiri o vha a tshi khou zwi tama, zwo sokou sea zwi tshi ¾anama. Ho tou thusa makhulu nga nyeletshedzo yavho ya uri kha ite mishumo ya zwan»a. Ngauri o vha e ¿wana a no thetshelesa, o mbo »i ita mishumo ya zwan»a. Tshifhinga tshi si tshingana, o mbo »i vula feme yawe ya u vha»a fanitshara. Na zwino hu pfi vha mavhengele enea mahulwane vha oda fanitshara yavho khae. ºwana wa vhathu na zwino u tou vha tshigwili tshi si na vhukono. O dovha hafhu a thoma na bindu ¼a vhuendedzi. Bisi dzawe dzi dzula dzi n»ilani ngauri u na tshan»a tsha u kona u fara vhanameli vhadzo. Vhumatshelo hawe o kona u vhu khwathela zwavhu»i a sa fheli mbilu, a dovha a vha muthu wa u kon»elela zwo¾he naho zwi tshi vhavha hani. Vhana vhashu sedzani kha shango ¼ine na dzula kha¼o, vha songo kon»elelaho a hu na tshe vha bveledza. Vhumatshelo ha½u vhu zwan»ani zwa½u, arali zwi tshi kon»a humbelani Wa ¾a»ulu u »o ni thusa a ni ½ea vhu¾ali na bvelela, tenda na la¾a vhubva. 1.1 Ndi nnyi ane a pfi o sika muthu a tshi mu funa? (1) 1.2 Ndi vhabebi vha nnyi vhe vha vha vha tshi pfesesa zwa pfunzo? (1) 1.3 Vhambedzani vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha Mudzunga na Vho-Mulelu. (2) 1.4 Bulani zwithu ZWIVHILI zwe zwa ¾o»ou thithisa Mudzunga u isa phan»a na tshikolo. (2) 1.5 ¹alutshedzani zwe zwa itisa uri Mulisa a vhe ramabindu. (2) 1.6 ¹alutshedzani masiandaitwa e a bvelela kha A¼idzuli musi o litsha zwa tshikolo a ita zwa vhuhadzi. (2) 1.7 ¹alutshedzani muhumbulo une wa »iswa nga murero wo talelwaho mafhungoni aya. (2) 1.8 ¹alutshedzani mulaedza muhulwane une wa wanala mafhungoni aya. (2) 1.9 Fhindulani iyi mbudziso nga u nanga phindulo yo teaho kha mutevhe we na ½ewa afho fhasi: Mutshudeni we a tou nanga bazari ine a funa kha nnzhi dze a vha a tshi khou ½eiwa ndi ... A Thanyani. B Alidzuli. C Mudzunga. D Mutshutshu. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 5 DBE/·ara 2012 NSC 1.10 Ni a tendelana na na zwe mukegulu vha vha vha tshi itela ¿wana wavho Thanyani? Tikedzani. (2) 1.11 Ni nga ri mini nga zwe Vho-Mulelu vha vha vha tshi farisa zwone ¿wana wavho? Tikedzani vhuimo ha½u. (3) TSHIBVELEDZWA TSHA B Mulanga Rofhiwa Mulanga: N½e ngoho ½amusi ndo tsha na khofheni, ndi »o e»ela tshidele. Rofhiwa: Kha ri takale, hu u shuma ro shuma. Mulanga: Hone n½e ndo fhedza ndo zwi pfa. Ndo rali a thi khou takala ndi ndo¾he, na vhabebi vhanga vha khou takala na n½e. Rofhiwa: Kha ri tou livhuwa pfariso ya Mudzimu. Mulanga: Khonani, kha ri ise phan»a na pfunzo dzashu. Rofhiwa: Heyo ndi mbuno khonani yanga. 1.12 Vhathu vha re afho tshifanyisoni ndi vha mbeu»e? (2) 1.13 Ndi mini zwe vha fara nga zwan»a zwavho? (1) 1.14 Vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha avha vhathu ndi vhufhio? (1) 1.15 Ni vhona unga avha vhathu vho takalela mini? Tikedzani phindulo ya½u. (3) 1.16 Vhupfiwa ha½u kha nyimele yo raliho ndi vhufhio? Tikedzani. (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 30 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 6 DBE/·ara 2012 NSC KHETHEKANYO YA B: MANWELEDZO/SAMARI MBUDZISO 2 No humbelwa uri ni ¾alutshedze vhagudi vha tshikolo tsha ha½u zwithu zwine zwa tea u itwa nga mutshudeni ane a khou thoma u ya yunivesithi hu u itela u kona u phuletshedza kha vhutshilo na pfunzo ya yunivesithi. Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA C) afho fhasi ni kone u ¿wala mbuno dza SUMBE dzine dza tea u wanala kha tshipitshi tsha½u tsha u laya vhagudi. NDAELA: 1. ºwalani mbuno dza SUMBE dzi kha mafhungo a pfalaho, tshivhalo tsha maipfi a½u TSHI SONGO PA¶A 70. 2. Nomborani mafhungo a½u u bva kha 1 u swika kha 7. 3. ºwalani mbuno NTHIHI kha fhungo ¼i¿we na ¼i¿we. 4. Shumisani maipfi A¸U. 5. Sumbedzani tshivhalo tsha maipfi e na a shumisa e zwitangeni mafheleloni a manweledzo/samari ya½u. TSHIBVELEDZWA TSHA C ZWITHU ZWINE ZWA TEA U ITWA NGA MUTSHUDENI ANE A KHOU THOMA U YA YUNIVESITHI Yunivesithi ndi tshiimiswa tsha pfunzo dza n¾ha. Tshi na milayo yatsho. Mutshudeni a re kha ¿waha wa u thoma yunivesithi kha »ivhe dzhara¾a yo¾he uri a si »iwane a khou u xela. U tea u wana tshibugwana kana burotsha ine ya vha na zwidodombedzwa zwo¾he zwa iyo yunivesithi. Hezwi zwi mu thusa u sa »o ita zwa phambana nadzo, a vho »iwana o no wela khomboni nga mulandu wa u shaya n»ivho. Muthu u tea u »ivha vhathu vhane a khou guda navho pfunzo dzawe. Khavho ndi hone hune a »o nanga khonani dzine dza vha na thuso. Kha takalele vhane vha ri pfunzo ndi ifa. Musi pfunzo dzi tshi thoma mutshudeni kha »ivhone e muthu ane a sa fhidze u ya ki¼asini ngauri vha¿we vha vhagudisi u sa yi ki¼asini vha a u thatha u si tsha ¿wala mulingo wavho. Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 7 DBE/·ara 2012 NSC Yunivesithi ndi tshiimiswa tshine tsha »ivhelwa u vha na ¼aiburari ya u vhalela khayo na bugu dzine matshudeni vha dzi shumisa. Hafha ndi hone hune mutshudeni a tea u hu dalela vhusiku na masiari. Mutshudeni kha takalele u vhala na vha¿we matshudeni nga u »idzhenisa kha zwigwada zwa u vhala. Hezwi zwi a mu thusa kha u gudisana na u ¾u¾uwedzana kha zwa pfunzo. Fhethu hu¿we hune a nga wana thuso hone ndi musi o wana vhukon»i a ya a dalela ¼ekitshara wawe ngauri vhunzhi ha ma¼ekhitshara vha a funa u thusa vhagudi vhavho. Hezwi zwo¾he zwe zwa bulwa afho n¾ha, na zwi¿we, arali mutshudeni a zwi tevhela ha nga vhuyi fhedzi, u »o vhuya na mifhululu. ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 10 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 8 DBE/·ara 2012 NSC KHETHEKANYO YA C: LUAMBO MBUDZISO 3 ¹alelani khungedzelo (TSHIBVELEDZWA TSHA D) i re afho fhasi ni kone u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khayo. TSHIBVELEDZWA TSHA D SEKONDARI YA MUNDI HAYA HA MVELAPHAN¶A Hu ¾anganedzwa vhana vho¾he U bva kha gireidi ya 8 u swika gireidi ya 12 Mvelelo ndi dza n¾ha mi¿waha yo¾he Vhagudisi vha hone vha funza na dodo ¼a phasa. Mbadelo ya hone ndi dzhia-wo-lala!!!!!! Ndi u bva kha R550,00 nga ¿wedzi arali vha na vhana vha no fhira vhararu tshikoloni itshi U wana zwinzhi vha kwame: Mashudu: 015 965 2092 079 737 8357 mashudun@gmail.com 3.1 ¸eani khephusheni ya khungedzelo iyi. (1) 3.2 Ndi mini tshine tsha khou kungedzelwa? (1) 3.3 Sumbedzani ndeme ya u shumisa ¼ifurase ¼o talelwaho kha iyi khungedzelo. (2) 3.4 ¹alutshedzani uri ndi ngani hu na he ha shumiswa fonto ¾hukhu kha iyi khungedzelo. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 9 DBE/·ara 2012 NSC 3.5 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho: Vhana vhane vha ¾anganedzwa ndi vha u bva kha gireidi ... A 8 na 9. B 8 u ya 12. C 8 na 12. D 8 u ya kha 11. (1) 3.6 ¹alutshedzani ndivho khulwane ya iyi khungedzelo. (2) 3.7 Ni tshi sedza iyi khungedzelo, ni vhona i tshi kunga vhavhali vhayo? Tikedzani. (2) [10] MBUDZISO 4 ¹alelani khathuni (TSHIBVELEDZWA TSHA E) i tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso no »isendeka khayo: TSHIBVELEDZWA TSHA E 1 2 3 4 Vhumatshelo hanga vhu N½e zwe N½e u tandulula thaidzo N½e ndi funesa wa u kha bola ya milenzhe, ndi Mudzimu a mpha dza vhathu ndi »iphi½a alusa vhana ngauri vhona u wone mushumo ndi u shuma nga ngazwo. khavho hu bva wanga, une nda u takalela. zwan»a. vharangaphan»a. 4.1 Vhathu avha vha khou amba nga ha mini. Tikedzani. (2) 4.2 Bulani bu»o ·ITHIHI kha ayo ane a khou haseledzwa nga hao afho kha khathuni. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 10 DBE/·ara 2012 NSC 4.3 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho: Vhathu vha re afho kha tshifanyiso ndi ... A vha¾hannga na vhasidzana. B vha¾hannga vhararu na musidzana muthihi. C mu¾hannga muthihi na vhasidzana vhararu. D vha¾hannga vha½a. (1) 4.4 Muambi wa u thoma na wa vhuraru hu na hune vha fhambana hone zwi tshi kwama mabu»o. Zwi sumbedzeni. (2) 4.5 Vhu»ipfi ha avha vhathu vha re kha iyi khathuni ni vhona vhu hani? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 4.6 Khathuni iyi yo livhiswa kha vhonnyi, nahone i ¾u¾uwedza mini khavho? (2) [10] MBUDZISO 5 5.1 Vhalani mafhungo (TSHIBVELEDZWA TSHA F) a tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso: TSHIBVELEDZWA TSHA F Kha muvhundu wa Tshilombe vhakegulu vha hone vho »iselwa muhumbulo nga vha madzangano a bola uri vha vhe na thimu yavho ya bola hu u itela u »imvumvusa. Thimu yo vha yo »ala vhakegulu vhahulwane. Dzangalelo ¼e ¼a vha hone ¼o ita uri vha dalele fhethu ho fhambanaho ngauri vho vha vhe vhomakone kha zwa u dzudzanya nyendo. Vho vhuya vha dalela na lwanzheni hu mafhungo a u »imvumvusa. Vhe lwanzheni Maemu o vha a tshi bika zwi¼iwa na ½ama yo omiswaho. Musi vhakegulu vha tshi khou tamba mu¾avhani wo vha u tshi zwi vhona zwauri nangoho mapfe½e o tsitsa vhana. Vha¿we vho vha vha tshi vha vho tou phasha mu¾avhani. ·i tshi kovhela Maemu o vha a tshi ri: “Vhakegulu, kha ri ¾uwe ¼o kovhela.” Vha tshi takuwa hafho lwanzheni vha livha hune vha e»ela hone. Zwe zwa vha zwi tshi takadza kha vhakegulu ndi musi vha tshi pfa vharangaphan»a vhavho kha zwo¾he. 5.1.1 ¸eani tshiduna tsha ipfi vhakegulu ¼i fhungoni ¼i pfalaho. (1) 5.1.2 Topolani ¼i¾aluli ¼ine ¼a khou ¾alula vhakegulu kha iyi ndima ni ¼i shumise fhungoni ¼a½u. (2) 5.1.3 Mafhungoni aya hu na ¼i¾anganyi ngauri. Inwi ¼i shumiseni fhungoni ¼o teaho. (1) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 11 DBE/·ara 2012 NSC 5.1.4 ºwalani fhungo ¼o swifhadziwaho/sendamiswaho ¼i kha tshifhinga tsho fhelaho. (2) 5.1.5 Thomani fhungo ¼i tevhelaho nga ipfi: Zwi¼iwa ... Maemu o vha a tshi bika zwi¼iwa. (2) 5.1.6 ºwalani fhungo ¼i tevhelaho kha luambo lwa u vhiga: Maemu o ri: “Vhakegulu kha ri ¾uwe ¼o kovhela.” (2) 5.1.7 Sedzani tsumbo i tevhelaho ni kone u fhindula mbudziso i no tevhela: Tsumbo: Mbudziso: Alidzuli u dzula kule ngeno Vhudza a tshi dzula ... Phindulo: Kulesa. Mbudziso: Thimu ya vhakegulu yo vha yo takala ngeno ya vhabvana yo ... (1) 5.1.8 Nangani ¼ikateli ¼o teaho maipfi o swifhadzwaho/sendamiswaho afho fhungoni ¼i tevhelaho: Maemu o vha a tshi vha bikela vhuswa na ½ama yo omiswaho. A Mukusule B Zwigwada C Mukoki D Tshivhindi (1) 5.1.9 Topolani murero wo shumiswaho mafhungoni aya ni dovhe ni u shumise fhungoni ¼o teaho. (2) Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho
Downloaded from hlayiso.com Tshiven»a Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P1 12 DBE/·ara 2012 NSC 5.2 ¹alelani tshifanyiso tshi tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho. TSHIBVELEDZWA TSHA G Vhana vha itshi tshikolo vha sumbedza vha vhana vha re na mikhwa yavhu»i. Arali mu¿we a khakha a vha ri ko¾o zwo mu nyelisa. Vha a mu khuthadza vha dovha vha mu thusa. Vha tshi vhala vha a thusana hune mu¿we a kundelwa hone. U tshi sedza u wana na mitambo vha tshi tamba vho¾he. 5.2.1 Topolani ¼iitana ¼ine la sumbedza uri avha vhana vha a shumisana kha mishumo ya tshikolo ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni. (2) 5.2.2 Itshi tshifanyiso tshi sumbedza avha vhana vha sa holedzani, zwino inwi topolani ¼inyanyu ¼ine ¼a sumbedza u holedza ni dovhe ni ¼i shumise fhungoni. (2) 5.2.3 Vhumbani fhungombumbano ·ITHIHI nga mafhungotswititi o ½ewaho afho fhasi. Vhasidzana vha tshino tshikolo vha na mikhwa. Vhatukana vha tshino tshikolo vha na mikhwa. (2) [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 40 MARAGAGU¹E: 80 Vhu½e ha khan»iso ho vhaledzwa

Study this subject

More from Grade 12 Tshivenda FAL

View all