Tshivenda HL Grade 12 P3 NSC May June 2019 Question Paper

Downloaded from hlayiso.com GRAAD 12 SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS/ NATIONAL SENIOR CERTIFICATE EXAMINATIONS TSHIVEN¶A LUAMBO LWA HAYANI (HL) BAMMBIRI ·A VHURARU (P3) 2019 MARAGA: 100 TSHIFHINGA: Awara 2½ Bammbiri i¼i ¼i na masia¾ari a 7. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 2 DBE/2019 SC/NSC NDAELA NA MAFHUNGOTHANGELI 1. He¼i bammbiri ¼i na KHETHEKANYO MBILI: KHETHEKANYO YA A: Maanea (50) KHETHEKANYO YA B: Zwibveledzwa zwa vhudavhidzani: (2 x 25) (50) 2. Ni lavhelelwa u fhindula mbudziso NTHIHI kha KHETHEKANYO YA A, na MBILI kha KHETHEKANYO YA B. 3. ºwalani nga luambo lune na khou lingwa khalwo. 4. Thomani KHETHEKANYO IºWE na IºWE kha sia¾ari ·ISWA. 5. Ni fanela u pulana (sa tsumbo ni tshi shumisa mapa wa muhumbulo/nyolo/ tshati ya nyelelo/maipfi a re khii), u vhalulula na u sedzulusa mushumo wa½u. Pulane i fanela u RANGELA phindulo ya½u. 6. Vhupulani ho¾he vhu fanela u sumbedzwa zwi khagala. Ni tsivhudzwa u tala mutalo wo bu»aho vhukati ha vhupulani ho¾he. 7. Ni tsivhudzwa nga n»ila yo khwa¾hisedzwaho vhukuma u shumisa tshifhinga tsha½u nga nµila i tevhelaho: KHETHEKANYO YA A: U ya kha minetse ya 80 KHETHEKANYO YA B: U ya kha minetse ya (2 x 35) 70 8. Nomborani phindulo dza½u zwi tshi anana na kunomborelwe kwa mbudziso kwo shumiswaho kha i¼i bammbiri ¼a mbudziso. 9. ¹hoho i SONGO dzhielwa n¾ha musi ni tshi vhala tshivhalo tsha maipfi. 10. ºwalani nga vhudele nahone zwi no vhalea. Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 3 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA A: MAANEA MBUDZISO YA 1 Fhindulani mbudziso NTHIHI fhedzi kha dza malo dzi tevhelaho. Vhulapfu ha phindulo ya½u vhu vhe maipfi a u bva kha a 400 u swika kha a 450. ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya maanea e na nanga. 1.1 Ndi nge ndi si la¾e fulufhelo. [50] 1.2 Ndi vhonungo-dzi-mulomoni, a vha »alelwi nga mulambo. [50] 1.3 ºwalani maanea ane a fhela nga maipfi haya: '... mbilu yanga i dzulela u nthovhedza nge nda ngalangadza vhumatshelo hanga.' [50] 1.4 Mamaga tshiko tsha nyaluwo ya ikonomi, tshira tsha mutakalo. [50] 1.5 Mu¾a, tshikulutedzi (tshi¾u¾uwedzi) tsha vhuvha ha muswa. ¹a¾ani. [50] 1.6 Zwifanyiso zwi tevhelaho zwi nga ¾okonya kana zwa vusa zwipfi zwa½u, kana zwa dzikusa kuvhonele kwa½u kwa zwithu. ¶inangeleni tshifanyiso ni kone u ¿wala maanea. ºwalani nomboro ya mbudziso ye na nanga (1.6.1, 1.6.2 kana 1.6.3), ni kone-ha u ½ea maanea a½u ¾hoho yo teaho. PFESESANI: Hu tea u vha na vhu¾umani vhu re khagala vhukati ha maanea a½u na tshifanyiso tshe na nanga. 1.6.1 [Zwi bva kha: www.google.images] [50] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 4 DBE/2019 SC/NSC 1.6.2 [Zwi bva kha: www.google.images] [50] 1.6.3 [Zwi bva kha: www.google.images] [50] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA A: 50 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 5 DBE/2019 SC/NSC KHETHEKANYO YA B: ZWIBVELEDZWA ZWA VHUDAVHIDZANI MBUDZISO YA 2  Fhindulani mbudziso MBILI kha dzi tevhelaho.  Vhulapfu ha mutumbu wa phindulo i¿we na i¿we vhu vhe maipfi a u bva kha a 180 u swika kha a 200.  Dzhielani nzhele kha zwi tevhelaho: - Vha ¾anganedzaho mafhungo, redzhis¾ara, thouni na tshitaila. - Munanguludzo wa maipfi na tshivhumbeo tsha luambo. - Tshivhumbeo.  ºwalani NOMBORO na ¹HOHO ya tshibveledzwa tshe na nanga, sa tsumbo 2.1 VHURIFHI HA TSHISHAKA (INIFOMA·A) No vhofhololwa vhuongeloni ha Tshedza he na vha no valelwa hone ni tshi khou lwala vhulwadze ha Ma¼aria. No ri u bva ni tshi swika hayani, na wana hu si na muthu ane a nga ni ¾hogomela. Inwi no elekanya u humbela muzwala wa½u uri ni vhe ni nae lwa vhege dzi si gathi uri a »e a ni ¾hogomele. ºwalelani muzwala wa½u vhurifhi ni tshi khou mu humbela uri a »e a ni ¾hogomele. [25] 2.2 NGANEAVHUTSHILO YA MUFU Inwi no lovhelwa nga vhabebi vha½u ni tshee mu¾uku, na fhedza ni tshi aluswa nga khotsimunene wa½u. Zwino avha khotsimunene wa½u vho lovha nga murahu ha vhulwadze ha tshifhinga tshilapfu. Mu¾a wo ni humbela uri ni ¿wale nganeavhutshilo yavho ine ya »o vhalwa nga »uvha ¼a mbulungo. ºwalani iyo nganeavhutshilo ya khotsimunene wa½u. [25] 2.3 ATHIKILI YA GURANN¶A Muvhunduni une na dzula khawo hu na ¾hahelelo ya ma»i. Inwi sa ramafhungo wa gurann»a ya ¶ivhani no humbula u ¿wala athikili ni tshi tsivhudza vhadzulapo nga ha kuvhulungelwe kwa ma»i. ºwalani athikili ya gurann»a iyo. [25] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 6 DBE/2019 SC/NSC 2.4 INTHAVIYU Vha Muhasho wa Vhulondamupo vho vha na dzangalelo ¼a u dalela vhupo ha ha½u nge vha pfa bvumo ¼a vhudele vhune vhadzulapo vha vha naho ha u kunakisa mupo. Inwi sa murangaphan»a wa Siviki vho ni humbela uri vha vhe na inthaviyu na inwi malugana na uri ni zwi konisa hani. ºwalani inthaviyu ye ya vha hone vhukati ha vha Muhasho wa Vhulondamupo na inwi sa murangaphan»a wa Siviki. [25] 2.5 ADZHENDA NA MAAMBIWA A MU¹ANGANO Dzangano ¼a vhaswa ¼i vhulungaho zwa sialala ¼i wanalaho muvhunduni wa ha½u ¼o vha na mu¾angano wa u dzudzanyela mi¾a¾isano ya mitshino ya sialala ine ya »o farwa nga ¿wedzi wa Khubvumedzi tshitediamu tsha henefho vhuponi ha ha½u. ºwalani maambiwa a mu¾angano uyo ni tshi tevhedza adzhenda ye na ½etshedzwa afho fhasi. ADZHENDA 1. U vula: 2. U ¾anganedza vhathu: 3. Vhathu vho »aho na vho kundelwaho: 4. U vhalwa ha maambiwa a mu¾angano wo fhiraho: 5. U khakhululwa ha maambiwa: 6. U ¾anganedzwa ha maambiwa: 7. A bvaho kha maambiwa: 8. Maambiwa a »uvha: 8.1 ............. 8.2 ............. 8.3 ............. 8.4 .............. 8.5 .............. 9. A¼a na a¼a: 10. Datumu ya mu¾angano u tevhelaho: 11. U vala: [25] Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa Iyani kha sia¾ari ¼i tevhelaho

Downloaded from hlayiso.com Tshivenµa Luambo lwa Hayani (HL)/P3 7 DBE/2019 SC/NSC 2.6 VHURIFHI HA TSHIOFISI (FOMA·A) Vhunzhi ha vhareili dzibadani vha khou ¾angana na khaedu ine ya khou vhangwa nga vhoradzithekhisi vhane vha reila nga u sa londa, nga ngeno na vhaofisiri vha vhuendi vha tshi ndi bva vhubvo. ºwalani vhurifhi ha mbilaelo no vhu livhisa kha vha Muhasho wa Vhulangavhuendi ni tshi sumbedza u sola maitele ayo. [25] ¹HANGANYELO YA KHETHEKANYO YA B: 50 MARAGAGU¹E: 100 Vhu½e ha khanµiso ho vhaledzwa