Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 November 2009 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) ·ARA 2009 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 17. Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 2 DoE/·ara 2009 NSC PFESESANI Vhalani ndaela dzi tevhelaho nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso: 1. Ni songo lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani sia¾ari ¼a ZWI RE NGOMU ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Nga murahu, ni vhale dzimbudziso uri ni kone-ha u fhindula idzo dzine na funa. 2. Bammbiri ¼o vhumbwa nga khethekanyo N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 3. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a khethekanyo i¿we na inwe nga vhuronwane. 4. Fhindulani mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI dzo fhelela, mbudziso NTHIHI-NTHIHI u bva kha IºWE NA IºWE ya idzo khethekanyo MBILI. (Kha KHETHEKANYO YA D: Vhurendi, ni fhindule mbudziso MBILI). Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri ni thusee. 5. Nomborani phindulo dza½u nga nμila ye mbudziso dza nomborwa ngayo. 6. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 7. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. 8. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefho kha 60 kha khethekanyo i¿we na i¿we. 9. Vhulapfu ha mbudziso ndapfu: Maipfi a u bva kha 250 u swika kha 300. Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 3 DoE/·ara 2009 NSC ZWI RE NGOMU Ni fanela u fhindula mbudziso MBILI ni tshi khou shumela maraga dza 70, hu fhindulwa mbudziso NTHIHI kha lushaka luṅwe na luṅwe lwa bugu dze na vhala. KHETHEKANYO YA A: NGANEA: U TSHILA NDI U VHONA – RN MA¶ADZHE Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 1: U tshila ndi u vhona Mbudziso ndapfu Maraga: 35 KANA MBUDZISO 2: U tshila ndi u vhona Mbudziso pfufhi Maraga: 35 KANA/NA KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA: FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 3: Findinkodo Mbudziso ndapfu Maraga: 35 KANA MBUDZISO 4: Findinkodo Mbudziso pfufhi Maraga: 35 KANA/NA KHETHEKANYO YA C: ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 5: Ai! Ndi Mbudziso ndapfu Maraga: 35 mini? KANA MBUDZISO 6: Wo mu Mbudziso pfufhi Maraga: 35 nonela KANA/NA KHETHEKANYO YA D : VHURENDI Fhindulani mbudziso MBILI dzi¿we na dzi¿we. MBUDZISO 7: Ri londe Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ haya hashu KANA/NA MBUDZISO 8: Mukosi wa Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ luaviavi KANA/NA MBUDZISO 9: Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ Bafanabafana KANA/NA MBUDZISO 10: Tshelede Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 4 DoE/·ara 2009 NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA KHETHEKANYO MBUDZISO TSHIVHALO TSHA MBUDZISO √ TSHO TEAHO A: Nganea (mbudziso 1–2 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA B: ¶irama (Mbudziso 3–4 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA C: Nganeapfufhi (Mbudziso 5–6 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA D: Vhurendi 7 – 10 2 Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DoE/·ara 2009 NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA U TSHILA NDI U VHONA – RN Maμadzhe Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 1 (Mbudziso ndapfu) Mulaedza muhulwane buguni iyi ndi ufhio? ¹alutshedzani ni tshi tikedza nga mafhungo a wanalaho buguni iyi. [35] KANA MBUDZISO 2 (Mbudziso pfufhi) Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho: Mashudu u pfa zwe Nda¾iso a amba, ho ngo tsha lengalenga, o mbo μi gidimela goloini yawe. A i ritha a mbo μi vha o livha muμini wa Maria. "Maria a nga vha a tshi khou ntshuma mini? Hafhu ro funana u bva kale? Kani u khou vhona ndi si na maimo a n¾ha? Kani u khou vhona ndi tshi tou vha mabalane muvhusoni? Kani u khou vhona ndi tshi khou gidima nga tshikorokoro tsha kalekale?" Hu sa athu na u fhela tshifhinga tshilapfu, Mashudu a vha a tshi ri o wa muμini wa Maria. Vhunga na gethe yo vha i songo valwa, o mbo μi ya a paka goloi yawe nga ngei murahu. "Matsina maambiwa ndi one. Mashudu u ralo nga u vhona goloi ya Mpho. Nda¾iso, izwo o vha a tshi khou mmbudza ngoho. Litshani ndi khokhonye." Kukhokhonyele kwa hone, ndi kwa muthu o sinyuwaho. "Maria! Maria!" muvhidzeleli ndi Mpho. "Ndi mini? Ndi mini Mpho?" Maria u aravha nga ipfi ¼ine ¼a tou pfala zwauri ndi ¼a muthu a re na khofhe. "Ndi khou pfa hu na muthu ane a khou khokhonya. A nga vha e nnyi?" 2.1 Hu na vhushaka-μe vhukati ha Nμatiso na Mashudu? (1) 2.2 Hu na vhushaka-μe vhukati ha Mashudu na Maria? (1) 2.3 Mashudu o vha a tshi shuma mini? (1) 2.4 Mushumo we Mpho a gudela wone ndi ufhio? (1) 2.5 Mushumo wa Maria ndi ufhio? (1) 2.6 Ho bvelela mini nga murahu ha musi Maria o no vula vothi? Bulani ZWIVHILI. (4) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DoE/·ara 2009 NSC 2.7 Mafhungo aya a khou bvelela ngafhi? (1) 2.8 U ya nga ha kuhumbulele kwa Mashudu hu na zwine Maria a khou mu litshela zwone. Ndi zwifhio? Bulani ZWIRARU. (6) 2.9 Ndi zwifhio zwe Mashudu a vhudzwa nga Nda¾iso? (2) 2.10 Nga murahu ha musi o vhudzwa ayo mafhungo o ita mini? (1) 2.11 'Tshikorokoro' ndi mini? (2) 2.12 Ndi ngani Maria o funana na Mpho? Bulani ZWIVHILI. (4) 2.13 Ndi ngani Maria a songo hana u vula vothi musi Mashudu a tshi khou khokhonya? (2) 2.14 Mpho na Mashudu vho vha vha tshi μivhana? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 2.15 Nμa¾iso ni mu dzhia sa mubvumbedzwa-μe nganeani iyi? Tikedzani phindulo ya½u. (3) 2.16 Arali ho vha hu inwi Mashudu, ni vhona unga no vha ni tshi μo ita mini? (3) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA A: 35 KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DoE/·ara 2009 NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 3 (Mbudziso ndapfu) Mu¿wali o kona u gumafhi u bveledza vhatambi vhahulwane μiramani iyi? [35] KANA MBUDZISO 4 (Mbudziso pfufhi) Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho: Aiwaa, nndwa yashu zwino ndi ya u fhungudza vhugevhenga na u lusa u sika mishumo kha vhadzulapo. Ndayotewa ya shango ¼ashu yo fhela. Ndi ¼one ifa ¼a vhana vha vhana vhashu. Ndaa. 4.1 Mafhungo ayo o ambiwa nga nnyi? (1) 4.2 Muambi o vha a tshi khou amba na nnyi? (1) 4.3 Ho vha ho bvelela mini zwine zwa ¾okonya muambi uri a ambe ayo mafhungo? (3) 4.4 Uyo muambi o vha e na vhuimo-μe kha zwa po¼otiki? (2) 4.5 Bulani madzina mararu a vharangaphanμa vha madzangano a po¼otiki o bulwaho buguni iyi, ni dovhe ni bule na madzangano avho. (6) 4.6 Ndayotewa ndi mini? ¹alutshedzani nga vhuμalo. (4) 4.7 Bulani zwithu zwi¾anu zwine arali inwi no vha ni murangaphanμa kana muphuresidennde wa shango no vha ni tshi nga itela lushaka zwone. (5) 4.8 RDP ndi mini? (2) 4.9 Ndi ngani uyo muambi o vha a tshi khou amba nga ha u sikela vhadzulapo mishumo? (3) 4.10 Murangaphanμa wavhuμi u vhonala nga mini? ¹alutshedzani. (3) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DoE/·ara 2009 NSC 4.11 Arali inwi no vha ni Muphuresidennde Vho-Muthumukhulu no vha ni tshi μo ita mini u langa nyimele i re kha μirama iyi? ¹alutshedzani. (3) 4.12 "Apartheid" yo ambiwaho kha μirama iyi ndi ifhio? (2) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA B: 35 KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DoE/·ara 2009 NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 5 (Mbudziso ndapfu) NDI A PU¹EDZA HA ITEA ¶EMBE Nganeapfufhi ya "Ndi a pu¾edza ha itea μembe" i na zwine ya ri funza zwone (milaedza) vhutshiloni. Inwi bulani zwi¾anu ni tshi tikedza nga zwi bvaho kha iyi nganeapfufhi. [35] KANA MBUDZISO 6 (Mbudziso pfufhi) AI! NDI MINI? Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho: Tsho mangadzaho vhathu ndi tsha uri Vho-Mathada vha nga vha hani na ¿wana na Avhaathu ngeno hu na uri vho vha vha tshi khou balelwa nga mufumakadzi wa u thoma. U balelwa havho u vha na vhana ndi tshone tshithu tsho itaho uri vha ¾alane na mufumakadzi wavho wa u thoma. Vha zwi μivhesaho ndi vha no ri Vho-Mathada ndi vha no ¾olou siwa vho eμela vhe vho¾he khishini musi hu hone mbokoti i tshi khou naka na shango. Afha μafulani iyi ye Vho-Mathada na mufumakadzi vha vha vho dzula khayo, ho vha hu na vhafunzi vhavhili, Mangalani na Tshi¾ereke. Mangalani ndi mufunzi we a vha e na bvumo ¼ihulu u ya nga he shango ¼a ya. Musi waini yo no ya ¾hohoni, Mangalani zwe a vha a tshi vho amba na u ita zwo vha zwi si tsha pfadza. 6.1 Bulani madzina a vhathu vhararu vhe vha vha vho dzula μafulani ¼ithihi na Vho-Mathada. (3) 6.2 Mafhungoni aya e na vhala ni vhona zwe zwa kunga Mangalani uri a ambise Avhaathu zwi zwifhio? (2) 6.3 Musadzi wa vhuvhili wa Vho-Mathada ndi nnyi? (1) 6.4 Ndi tshini tshe tsha ita uri Vho-Mathada vha male musadzi wa vhuvhili? (2) 6.5 Aya mafhungo a khou bvelela vhathu vhe ngafhi? (1) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DoE/·ara 2009 NSC 6.6 Ndi ufhio mushumo we wa vha u tshi shu¿wa nga Sofi? (1) 6.7 Kha nganeapfufhi iyi hu na zwithu zwi songo teaho u itwa nga mufunzi. Inwi zwi buleni. (2) 6.8 Sumbedzani phambano NTHIHI ya kutshilele vhukati ha Sofi na mufumakadzi wa Vho-Mathada wa vhuvhili. (2) 6.9 Buletshedzani mbonalo ya tshivhumbeo tsha musadzi wa vhuvhili wa Vho-Mathada. (1) 6.10 Kha nganeapfufhi iyi hu na zwine ra guda vhutshiloni. Zwi buleni. (2) 6.11 Vho-Mathada vho ri u nwa waini vha thoma u kumedza μafulani. Inwi bulani masiandaitwa o bveledzwaho nga u nwa waini na u kumedza uho. (2) 6.12 Mbudziso dzi tevhelaho dzi fhinduleni nga Ee kana Hai, ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u: 6.12.1 Mangalani ndi mufunzi a funaho vhasadzi. (2) 6.12.2 Sofi o tenda musi Mangalani a tshi ri u μo mu fheletshedza. (2) 6.12.3 Vho-Mathada ndi munna we a mala mufumakadzi muthihi fhedzi. (2) 6.13 Kha mafhungo a tevhelaho nangani phindulo yo teaho kha n½a dze na ½ewa: 6.13.1 Avhaathu a tshi ¾uwa na Mangalani thoilethe ndi musi Vho- Mathada vha tshi khou ... (i) kumedza (ii) nwa waini (iii) dzhia mihani (iv) ¼a. (2) 6.13.2 Mufunzi we a vha e na bvumo ¼ihulu ndi ... (i) Joni (ii) Tshi¾ereke (iii) Madonono (iv) Mangalani. (2) 6.14 Ni vhona zwe Mangalani a ita thoilethe na mufumakadzi wa Vho-Mathada zwi tshi anana na mushumo wawe? Tikedzani. (3) 6.15 Zwe Vho-Mathada vha ¾angana nazwo vho mala mufumakadzi wavho wa vhuvhili zwi a ni takadza kana zwi a ni pfisa vhu¾ungu? Tikedzani phindulo ya½u. (3) ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA C: 35 KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DoE/·ara 2009 NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI MBUDZISO 7 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho: Ri londe haya hashu – T Mudau 1 Matsheloni ri karuswa nga nyimbo 2 Dzi ¼aho thendo kha Ramakole Ene Musiki. 3 Ma¾o a gavha lu¾alazaza, naa khe ri sa fuki, 4 Vhududo ha μuvha ri sike lwashu luimbo. 5 Ri rende Ramakole Musiki wa mvula 6 O ri ½eaho shango, zwimela na phukha ri vhuse 7 Nga tshanμa tshi londaho vhutshilo vhu ande, 8 Ri khunyeledze zwo sikiwaho nga Raluvhimba. 9 Yawee! iwe muthu, ngavhe u vhe muthu 10 Wa vhuthu- "Ubuntu" u londe. 11 U si vouthe wa shandukisa haya hashu 12 ¶aleμale u murandoni wa tseμa na lupfumo. 13 Vhekanya he wa tshinyadza; sikulula 14 Mvula dzi ne, milambo i elele sa mulovha. 7.1 Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-μe? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 7.2 Ndi mini zwi rendaho Mudzimu nga matsheloni? (1) 7.3 Hu na maipfi mararu e murendi a a shumisa ane a vha pfanywa ya ipfi Mudzimu. A buleni. (3) 7.4 Bulani ZWIRARU zwe Mudzimu a ri ½ea zwone. (3) 7.5 Ndi ngani mvula dzi si tsha na? (2) 7.6 ¸eani ¾halutshedzo dza maipfi haya: μaleμale, tseμa. (2) 7.7 Topolani ¼inyanyu ni bule na mushumo wa¼o tshirendoni itshi. (2) 7.8 Ndi zwifhio zwi dinaho murendi kha tshirendo hetshi? (2) 7.9 Topolani ipfi ¼o ¿walwaho nga luambo lusili ni ¼i ¿wale. (½) [17½] KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DoE/·ara 2009 NSC MBUDZISO 8 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho: Mukosi wa luaviavi – T Makhado 1 Ma½o u shenga ndi ha μuvha na μuvha 2 U nga u dzula nga vhu¾ungu hu hashu 3 Vhu¾ungu vhu ri navhisaho milenzhe 4 Ra anea one a ma¾ungu 5 Nga mbilu vhu¾ungu tshone tshililo tsha vhu¾ungu. 6 ¸amusi ¼ashu ¼o shanduka Sodomo na Gomora 7 ·one ¼o rangisa vhu¾udzi na vhuaμa phanμa 8 Zwa vha zwone phangami ya ¼ino 9 Tsinyuwo tshifha¾uwo tsha wa ¾aμulu 10 Tsha kavha vhunga gwitha kha muvhula wa tsilu. 11 Mi¾odzi ma¾oni a mbilu yo shingidzhelaho 12 Vhone vha mbilu ntswu vhe ko¾o 13 ¸amusi vha sea vha xaxara 14 Sa khali tshivhasoni vha pembela 15 ·a matshelo dakalo ¼a pfuvha nga mvuwo ya mutsho. 16 ·a ½amusi ¼i kovhela khofheni ha dakalo hu songo vhonwa 17 Ma¾amba a ¾usa tshinwi tsha dakalo muthuni 18 Sa tshi½oni dakalo ¼a kavha vhubvaμuvha ¼a kavha 19 Zwa nga shotha ¼i rothaho thavhani dza ·ibanoni 20 Magalangafhasi a μo simuwa mugugumelani thovhoni dza mbilu. 8.1 Kha mbudziso dzi tevhelaho nangani phindulo i re yone ni i ¿wale: 8.1.1 Kha mutaladzi wa u thoma murendi u khou sumbedza uri ... A vhathu vha khou μiphi½a nga u ¼a. B vhathu hu na zwine vha shenga μuvha ¼i¿we na ¼i¿we. C vhathu vha khou tambula. (2) 8.1.2 Mafhungo a Sodomo na Gomora a wanala nga vhuμalo ... A buguni dza vhurendi. B bivhilini. C buguni dza nyimbo. D kha thesorasi. (2) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 13 DoE/·ara 2009 NSC 8.1.3 Gwitha ... A ndi tshi½oni tshi no tshela vhusiku. B ndi tshi½oni tshi no dzula maμini. C ndi tshi½oni tshi no ¼a thoro. D ndi tshi½oni tsha vhaloi. (2) 8.2 Ndi vhuaμa vhufhio he ha bvelela Sodomo na Gomora? (2) 8.3 Tshirendo itshi ndi tsha lushaka-μe? (1) 8.4 ¸eani ¾halutshedzo dza maipfi haya: phangami, magalangafhasi. (2) 8.5 Vhuμipfi ha murendi tshirendoni itshi ndi vhufhio? (2) 8.6 Topolani mutaladzi u sumbaho uri vhuaμa vhune ha khou bvelela shangoni ho dina Mudzimu. (2) 8.7 Tshifanyiso tsha muhumbulo tshi wanalaho kha tshitanza tsha vhuraru ndi tshifhio? (1) 8.8 U ya nga ha tshitanza tsha u fhedzisela zwi fhedzaho dakalo ¼a vhathu ndi zwifhio? (1) 8.9 Tshirendo itshi tshi na mitaladzi mingana? (½) [17½] KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 14 DoE/·ara 2009 NSC MBUDZISO 9 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho: Bafanabafana – LR Ndlovu 1 Bafanabafana i rungunyela sa mutomba lunwenweni 2 I nga khomba tshi¾ongiswa tsha mbilu 3 Sa maμi lwanzheni, dzina ¼a shango i mbo alamisa 4 Khuμani n½a ha sokou pfala 'Bafanabafana' 5 Bafanabafana iwe thobvu¿wa ya ¼ino 6 Ngavhe u vhe tombo ndi musi u musuku 7 Ngavhe u vhe luμi, ndi musi u mutoli 8 Ngavhe u vhe nnμu, wo vha u tshi μo vha pfamo. 9 Vhuthihi nga vhu nge ha guma ¼a ½otshi 10 Ndivho na mbilu zwi vhe zwithihi 11 Ni si kuμane sa ½anga dza kholomo nga tsha½u 12 Musi khaedu i thavha ni si dzhenwe nga ½owagudu 13 Mulunzhedzi wa vhuthihi ha vha¾aleli sa musomi wa tshithatha 14 Mukoμeli wa vhuludu, ndi iwe Bafanabafana 15 Iwe ngwe½a ya Afrika, luvhomba lwa Afrika Tshipembe 16 Ndau i vhombaho ¼ifhasi ¼a tetemela. 17 ¹hu¾huwedzo yau 'Madiba Magic' nga i nwelele maramboni 18 Iwe u shanduke tshiala tsha Afurika Tshipembe 19 Mihuvho na mifhululu nga zwi ¾avhe bonelelo kha iwe 20 Ngauri fhulufhelo ¼a lushaka ndi enewe. 9.1 Kha tshitanza tsha u thoma topolani mutaladzi u sumbaho uri Bafanabafana ndi thimu i μivhiwaho ¼ifhasini ¼o¾he. (2) 9.2 ¸eani ¾halutshedzo dza maipfi haya: khomba, mutoli. (2) 9.3 Ndi tshifanyiso tshifhio tsha muhumbulo tsho shumiswaho kha mutaladzi wa vhu¾ahe? (1) 9.4 Bafanabafana i a kunda thimu dzo¾he dza Afrika Tshipembe? Tikedzani phindulo ya½u nga u khoutha zwi bvaho tshirendoni itshi. (3) 9.5 Thimu iyi ya Bafanabafana murendi u a i funa? Tikedzani phindulo ya½u. (3) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 15 DoE/·ara 2009 NSC 9.6 Topolani mutaladzi u sumbedzaho uri Vho-Mandela vho dzhenelela kha u ¾u¾uwedza thimu iyi. (2) 9.7 ºwalani mutaladzi wa vhu 12 nga maipfi a½u. (2) 9.8 Ndi zwifhio zwine zwa tea u ¾u¾uwedza vhatambi vha thimu ya Bafanabafana? (2) 9.9 Fhedzisani: Guma ndi ¼a ... (½) [17½] KANA/NA Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 16 DoE/·ara 2009 NSC MBUDZISO 10 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho u ri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho: Tshelede – W Silidi 1 U muthomi wa mirango 2 Iwe mulwa na tshika 3 U muvhuthanyi wa mirafho 4 Iwe muvhofhekanyi wa dzitshaka 5 U ita munnanna 6 Iwe muambadza ma¾ongo 7 U ½ea ¾honifho munna 8 Wa tshenisa miμi 9 Wo naka wo vhifha 10 Wo vhifha nga muthu 11 Muμifho wau u a vhavha 12 Lunako lwau a si lwa vhuthu 13 U shandula mbilu-vhuthu ya vha mbilu-tombo 14 U sengenedza vhathu ya fhedza yo tswuka 15 Wa nwa mapfura ha sala marambo 16 Wa tekulisa ½emuμi vhana vha sala vha tshi sika 10.1 Kha tshirendo itshi murendi u khou khoμa kana u khou sasaladza tshelede? Tikedzani phindulo ya½u. (2) 10.2 ¸eani ¾halutshedzo ya mutaladzi wa vhumalo. (2) 10.3 Topolani mutaladzi u sumbaho uri muthu a re na tshelede u a huliswa. (2) 10.4 Murendi tshelede u i vhona nga nμila-μe? (2) 10.5 Topolani mutaladzi u sumbaho uri vha¿we vhathu a vha koni u shumisa tshelede zwavhuμi. (2) 10.6 Ndi raimi ya lushaka-μe yo shumiswaho kha tshitanza tsha u fhedzisela? I sumbedzeni. (2) 10.7 Ndi pfalando¾he ifhio i bveledzaho asonentsi kha mutaladzi wa u fhedzisela? (1) Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 17 DoE/·ara 2009 NSC 10.8 Topolani mutaladzi u sumbaho uri tshelede i a ita uri muthu we a vha o luga a vho vha na tshi¾uhu. (2) 10.9 ¸eani ¾halutshedzo dza maipfi haya: mirafho, sika. (2) 10.10 Tshitanza tsha vhuvhili tshi na mitaladzi mingana? (½) [17½] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO IYI YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso iyi ho vhaledzwa