Tshivenda FAL Grade 12 Paper 3 Feb March 2011 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2011 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: awara 2½ Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 2 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC PFESESANI 1. He¼i bammbiri ḽi na KHETHEKANYO THARU: KHETHEKANYO YA A: Zwibveledzwa zwa vhusiki (Maanea) (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwilapfu zwa vhudavhidzani (30) KHETHEKANYO YA C: Zwibveledzwa zwipfufhi zwa vhudavhidzani (20) 2. Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI kha KHETHEKANYO YA A, NTHIHI kha KHETHEKANYO YA B na NTHIHI kha KHETHEKANYO YA C. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo. 4. Thomani khethekanyo IºWE NA IºWE kha sia¾ari ·ISWA, hune ya fhelela hone ni talele. 5. Ni fanela u pulana (tsumbo: mapa wa muhumbulo/nyolo/tshati ya nyelelo/ maipfi a re khii na zwi¿we), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u. Thomani nga u ¿wala pulane ya½u ni kone u ¿wala maanea. 6. Khethekanyani zwifhinga zwa½u nga nμila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: minetse ya 80 KHETHEKANYO YA B: minetse ya 40 KHETHEKANYO YA C: minetse ya 30 7. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso. 8. DZHIELENI NZHELE: ºwalani ¾hoho ya phindulo ya½u. Musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi ni songo vhala na ¾hoho ye na nanga. 9. ºwalani zwi no vhalea, nahone nga vhuronwane. 10. Ni dzhiele nzhele mupele¾o, khethekanyo ya maipfi, kushumisele kwa madanzi, zwiga zwa u vhala na tswayo khathihi na kuvhumbelwe kwa mafhungo. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 3 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA A: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUSIKI (MAANEA) MBUDZISO 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha 250 u ya kha 300. 1.1 Hu na mitambo minzhi ya sialala ine vhatukana na vhasidzana vha i tamba zwikoloni na mahayani. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi: Mutambo wa sialala une nda u funesa [50] KANA 1.2 Hu na vhugalaphukha ho fhambanaho kha ¼a Afrika Tshipembe hune vhadali vha μiphi½a nga u vhona dziphukha na u awela dzigammbani. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi: Vhugalaphukha he nda vhuya nda vhu dalela [50] KANA 1.3 Musi ni tshikoloni tsha sekondari ho vha hu na mugudisi we a vha o μi½ekedzela kha mushumo wawe, nahone a tshi dzulela u ni eletshedza kha zwa vhutshilo na mabuμo a mishumo ine na nga gudela yone. Zwino ni vho shuma, vhusiwana ho zuzea. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi: Zwi nkhumbudza mugudisi we a vha na thuso kha u fha¾a vhumatshelo hanga. [50] KANA 1.4 Vhathu vho fhambana, na zwine vha humbula a zwi fani. Hu na vhane vha takalela vhunese, ngeno vha¿we vha tshi takalela vhupholisa. ºwalani maanea ni tshi khou ima na ¾hoho heyi kana ni tshi khou i hanedza: Vhunese vhu khwi½e u fhirisa vhupholisa/Vhupholisa vhu khwi½e u fhirisa vhunese [50] KANA 1.5 Muvhuso u khou lwa nga nμila dzo¾he uri hu si vhe na tshi¾alula siani ¼a mbeu. Naho hu sa athu u tou swikelwa tsho¾he kha ndinganyiso yo lavhelelwaho, vhafumakadzi vhane vha khou shuma ndi vhanzhi. ºwalani maanea nga ¾hoho heyi: Vhu»i na vhuvhi ha musi mufumakadzi a tshi shuma [50] KANA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 4 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 1.6 ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni μo kona u ¿wala maanea ane a anana natsho. Maanea a½u ni a ½ee ¾hoho ine na funa. [50] KANA 1.7 ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni μo kona u ¿wala maanea ane a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho. [50] KANA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 5 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 1.8 ¹alelani tshifanyiso hetshi nga vhusedzi uri ni μo kona u ¿wala maanea ane a anana natsho. Ni ½ee maanea a½u ¾hoho yo teaho. [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A : 50 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 6 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWILAPFU ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 2 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha ½na dzi tevhelaho, no μisendeka nga mafhungo a re afha fhasi. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe na maipfi a u bva kha 120 u ya kha 150 (zwi re ngomu fhedzi). Ni vhagudi vha gireidi 12, zwino no vha no fara lwendo lwa u guda nga thekhisi. Thekhisi iyo yo μo thulana na ¾hiraka, muphuresidennde wa Khorombusi ya Vhagudi a mbo μi lovhela henefho. 2.1 VHURIFHI HA VHUKONANI ºwalelani khonani ya½u lu¿walo ni mu μivhadze nga ha lufu lwa muphuresidennde wa Khorombusi ya Vhagudi ya tshikolo tsha ha½u. [30] KANA 2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU ºwalani nganeavhutshilo ya mufu ye vha mu¾a vha ni humbela uri ni i ¿wale vhunga no aluwa ni tshi tamba no¾he. [30] KANA 2.3 TSHIPITSHI ºwalani tshipitshi tshine na »o amba nga μuvha ¼a u elelwa mishumo mivhuya ya mufu, vhunga no tiwa u »o imelela vhagudi vha gireidi 12 »uvha i¼o. [30] KANA 2.4 INTHAVIYU ºwalani inthaviyu ye ya vha hone vhukati ha vha gurannμa ya Thinashaka na mufarisa phuresidennde vha tshi khou ambedzana nga ha lufu lwa muphuresidennde wa Khorombusi ya Vhagudi. [30] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 30 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P3 7 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA C: ZWIBVELEDZWA ZWIPFUFHI ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO 3 Fhindulani mbudziso NTHIHI kha tharu dzi tevhelaho no μisendeka kha mafhungo a re afho fhasi. Vhulapfu ha hone vhu tea u vha maipfi a u bva kha 80 u ya kha 100. Inwi ni mudzulaphanμa wa komiti ya mitambo ya vhaswa. Thimu ya ha½u yo wina tshiphuga tsha ¿waha tsha bola ya milenzhe. Komiti ya bola yo humbula u dzudzanya vhu¾ambo ha u takalela tshiphuga itsho. Miraμo yo ½ekana mishumo ya ndugiselo ine ya fanela u shu¿wa maμuvha mararu μuvha ¼avhu¾ambo uho ¼i sa athu swika. 3.1 DAYARI ºwalani dayari ya nzudzanyo dzo itwaho kha ayo maμuvha mararu. [20] KANA 3.2 GARA¹A YA THAMBO ºwalani gara¾a ya thambo ni rambe mukhantse¼ara wa muvhundu uyo. [20] KANA 3.3 NDAELA ºwalani ndaela dzine dza tea u tevhelwa nga μuvha ¼a vhu¾ambo uho u itela uri hu vhe na vhudziki na mulalo. [20] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 20 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa