Tshivenda FAL Grade 12 Paper 2 Feb March 2011 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com NATIONAL SENIOR CERTIFICATE GIREIDI 12 TSHIVEN¶A LUAMBO LWA U ENGEDZA LWA U THOMA (FAL) BAMMBIRI ·A VHUVHILI (P2) LUHUHI/¹HAFAMUHWE 2011 MARAGA: 70 TSHIFHINGA: awara 2 Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 16. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 2 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC PFESESANI Vhalani ndaela dzi tevhelaho nga vhuronwane ni sa athu u fhindula mbudziso: 1. Ni songo lingedza u vhala bammbiri ¼o¾he. ¹olani sia¾ari ¼a ZWI RE NGOMU ni swaye nomboro dzo μisendekaho kha bugu dze na guda ¿waha uno. Nga murahu, ni vhale dzimbudziso uri ni kone-ha u fhindula idzo dzine na funa. 2. Bammbiri ¼o vhumbwa nga KHETHEKANYO N¸A: KHETHEKANYO YA A: Nganea (35) KHETHEKANYO YA B: ¶irama (35) KHETHEKANYO YA C: Nganeapfufhi (35) KHETHEKANYO YA D: Vhurendi (35) 3. Tevhedzani ndaela dzo ¿walwaho mathomoni a khethekanyo i¿we na inwe nga vhuronwane. 4. Fhindulani mbudziso u bva kha khethekanyo MBILI dzo fhelela, mbudziso NTHIHI-NTHIHI u bva kha IºWE NA IºWE ya idzo khethekanyo MBILI. (Kha KHETHEKANYO YA D: Vhurendi, ni fhindule mbudziso MBILI). Shumisani mutevhe wa u sedzulusa uri ni thusee. 5. Nomborani phindulo dza½u nga nμila ye mbudziso dza nomborwa ngayo. 6. Thomani khethekanyo IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 7. ºwalani nga vhudele, nahone zwi no vhalea. 8. Ndangatshifhinga yo anganyiwaho: Shumisani minetse i re henefha kha 60 kha khethekanyo i¿we na i¿we. 9. Vhulapfu ha mbudziso ndapfu: Maipfi a u bva kha 250 u swika kha 300. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 3 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC ZWI RE NGOMU Ni fanela u fhindula mbudziso MBILI ni tshi khou shumela maraga dza 70, hu fhindulwa mbudziso NTHIHI kha lushaka lu½we na lu½we lwa bugu dze na vhala. KHETHEKANYO YA A: NGANEA: U TSHILA NDI U VHONA – RN Maμadzhe Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 1: U tshila ndi u vhona Mbudziso ndapfu Maraga: 35 KANA MBUDZISO 2: U tshila ndi u vhona Mbudziso pfufhi Maraga: 35 KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA: FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 3: Findinkodo Mbudziso ndapfu Maraga: 35 KANA MBUDZISO 4: Findinkodo Mbudziso pfufhi Maraga: 35 KHETHEKANYO YA C: ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Fhindulani mbudziso NTHIHI i¿we na i¿we. MBUDZISO 5: Ni khou Mbudziso ndapfu Maraga: 35 pfuka mulayo KANA MBUDZISO 6: Izwi ndi Mbudziso pfufhi Maraga: 35 zwi¿we KHETHEKANYO YA D: VHURENDI Fhindulani mbudziso MBILI dzi¿we na dzi¿we. MBUDZISO 7: Ri londe Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ haya hashu KANA/NA MBUDZISO 8: Mukosi wa Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ luaviavi KANA/NA MBUDZISO 9: Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ Bafanabafana KANA/NA MBUDZISO 10: Afrika Mbudziso pfufhi Maraga: 17½ Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 4 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC MUTEVHE WA U SEDZULUSA KHETHEKANYO MBUDZISO TSHIVHALO TSHA PHINDULO √ TSHO TEAHO A: Nganea (mbudziso 1–2 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA B: ¶irama (Mbudziso 3–4 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA C: Nganeapfufhi (Mbudziso 5–6 1 ndapfu KANA pfufhi) KANA/NA D: Vhurendi 7 – 10 2 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 5 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA A: NGANEA U TSHILA NDI U VHONA – RN Maμadzhe Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 1 (Mbudziso ndapfu) ¹alutshedzani kubveledzelwe kwa PULOTO nganeani iyi. [35] KANA MBUDZISO 2 (Mbudziso pfufhi) Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. Vho- Phophi vho ri u vhona zwauri munna wavho o farwa, vho mbo »i gidimela ha Vho-Ravhutsi vha vha humbela uri ndi khwine vha tshi ya vha humbelela munna wavho bei¼i. Vho-Ravhutsi a vho ngo hana, vho μi doba bege yavho vha gidimela tshi¾itshini tsha mapholisa. Vho-Ravhutsi vha swika vha lingedza uri Mpho a fhiwe bei¼i, fhedzi zwe vhutoto. Ha pfi mulandu wa Mpho ndi muhulwane nga maanμa lune a fhiwa bei¼i, a nga kha μi shavha. Tshi¿we tsha vha tsha uri mulandu uyu u μo ¾avhanya u ya khothe lune a hu nga »o vha na maμuvha manzhi ane a nga wanala sa a bei¼i. Nga murahu, ndi hone-ha Vho-Ravhutsi vha tshi vhudzisa Mpho zwauri o farelwa mini. Mpho a vha ¾alutshedza u bva mathomoni u swika magumoni; a vha vhudza nga ha vhukonani hawe na Maria; nga ha dzinndwa dzawe na Mashudu; nga ha musi ene Mpho a tshi ya u hira Dugudzha na Dzwaini. Zwenezwi Mpho a tshi khou amba, Vho-Ravhutsi vho vha vha tshi khou talatadza mbuno khulwane buguni. 2.1 Ndi vhufhio vhushaka vhu re hone vhukati ha Mpho na Phophi? (2) 2.2 Bulani dzina ¼a mushumo une Vho-Ravhutsi vha shuma wone. (1) 2.3 Bulani madzina MAVHILI a mapholisa e a fara Mpho. (2) 2.4 ¸eani madzina MAVHILI a phondi dze dza hirwa nga Mpho. (2) 2.5 Bulani zwe Mpho na Mashudu vha lwela zwone. (1) 2.6 Mpho o vha o farelwa mini? (2) 2.7 Ndi ngani tshi¾itshini tsha mapholisa vho hana u mu ½ea bei¼i? (2) 2.8 Bulani fhethu he Mpho a vha a tshi shuma hone. (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 6 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 2.9 Zwe zwa pandelisa Mpho mushumoni ndi zwifhio? (2) 2.10 Fhedzisani mafhungo a tevhelaho nga u ¾oredza maipfi o teaho kha ayo a re zwitangini: 2.10.1 Maria o vha e ... (mudedekadzi/dokotela/muongi). (1) 2.10.2 Mpho o ½ewa lu¿walo lwa u pandelwa mushumoni nga ... (Vho-Maano/Vho-Dzebu/Vho-Ravhutsi). (1) 2.10.3 Phophi o shavha vhuhadzi o ... (rahiwa kha khundu, gidimedzwa nga banga, bviselwa tshigidi). (1) 2.10.4 Phophi ndi ¿wana wa … (Vho-Gumani/Vho-·iedza/ Vho-Zhombo). (1) 2.10.5 Phophi o vhuya a pfana na … (Nda¾iso/Maemu/Mashudu). (1) 2.11 Ndivho ya Phophi a tshi ya ha Vho-Ravhutsi ndi ifhio? (2) 2.12 Ndi zwifhio zwe Phophi a itela Mpho musi o farwa zwi sumbaho uri u na lufuno na khathutshelo? Bulani ZWIVHILI. (4) 2.13 Nangani ZWIRARU zwine na vhona zwi zwone kha mutevhe wa mafhungo a tevhelaho: A Mpho o farelwa u rwa Phophi. B Mpho o dzhielwa fanitshara nga vha ha Good Luck Furnishers. C Vho- Ravhutsi ndi mutshutshisi. D Mpho o renga phondi nga R600,00. E Muha¾uli ho ngo vhona Mpho mulandu. (3) 2.14 Ni a ima na nμila ye muha¾uli a ha¾ula ngayo mulandu wa Mpho? Tikedzani phindulo ya½u. (3) 2.15 Mpho ni a mu pfela vhu¾ungu musi o tshaiswa nga goloi a tshi khou pfuka bada? Tikedzani phindulo ya½u. (3) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 7 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA B: ¶IRAMA FINDINKODO – TT Mudau Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 3 (Mbudziso ndapfu) Mu¿wali o kona u gumafhi u sumbedza vhu¾umani vhu re hone vhukati ha nyito na vhatambi vhahulwane? [35] KANA MBUDZISO 4 (Mbudziso pfufhi) Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. Muthumukhulu: Muthumukhulu: Khonani dzashu dzi nga engedza mashaka adzo arali ri½e ro feila kha mbekanyamushumo yashu ya u fhelisa vhushai. Ndi uri ri½e a ro ngo fanela u hangwa uri ro vhewa muvhusoni nga thumbu i re na nμala. Arali thumbu hei¼a ra balelwa u i ½ea zwi¼iwa, i μo ri shandukela. Skosana: Tshelede Muhali! Tshelede Muhali! Ri½e ri sokou vha minista zwashu, hone vhokhotsi ashu vho fa vhe dzimmbwa dza u la¾wa zwo vhangwa nga dzenedzi ¾hama dzavho muhali, ngauri misi i¼a dzo vha dzi sa ¾oμi murema a tshi μikuvhanganyela ndaka. Muhali, vha songo nkhumbudza uri dzi¿we mbudzi na kholomo dzo μi tou thuntshiwa pulane i yeneyi nthihi ya u μisa tsiku na nμala kha murema. Muhali, havha vhathu ndi ¾hama dzavho vhe vho¾he, kha n½e ndi maswina mahulu. Nahone ndi ri kha vha bve vha ye hune vha ya. Ndi luvhelela hani muthu a shandukaho mavhala sa luaviavi. Muthumukhulu: Ri na mushumo zwino, litshai vhubiti ha kholekhole. Zwa mulovha zwo fhela. 4.1 Bulani zwithu ZWIRARU zwe vharema vha vha vha tshi zwi shaya kha muvhuso wa 'Apartheid' (3) 4.2 Bulani zwe zwa vha zwi tshi itwa kha muthu a ambaambaho. (2) 4.3 Bulani ZWIRARU zwine zwa khwa¾hiswa kha mbekanyamushumo dza RDP. (3) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 8 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 4.4 ¸eani madzina MAVHILI a zwifuwo zwe zwa thuntshwa nga vhatshena. (2) 4.5 Ndivho ya u thuntsha zwifuwo zwa vharema yo vha i ifhio? (2) 4.6 Skosana na Muthumukhulu mu¿we na mu¿we wavho u na vhuimo vhufhio siani ¼a zwa po¼itiki? (2) 4.7 ¹hama dzine dza khou ambiwa mafhungoni aya ndi vhonnyi? (1) 4.8 Muhumbulo muhulwane wa u ita mbekanyamushumo dza RDP ndi ufhio? (2) 4.9 Fhindulani nga Ee, kana Hai, ni kone u tikedza phindulo dza½u: 4.9.1 Skosana u na luvhengelambiluni kha vhatshena. (2) 4.9.2 Skosana ha na μora ¼a tshelede. (2) 4.9.3 Muthumukhulu o vhuya a valelwa dzhele mi¿waha minzhi. (2) 4.10 ·imetafore dzimmbwa ¼o livhiswa kha vhonnyi, nahone ¼i bvisela mini khagala? (2) 4.11 No μisendeka kha ndima iyi, sumbedzani hune Muthumukhulu na Skosana vha fana na hune vha fhambana hone. (4) 4.12 Ni a tendelana na muhumbulo wa Muthumukhulu wa uri arali vhathu vha sa wani zwi¼iwa vha nga shandukela muvhuso? Tikedzani. (3) 4.13 Ni a ima na Skosana na kha fhungo ¼a uri vhatshena a vho ngo tea u luvhelelwa? Tikedzani. (3) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 9 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA C: NGANEAPFUFHI ZWA VHUTSHILO – NA Milubi na LL Mafenya Fhindulani mbudziso NTHIHI kha idzo dzi re afho fhasi. MBUDZISO 5 (Mbudziso ndapfu) NI KHOU PFUKA MULAYO ¹alutshedzani kubveledzelwe kwa PULOTO kha nganeapfufhi iyi. [35] KANA MBUDZISO 6 (Mbudziso pfufhi) IZWI NDI ZWIºWE Vhalani mafhungo a tevhelaho uri ni kone u fhindula mbudziso dzi a tevhelaho. Dziphanga na zwigero zwa muaro zwo vha zwo dzudzanywa zwavhuμi. Mu¿we wa madoketela a re mukalaha a mbo doba dzudzu ¼i re na mushonga wa ¾aμa. A μodza fha¼a hune a khou ¾oμa u ita hone muaro. O no fhedza u μodza a doba lufhanga lwa u ita ngalwo muaro. A vhea ¾hodzi yalwo henefha-hafha hune a khou ya u ita hone muaro. O ralo, a sedza aya madokotela ngae a tshi khou tou a tielela nga hafha n¾ha ha mangilasi awe. O no a sedza, a sumbedza u fushea. A litsha lufhanga, lwa mbo ita mushumo walwo … Avha vha¿we na vhone vho sokou tshete vho posa ma¾o afha hune zwo¾he zwa khou itea hone. 6.1 Bulani hune mafhungo aya a khou bvelela hone. (1) 6.2 Ndi nnyi ane a khou ¾oμou itwa muaro, na uri ho vha ho bvelela mini? (2) 6.3 Ndi nnyi we a doba dzudzu ¼i re na mushonga wa ¾aμa? (1) 6.4 Sumbedzani vhushaka vhune ha vha hone vhukati ha zwigero na dziphanga. (2) 6.5 Dodombedzani nga vhuμalo zwe zwa bvelela u swika hu tshi ¾oμou itwa muaro. (4) 6.6 Nweledzani muhumbulo muhulwane wa zwe zwa vha zwi tshi khou ¾oμou itwa. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 10 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 6.7 Topolani fhungo ¼ine ¼a sumbedza uri dokotela o mbo μi thoma u ita muaro. (2) 6.8 Fhindulani MBUDZISO 8.1 – 8.5 nga u nanga zwine na vhona zwi zwone kha mutevhe we na ½ewa: Mutevhe wa maipfi: khedebu, maano, thyietha, u lovha, mufu, mudala, mutswuku. 6.8.1 Musukumedzi wa gariki ye ya vha i na mihwalo. (1) 6.8.2 Fhethu hune ha itwa hone muaro. (1) 6.8.3 Dokotela a mbo ½ea ngafhadzo ya uri dzo petwa. (1) 6.8.4 Muhwalo we wa vha u kha kugariki. (1) 6.8.5 Zwiambaro zwa muvhala … zwi ambarwa nga madokotela vha tshi ¾oμa u ita muaro. (1) 6.9 Fhindulani nga Ee, kana Hai, ni dovhe ni tikedze phindulo ya½u: 6.9.1 Khedebu o doba lufhanga lwa u ita muaro. (2) 6.9.2 Musi muariwa a sa vuwi nga murahu ha muaro, ho ya ha dzhiiwa mutshini wa u vhea kha thumbu. (2) 6.9.3 Muariwa o ri u bviswa he a arwa hone a livhiswa hu no dzudzwa vhafu. (2) 6.10 ¹alutshedzani zwithu zwe zwa itisa uri muariwa a vho livhiswa hu no dzula vhafu. (2) 6.11 Ni vhona zwe zwa bvelela kha iyi nganeapfufhi zwi tshi tendisea? Tikedzani. (3) 6.12 Ambani masiandaitwa e a vha a tshi μo vha o bvelela arali muariwa a si alamule a sa athu u valelwa nμuni ya vhafu. (2) 6.13 Inwi ni vhona i mbuno naa uri arali muthu o itwa muaro a sa vuwe, a vhewa mutshini kha khana a si vuwe; zwi amba uri o lovha. (3) [35] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA C: 35 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 11 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC KHETHEKANYO YA D: VHURENDI MBUDZISO 7 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho: Ri londe haya hashu – TT Mudau 1 Matsheloni ri karuswa nga nyimbo 2 Dzi ¼aho thendo kha Ramakole Ene Musiki. 3 Ma¾o a gavha lu¾alazaza, naa khe ri sa fuki, 4 Vhududo ha μuvha ri sike lwashu luimbo. 5 Ri rende Ramakole Musiki wa mvula 6 O ri ½eaho shango, zwimela na phukha ri vhuse 7 Nga tshanμa tshi londaho vhutshilo vhu ande, 8 Ri khunyeledze zwo sikiwaho nga Raluvhimba. 9 Yawee! iwe muthu, ngavhe u vhe muthu 10 Wa vhuthu- "Ubuntu" u londe. 11 U si vouthe wa shandukisa haya hashu 12 ¶aleμale u murandoni wa tseμa na lupfumo. 13 Vhekanya he wa tshinyadza; sikulula 14 Mvula dzi ne, milambo i elele sa mulovha. 7.1 Tshirendo itshi tshi na ndima nngana? (½) 7.2 Mulaedza wa tshirendo itshi wo livhiswa kha vhonnyi? (1) 7.3 ºwalani mutevhe wa zwithu ZWIRARU zwe Mudzimu a ½ea vhathu uri vha zwi vhuse. (3) 7.4 Topolani madzina MARARU e murendi a a shumisa u amba Mudzimu. (3) 7.5 Nweledzani muhumbulo muhulwane wa tshirendo itshi. (2) 7.6 Kha mafhungo a tevhelaho nangani MARARU ane na vhona a tshi anana na tshirendo itshi. A Vhathu vho tshinya, mvula a dzi tsha na. B Zwi½oni a zwi rendi Musiki. C Vhathu vha na maan»a a u langa mupo. D Vhathu a vha na tse»a. E Mvula i sikwa nga Ramakole. (3) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 12 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 7.7 ¸eani ¾halutshedzo ya ¼ifurase he¼i: 'u murandoni wa tseμa na lupfumo'. (2) 7.8 Murendi u ri mvula a dzi ni ngauri vhathu vho tshinya. Fhungo i¼i ndi mbuno kana ndi kuvhonele kwa murendi? Tikedzani phindulo ya½u. (3) [17½] KANA MBUDZISO 8 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho: Mukosi wa luaviavi – T Makhado 1 Ma½o u shenga ndi ha μuvha na μuvha 2 U nga u dzula nga vhu¾ungu hu hashu 3 Vhu¾ungu vhu ri navhisaho milenzhe 4 Ra anea one a ma¾ungu 5 Nga mbilu vhu¾ungu tshone tshililo tsha vhu¾ungu. 6 ¸amusi ¼ashu ¼o shanduka Sodomo na Gomora 7 ·one ¼o rangisa vhu¾udzi na vhuaμa phanμa 8 Zwa vha zwone phangami ya ¼ino 9 Tsinyuwo tshifha¾uwo tsha wa ¾aμulu 10 Tsha kavha vhunga gwitha kha muvhula wa tsilu. 11 Mi¾odzi ma¾oni a mbilu yo shingidzhelaho 12 Vhone vha mbilu ntswu vhe ko¾o 13 ¸amusi vha sea vha xaxara 14 Sa khali tshivhasoni vha pembela 15 ·a matshelo dakalo ¼a pfuvha nga mvuwo ya mutsho. 16 ·a ½amusi ¼i kovhela khofheni ha dakalo hu songo vhonwa 17 Ma¾amba a ¾usa tshinwi tsha dakalo muthuni 18 Sa tshi½oni dakalo ¼a kavha vhubvaμuvha ¼a kavha 19 Zwa nga shotha ¼i rothaho thavhani dza ·ibanoni 20 Magalangafhasi a μo simuwa mugugumelani thovhoni dza mbilu. 8.1 Tshirendo itshi tshi na mitaladzi mingana? (½) 8.2 Mulaedza wa tshirendo itshi u khou livhiswa kha vhonnyi? (1) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 13 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 8.3 Kha tshitanza tsha vhuvhili, topolani madzina MAVHILI ane a wanala Bivhilini. (2) 8.4 Topolani mutaladzi une wa vha na ¼ifanyisi u wanalaho kha ndima ya vhuraru. (2) 8.5 Nweledzani muhumbulo muhulwane wa tshirendo itshi. (2) 8.6 Fhindulani ngauri Ee kana Hai, ni kone-ha u tikedza phindulo ya½u 8.6.1 Mudzimu ha takaleli vhu¾udzi na vhuaμa. (2) 8.6.2 Vhathu vha shango i¼i vha dzula vho takala. (2) 8.7 ¸eani ¾halutshedzo ya ipfi phangami ¼i wanalaho kha mutaladzi wa vhumalo tshirendoni itshi. (2) 8.8 ¹oredzani ipfi ¼o teaho fhungoni ¼i tevhelaho: Mbiti dza Mudzimu dzo kavha vhunga … kha vhane vha ita vhu¾udzi na vhuaμa. (1) 8.9 U ya nga kuvhonele kwa½u, ni vhona vhu¾udzi na vhuaμa vhune ha khou bvelela shangoni i¼i vhu vhufhio? Tikedzani phindulo ya½u. (3) [17½] KANA MBUDZISO 9 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni »o kona u fhindula mbudziso dzo »isendekaho khatsho. Bafana Bafana – LR Ndlovu 1 Bafanabafana i rungunyela sa mutomba lunwenweni 2 I nga khomba tshi¾ongiswa tsha mbilu. 3 Sa maμi lwanzheni, dzina ¼a shango i mbo alamisa 4 Khuμani n½a ha sokou pfala 'Bafanabafana'. 5 Bafanabafana iwe thobvu¿wa ya ¼ino 6 Ngavhe u vhe tombo, ndi musi u musuku 7 Ngavhe u vhe luμi, ndi musi u mutoli 8 Ngavhe u vhe nnμu, wo vha u tshi μo vha pfamo. Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 14 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 9 Vhuthihi nga vhu nge ha guma ḽa ½otshi, 10 Ndivho na mbilu zwi vhe zwithihi 11 Ni si kuμane sa ½anga dza kholomo nga tsha½u 12 Musi khaedu i thavha ni si dzhenwe nga ½owagudu. 13 Mulunzhedzi wa vhuthihi ha vha¾aleli sa musoni wa tshithatha. 14 Mukoμeli wa vhuludu, ndi iwe Bafanabafana 15 Iwe ngwe½a ya Afrika, luvhomba lwa Afrika Tshipembe 16 Ndau i vhombaho ḽifhasi ¼a tetemela. 17 ¹hu¾huwedzo yau 'Madiba Magic' nga i nwelele maramboni 18 Iwe u shanduke tshiala tsha Afurika Tshipembe 19 Mihuvho na mifhululu nga zwi ¾avhe bonelelo kha iwe 20 Ngauri fhulufhelo ¼a lushaka ndi enewe. 9.1 Bulani uri tshirendo itshi tshi na ndima nngana. (½) 9.2 Bulani uri mulaedza wa tshirendo itshi wo livhiswa kha vhafhio. (1) 9.3 Topolani mutaladzi u sumbedzaho uri Bafana Bafana ndi thimu khulwane kha ¼a Afrika (2) 9.4 ºwalani mutevhe wa mafanyisi MARARU o shumiswaho kha tshitanza tsha u thoma (3) 9.5 Ndivho ya murendi ndi ifhio tshirendoni itshi. (2) 9.6 Fhindulani ngauri Ee kana Hai, ni kone u tikedza phindulo ya½u: 9.6.1 Vho-Mandela vha a ½ea ¾hu¾huwedzo kha thimu ya Bafana Bafana. (2) 9.6.2 Murendi u tama miraμo ya thimu ya Bafana Bafana i tshi fhandekana. (2) 9.6.3 Bafana Bafana ndi i¿we ya thimu dzine dza ofhiwa ¼ifhasini. (2) 9.7 Ni a tendelana na na kuhumbulele kwa murendi kwa uri Bafana Bafana i kunda thimu dzo¾he dza Afrika? Tikedzani phindulo ya½u (3) [17½] KANA Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 15 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC MBUDZISO 10 (Mbudziso pfufhi) Vhalani tshirendo tshi tevhelaho uri ni μo kona u fhindula mbudziso dzo μisendekaho khatsho. Afrika – TT Mudau 1 Afrika ha tsha vha ¿wananyana 2 A loshelelaho o vuμa sa khomba 3 Ya mashonelo a dzekiso 4 Kha khukwana ya madyelekutswa. 5 A si mufumakadzi a selaho 6 Nga kuteto, e musadzi wa muluki, 7 Wa maluwa wa tseμa na vhutshivha. 8 Afrika a si ene - ndi mu¾anuni! 9 Ngangoho ndi mu¾anuni wa ¾haha 10 Dza mapango ane zwanμa zwa dzula 11 Zwo fara Afrika ndi mubvana 12 O ¾a¿waho nga musuku na zwiala. 13 A mamisaho na thundu ya tseμa 14 Ndi musadzi a humbudzaho tsiko vhubvo. 10.1 Tshirendo itshi tshi na mitaladzi mingana? (½) 10.2 Mulaedza wa tshirendo itshi wo livhiswa kha vhafhio? (1) 10.3 Topolani mutaladzi u re na ¼ifanyisi ni u ¿wale. (2) 10.4 Topolani mutaladzi u sumbedzaho uri vhatshena vho vha vha tshi ¼a nga vhufhura. (2) 10.5 ¸eani mutevhe wa vhathu VHARARU vhane murendi a vha fanyisa na Afrika u sumbedza u bvelela ha¼o. (3) 10.6 ¹alutshedzani mulaedza muhulwane une murendi a khou tama u u ¾ahisela vhathuni. (2) 10.7 Fhindulani mbudziso dzi tevhelaho nga uri Ee kana Hai, ni kone u tikedza phindulo ya½u. 10.7.1 Afrika ndi khomba i kha »i loshelelaho. (2) 10.7.2 Afrika ¼i humbudza vharema vhubvo. (2) Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenμa Luambo lwa u Engedza lwa u Thoma (FAL)/P2 16 DBE/Luhuhi – ¹hafamuhwe 2011 NSC 10.8 Fhindulani mbudziso i tevhelaho nga u nanga phindulo yo teaho kha dzi re zwitangini: Murendi u vhambedza Afrika na vhathu vha … (vhatshena/vhasadzi/ vhanna/vharema). (1) 10.9 Ni a tendelana nazwo uri murendi u na luvhengelambiluni kha vhatshena? Tikedzani phindulo ya½u. (2) [17½] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA D: 35 MARAGAGU¹E: 70 Vhu½e ha khanμiso ho vhaledzwa